I OSK 289/14

I OSK 289/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-02-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Ewa Dzbeńska /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1753/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-10-11
Skarżony organ
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 2, 134 ust. 1 i ust. 2, art. 151 ust. 1, art. 153 ust. 1, art. 156 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2001 nr 97 poz 1050
art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach.
Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
§ 36 ust. 1 w zw. z § 36 ust. 6 pkt 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 205 § 1, § 2 i § 3, art. 200 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
§ 2 ust. 3 pkt 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1753/13 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżony wyrok w pkt 3 sentencji i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1753/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość w pkt 1.uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...]marca 2012 r. nr [...]; w pkt 2. stwierdził, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu; w pkt 3. zasądził od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego K. K. kwotę 1177 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołań K. K. oraz Prezydenta Wrocławia uchylił decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] marca 2012 r., nr [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania w kwocie 5.376.550,00 zł na rzecz K. K. z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę Wrocław nieruchomości położonej w W. w obrębie P. oznaczonej geodezyjnie jako działki: nr [...] i orzekł o ustaleniu odszkodowania z powyższego tytułu w kwocie 5.121.000 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda Dolnośląski decyzją z [...] lipca 2010 roku (nr [...]) ustalił lokalizację przedsięwzięcia Euro 2012 dla inwestycji polegającej na przebudowie ul. K. wraz z zagospodarowaniem terenu po północnej stronie stadionu piłkarskiego Euro 2012 - etap II. Minister Infrastruktury decyzją z [...] października 2010 roku (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2012 r. sygn. IV SA/Wa 1801/11 stwierdził, że wyżej wskazane decyzje lokalizacyjne zostały wydane z naruszeniem prawa, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 czerwca 2012 r. II OSK 707/12 oddalił skargę kasacyjną Ministra.
Wojewoda Dolnośląski decyzją z [...]marca 2012 r. nr [...]ustalił odszkodowanie na rzecz K. K. w wysokości 5.376.550 zł z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę Wrocław nieruchomości położonej w W., w obrębie P., oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] przeznaczonej pod realizację wyżej opisanej inwestycji.
Od powyższej decyzji K. K.złożył odwołanie zarzucając wydanie jej w oparciu o wadliwie sporządzony operat szacunkowy, zawierający błędy wpływające na zaniżenie ustalonej przez rzeczoznawcę wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucił, że organ wojewódzki nie ustosunkował się do operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony przez rzeczoznawcę majątkowego P. D. Ponadto nie ustosunkował się do przedłożonej przez skarżącego opinii doradcy podatkowego dotyczącej problematyki podatku VAT w sprawach odszkodowawczych. Zdaniem K. K. organ nie uwzględnił stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji Wojewody Dolnośląskiego z [...] lipca 2010 r., o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, przez co naruszył przepis art. 24e ust. 3 ustawy o Euro. Odwołujący podniósł również, że rzeczoznawca majątkowy bezpodstawnie odrzucił transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi tylko dlatego, że istnieje możliwość ich zabudowy obiektami handlowymi, co nie ma uzasadnienia w przeznaczeniu terenu nieruchomości wycenianej, gdyż zgodnie z alternatywnym przeznaczeniem dopuszczalna jest również jej zabudowa obiektami handlowymi. Skarżący zarzucił, że rzeczoznawca majątkowy przyjął ceny transakcyjne nieruchomości porównawczych w kwocie netto, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. nr 97 poz. 1050 ze zm.) ceną jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar i usługę. W cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym.
Skarżący podniósł również, że rzeczoznawca majątkowy bezpodstawnie uwzględnił przy wycenie koszty rozbiórki budynków i obiektów budowlanych posadowionych na wywłaszczonej nieruchomości, a następnie pomniejszył wartość rynkową nieruchomości o współczynnik ustalony w związku z przyjętymi kosztami prac rozbiórkowych.
Ponadto odwołujący się podniósł, iż decyzja o ustaleniu odszkodowania powinna być wydana w terminie 30 dni do dnia wszczęcia postępowania zgodnie z art. 24 e ust. 2 ustawy o EURO natomiast organ wojewódzki nie dotrzymał tego terminu.
Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł również Prezydent Wrocławia, który zarzucił szereg nieprawidłowości związanych z wyceną przedmiotowej nieruchomości. Wskazał, że rzeczoznawca nie uwzględnił w procesie wyceny cen transakcyjnych nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne pomimo, że na obszarze Gminy Wrocław istnieje rozwinięty rynek takich nieruchomości podobnych do wycenianej. Zdaniem odwołującego się nieruchomości przyjęte do porównań nie spełniały wymogów podobieństwa określonych w ustawie, ponadto rzeczoznawca majątkowy nie zbadał czy przeznaczenie wycenianej nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie jej wartości i czy nie ma zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, jak również błędnie określił przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych.
Rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powołując się na treść przepisu art. 24 a ust. 2 ustawy o Euro wskazał, że jeżeli w terminie 2 miesięcy, od dnia w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro stała się ostateczna nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania, wojewoda ustala je w drodze decyzji w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania.
Stosownie do art. 24e ust 2 ustawy wysokość odszkodowania ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu uzgodnienia, albo w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Organ odwoławczy wskazał, że jeżeli dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o którym mowa w art. 24 ust. 2 albo, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 stała się ostateczna, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.
ał również na treść przepisu art. 24 e ust. 9 ustawy, który stanowi, że w przypadku, gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zamieszkałemu w tym budynku albo lokalu powiększa się o kwotę 10.000 zł w odniesieniu do tej nieruchomości. Organ zauważył, że podstawę dla ustalenia odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, a jeśli nie można ustalić tej wartości to jej wartość odtworzeniowa.
Organ przytoczył treść przepisów art. 134, art. 135, art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Minister wskazał, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia odszkodowania stanowi operat szacunkowy z 1 marca 2012 r., sporządzony na zlecenie Wojewody Dolnośląskiego przez rzeczoznawcę majątkowego P. C. Z operatu wynika, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] zlokalizowana jest w północno - zachodniej, pośredniej części miasta W,, w bliskim sąsiedztwie realizowanego stadionu EURO 2012, blisko węzła komunikacyjnego obwodnicy autobusowej. Działki nr [...] stanowią użytek rolny RII. Teren działek jest płaski, o kształcie regularnym. Działka nr [...] w jej północno - wschodniej części zabudowana jest szklarniami, pozostały teren jest niezabudowany, nieuprawiany rolniczo, odłogowany, porośnięty trawą. Działka nr [...] o pow. 0,5444 ha stanowi użytek rolny, rolę RII. Działka ta jest niezabudowana, wschodnią jej granicę stanowi sad, nieużytkowany, w większości z nasadzeniami jabłoni (ok. 7 szt.). Znaczna część powierzchni stanowi rola, aktualnie odłogowana, porośnięta chwastami. Nad działką przebiega linia wysokiego napięcia, jej teren jest płaski a kształt regularny. Działki nr [...] o łącznej powierzchni 0,4135 ha stanowią użytek B/RII będący rolą. Na działce nr [...], według stanu na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej, znajdował się budynek mieszkalny jednorodzinny, budynek mieszkalno - gospodarczy, zespół szklarni oraz budynki gospodarcze tj. kotłownia i garaż.
