I OSK 29/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając brak wystarczających dowodów posiadania nieruchomości w kluczowej dacie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu. Kluczowym problemem było udowodnienie posiadania nieruchomości przez PKP S.A. na dzień 5 grudnia 1990 r., co było warunkiem koniecznym do stwierdzenia nabycia prawa. Sądy obu instancji uznały, że przedstawione dowody, w tym oświadczenia i ewidencja środków trwałych, nie były wystarczające do potwierdzenia tego faktu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków. Spór koncentrował się na wykazaniu przez PKP S.A. posiadania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r., co było warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie wykazała posiadania nieruchomości w wymaganej dacie, a przedstawione dowody, w tym oświadczenia spółki i wpisy do ewidencji środków trwałych, nie były wystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że związany jest granicami skargi i nie bada ponownie legalności zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim może to czynić sąd pierwszej instancji. Sąd kasacyjny stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące m.in. naruszenia przepisów ustawy komercjalizacyjnej, rozporządzenia o potwierdzeniu posiadania oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zasługują na uwzględnienie. Wskazano, że brak jest dowodów na istnienie infrastruktury kolejowej na spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., a ewidencja środków trwałych bez daty nie może stanowić wystarczającego dowodu posiadania. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione dowody, w tym oświadczenia i ewidencja środków trwałych, nie były wystarczające do potwierdzenia posiadania nieruchomości w kluczowej dacie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak było wystarczających dowodów na fizyczne wykorzystywanie nieruchomości przez PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r., a sama infrastruktura kolejowa czy przeznaczenie działki na cele komunikacyjne nie przesądzały o posiadaniu w tej konkretnej dacie. Ewidencja środków trwałych bez daty nie mogła być traktowana jako dowód posiadania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
ustawa komercjalizacyjna art. 34 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
ustawa komercjalizacyjna art. 35 § st. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Pomocnicze
ustawa o transporcie kolejowym art. 4 § pkt 2 i pkt 4
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym
rozporządzenie w sprawie warunków technicznych § § 3 pkt 1 i § 8 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie o potwierdzeniu § § 2 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 34 i 35 ustawy komercjalizacyjnej przez błędne przyjęcie braku przesłanek do stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego. Naruszenie § 2 ust. 2 rozporządzenia o potwierdzeniu przez błędne uznanie, że oświadczenie nie może stanowić podstawy do przyjęcia posiadania. Naruszenie art. 4 ustawy o transporcie kolejowym i § 3, § 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych przez niezastosowanie, nieuwzględnienie infrastruktury kolejowej jako dowodu posiadania. Naruszenie art. 151 ppsa przez oddalenie skargi w całości. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa przez niezastosowanie środków usunięcia naruszenia prawa, zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów. Naruszenie art. 141 § 4 ppsa przez nienależyte uzasadnienie wyroku WSA.
Godne uwagi sformułowania
Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Stwierdzenie w drodze wydania stosownej decyzji nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności związanych z tym gruntem budynków, lokali i urządzeń możliwe jest w sytuacji, gdy grunt ten był własnością Skarbu Państwa, znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, a podmiot ten nie legitymował się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Niespełnienie którejkolwiek przesłanki powoduje, że niemożliwe jest stwierdzenie nabycia wspomnianych praw. Przeznaczenie spornej działki na potrzeby komunikacyjne nie oznacza automatycznie, że skarżąca spółka rzeczywiście, fizycznie posiadała tę działkę. Dowodem na stan posiadania skarżącej spółki w dniu 5 grudnia 1990 r. nie może być ewidencja środków trwałych, skoro odpowiednie wpisy do tej ewidencji nie zostały oznaczone datami.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący sprawozdawca
Karol Kiczka
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie, że samo istnienie infrastruktury kolejowej lub przeznaczenie gruntu na cele komunikacyjne nie jest wystarczające do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, jeśli nie udowodniono posiadania w konkretnej, ustawowo określonej dacie (5 grudnia 1990 r.). Podkreślenie rygorystycznych wymogów dowodowych w sprawach o uwłaszczenie na podstawie przepisów przejściowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komercjalizacją PKP i datą 5 grudnia 1990 r. Może mieć ograniczoną stosowalność do innych przypadków uwłaszczenia lub nabycia praw do nieruchomości, gdzie daty graniczne i wymogi dowodowe są inne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem praw do nieruchomości przez duże przedsiębiorstwa państwowe w okresie transformacji. Choć nie ma tu nietypowych faktów, interpretacja przepisów dotyczących dowodzenia posiadania w konkretnej dacie jest istotna dla praktyków.
