I OSK 2909/23

I OSK 2909/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Dariusz Chaciński
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Po 327/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-09-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 615
art. 30 ust. 1, ust.2 pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 września 2023 r. sygn. akt II SA/Po 327/23 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) odstępuje od zasądzenia od E. B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 września 2023 r. sygn. akt II SA/Po 327/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi E. B., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 11 kwietnia 2023 r. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia 27 lutego 2023 r. w przedmiocie dodatku węglowego oraz umorzył postępowanie administracyjne w całości.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
W związku ze złożeniem w dniu 20 września 2022 r. wniosku o przyznanie dodatku węglowego, pismem z dnia 15 listopada 2022 r. Burmistrz W. powiadomił stronę o wypłacie dodatku węglowego. Organ I instancji, kierując się wnioskiem strony przyjął, że miejscem zamieszkania strony jest ul. [...] w Ś.
Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego dodatku węglowego, przyznanego na podstawie informacji z dnia 15 listopada 2022 r.
Następnie decyzją z dnia 27 lutego 2023 r. Burmistrz W. uznał za nienależnie pobrany dodatek węglowy przyznany w dniu 15 listopada 2022 r. w kwocie 3.000 zł oraz nakazał zwrot tego dodatku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie 89,61 zł na dzień 27 lutego 2023 r.
Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Strona składając wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożyła fałszywe zeznania o miejscu swojego zamieszkania, przez co wprowadziła organ I instancji w błąd. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie nie budzi przy tym wątpliwości, że strona od 18 sierpnia 2022 r. nie mieszka pod deklarowanym przez siebie adresem. Pomimo niezamieszkiwania tam, strona wskazała to miejsce i pobrała świadczenie w postaci dodatku węglowego.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, którą pismem z dnia 6 września 2023 r. uzupełnił działający w imieniu strony pełnomocnik z urzędu, zarzucając naruszenie: 1) art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141), dalej powoływanej jako "u.d.w."; 2) art. 30 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 3 ust. 1 u.d.w.; 3) art. 30 ust. 9 u.ś.r.; 4) art. 7b K.p.a.; 5) art. 8 K.p.a.; 6) art. 7 i art. 77 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę wyjaśnił, że jedną z przesłanek przyznania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie w gospodarstwie domowym. Sąd nie w pełni podzielił stanowisko skarżącej, że nie zamieszkiwała ona pod deklarowanym przez siebie adresem, skoro ustawodawca jasno konstruuje zamieszkiwanie w materii cywilnoprawnej.
Przesłanką, która sprawiła, że Sąd uwzględnił skargę była natomiast okoliczność niewiedzy skarżącej o nienależnie pobranym świadczeniu. Zarówno we wniosku o wypłatę świadczenia w postaci dodatku węglowego, jak i w samej informacji o przyznaniu tego dodatku nie ma żadnej informacji, czym jest świadczenie nienależne. Skoro zaniechano pouczenia skarżącej, to nie można zdaniem Sądu oczekiwać, że będzie ona miała świadomość nienależnego pobrania świadczenia.
Wobec wydania decyzji w sprawie, w której postępowanie nie powinno się toczyć, Sąd stwierdził, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, dlatego podlegają uchyleniu, a postępowanie umorzeniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy osoba pobierająca świadczenie we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wprowadziła świadomie w błąd organ administracji co do swego miejsca zamieszkania (potwierdzając wyraźnie swoim podpisem pod rygorem odpowiedzialności karnej, że wszystkie dane są zgodne z prawdą), która to okoliczność miała wpływ na przyznanie świadczenia w postaci dodatku węglowego, co w konsekwencji przekłada się na obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 25 K.c. poprzez nieprawidłową jego wykładnię i przyjęcie, że dla rozumienia pojęcia "miejsca zamieszkania" wystarczający jest sam zamiar stałego pobytu w danym miejscu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje na dwa elementy zamieszkiwania pobyt fizyczny oraz zamiar stałego pobytu, które to elementy muszą występować łącznie;
2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a.
a) w zw. z art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie jak i organ I instancji nie pouczyły strony czym są nienależnie pobrane świadczenia przez co strona nie miała świadomości, że świadczenie jej nie przysługuje, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy sam fakt złożenia podpisu pod wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego, w którym strona wprowadziła w błąd organ co do swego miejsca zamieszkania i zawartymi w jego treści pouczeniami (część II wniosku) stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści, w tym także potwierdzenie przez stronę tym podpisem pod rygorem odpowiedzialności karnej "że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą", a także pominięcie przez Sąd, że we wniosku o dodatek węglowy strona pouczona została, że powinna wszystkie dane podać zgodnie z prawdą oraz że wszelkie informacje we wniosku składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej;
b) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uwzględnienie skargi, choć nie miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego ani przepisów postępowania, zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji;
3) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 u.ś.r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, w szczególności poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, gdyż nie było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu prowadzi do wniosku, że postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń nie było bezprzedmiotowe.
Powołując się na powyższe zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wniosło o:
1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o:
2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto strona zrzekła się rozprawy i wniosła, aby Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. B. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej jako w całości bezzasadnej oraz rozstrzygnięcie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Wniosła również o przyznanie zwrotu kosztów reprezentacji pełnomocnika wyznaczonego z urzędu w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, a w przypadku uwzględnienia skargi o przyznanie na rzecz pełnomocnika od Skarbu Państwa zwrotu kosztów reprezentacji pełnomocnika wyznaczonego z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, mając jednak na uwadze, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia miała wykładnia przepisów materialnoprawnych, w pierwszej kolejności należy się odnieść do tych zarzutów. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania mogły okazać się natomiast zasadne w przypadku uznania zasadności zarzutu prawa materialnego.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141) oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.). Stosownie natomiast do treści art. 3 ust. 1 u.d.w. do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2. Art. 30 u.ś.r. normuje zaś instytucję świadczeń nienależnie pobranych. Przepis ten w ust. 1 przewiduje, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przypadki nienależnie pobranych świadczeń wymienione są w ust. 2 art. 30 tej ustawy. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. nienależnie pobrane są świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.ś.r.).
Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach warunkiem przyznania wnioskodawcy dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w określonym budynku wyposażonym w źródło ciepła, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w., a zatem zamieszkiwanie w takim budynku jest konieczną przesłanką do otrzymania świadczenia. Ustawa o dodatku węglowym nie definiuje określenia "zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego określenia zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści art. 25 K.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wobec powyższego, aby można było mówić o "zamieszkiwaniu" w danym miejscu (w danej nieruchomości) - na dzień złożenia wniosku - nieruchomość ta musi faktycznie stanowić dla wnioskodawcy miejsce jej stałego pobytu (w sposób dostrzegalny na zewnątrz dla innych osób) i być wykorzystywana w celu zaspokojenia jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby i to bez względu na adres jej zameldowania. Takie rozumienie zdefiniowanego pojęcia wyklucza możliwość uznania danej nieruchomości jako miejsca życiowego pobytu w sytuacji gdy to przebywanie nie ma charakteru stałego, a ma jedynie charakter doraźny, przemijający, okazjonalny czy też epizodyczny.
W świetle powyższego, zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie podnosi, że prawidłowa wykładnia art. 25 K.c. mającego znaczenia dla właściwego odczytania treści art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w. wskazuje na dwa elementy zamieszkiwania, tj. pobyt fizyczny oraz zamiar stałego pobytu, które to elementy muszą występować łącznie. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy bowiem samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, bez zamiaru stałego pobytu, chociażby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości.
W rozpoznawanej sprawie zarówno w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego czyli 20 września 2022 r. jak również w okresie późniejszym, tj. w dniu przyznania świadczenia (15 listopada 2022 r.) czy też w dniu wypłaty dodatku (25 listopada 2022 r.) E. B. nie zamieszkiwała i nie prowadziła gospodarstwa domowego w Ś. przy ul. [...]. Bezspornym jest, że w oświadczeniach z dnia 12 stycznia 2023 r. oraz 18 lutego 2023 r. E. B. wyjaśniła, że pod wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku węglowego adresem zamieszkiwała do dnia 17 sierpnia 2022 r., a po tej dacie lokal w Ś. przy ul. [...] musiała opuścić z uwagi na konflikt z byłym mężem. Jak podnosiła strona dodatek węglowy został wykorzystany na opał w miejscach, w których przebywała, tj. u matki, koleżanki, ojca, znajomych. Jak wyraźnie wskazywała zaopatrzenia w węgiel dokonywała w małych ilościach (po kilku kilogramów) z uwagi na brak stałego lokum w tym czasie. Ponadto, na skutek złożonych wyjaśnień w innym postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Burmistrzem W. ustalono, że aktualny właściciel lokalu przy ul. [...] w dniu 10 września 2022 r. zawarł przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości, a w dniu 23 grudnia 2022 r. został sporządzony akt notarialny własności mieszkania. Poczynione zatem przez organy ustalenia oraz zgromadzone materiały jednoznacznie dowodzą, że skarżąca nie zamieszkiwała w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego i nie zamieszkiwała pod ww. adresem w dniu jego wypłaty.
Uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie prawidłowo dokonało oceny materiału zgromadzonego w aktach sprawy i w konsekwencji zasadnie uznało, że przyznanie skarżącej dodatku węglowego nastąpiło na skutek błędnego wskazania przez zainteresowaną swojego miejsca zamieszkania. Okoliczności i powody opuszczenia lokalu przy ul. [...] w Ś. nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż na gruncie przepisów ustawy o dodatku węglowym prawo do pozyskania świadczenia zostało powiązane z miejscem zamieszkania w danym lokalu i prowadzeniem w nim gospodarstwa domowego. Sama wola zamieszkiwania przez stronę w miejscu, do którego na skutek zaistniałych zdarzeń nie mogła powrócić nie była wystarczająca do uznania wskazywanego we wniosku o przyznanie dodatku węglowego adresu za centrum życiowe, co uzasadniało twierdzenie, że E. B. nie koncentrowała w nim swoich spraw życiowych.
Z tych względów należało uznać, że w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania dodatku węglowego określona w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 pkt 2 u.d.w.
Mając na uwadze powyższe skutecznie skarżący kasacyjnie zarzucił także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym. Wyjaśnić bowiem trzeba, że "świadomym wprowadzeniem w błąd", o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się oświadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Z powyższego wynika, że dla zastosowania przesłanki wskazanej w analizowanym przepisie niezbędnym jest wykazanie, że przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło z winy strony. W przypadku przyjęcia, że strona celowo zataiła (przemilczała) okoliczności prawnie istotne w sprawie, konieczne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty, o których nie powiedziała, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów, czy były jej znane odpowiednie przepisy prawa. To natomiast wiąże się z pouczeniem jej o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/14, z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3598/18 oraz z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt I OSK 709/20).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji wadliwie przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące uznanie przyznanego i wypłaconego stronie dodatku węglowego za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., a w konsekwencji zachodziła konieczność umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Przede wszystkim urzędowy wzór formularza wniosku o wypłatę dodatku węglowego określony na podstawie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 sierpnia 2022 r. w sprawie wniosku o wypłatę dodatku węglowego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1712) w sposób czytelny wskazuje zakres danych niezbędnych do wykazania przez podmiot wnioskujący, w tym między innymi: dokładny adres zamieszkania wnioskodawcy oraz dane osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (w przypadku gospodarstwa domowego wieloosobowego). We wniosku na pierwszej stronie zawarto pouczenie, że informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń – zgodnie z art. 3 ust. 4 u.d.w., na stronie drugiej umieszczono definicję gospodarstwa domowego, a na stronie szóstej w części II wniosku znajdowało się oświadczenie wnioskodawczyni, że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni występując w dniu 20 września 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego, w treści złożonego wniosku jednoznacznie wskazała, że wraz z synem zamieszkuje pod adresem – ul. [...], Ś. Jednocześnie strona oświadczyła, że wskazane w powyższym zakresie dane są zgodne z prawdą, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Faktem jest, że wniosek o przyznanie dodatku węglowego, ani zawiadomienie z dnia 15 listopada 2022 r. o przyznaniu dodatku węglowego nie odnosiło się wprost do treści art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże formularz wniosku został tak skonstruowany, że zawierał wszystkie konieczne informacje o przesłankach ustalenia prawa do dodatku węglowego wynikające z ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożenie podpisu przez stronę pod wnioskiem o przyznanie dodatku węgłowego odnośnie swojego miejsca zamieszkania i zawartymi w jego treści pouczeniami stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści, w tym także potwierdzenie przez stronę podpisem pod rygorem odpowiedzialności karnej, że wszystkie podane we wniosku dane są zgodne z prawdą. W przypadku natomiast wątpliwości, czy braku zrozumienia podpisywanych informacji i pouczeń, wnioskująca miała możliwość skierowania do organu pisemnego zapytania (czy też uzyskania odpowiedzi ustnej od upoważnionego pracownika). Obowiązkiem organu byłoby w takiej sytuacji udzielenie pełnej i wyjaśniającej wątpliwości odpowiedzi.
Wobec powyższego zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 9 K.p.a.
Dodatkowo zauważyć trzeba, że nawet w sytuacji podzielenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że w dacie wystąpienia przez E. B. z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego, tj. 20 września 2022 r. jej "stan zamieszkiwania nie uległ w pełni zmianie" to nie było przeszkód aby wnioskodawczyni przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie dodatku węglowego w dniu 15 listopada 2022 r. (prawie dwa miesiące po złożeniu wniosku o przyznanie świadczenia i niemal trzy miesiące po opuszczeniu lokalu przy ul. [...]), a nawet przed jego wypłatą (w dniu 25 listopada 2022 r.) złożyła przed organem dodatkowe wyjaśnienia związane ze swoją aktualną sytuacją życiową. Powyższe pozwala jednoznacznie wskazać, że ubiegając się o świadczenie i je przyjmując strona dążyła do wywołania mylnego wyobrażenia o stanie swoich uprawnień, a tym samym świadomie wprowadziła organ w błąd, o jakim mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Podawanie błędnej informacji odnośnie swojego miejsca zamieszkania wskazuje na to, że E. B. miała świadomość, że w sytuacji podania prawdziwych danych wnioskowane świadczenie mogłoby jej nie przysługiwać.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. i art. 193 P.p.s.a. o jej oddaleniu.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając że w sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w tym przepisie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi E. B. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.