Organ wyjaśnił, że rzeczoznawca ustalił, iż cały teren jest ogrodzony, w części frontowej ogrodzenia od ulicy P. znajdują się dwie bramy wjazdowe, dwuskrzydłowe. W tej części nieruchomości zainstalowano kilka banerów reklamowych, stanowiących jedno ze źródeł dochodów z nieruchomości. Od strony zachodniej, w odległości kilku metrów od granicy nieruchomości, znajduje się słup stalowy napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia. Rzeczoznawca majątkowy ustalił, że dla przedmiotowej nieruchomości obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr XXXI/1065/09 Rady Miejskiej Wrocławia z 19 lutego 2009 r., który dla tego terenu ustala przeznaczenie pod ulice, usługi, rekreacje, urządzenia telekomunikacyjne oraz stacje transformatorowe (symbol 3KDZ) oraz pod węzeł integracyjny, pętle transportu publicznego, ulice, infrastrukturę drogową, usługi, główne punkty zasilania w energię elektryczną, urządzenia infrastruktury technicznej (symbol 5KSWI).
Organ wskazał, że przy wycenie biegły zastosował podejście porównawcze metodę porównywania parami uzasadniając to tym, że optymalny sposób wykorzystania jest różny od jej aktualnego sposobu zabudowy. Ponadto wynik końcowy skorygował współczynnikiem odzwierciedlającym szacunkowy koszt likwidacji części składowych gruntu. Biegły zaznaczył, że jest to podejście mieszane, metoda kosztów likwidacji. Z uwagi na to, że analizowane przez niego nieruchomości drogowe nie spełniają wymogów podobieństwa określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie było możliwości wyceny przedmiotu oszacowania w oparciu o transakcje nieruchomościami drogowymi. Dlatego też biegły dokonał analizy cen wolnorynkowych, nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod zabudowę usługową (gruntów niezabudowanych lub z zabudową przeznaczoną do rozbiórki) oraz pod budownictwo mieszkaniowe, wielorodzinne. Stwierdził, iż zdecydowanie wyższe ceny osiągają grunty przeznaczone pod szeroko rozumiany handel. W związku z tym do porównania rzeczoznawca majątkowy przyjął nieruchomości o przeznaczeniu pod usługi. Rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania kosztów prac rozbiórkowych, a następnie wskazał odpowiadający poziomowi tych kosztów współczynnik korekcyjny W związku z powyższym biegły oszacował łączną wartość nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...]na kwotę 5.111.000,00 zł.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Minister uznał, że biegły dokonał prawidłowej wyceny przedmiotowej nieruchomości, poprawnie wybrał podejście i metodę szacowania. Odnosząc się do zarzutów K. K. zawartych w odwołaniu organ II instancji zauważył, że rzeczoznawca majątkowy dokonuje wyboru właściwego podejścia jak również techniki i metody szacowania nieruchomości mając na uwadze cel wyceny. Jeżeli ustalenie wartości rynkowej nieruchomości jest niemożliwe, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, wtedy określa się jej wartość odtworzeniową. Organ odwoławczy zauważył, że w operacie szacunkowym z 1 marca 2012 r. rzeczoznawca majątkowy P. C. zastosował metodę kosztów likwidacji, która jest jedną z metod wyceny części składowych nieruchomości w podejściu mieszanym. Wybierając tę metodę biegły oszacował wartość rynkową nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 152 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy zastosowaniu podejścia porównawczego lub dochodowego określa się wartość rynkową nieruchomości. Jeżeli istniejące uwarunkowania nie pozwalają na zastosowanie podejścia porównawczego lub dochodowego, wartość rynkową nieruchomości określa się w podejściu mieszanym. Przy zastosowaniu podejścia kosztowego określa się wartość odtworzeniową nieruchomości. Tak więc wartość odtworzeniowa nieruchomości powinna być zastosowana przez biegłego tylko wtedy, gdy nie można oszacować nieruchomości przy zastosowaniu podejścia dochodowego, porównawczego ani mieszanego, czyli tylko wtedy, gdy nie można oszacować wartości rynkowej nieruchomości.
Minister stwierdził, że w operacie szacunkowym z 1 marca 2012 r. rzeczoznawca majątkowy P. C. prawidłowo zastosował powyższą metodę kosztów likwidacji wyceniając części składowe gruntu, gdyż w ten sposób określił wartość rynkową nieruchomości. Organ wskazał również na treść pisma rzeczoznawcy z 22 lutego 2012 r., w którym wskazał on, iż metoda kosztów likwidacji jest jedną z metod określania wartości rynkowej w sytuacji, w której analiza rynku wykazała, iż wyceniany grunt postrzegany jest przez potencjalnych nabywców jako teren inwestycyjny (pod zabudowę) zaś kontynuacja działalności wymagająca korzystania z dotychczasowej zabudowy jest, z punktu widzenia funkcji w planie miejscowym, ekonomicznie nieopłacalna, zaś prawnie ograniczona. Następnie organ dokonując analizy sprawy pod kątem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w szczególności § 36 zauważył, że uwzględniając przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego należało dokonać wyceny nieruchomości przyjmując do porównania transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu pod handel co odpowiada przeważającemu przeznaczeniu wśród gruntów przyległych. Zdaniem organu oznacza to, że operat szacunkowy został sporządzony w oparciu o właściwy dobór transakcji porównawczych.
Za bezzasadny organ uznał zarzut Prezydenta Wrocławia, iż biegły nie dokonał analizy ceny transakcyjnych gruntów przeznaczonych pod drogi. Organ podkreślił, że na stronie 27 i 28 operatu szczegółowo przeanalizowano ceny transakcyjne gruntów przeznaczonych pod drogi. Odnosząc się do zarzutów Prezydenta dotyczących nie zbadania przez biegłego czy przeznaczenie wycenianej nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości i czy nie ma zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że kwestie te były już przedmiotem rozważań przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w piśmie z 1 marca 2012 r. rzeczoznawca majątkowy P. C. wskazał, iż przeznaczenie wycenianej nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia nie powoduje zwiększenia jej wartości oraz wyjaśnił, iż dominującym przeznaczeniem terenu przylegającego do obszaru przeznaczonego w planie pod realizację inwestycji drogowej są w tym przypadku usługi, zaś wyceniania nieruchomość nie jest styczna do obszaru oznaczonego na planie symbolem 4Z.
Podsumowując Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że operat szacunkowy z 1 marca 2012 r., został sporządzony poprawnie. Minister podniósł, że operat szacunkowy z 23 marca 2012 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego P. D. jest wadliwy, gdyż do porównania przyjęte zostały ceny transakcyjne uzyskiwane za nieruchomości podobne zawierające podatek VAT. Zdaniem Ministra podatek VAT powinien być traktowany jako jeden z kosztów zawarcia transakcji. Dlatego też wartość rynkowa przedmiotu wyceny może być traktowana wyłącznie jako wartość nie obejmująca podatków i opłat lokalnych.
W ocenie Ministra prawidłowy jest operat szacunkowy autorstwa rzeczoznawcy majątkowego P. C., w którym wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę 5.111.000 zł. Jak również prawidłowo organ wojewódzki powiększył ustalone odszkodowanie o kwotę 10.000 zł, wobec faktu, że przedmiotowa nieruchomość, w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej, zabudowana była budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkiem mieszkalno – gospodarczym.
Zdaniem Ministra wadliwie organ wojewódzki powiększył kwotę odszkodowania o 5 % z tytułu wydania nieruchomości. Minister powołał treść przepisu art. 24e ust. 8 ustawy o Euro i wyjaśnił, że uprawnienie do powiększenia kwoty odszkodowania z tytułu wydania nieruchomości inwestorowi na podstawie przytoczonego przepisu może być przyznane jednokrotnie, a zatem, bądź z tytułu wydania nieruchomości w terminie liczonym na podstawie pkt. 1, bądź w terminie wskazanym w pkt. 2 przepisu. Przy czym wydanie należy rozumieć mając na uwadze przepis art. 348 k.c. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zauważył, że w aktach sprawy znajduje się pismo Wojewody Dolnośląskiego z 15 maja 2012 r., przekazujące w załączeniu kopię zwrotnego odbioru przesyłki poleconej, z którego wynika, iż zawiadomienie o wydaniu decyzji Wojewody Dolnośląskiego z [...] lipca 2010 r., o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012, zostało doręczone K. K., za pośrednictwem Kancelarii Adwokackiej adwokata M. Ś. 4 sierpnia 2010 r. Tym samym 14 dniowy termin na wydanie przedmiotowej nieruchomości winien być liczony zgodnie z art. 24 e ust. 8 pkt. 1 ww. ustawy o EURO, tj. od dnia 5 sierpnia 2010 r. do dnia 19 sierpnia 2010 r. W niniejszej sprawie wydanie nastąpiło 9 listopada 2010 r. protokołem zdawczo – odbiorczym. Wobec tego, zdaniem Ministra, brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o 5% z tytułu wydania nieruchomości.
Minister podkreślił również, że w przedmiotowej sprawie nie obowiązuje zakaz reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 kpa, gdyż jest to gwarancja mogąca mieć zastosowanie na rzecz jednej tylko odwołującej się strony. Nie wiąże ona organu odwoławczego w takim postępowaniu, w którym uczestniczą strony o spornych interesach.
Uwzględniając powyższe Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] czerwca 2012 r., uchylił w całości decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] marca 2012 r. i orzekł o ustaleniu odszkodowania w kwocie 5.121.000 zł.
Na powyższą decyzję K.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- przepisu art. 24e ust. 8 pkt 2 ustawy o Euro, poprzez bezzasadne obniżenie wysokości przyznanego przez Wojewodę odszkodowania o dodaną przez niego kwotę równą 5% wartości nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość ta została wydana w ustawowym terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o lokalizacji przedsięwzięcia Euro stała się ostateczna;
- naruszenie przepisów art. 21 Konstytucji RP, art. 24e ust. 3 ustawy o Euro, art. 2 w zw. z art. 134 ust. 1 i ust. 2 i art. 151 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 poz. 1050 ze zm.) i w zw. z § 36 ust. 1 w zw. z § 36 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 ze zm.) oraz art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, poprzez akceptację przez organ i ustalenie odszkodowania na podstawie wadliwie sporządzonego operatu szacunkowego, w którym:
1) bezpodstawnie skorygowano ceny transakcyjne nieruchomości przyjętych do porównania o wartość podatku VAT zapłaconego przez strony transakcji
1) bezpodstawnie pominięto stan nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 i w konsekwencji pominięto wartość zabudowań znajdujących się na wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji lokalizacyjnej;
2) bezpodstawnie skorygowano wartość rynkową uzyskaną w wyniku wyceny o współczynnik - wartość prac rozbiórkowych;
3) bezpodstawnie odrzucono (tabela na str. 32 operatu P. C.) transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi tylko dlatego, że mają również możliwość zabudowy obiektami handlowymi, co nie ma uzasadnienia w przeznaczeniu terenu nieruchomości wycenianej, gdyż zgodnie z alternatywnym przeznaczeniem dopuszczalna jest również zabudowa obiektami handlowymi.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Minister niezasadnie przyjął, że brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości w związku z dobrowolnym wydaniem wywłaszczonego mienia. Przepis art. 24 e ust. 8 ustawy o Euro, przewiduje dwie alternatywne przesłanki powiększenia kwoty odszkodowania, ale jak podkreślił skarżący jest to alternatywa rozłączna. W uwagi na to, że decyzja lokalizacyjna w niniejszej sprawie stała się ostateczna 28 października 2010 r., jego zdaniem, od tego dnia rozpoczął swój bieg czternastodniowy termin. Skoro nieruchomość została wydana w dniu 9 listopada 2010 r., skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania.
Skarżący zakwestionował stanowisko Ministra, że ceny transakcyjne nieruchomości porównawczych powinny być obniżone o kwotę podatku VAT. Skarżący podkreślił, że w literaturze i judykaturze Sądu Najwyższego nie ma wątpliwości, że podatek VAT ma charakter cenotwórczy, gdyż jego rozmiar może wpływać w zasadniczy sposób na wysokość ceny towaru lub usługi. Nabywca towaru lub usługi opodatkowanych podatkiem VAT obowiązany jest zapłacić zbywcy cenę, której składnikiem pozostaje ten podatek. Taki charakter podatku VAT, który ma oparcie w aktach ustawowych powoduje, że nie sposób pomijać go w procesie wyceny w sytuacji, gdy został on uwzględniony w cenie transakcyjnej jaką za nieruchomość nabywca zapłacił zbywcy. Jest on bowiem immanentną częścią ceny transakcyjnej.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że podejście dochodowe oraz podejście porównawcze prowadzi do określenia wartości rynkowej, a zatem podstawowe zasady ich zastosowania muszą być jednakowe. Zdaniem skarżącego nie ma żadnej korelacji między dochodami ustalanymi w procesie wyceny, a cenami transakcyjnymi nieruchomości podobnych. Zasady i mechanizmy wyceny dokonywanej podejściem dochodowym i podejściem porównawczym są kompletnie różne, gdyż czymś innym jest dochód z nieruchomości wycenianej, a czymś innym ceny transakcyjne nieruchomości podobnych. Skoro do obliczenia wartości rynkowej nieruchomości wywłaszczonej zastosowano podejście porównawcze to zgodnie z § 4 rozporządzenia ceny przyjmowane na potrzeby operatu zastosowane w podobnych transakcjach, winny być przyjęte bez dokonywania korekt o wartość podatku VAT, ponieważ ten przepis zobowiązuje do przyjęcia na potrzeby operatu cen transakcyjnych. Skarżący zauważył również, że akceptacja mechanizmu wyceny prowadzącej do pomniejszenia cen transakcyjnych o kwotę podatku VAT nie prowadzi do ustalenia "słusznego odszkodowania" w rozumieniu art. 21 Konstytucji RP. Dodatkowo skarżący zauważył, że ustawa o VAT traktuje transakcje polegające na wywłaszczeniu z mocy prawa za odszkodowaniem na równi z dostawą towarów, a zatem odszkodowanie stanowi na gruncie prawa podatkowego cenę należną z tytułu dostawy towarów.
Skarżący podniósł, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaakceptował fakt, że rzeczoznawca majątkowy bezpodstawnie pominął w operacie szacunkowym wartości zabudowań znajdujących się na nieruchomości w dniu wydania i uprawomocnienia się decyzji lokalizacyjnej stanowiącej podstawę wywłaszczenia mimo, iż w odwołaniu od decyzji ten problem był sygnalizowany. Zdaniem skarżącego rzeczoznawca majątkowy przy wycenie powinien brać pod uwagę stan nieruchomości istniejący w chwili wydania decyzji lokalizacyjnej w pierwszej instancji. Choć stosownie do treści przepisu § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. wartość rynkową nieruchomości określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych to jednak zdaniem skarżącego nie sposób nie zauważyć, że przepis ten dotyczy jedynie przeznaczenia nieruchomości, natomiast jej stan należy przyjąć z dnia wydania decyzji lokalizacyjnej. Wartość zabudowy powinna zostać uwzględniona prowadząc do stosownego podwyższenia wyniku końcowego rozumianego jako wartość rynkowa szacowanej nieruchomości. To, że potencjalny kupujący planuje wyburzyć zabudowania na nieruchomości, bo stanowią one dla niego zbędny balast, nie oznacza, że w transakcji rynkowej ich istnienie wpływa na cenę jedynie ją obniżając.
Skarżący zarzucił, że rzeczoznawca wadliwie uwzględnił przy wycenie koszty rozbiórki budynków i obiektów budowlanych posadowionych na wywłaszczonej nieruchomości, a następnie pomniejszył wartość rynkową nieruchomości o współczynnik ustalony w związku z przyjętymi kosztami prac rozbiórkowych. Jego zdaniem żaden przepis prawa nie daje podstaw do przyjęcia dla potrzeb wyceny założenia o określonym, prawdopodobnym zamiarze potencjalnego nabywcy gruntu, który miałby rozebrać istniejącą infrastrukturę, aby realizować określoną inwestycję. Potwierdza to opinia z 10 maja 2010 r., nr [...] sporządzona przez Komisję Opiniowania Wycen SRM w W. (załączona do akt sprawy) w której w analogicznym przypadku uznano, że brak jest podstaw do uwzględniania kosztów prac rozbiórkowych zauważając również, że zbędność obiektów z punktu widzenia inwestora (czy to realizującego inwestycję Euro 2012, czy to realizującego inny cel komercyjny, np. budowę biurowca) nie może być równoznaczna z obciążeniem kosztami prac rozbiórkowych właściciela nieruchomości.
Skarżący zarzucił, że bezpodstawnie rzeczoznawca odrzucił (tabela na str. 32 operatu P. C.) transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi tylko dlatego, że istnieją również możliwości zabudowy obiektami handlowymi. Nie ma to, zdaniem skarżącego, uzasadnienia w przeznaczeniu terenu nieruchomości wycenianej, gdyż zgodnie z alternatywnym przeznaczeniem dopuszczalna jest również jej zabudowa obiektami handlowymi. Brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym zakresie, uniemożliwia polemikę ze stanowiskiem akceptującym operat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 września 2012 r. w sprawie I SA/Wa 1377/12 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji.
Od wyroku tego skargi kasacyjne wnieśli: skarżący K. K. oraz organ. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 maja 2013 r. w sprawie I OSK 3133/12 uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu skargi dotyczącego odrzucenia przez rzeczoznawcę transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi tylko dlatego, że mają również możliwość zabudowy obiektami handlowymi, do kwestii przyjęcia przez rzeczoznawcę majątkowego do porównań nieruchomości skorygowanych o podatek VAT, wadliwie przyjmując, że skarżący domaga się podwyższenia odszkodowania o podatek VAT, że Sąd nie dokonał wykładni przepisu art. 24e ust. 8 ustawy o Euro.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając skargę za zasadną wskazał, że zgodnie z art. 24e ust 1 ustawy z 7 września 2007 r. za nieruchomości, o których mowa w art. 24a ust. 3 oraz w art. 24d ust. 3, przysługuje odszkodowanie. Przepis art. 24e ust. 3 stanowi, że wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 i 2, ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości w dniu uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, albo w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z operatu z 1 marca 2012 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, który to operat był podstawą do wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, rzeczoznawca dokonał wyceny nieruchomości według wartości na datę 30 grudnia 2011 r. (str. 5 operatu), a nie na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Już chociażby z tej przyczyny operat nie uwzględnia treści wyżej powołanego przepisu i jest wadliwy, czego organy nie dostrzegły.
Sad I instancji zaznaczył, że powołany przepis wymaga również, aby odszkodowanie było ustalane według stanu z dnia wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 przez organ pierwszej instancji, czyli wg stanu z 29 lipca 2010 r. Jak wynika z akt sprawy, w tym ze wszystkich operatów sporządzonych wcześniej, a dotyczących przejętej nieruchomości, nieruchomość będąca własnością skarżącego zabudowana była budynkami: mieszkalno - jednorodzinnym, mieszkalno - gospodarczym, kotłownią i garażem oraz zespołem szklarni. Rzeczoznawca ustalając odszkodowanie nie uwzględnił tych budowli w kwocie odszkodowania poprzestając na obliczeniu kosztów rozbiórki i pomniejszając kwotę rozbiórki tych budowli od kwoty odszkodowania. Skoro przepis prawa nakazuje uwzględniać dla wyliczenia odszkodowania stan nieruchomości z daty wydania decyzji lokalizacyjnej przez organ I instancji, a nieruchomość ta była wówczas zabudowana, to wartość zabudowań powinna, zdaniem Sądu I instancji być uwzględniona w procesie wyceny. Należy zgodzić się ze skarżącym, że to, w jaki sposób nabywca (przejmujący z mocy prawa), zamierza wykorzystać nieruchomość nie ma dla zbywcy żadnego znaczenia, tym bardziej, iż w realiach niniejszej sprawy, tj. nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa nieruchomości, właściciel nie ma żadnego wpływu na utratę własności, jest on w sytuacji przymusowej. Jednakże owe nabycie nie może pomniejszać wartości rynkowej nie tylko poprzez nie uwzględnienie zabudowy, ale także pomniejszenie jej o koszty prac rozbiórkowych, a następnie z tej przyczyny nie może zaniżać kwoty odszkodowania. Tymczasem w niniejszej sprawie rzeczoznawca nie wyliczył naniesień, a także pomniejszył wartość nieruchomości o koszty rozbiórki budynków i budowli znajdujących się na gruncie. Powyższej wady operatu nie dostrzegły organy. Wprawdzie prawidłowe było przyjęcie przez rzeczoznawcę podejścia porównawczego metody porównywania parami, jednakże brak jest wyjaśnienia zarówno w decyzji organu jak i operacie rzeczoznawcy zasadności zastosowania metody kosztów likwidacji.
Ustalenie odszkodowania bez uwzględnienia znajdującej się na gruncie zabudowy narusza, w ocenie Sądu I instancji przepisy art. 24e ust. 3 zd. 1 ustawy o Euro oraz art. 134 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast powiększenie kwoty odszkodowania o 10.000 zł, na postawie art. 24e ust. 9 ustawy o Euro, ma na celu sfinansowanie kosztów przeprowadzki przez byłego właściciela, pozbawionego dotychczasowego mieszkania do nowego mieszkania. Nie jest to, więc kwota odszkodowania za zabudowę mieszkaniową znajdującą się na gruncie, który stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie wyżej wskazanej ustawy.
Trafny jest, zdaniem Sądu I instancji zarzut skargi, że organy nie dokonały wnikliwej analizy operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym w zakresie odrzucenia części transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi (tabela str. 32 operatu, pkt 3.5). Sąd I instancji wskazał, że ocena tego ostatniego zarzutu przez Sąd byłaby jednakże przedwczesna z dwóch przyczyn. Po pierwsze dlatego, że organ w ogóle nie ustosunkował się do zasadności odrzucenia wyżej wskazanych transakcji, a sąd nie może zastępować organu w rozpoznaniu tej kwestii. Po drugie dlatego, że w ocenie Sądu I instancji rzeczoznawca dokonując wyceny nieruchomości i badając transakcje w tabeli na str. 32 i dalszej części operatu przyjął optymalny sposób użytkowania nieruchomości. Jednakże przepisy prawa – zarówno ustawa z 7 września 2007 r. o Euro, ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jak i rozporządzenie 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego nie posługują się pojęciem optymalnego sposobu użytkowania nieruchomości. Nie można, bowiem utożsamiać wartości rynkowej z wartością dla optymalnego sposobu użytkowania (a więc takiego sposobu, z którym powiązana jest najwyższa cena na rynku). Tymczasem rzeczoznawca połączył zastosowanie wartości rynkowej z optymalnym sposobem użytkowania nieruchomości. Natomiast ustawa o gospodarce nieruchomościami, która poprzez odesłanie w art. 24f ustawy o Euro, ma zastosowanie w sprawie, przewiduje w art. 134 i art. 135 dwie kategorie wartości, tj. wartość rynkową i wartość odtworzeniową. Natomiast w art. 134 ust. 3 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla określenia wartości w przypadkach w nim wskazanym ustawodawca posługuje się pojęciami aktualnego sposobu użytkowania lub alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia nieruchomości. Dlatego zastosowanie do wyceny optymalnego sposobu korzystania z nieruchomości nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa.
Zasadne są także, w ocenie Sądu I instancji zarzuty skargi odnośnie wadliwego pomniejszenia kwoty odszkodowania o 5% z tytułu wydania w terminie nieruchomości. Sąd I instancji wskazał, że przepis art. 24e ust. 8 ustawy o EURO ustanawia dwa odrębne przepadki wydania nieruchomości uprawniające do podwyższenia kwoty odszkodowania, tj. od dnia:
1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji albo
2) w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji stała się ostateczna.
Sąd I instancji wskazał, że wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że dotyczy on w równym stopniu obydwu sytuacji. Chodzi jedynie o to, aby były właściciel, którego nieruchomość została przejęta, nie mógł dwukrotnie skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu. Użycie przez ustawodawcę słowa "albo", oznacza alternatywę rozłączną, tj., że w przypadku nie skorzystania z pkt 1) były właściciel może wypełnić dyspozycję pkt 2), co skutkuje powiększeniem odszkodowania o 5%. Jak wynika z zaświadczenia Wojewody Dolnośląskiego z 3 listopada 2010 r. decyzja tego organu z [...] lipca 2010 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 stała się ostateczna z dniem 28 października 2010 r. Skarżący wydał nieruchomość 9 listopada 2010 r. (protokół zdawczo – odbiorczy z 9 listopada 2010 r.), a więc z zachowaniem wymogów z art. 24e ust. 8 pkt 2) ustawy. Zatem w tym przypadku odszkodowanie powinno, zdaniem Sądu I instancji być powiększone o 5%.
Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi odnośnie tego, że rzeczoznawca powinien przyjmować do porównań transakcje nieruchomościami z uwzględnieniem podatku VAT.