“PKP S.A. nie nabyła z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu – kluczowa data i dowód posiadania.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 29/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Karol Kiczka Maria Grzymisławska-Cybulska Zygmunt Zgierski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 610/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-10 I OSK 610/20 - Wyrok NSA z 2020-09-29 IV SA/Po 512/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-11-21 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1311 art. 34 ust. 1 i 3, art. 35 st. 1 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn. Dz.U. 1997 nr 96 poz 591 art. 4 pkt 2 i pkt 4 Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Dz.U. 1998 nr 151 poz 987 § 3 pkt 1 i § 8 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie. Dz.U. 2018 poz 2096 art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 259 art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 182 § 1, art. 183 § 1 i 2, art. 184, art. 187 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Karol Kiczka del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 610/20 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń na nim się znajdujących oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 lutego 2021 r. oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń na nim się znajdujących. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z [...] października 2019 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą spółkę prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w K., gmina W., w obrębie [...], oznaczonego jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wraz z prawem własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Minister Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca pomimo wezwać ze strony organu pierwszej instancji nie udokumentowała, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w jej posiadaniu. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że sporna nieruchomość w dacie istotnej dla możliwości stwierdzenia nabycia z mocy prawa jej użytkowania wieczystego stanowiła własność Skarbu Państwa, a skarżąca nie legitymowała się dokumentem przekazującym jej tę nieruchomość, ale nie spełniona została przesłanka wykazania posiadania na dzień 5 grudnia 1990 r. Sąd wskazał, że przedstawione przez skarżącą dowody na okoliczność posiadania przez nią tej nieruchomości nie wskazują tego stanu na wskazaną powyżej datę, a skarżąca pomimo wezwań ze strony organu nie przedstawiła stosownych dowodów. W ocenie Sądu spowodowało to, że w rozpoznawanej sprawie nie można było oprzeć się wyłącznie na oświadczeniu skarżącej wskazującym, że posiadała ona tę nieruchomość w dacie istotnej z punktu możliwości stwierdzenia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na tej nieruchomości z mocy prawa. Sąd wskazał także, że przepisy dotyczące ustanowienia i działalności skarżącej i jej poprzedników prawnych wskazują jedynie na ogólne uprawnienia skarżącej i jej poprzedników prawnych do majątku związanego z wykonywaniem powierzonych zadań i nie wskazują, że określona nieruchomość, w tym w szczególności objęta rozpoznawaną sprawą, znajduje się lub znajdowała w posiadaniu skarżącej spółki lub jej poprzednika prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Dodatkowo skarżąca kasacyjnie zrzekła się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311, z późn. zm.), dalej: ustawa komercjalizacyjna, przez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej, że sporna nieruchomość stała się przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej, podczas gdy 5 grudnia 1990 r. grunt był zagospodarowany w infrastrukturę kolejową, a spółka posiadała przedmiotowy grunt stanowiący własność Skarbu Państwa; 2) § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 4 poz. 29), dalej: rozporządzenie o potwierdzeniu, przez błędne przyjęcie, że brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania reguły określonej w art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego), dalej: kpa, co doprowadziło do wadliwego uznania, że oświadczenie osób reprezentujących skarżącą nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt był w posiadaniu skarżącej w dniu 5 grudnia 1990 r.; 3) art. 4 pkt 2 i pkt 4 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 96 poz. 591, z późn. zm.) w brzmieniu na datę wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej, tj. 27 października 2000 r., w zw. z § 3 pkt 1 i § 8 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151 poz. 987, z późn. zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, przez ich niezastosowanie, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności, że urządzony na tym gruncie trójkąt widoczności stanowił element infrastruktury kolejowej, co potwierdza posiadanie przedmiotowego gruntu przez skarżącą; 4) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez ich niezastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku czynności podjętych w granicach sprawy, czego skutkiem było zaniechanie wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie, a także braku rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sposób wszechstronny i kompletny, w szczególności przez: a) nieuwzględnienie faktycznego pozostawania spornej nieruchomości we władaniu skarżącej 5 grudnia 1990 r. oraz znajdowania się na niej naniesienia w postaci trójkąta widoczności jako elementu infrastruktury kolejowej; b) nieuwzględnienie, że sporna działka oznaczona została w rejestrze gruntów jako teren komunikacyjny, a informacja o dacie dokonania takiego oznaczenia powinna się znajdować w Starostwie Powiatowym w W., do którego organ mógł wystąpić z urzędu; c) niesłuszne przyjęcie, że moc