I OSK 289/12

I OSK 289/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 763/11 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2011-10-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 40 ust 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 763/11 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 763/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu [...] marca 2011 r. A. W. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Tarnobrzegu wniosek o przyznanie pomocy finansowej na odbudowę drugiego budynku mieszkalnego – drewnianego, położnego w Tarnobrzegu przy ul. [...], którego jest właścicielem.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Tarnobrzeg, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Tarnobrzegu odmówił udzielenia pomocy finansowej na odbudowę ww. budynku.
Organ I instancji ustalił, że rodzina A. W. zarówno przed jak i w trakcie powodzi zamieszkiwała w budynku murowanym, gdzie koncentrowało się jej życie codzienne. W budynku drewnianym zamieszkiwała matka wnioskodawcy – K. W., która zmarła w dniu [...] lipca 2010 r. Ustalono, że K. W. w okresie poprzedzającym powódź i w jej trakcie przebywała wraz z rodziną w budynku murowanym i nie składała wniosku o pomoc na odbudowę budynku drewnianego.
Organ wskazał, że przyznanie pomocy na odbudowę budynku mieszkalnego uzależnione jest od miejsca zamieszkania. Z akt wynika, że rodzina A. W. zamieszkuje w budynku murowanym przy ul. [....] w Tarnobrzegu, gdzie zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe, dlatego też brak jest przesłanek prawnych do udzielenia pomocy na odbudowę drugiego domu mieszkalnego drewnianego.
Odwołanie od tej decyzji wniósł A. W. podnosząc, że nie zgadza się z jej treścią, bowiem budynek, w którym zamieszkiwała jego nieżyjąca już matka, uległ zniszczeniu w trakcie powodzi, a on jako jedyny spadkobierca domaga się należnych świadczeń z tytułu "zaistniałej powodzi". Jego gospodarstwo składało się z dwóch budynków mieszkalnych. Budynek drewniany, którego jest właścicielem, a w którym zamieszkiwała jego matka w czasie powodzi, w przyszłości planował przeznaczyć dla jednego ze swoich dzieci. Ani on, ani jego matka nie korzystali z żadnej z form pomocy na ten budynek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazując na uregulowania dotyczące instytucji pomocy społecznej, podniosło, że przyznawane na podstawie ustawy o pomocy społecznej świadczenia mają charakter pomocowy a nie odszkodowawczy. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Decyzje w przedmiocie zasiłku celowego wydawane są w granicach tzw. uznania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że A. W. wraz ze swoją rodziną, zarówno przed jak i w trakcie powodzi, zamieszkiwał w budynku mieszkalnym murowanym. W związku z poniesionymi wskutek powodzi stratami rodzina A. W. otrzymała pomoc finansową na odbudowę budynku mieszkalnego, który stanowił ich centrum życiowe. Drugi budynek mieszkalny drewniany był zamieszkiwany przez matkę skarżącego, co potwierdza sam odwołujący się. Zatem miejscem zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny jest dom murowany przy ul. [...]. Uszkodzony zaś budynek mieszkalny drewniany, stanowił centrum życiowe matki A. W. Z uwagi na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych wyżej wymienionego i jego rodziny, organ wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że organ I instancji odmawiając przyznania zasiłku celowego przekroczył zakres uznania administracyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. W. podniósł zarzuty:
- naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i art. 87 Konstytucji RP poprzez bezprawne pozbawienie go prawa do całkowicie i w pełni należnego mu zasiłku celowego na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego - drewnianego położonego w Tarnobrzeg, który uległ zniszczeniu w czasie powodzi, w wyniku której skarżący stracił dorobek całego swojego życia;
- naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 40 ust. 2 i 3, art. 101, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez bezzasadne uznanie, że skarżącemu nie należy się zasiłek celowy na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego - drewnianego z uwagi na fakt, że nie została spełniona przesłanka w postaci zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej;
- naruszenia art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszono słuszny interes wnioskodawcy i jego żony, która winna być uznana za uczestnika postępowania;
- naruszenia art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia sprzecznego z materiałem dowodowym.