Sąd I instancji zauważył, że ustalenie odszkodowania w niniejszej sprawie nastąpiło w trybie art. 24e ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012 oraz art. 134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami, który ma kluczowe znaczenie dla ustalenia wysokości odszkodowania. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 tej ustawy, wartość rynkowa nieruchomości. W myśl art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami wartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku. Zarówno z powołanych wyżej przepisów, jak i z żadnych innych, nie wynika, w ocenie Sądu I instancji, ażeby kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia (przejęcia z mocy prawa) miały obejmować należne podatki oraz daniny. Regulacja ustawowa w tym zakresie jest jednoznaczna. Potwierdzenie takiego stanowiska znaleźć można m.in. w postanowieniu § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, który przesądza o tym, iż przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości w podejściu dochodowym nie uwzględnia się amortyzacji, kredytu i jego kosztów, podatku dochodowego oraz innych opłat i podatków związanych ze sprzedażą nieruchomości. Wprawdzie powyższy zapis dotyczy podejścia dochodowego, a nie porównawczego, który rzeczoznawca zastosował w niniejszej sprawie, jednakże zarówno podejście dochodowe jak i porównawcze prowadzi do określenia wartości rynkowej, a zatem podstawowe zasady ich stosowania muszą być jednakowe. Skoro w podejściu dochodowym podstawą określania wartości są dochody wskazane m.in. na podstawie czynszów i wydatków operacyjnych, do których nie uwzględnia się VAT-u, to analogicznie w podejściu porównawczym "ceny transakcyjne" stanowiące podstawę określania wartości rynkowej nie powinny zawierać podatku VAT.
Sąd I instancji wskazał, że również w piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że zarówno podatek od towarów i usług, jak i inne podatki czy opłaty, powinny być traktowane jako jeden z kosztów zawarcia transakcji (np. podobnie jak prowizja dla pośrednika, której ciężar, tak jak podatek VAT, z reguły jest przenoszony na kupującego), który obliczany jest od ceny transakcyjnej, a nie jako integralny element tej ceny. Określona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym wartość rynkowa przedmiotu wyceny może być zatem traktowana wyłącznie jako wartość nieobejmująca podatków i opłat lokalnych oraz innych obciążeń związanych z realizacją umowy (vide Jacek Budziszewski, Anna Żarkowska "Operat szacunkowy jako jeden z dowodów określających wartość rynkową przy sprzedaży nieruchomości" Dor.Podat.2012.12.43). Mając na uwadze powyższe wywody sąd nie podzielił zarzutu skargi, że rzeczoznawca przyjmując do porównań transakcje nieruchomości podobnych powinien uwzględniać transakcje opodatkowane podatkiem VAT. Takie rozumowanie skutkowałoby tym, że należne odszkodowanie zawierałoby w sobie podatek VAT, którego skarżący nie będąc płatnikiem tego podatku, nie odprowadziłby na rzecz Skarbu Państwa. Korzyść z tego podatku przypadłaby skarżącemu a nie Skarbowi Państwa, co naruszałoby w ocenie Sądu I instancji istotę tego podatku.
Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu administracyjnym przedłożony został operat sporządzony na zlecenie skarżącego, przez rzeczoznawcę P.D., w którym wysokość odszkodowania wyliczona została na kwotę 9.100.000 zł, a więc ponad 55% więcej niż w operacie rzeczoznawcy C. Organy zdaniem Sądu I instancji powinny, więc dokonać starannej analizy operatu P. D. Wprawdzie organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu na powyższy operat, jednakże odniósł się do niego jedynie w kontekście przyjęcia do porównań cen transakcyjnych zawierających podatek VAT. Jest to, w ocenie Sądu I instancji niewystarczające w zakresie oceny całego operatu, jako dowodu w sprawie, jako że różnica w wycenie nie jest spowodowana jedynie przyjęciem do porównań cen nieruchomości z podatkiem VAT. Staranność w analizie tego operatu oraz operatu rzeczoznawcy C. była tym bardziej konieczna, że organ nie uznał za celowe skierowania operatów do oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, o co wnioskował skarżący. Organ wprawdzie nie ma takiego obowiązku, jeżeli uznaje, że nie ma powodów, dla których ocena organizacji byłaby konieczna, to jednakże organ powinien wówczas dokonać wnikliwej analizy obydwu operatów i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem w niniejszej sprawie organy tego nie uczyniły.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że z przyczyn wyżej omówionych zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 24e ust.3, ust.8 ustawy o Euro w zw. z art. 134 ust.1 i 3, art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77, 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe wyliczenie kwoty odszkodowania, ustalenia go w niepełnej wysokości i nie powiększenie odszkodowania o 5 % wartości w związku z terminowym wydaniem nieruchomości.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd I instancji orzekł jak w wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c), art. 152 i art. 200 ppsa. Sąd I instancji zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 1177 zł. Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego dotyczącego zasądzenia zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawę w dniu 27 września 2013 r. - w kwocie 600 zł. Nie przewidują, w ocenie Sądu I instancji, tego przepisy normujące zagadnienie zwrotu kosztów, tj. art. 205 § 2 ppsa. Stanowi on, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd I instancji wskazał, że w doktrynie podkreśla się, że powyżej przytoczony przepis zawiera katalog zamknięty. Natomiast art. 205 § 3 ppsa do pełnomocnika może mieć zastosowanie tylko wtedy, jeżeli sąd zarządzi stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika w trybie art. 91 § 3 ppsa. W niniejszej sprawie takie zarządzenie nie zostało wydane. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się wpis od skargi w kwocie 200 zł, kwota 17 zł uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, koszty zastępstwa procesowego w wysokości czterokrotnej stawki minimalnej (240 zł x 4= 960 zł) - na podstawie § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Zasądzając koszty zastępstwa procesowego Sąd I instancji uznał, że przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika w skomplikowanej sprawie wymagającej starannej analizy przepisów i orzecznictwa, analizy operatów szacunkowych, obszerność materiału dowodowego.
Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku, a z uwagi na wadliwość operatu będącego podstawą ustalenia odszkodowania organ zleci wykonanie nowego operatu szacunkowego.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł K. K.i zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił naruszenie:
na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.):
I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. norm zawartych w art. 141 §4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 2, art. 134 ust. 1 i ust. 2, art. 151 ust. 1, art. 153 ust. 1, art. 156 ust. 3 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97 poz. 1050 ze zm.) i w zw. z §36 ust. 1 w zw. z §36 ust. 6 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 ze zm.) oraz w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77§1 k.p.a. i art. 24e ust. 2 ustawy o EURO poprzez błędne uznanie w zawartych w uzasadnieniu wyroku ocenach prawnych i wskazaniach co do dalszego postępowania że:
a) prawidłowe było działanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego sporządzającego operat szacunkowy określający wartość wywłaszczonej nieruchomości, a polegające na skorygowaniu cen transakcyjnych nieruchomości przyjętych do porównania o wartość podatku VAT, zapłaconego przez strony transakcji;
b) wadliwość operatu szacunkowego wyraża się w dokonaniu przez biegłego "wyceny nieruchomości według wartości na datę 30 grudnia 2011 r., a nie na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania"
c) zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego w związku z dostrzeżonymi brakami kwestionowanego opracowania.