dowodowa oświadczenia złożonego przez osoby upoważnione do działania w imieniu skarżącej spółki z 9 kwietnia 2019 r. jest niewystarczająca dla potwierdzenia władania przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. sporną działką, podczas gdy w aktach sprawy brak kontrdowodu na okoliczność przeciwną, co oznacza, że organ nie wykazał innym przeciwnym dowodem, że spółka nie władała przedmiotową działką we wskazanej dacie; d) nieuwzględnienie, że ewidencja środków trwałych, prowadzona przez skarżącą stanowi księgę podatkową w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), a co za tym idzie, że wypis z tej ewidencji, mimo że nieopatrzony datą, stanowi istotny dowód w sprawie; e) nieuwzględnienie okoliczności, że zgodnie z art. 15 ustawy komercjalizacyjnej zarządcą linii kolejowych jest spółka PKP PLK S.A., do której w przypadku powzięcia przez organ wątpliwości co do daty urządzenia na gruncie infrastruktury kolejowej powinien on wystąpić, czyniąc zadość obowiązkowi rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, co skutkowało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych i oddaleniem skargi; 6) art. 141 § 4 ppsa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności brak wyczerpującego merytorycznego ustosunkowania się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz do zarzutu naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy o komercjalizacji PKP, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę instancyjną postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przystępując do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem w podstawach skargi kasacyjnej należy powołać wyraźnie normę prawa materialnego lub procesowego, tj. wskazać właściwy artykuł lub paragraf, a także konkretny ustęp czy punkt, jeżeli w danym przepisie one występują. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Sąd kasacyjny nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi kasacyjnej, co wynika z zacytowanego powyżej art. 183 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie bada ponownie legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może i powinien to czynić sąd pierwszej instancji. Nawet wówczas, gdy wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wadliwy, Naczelny Sąd Administracyjny nie może tej wadliwości usunąć, jeżeli w skardze kasacyjnej nie zostały postawione i uzasadnione zarzuty konkretnych norm prawa materialnego i procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1788/06). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 34 i art. 45 ustawy komercjalizacyjnej nie spełnia powyższych wymogów. Oba te artykuły dzielą się na dalsze jednostki redakcyjne, które nie zostały wskazane przez autora skargi kasacyjnej. Odnotowania jednakże wymaga, że uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera odniesienie do niektórych jednostek redakcyjnych tych artykułów, co powoduje, że rozpoznanie tego zarzutu możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do jednostek niższego rzędu wskazanych w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Jednocześnie w myśl art. 34 ust. 4 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Ponadto zgodnie z art. 35 ust. 1 analizowanego aktu normatywnego nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez PKP lub PKP SA. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że stwierdzenie w drodze wydania stosownej decyzji nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności związanych z tym gruntem budynków, lokali i urządzeń możliwe jest w sytuacji, gdy grunt ten był własnością Skarbu Państwa, znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, a podmiot ten nie legitymował się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Podkreślenia przy tym wymaga, że stwierdzenie powstania prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności związanych z nim urządzeń, budynków i lokali wymaga jednoczesnego spełnienia tych przesłanek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 1403/21). Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek przesłanki powoduje, że niemożliwe jest stwierdzenie nabycia wspomnianych praw. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporna nieruchomość należała do Skarbu Państwa, a skarżąca czy jej poprzednicy prawni nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu tych gruntów. Skarżąca spółka nie mogła natomiast wykazać, że posiadała tę nieruchomość w dniu istotnym z punktu widzenia art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Spółka nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów wskazujących na istnienie infrastruktury kolejowej na spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., czy inwestowania w jej utrzymanie bądź utworzenie, które potwierdzałyby, że w tej dacie skarżąca spółka fizycznie wykorzystywała tę nieruchomość, niezależnie od tytułu, jaki jej przysługiwał do tej nieruchomości pod koniec 1990 r. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przeznaczenie spornej działki na potrzeby komunikacyjne nie oznacza automatycznie, że skarżąca spółka rzeczywiście, fizycznie posiadała tę działkę. Spółka nie wykazała także, w jakiej dacie została wykonana infrastruktura komunikacyjna na tej działce i czy istniała w dniu 5 grudnia 1990 r., ewentualnie była w trakcie budowania bądź jej demontażu w celu modernizacji. Istnienie zatem w dacie wydania decyzji odmownej infrastruktury komunikacyjnej, w tym trójkąta widoczności, nie oznacza, że sporna działka była użytkowana we wskazanej powyżej dacie, a zatem skarżąca kasacyjnie posiadała tę działkę w istotnie prawnej dacie. Dowodem na stan posiadania skarżącej spółki w dniu 5 grudnia 1990 r. nie może być – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – ewidencja środków trwałych, skoro odpowiednie wpisy do tej ewidencji nie zostały oznaczone datami. Uniemożliwia to bowiem wykorzystanie tej ewidencji do wykazania możliwości stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowana wieczystego tej działki. Z punktu widzenia art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej istotne jest bowiem nie tyle posiadanie nieruchomości jako takie, ale jej posiadanie w ściśle określonej dacie. Zaznaczyć przy tym należy, że dowodem takim mogłyby być dokumenty księgowe, na których podstawie doszło do wpisania tej działki do ewidencji środków trwałych czy dokumentujące wydatki dotyczące jej utrzymania, konserwacji bądź modernizacji urządzeń. Jednocześnie należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania § 2 pkt 2 rozporządzenia o potwierdzeniu i stwierdzenia stanu posiadania skarżącej spółki na dzień 5 grudnia 1990 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 tego paragrafu, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów PKP można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 kpa. Oznacza to, że możliwość zastąpienia dokumentów stwierdzających stan posiadania odpowiednim oświadczeniem dotyczy wyłącznie dokumentów określonych przepisem § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Zastąpienie oświadczeniem nie może zatem dotyczyć dowolnego dokumentu. Ponadto zaznaczyć należy, że zastąpienie tych dokumentów oświadczeniem możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy dokumenty te nie zachowały się. Wyłączone zatem na gruncie analizowanego przepisu jest skorzystanie oświadczenia w sytuacji, w której nie można wykazać, że dokumenty te w ogóle istniały. Należy wskazać, że w toku postępowania skarżąca kasacyjnie spółka nie powoływała się na fakt istnienia tych dokumentów, a następnie ich zniszczenia bądź zaginięcia. Powoduje to, że w rozpoznawanej sprawie brak jest możliwości zastosowania § 2 ust. 2 rozporządzenia o potwierdzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokumentów takich nie można także poszukiwać u zarządcy linii kolejowej, który powstał blisko 10 lat po dacie wskazanej w art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Przyjąć bowiem należy, że dokumentacja posiadana przez ten podmiot będzie obejmowała okres od utworzenia tego podmiotu i objęcia przez niego infrastruktury kolejowej, podczas gdy dokumentacja potwierdzająca stan posiadania na dzień 5 grudnia 1990 r. powinna co do zasady, jako dokumentacja archiwalna, znajdować się w dyspozycji pierwotnego zarządcy infrastruktury kolejowej. W rozpoznawanej sprawie nie można także wywodzić stanu posiadania skarżącej kasacyjnie na dzień 5 grudnia 1990 r. z przepisów art. 4 pkt 2 i pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym czy § 3 pkt 1 i § 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Odnotować bowiem należy, że art. 4 pkt 2 i 4 ustawy o transporcie kolejowym oraz § 3 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia są definicjami odpowiednio linii kolejowej, przyległego pasa ruchu oraz budowli kolejowej, podczas gdy § 8 ust. 1 rozporządzenia (jak doprecyzowano to w uzasadnieniu skargi kasacyjnej czyniąc ten zarzut możliwym do rozpoznania) wskazuje, że linia kolejowa powinna posiadać wyposażenie techniczne zapewniające osiąganie określonych parametrów eksploatacyjnych. Z żadnego zatem z tych przepisów nie można wyciągnąć wniosku, że skarżąca kasacyjnie w dniu 5 grudnia 1990 r. była posiadaczem samoistnym bądź zależnym spornej nieruchomości. Nieruchomość ta nie została bowiem wskazana w tych przepisach, a w związku z niewykazaniem przez skarżącą, że na spornej działce w tym dniu funkcjonowała infrastruktura kolejowa, brak było możliwości stwierdzenia takiego posiadania, a zarazem wykazania zaistnienia warunków do stwierdzenia powstania z mocy przepisów prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. W świetle powyższych wywodów za niezasadne zatem należało uznać zarzuty naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy komercjalizacyjnej, § 2 ust. 2 rozporządzenia o potwierdzeniu, art. 4 pkt 2 i pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym w zw. z § 3 pkt 1 i § 8 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W konsekwencji powyższych ustaleń za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 151 ppsa. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa przepis ten należy do grupy przepisów wynikowych, które nie mogą samodzielnie stanowić podstawy zaskarżenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 6106/21). Skuteczność takiego zarzutu uzależniona jest zatem od wykazania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów, które uzasadniały uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, a mimo tego sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Skoro jak wskazano to powyżej, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do takiego naruszenia, to za niezasadny należało uznać także funkcjonalnie związany z poprzednio rozpoznanymi zarzutami zarzut naruszenia art. 151 ppsa. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W szczególności nietrafny okazał się argument dotyczący nieodniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do zarzutów naruszenia art. 34 i art. 35 ustawy komercjalizacyjnej. Sąd pierwszej instancji na podstawie tych przepisów wskazał bowiem przesłanki, których spełnienie umożliwia stwierdzenie powstania z mocy przepisów prawa na określonej nieruchomości Skarbu Państwa prawa użytkowania wieczystego. Analiza tych przepisów pozwoliła Sądowi na dokonanie oceny stanowiska organów administracji publicznej w zakresie możliwości wykazania, że sporna nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu skarżącej spółki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI