I OSK 290/08

I OSK 290/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Solarski
Joanna Banasiewicz
Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1101/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-11-30
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
art. 99
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 153, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz, Jerzy Solarski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1101/07 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. postanawia sprostować w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007r. sygn. akt II SA/Wa 1101/07 oczywistą omyłkę pisarską polegającą na wpisaniu błędnego numeru decyzji, wpisano "[...]" a powinno być "[...]"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1101/07, oddalił skargę J. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z dnia [...] listopada 2000 r. J. C. wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Szczecinie o wypłacenie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Dyrektor w/w Oddziału decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia stwierdzając, że mu ono nie przysługuje, albowiem decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. została mu przydzielona osobna kwatera stała, którą przyjął w dniu 1 września 2000 r. Wprawdzie w dniu [...] września 2000 r. J. C. kwaterę tę przekazał do dyspozycji OT WAM w Szczecinie, to jednak uznano, że skoro została ona przydzielona, to nie jest spełniona jedna z przesłanek z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przepis ten bowiem stanowi, że świadczenie finansowe, umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje tylko wówczas, gdy organ nie może przydzielić żołnierzowi zawodowemu odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną.
Na skutek złożonego przez J. C. odwołania sprawę rozpoznawał Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM, który decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddziału Zamiejscowego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 27 marca 2002 r., sygn. akt SA/Sz 379/2001 zaskarżoną decyzję uchylił.
W uzasadnieniu wskazał, że organy obu instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] września 2000 r. o przydzielenie kwatery oraz o wypłatę świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu, z naruszeniem art. 7 i art. 77 K.p.a., nie wyjaśniły i jednoznacznie nie ustaliły, czy skarżący domagał się wypłaty świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu do czasu przydziału kolejnej kwatery, czy też do czasu wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Ponadto stwierdził, że w sytuacji żołnierza zawodowego, który zrezygnował z przysługującej osobnej kwatery stałej i wybrał wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za rezygnację z kwatery, jego prawo do kwatery zostaje zaspokojone po wypłaceniu ekwiwalentu, zatem do czasu realizacji prawa do kwatery w formie wypłaty ekwiwalentu przysługuje mu świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu, po spełnieniu warunków określonych w art. 49 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w Szczecinie, decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], odmówił wypłaty wnioskowanego świadczenia, wskazując, że J. C. nie posiadał zgody dowódcy na dojeżdżanie z miejsca zamieszkania w miejscowości G. do miejsca pełnienia służby w miejscowości Szczecin. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Rejonowego WAM w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...].
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r., sygn. akt SA/Sz 1785/03, skargę oddalił.
Na skutek wniesionej przez J. C. skargi kasacyjnej od powyższego wyroku sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 604/05, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpatrując sprawę, wyrokiem z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 500/06, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2003 r. W uzasadnieniu stwierdził, że wyżej wymienione decyzje zapadły z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w sprawie ponownie orzekał organ pierwszej instancji, pomimo że w obrocie prawnym pozostawała jego poprzednia decyzja z dnia [...] listopada 2000 r. Wskazał, .że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu drugiej instancji jest będzie rozpoznanie odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z [...] listopada 2000 r. z uwzględnieniem wskazówek zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. oraz 15 marca 2006 r.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a ponadto art. 1 pkt 36, art. 19 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy Szczecin z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z dniem 1 lipca 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116 poz. 1203 ze zm.). W świetle art. 18 ust. 5 powołanej ustawy, organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a., w stosunku do decyzji wydanych przez dyrektorów oddziałów terenowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, jest Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Zgodnie z art. 1 pkt 36 ww. ustawy uchylono przepis art. 49 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, będący podstawą do przyznawania świadczenia na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy, do spraw wszczętych do dnia jej wejścia w życie lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, poza określonymi wyjątkami niebędącymi przedmiotem tej sprawy, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w Szczecinie z dnia [...] listopada 2000 r., będąca przedmiotem odwołania, nie jest decyzją ostateczną. W tej sytuacji, rozpatrując odwołanie od tej decyzji, organ ma obowiązek orzekania zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przepisy te nie przewidują już możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Wyjątek od tej zasady określa art. 17a tej ustawy, który przewiduje możliwość wydania decyzji przyznającej to świadczenie żołnierzowi korzystającemu z niego w dniu [...] czerwca 2004 r. Sytuacja taka jednak w omawianej sprawie nie zachodzi.
W związku z powyższym, w ocenie organu drugiej instancji, wobec braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku J. C. o przyznanie wnioskowanego świadczenia, postępowanie administracyjne w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Z tych względów organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję, pomimo ocen prawnych wyrażonych w przytoczonych wyżej wyrokach sądów administracyjnych i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił on naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się do zaleceń zawartych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r., sygn. akt SA/Sz 379/2001 i 15 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 604/05, a także wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 500/06.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku podał, iż postępowanie w sprawie przyznania J. C. świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego zostało wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.). Podstawę rozstrzygania w tym przedmiocie stanowił art. 49 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Ten stan prawny obowiązywał w chwili wydania przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w Szczecinie decyzji z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] jak i w chwili wydawania przez organy zakwestionowanych przez skarżącego decyzji Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2003 nr [...] i decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w Szczecinie z dnia [...]sierpnia 2003 r. nr [...], następnie uchylonych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002 r. (decyzja z dnia [...] stycznia 2001 r.) oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 września 2006 r. (w którym stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2003 r.).
Sąd pierwszej instancji wskazał, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd Sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1177/97, Lex nr 47301).
W przedmiotowej sprawie w wyniku wejścia w życie – w dniu 1 lipca 2004 r. – ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 16, poz. 1203), nastąpiła zmiana przepisów. W art. 1 pkt 34 tej ustawy uchylono bowiem przepis art. 49 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.). Zgodnie z art. 19 ust. 1 powołanej wyżej ustawy do spraw wszczętych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z wyjątkiem postępowań egzekucyjnych i z zastrzeżeniem ust. 2–5.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sprawa z wniosku J. C. o przyznanie świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego nie została zakończona decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Ponadto, sprawa ta nie należy do żadnej ze spraw wymienionych w ust. 2–5 art. 19. Nie zachodzą również okoliczności wymienione w art. 17a ustawy nowelizującej, zgodnie z którym można wydać decyzję przyznającą wnioskowane świadczenie żołnierzowi korzystającemu z niego w dniu 30 czerwca 2004 r.
Dlatego też, w ocenie Sądu pierwszej instancji, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie, z wyjątkami określonymi w jej art. 30 pkt 1 i 2, z dniem 1 lipca 2004 r. Obowiązujące od 1 lipca 2004 r. przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują możliwości orzekania w sprawie świadczeń finansowych na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym organ odwoławczy nie dysponując materialnoprawną podstawą do wydania decyzji w sprawie świadczeń finansowych na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. C. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości podniósł zarzut naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niezastosowanie.
Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż przywołana w zaskarżonym wyroku jak i zaskarżonej decyzji zmiana stanu prawnego jest o tyle chybiona, że zarówno wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., jak też i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 września 2006 r. zapadły już po wprowadzeniu zmian stanu prawnego, a więc po uchyleniu art. 49 ustawy o zakwaterowaniu sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku z dnia 15 marca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sposób wyraźny wytknął organowi administracyjnemu naruszenie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odwołując się do uprzedniego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 27 marca 2002 r. Również kolejny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 września 2006 r. zaleca organowi dalszy tok postępowania.
Skarżący zaznaczył, że orzecznictwo sądowe przywołane w decyzji zakłada wprawdzie możliwość uchylenia się od "oceny prawnej i wskazań co do dalszego toku postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu", jednakże jedynie w sytuacji istotnej zmiany stanu prawnego mającej miejsce pomiędzy orzeczeniem Sądu a datą wydania kolejnej decyzji administracyjnej, co zdaniem autora skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Skarżący powołując się na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie K 16/05 (publ. OTK seria A 2006, nr 6, poz. 69), z dnia 2 marca 1993 r. w sprawie K 9/92 (publ. OTK 1993, poz. 6) oraz z dnia 25 listopada 1997 r. w sprawie K 26/97 (publ. OTK 1997, nr 51) wskazał, iż argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji nie uwzględnia w ogóle jednej z podstawowych zasad porządku prawnego, a mianowicie ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów będących w toku. Zaznaczył bowiem, iż złożył stosowny wniosek inicjujący postępowanie administracyjne na długo przed jakimikolwiek zmianami stanu prawnego, a przyczyny tak długotrwałego toku postępowania nie są mu znane.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 cytowanej ustawy w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego wyroku z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli nie jest jednak uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego wyroku wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw i ich uzasadnienie.
Dokonując w przedmiotowej sprawie oceny zasadności wniesionej przez J. C. skargi kasacyjnej uznać należy, iż nie ma ona usprawiedliwionej podstawy.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 99 cytowanej ustawy ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Granicą obowiązywania tego związania jest tożsamość istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz brak zmiany stanu prawnego.
W świetle art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97, OSNAP 1999, nr 1, poz. 2; glosa aprobująca B. Adamiak, OSP 1999, z. 5, poz. 101). Przepis art. 153 P.p.s.a. dotyczy oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z kolei art. 190 P.p.s.a. stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy podkreślić, iż z przepisu tego wynika związanie wykładnią prawa tylko przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Przypomnieć należy, iż sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania.
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 604/05 był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt SA/Sz 1785/03, którym oddalono skargę J. C. na decyzję Dyrektora Rejonowego WAM w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2003 r. Wyrok ten został przez Naczelny Sąd Administracyjny uchylony w dniu 15 marca 2006 r. I OSK 604/05 i sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Następnie Sąd ten wyrokiem z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 500/06 stwierdził nieważność powołanych wyżej decyzji i sprawa wróciła na etap postępowania administracyjnego odwoławczego, albowiem nadal nie zostało rozpoznane odwołanie J. C. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w Szczecinie z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...]. Po jego rozpoznaniu Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał prawo i obowiązek dokonać oceny legalności nowej decyzji przy uwzględnieniu obowiązującego w chwili jej wydania stanu faktycznego i prawnego.
Z akt sprawy wynika, że po wydaniu przez Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w Szczecinie decyzji z dnia [...] listopada 2000 r., Nr [...], na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i ust. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz.U. Nr 86, poz. 433 ze zm.) a przed rozpoznaniem złożonego przez J. C. odwołania i wydaniu przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] uchylającej zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji stan prawny uległ zmianie. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r. III RN 50/01, OSNP 2003/3/56). Przepis art. 49 cytowanej ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. będący podstawą żądania przez skarżącego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego został uchylony przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), zaś przepis art. 19 ust. 1 tej ustawy nakazuje by do spraw wszczętych lecz niezakończonych decyzjami ostatecznymi stosować przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawą, która nie przewiduje możliwości przyznania tego świadczenia osobom, które dotychczas z niego nie korzystały.
Wskazać należy, iż skoro pomiędzy wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania uchylony został przepis, który stanowił podstawę prawną decyzji to organ odwoławczy mógł jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r. I SA 1325/98, Lex nr 47971). A zatem stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza było prawidłowe.
Nie można natomiast zaaprobować poglądu skarżącego o wiążącej mocy oceny prawnej wyrażonej przez sądy w tej sprawie, gdyż na skutek ustawowej zmiany stanu prawnego utraciła ona moc.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.