2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 205 §1, §2 i §3 p.p.s.a. poprzez niezasadne nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika o przyznanie skarżącemu kosztów przejazdu pełnomocnika będącego adwokatem do sądu;
3. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu poprzez jego zastosowanie i zasądzenie opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w wysokości czterokrotności stawki minimalnej przy nieprawidłowym zastosowaniu stawki minimalnej, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c; tego rozporządzenia.
Powołując się na powyższe wniesiono o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie kwestionowanych przez skarżącego, a zawartych w uzasadnieniu orzeczenia ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania dotyczących:
a) prawidłowości sposobu działania biegłego (rzeczoznawcy), który w procesie "wyceny metodą porównawczą obniżał ceny transakcyjne nieruchomości przyjętych do porównania o kwotę podatku VAT zapłaconego przez strony transakcji (str. 14-15 uzasadnienia wyroku);
b) wadliwości operatu szacunkowego mającej być konsekwencją "wyceny nieruchomości według wartości na datę 30 grudnia 2011 r., a nie na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania" (str. 11-12 uzasadnienia wyroku);
c) konieczności sporządzenia nowego operatu szacunkowego (str. 17 uzasadnienia wyroku);
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 3 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący nie zgadza się z oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na str. 14-15 uzasadnienia orzeczenia i podtrzymuje wszystkie zarzuty zawarte w tym zakresie w skardze, dotyczące spornego zagadnienia związanego z uwzględnieniem przez rzeczoznawcę w cenach transakcyjnych nieruchomości przyjętych do porównania kwoty bez podatku VAT. Z treści orzeczenia wynika, że prawidłowe jest postępowanie rzeczoznawcy, który ceny transakcyjne nieruchomości porównawczych obniżył o kwotę podatku VAT. Ponadto, że Sąd niezasadnie przyjął, iż wadliwość operatu szacunkowego będącego dowodem w sprawie wyraża się w dokonaniu przez biegłego "wyceny nieruchomości według wartości na datę 30 grudnia 2011 r., a nie na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania", w konsekwencji czego operat nie został sporządzony na dzień wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w rozumieniu art. 24e ust. 2 Ustawy o EURO. Skarżący kasacyjnie wskazuje, że Sąd I instancji błędnie, w sposób literalny odczytuje treść normy zawartej w przepisie art. 24e ust. 2 cyt. ustawy. Oczywistym jest bowiem, że rzeczoznawca nie wie, kiedy zostanie wydana decyzja ustalająca wysokość odszkodowania, a co za tym idzie nigdy nie określi w operacie wartości na dzień wydania takiej decyzji.
W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że w związku z dostrzeżonymi uchybieniami zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Taka ocena i wytyczne nie uwzględniają, że w niniejszej sprawie niemal całe postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne jest skoncentrowane na analizie i cechach konkretnego operatu szacunkowego, określającego wartość wywłaszczonej nieruchomości. Oceny prawne i wytyczne zawarte w orzeczeniach sądów administracyjnych odnoszą się do działania organów administracji, a pośrednio, do oceny przez te organy konkretnego operatu szacunkowego, stanowiącego dowód w niniejszej sprawie. Niezasadnie, w ocenie skarżącego, uznał sąd I instancji, że dyspozycja przepisu art. 205 §1 i §2 p.p.s.a. wyklucza możliwość zasądzenia na rzecz strony kosztów przejazdu do sądu pełnomocnika będącego adwokatem. Wskazać należy, że brzmienie tego przepisu w warstwie semantycznej nie wykazuje różnicy z przepisami art. 98 §2 i §3 k.p.c. stanowiącymi wzorzec normatywny, jakim posłużono się tworząc projekt ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie kwestionując prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie zasądzenia czterokrotności stawki minimalnej z uwagi na nakład pracy pełnomocnika i zawiłość sprawy, wskazać należy, że wysokość stawki minimalnej określono nieprawidłowo na kwotę 240 zł, przy zastosowaniu §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).
Tymczasem, w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, tj. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. W istocie bowiem skarżący kwestionował wysokość odszkodowania, domagając się jego powiększenia o: 5%, zgodnie z art. 24e ust. 8 pkt 2 specustawy EURO, tj. kwotę 255.550 zł, poprzez uwzględnienie wartości budynków i budowli przeznaczonych do rozbiórki (2.010.000,00 zł. wg złożonego do akt sprawy przez stronę jako dowodu kontroperatu, określającego preferowaną przez skarżącego wartość nieruchomości), poprzez uwzględnienie w operacie przez rzeczoznawcę w cenach transakcyjnych nieruchomości przyjętych do porównania podatku VAT (1.175.530 zł), co łącznie daje kwotę wartości przedmiotu sporu w wysokości 3.441.080 zł. W konsekwencji Sąd I zasądzając czterokrotność opłaty za czynności adwokata winien przyjąć stawkę minimalną w wysokości 7.200 zł, a wynagrodzenie pełnomocnika stanowić winno kwotę 28.800 zł, zgodnie z § 18 ust.1pkt.1 lit. a cytowanego rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem żądanego uchylenia lub zmiany.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 2, 134 ust. 1 i ust. 2, art. 151 ust. 1, art. 153 ust. 1, art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 1 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach w zw. z § 36 ust. 1 w zw. z § 36 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia oraz w zw. z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa i art. 24e ust. 2 ustawy o EURO; art. 205 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a.; art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Na wstępie zaznaczyć należy, że przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012( Dz.U. 2010.26.133 ze zm.) w art. 24f w kwestii odszkodowania odsyłają do przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.
Sąd I instancji stanął na słusznym stanowisku, iż mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy prawa nie przewidują możliwości powiększania o podatek VAT odszkodowania z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa, w tym przyjmowania do porównań odszkodowań z tytułu transakcji nieruchomościami z uwzględnieniem tego podatku. Za wadliwe uznać należało zatem stanowisko skarżącego kasacyjnie, iż wypłacane odszkodowanie powinno obejmować obok wartości rynkowej również inne koszty związane z odjęciem własności, w tym podatek od towarów i usług.
Wskazać w tym miejscu należy na powoływany w skardze kasacyjnej przepis art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w myśl którego podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Zgodnie z art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami wartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, która jest możliwa do uzyskania na rynku. Jak słusznie zauważył WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2010 r., I SA/Wa 1656/10 pojęcie wartość rynkowa nieruchomości stanowi o wartości określonej na podstawie czynników rynkowych. Przy wyliczaniu wartości rynkowej nieruchomości, brane są pod uwagę ceny transakcyjne będące efektem wzajemnego oddziaływania na siebie sił popytu i podaży. Rzeczoznawca majątkowy dokonujący wyceny wywłaszczonej nieruchomości nie ustala zatem jej ceny sprzedaży, mogącej stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, a jedynie jej wartość rynkową. Stąd, pojęcie wartość rynkowa i cena sprzedaży nie są pojęciami tożsamymi. Wszelkie twierdzenia skargi kasacyjnej dotyczące odmiennie rozumianej wartości rynkowej są zatem niezasadne.
Przy określaniu wartości odszkodowania, zasadą jest to, że odszkodowanie ma odpowiadać wartości odebranych praw. Jeżeli przedmiotem tych praw jest nieruchomość, to wartość praw do niej przysługujących jest determinowana wyłącznie wartością nieruchomości, bez możliwości uwzględnienia innych elementów, jak np. koszty podatkowe, notarialne. Unormowanie zawarte w przepisie art.134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi realizację konstytucyjnej zasady dopuszczalności wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem w myśl art. 21 ust. 2 in fine Konstytucji RP. Zawsze, gdy ustawodawca odstępuje od zasady odszkodowania w wysokości wartości rynkowej nieruchomości, to znajduje to wyraz w konkretnym przepisie (por. wyrok NSA z 29.11.2012 r., I OSK 1386/11 i cyt. w nim literatura). Podkreślić zatem należy, że następcze zdarzenie w postaci powstania zobowiązania podatkowego nie może rzutować na zasady obowiązujące na etapie ustalania odszkodowania, które są jednolite wobec wszystkich podmiotów wywłaszczonych. Odszkodowanie za utraconą własność nieruchomości ma za zadanie zrekompensowanie wartości utraconego prawa, a nie szkody powstałej wskutek wywłaszczenia nieruchomości.
Przyjęcie poglądu, że podatek VAT jest elementem wartości nieruchomości oznaczałoby, że ta sama nieruchomość w zależności od rodzaju właściciela (podatnika podatku VAT lub nie ) mogłaby mieć kilka wartości, choć naprawdę jej wartość jest taka sama( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2014r, wydany w sprawie II OSK 2748/12).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma racji skarżący kasacyjnie wywodząc, że w niniejszej sprawie niezasadnie sąd przyjął, że w związku z dostrzeżonymi uchybieniami zachodzi konieczność sporządzenia nowego operatu.
W istocie bowiem jak sam skarżący kasacyjnie przyznaje przez aktualizację wyceny rozumie się potwierdzenie w wyniku analizy aktualności wyceny lub określenia nowej, zaktualizowanej na określoną datę. Definicję w tym względzie zawiera Krajowy Standard Wyceny Podstawowy nr 3, która mogła pomocniczo zostać wykorzystana w niniejszej sprawie. W świetle zasady oznaczonej numerem 6.2 Krajowego Standardu wyceny Nr 3 rzeczoznawca może dokonać aktualizacji w szczególności w związku ze zmianami cen na rynku, zmianami dokonanymi na nieruchomości lub w otoczeniu nieruchomości po opracowaniu operatu szacunkowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność uzupełnień, związana m.in. z wyceną składników majątkowych nie podlegających dotąd wycenie czyni niemożliwym przyjęcie, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wystarczy dokonać jedynie aktualizacji wcześniej sporządzonego operatu.
Odnosząc się do zarzutu wadliwego przyjęcia przez sąd I instancji, iż wartość nieruchomości błędnie nie została ustalona przez organ na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania zgodnie z art. 24e ust. 3 ustawy o EURO wywieść należało, iż oceny tej kwestii dokonać należało z uwzględnieniem brzmienia art. 156 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl postanowień tej normy operat szacunkowy może być wykorzystywany dla celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od jego sporządzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że gdy decyzja ustalająca wysokość odszkodowania zostanie wydana w okresie ważności operatu nie dojdzie do naruszenia tej normy. W istocie bowiem rację ma skarżący kasacyjnie, iż w chwili sporządzania operatu nie jest znana data wydania decyzji. Przy czym w takiej sytuacji, gdy w świetle mającej zastosowanie w sprawie normy konieczne jest ustalenie odszkodowania na dzień wydania decyzji operat powinien określać wartość nieruchomości na dzień jego sporządzenia, co wyraźnie wynikać musi ze stwierdzeń rzeczoznawcy. Słusznie zatem zakwestionował sąd I instancji ustalenie wielkości odszkodowania na dzień o kilka miesięcy wyprzedzający sporządzenie operatu.
Przytoczyć w tym miejscu należy także treść art. 24 e ust.3 ustawy o EURO, zgodnie z którym odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień wypłaty wg. zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Za częściowo zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty odnoszące się do pkt.3 sentencji wyroku, w którym zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Zgodzić należy się bowiem ze skarżącym kasacyjnie, iż brak było podstaw by przyjąć, że zasadą jest brak konieczności zaliczania do niezbędnych kosztów postępowania kosztów stawiennictwa pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na brzmienie przepisu art. 205 § 2 P.p.s.a., który do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym zalicza obok wynagrodzenia pełnomocnika także wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, jako samodzielny składnik kosztów postępowania. Koszt dojazdu na rozprawę wskazanego w tej normie pełnomocnika jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takim wydatkiem. Podkreślić należy, że także w orzecznictwie sądów powszechnych, przyjmowany jest pogląd, iż w skład kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony wchodzą także koszty przejazdu do sądu pełnomocnika strony. W uchwale z dnia 18 lipca 2012 r. III CZP 33/12, Sąd Najwyższy wskazał, że strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi zastępowanemu przez pełnomocnika będącego adwokatem koszty jego przejazdu do sądu, jeżeli w okolicznościach sprawy były one niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także w świetle unormowań sądowoadministracyjnych przyjąć należy, że zwrotowi podlegają jedynie niezbędne, celowe kosztów przejazdu, co podlega ocenie sądu w konkretnej sprawie.
Odnosząc się jednak do poczynionych przez skarżącego kasacyjnie rozważań na temat nieprawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji stawki minimalnej, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że są one niezasadne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że kwestionowana decyzja jako kasatoryjna nie nakłada na stronę skarżącą żadnego zobowiązania pieniężnego, stąd nie sposób przyjąć, by przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna( por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2010r. , sygn.. akt II OZ 926/10).
W tej sytuacji stawka należna tytułem wynagrodzenia adwokata została w niniejszej sprawie prawidłowo określona na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.
Mając na względzie powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając w części skargę kasacyjną uchylił zaskarżony wyrok w pkt 3. sentencji, w tym zakresie również przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
W pozostałym zakresie uznając podniesione zarzuty za niezasadne skargę kasacyjną oddalił w oparciu o art. 184 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od orzekania o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 207§2 P.p.s.a.