Skarżący podkreślił, że organ nie ustalił sytuacji bytowo – rodzinnej A. W., który ma na utrzymaniu 4 osoby, w tym 3 uczące się dzieci. Jego żona od 1998 r. cierpi na [...], ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy osób trzecich. Wskazał, że bez pomocy ze strony państwa nie przezwycięży tragedii materialnej i osobistej jaka go dotknęła;
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
W motywach uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż z treści art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) wynika , że przedmiotowe świadczenie przyznawane na podstawie powyższego przepisu oparte jest na uznaniu administracyjnym. W sprawach z zakresu pomocy społecznej rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, tj. kryteria sformułowane w art. 2 – 4 ustawy. Pomoc społeczna ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kontrola sądowa także decyzji uznaniowych przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem, a więc zbadania wymaga to czy uznanie było w ogóle dopuszczalne oraz czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji, jak również czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, wydane w niniejszej sprawie decyzje nie naruszają powyższych zasad. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonujące, zaś zasady wspierające rozstrzygnięcie są obiektywne i poddają się kontroli. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że pomocy udzielać będą osobom/rodzinom, które doznały strat na skutek powodzi w budynkach lub lokalach mieszkalnych stanowiących ich jedyne miejsca zamieszkania (w którym faktycznie mieszkają i prowadzą gospodarstwo domowe), takie kryterium jest prawnie dopuszczalne i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Nie jest ono dyskryminujące, ani tym bardziej dowolne, ponieważ przyjęto założenie, że pomoc udzielana będzie osobom/rodzinom najbardziej potrzebującym, które na skutek powodzi doznały strat uniemożliwiających, albo znacznie utrudniających zaspokojenie jednej z zasadniczych potrzeb, jaką jest miejsce zamieszkania. Oczywistym więc jest, że w sytuacji, gdy na skutek powodzi zalaniu ulegną dwa (lub więcej) budynki mieszkalne tego samego właściciela, to pomoc finansowa ze środków pomocy społecznej przypaść może na ten budynek mieszkalny, w którym osoba/rodzina faktycznie zamieszkuje i prowadzi w nim gospodarstwo domowe. Nie jest bowiem zadaniem pomocy społecznej zaspokojenie każdej zgłoszonej potrzeby, w szczególności zasiłek celowy nie jest odszkodowaniem w rozumieniu prawa cywilnego, lecz pomocą przyznawaną na cel, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji wskazał nadto, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Środki na ten cel zapewnia budżet państwa. Natomiast do zadań wojewody należy ustalenie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (art. 22 pkt 1 ustawy). Gmina (ośrodki pomocy społecznej) zaś realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 ustawy). Wspomniane środki przekazane zostały z rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwanie ich skutków, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (j.t. Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.). Środki otrzymane przez Wojewodę od właściwego ministra zostały następnie przekazane gminie. Jednocześnie Wojewoda, korzystając z ustawowych uprawnień, przekazał gminie wytyczne dotyczące sposobu podziału przekazywanych środków w przeznaczeniem na zasiłki celowe w związku z udzieloną pomocą na usuwanie skutków powodzi. Uwzględniając zasadę legalizmu i praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.) gminy zobowiązane były przestrzegać określonych zasad wydatkowania środków otrzymanych z budżetu państwa. Stosownie do regulacji zawartej w art. 110 ust. 2 cyt. wyżej przyjęto kryterium udzielania pomocy osobom/rodzinom, które doznały strat w jednym miejscu zamieszkiwania. Takie działanie organów orzekających w sprawie jest zgodne z literą prawa i świadczy o tym, że nie można im skutecznie zarzucać przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. W. zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 i art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez absolutnie bezprawne, faktyczne pozbawienie skarżącego - wnioskodawcy A. W. prawa do całkowicie i w pełni mu należnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego -drewnianego w Tarnobrzegu przy ul. [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w maju i czerwcu 2010 r. , w wyniku której wnioskodawca stracił dorobek całego życia, nie tylko jego samego, ale także małżonki D. W. , oraz matki K. W., która to podarowała wnioskodawcy A. W., oraz jego żonie D. W. tzw. ojcowiznę na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1999 r. zalegającej w aktach [...];
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 40 ust. 2 i 3, art. 101, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) przez całkowicie bezzasadne uznanie, że skarżącemu A. W. nie należy się zasiłek celowy na pokrycie kosztów odbudowy budynku mieszkalnego – drewnianego, który uległ znacznemu zniszczeniu, albowiem w niniejszej sprawie miałaby nie zachodzić, wymagana przez przepisy prawa przesłanka w postaci zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego, znajdującego się w aktach, jak i dołączonego do niniejszej skargi pozwala postawić tezę, iż takie twierdzenie jest oczywistym nieporozumieniem;
3) naruszenie art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez wydanie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji oraz decyzji organów I i II instancji, bez podjęcia choćby najmniejszych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zbadania i załatwienia sprawy, co ostatecznie skutkowało tym, że słuszny interes wnioskodawcy A. W., oraz jego żony D. W. został naruszony, albowiem, mimo iż spełniają oni wszelkie przesłanki do przyznania im zasiłku celowego na remont i odbudowę domu mieszkalnego - drewnianego w Tarnobrzegu, takowy zasiłek absolutnie błędnie nie został im przyznany. Nadto D.W. do chwili obecnej nie była uczestnikiem niniejszej sprawy, co skutkuje naruszeniem jej fundamentalnych praw i pozbawieniem prawa do obrony swych interesów w toczącym się postępowaniu.
4) naruszenie przepisów art. 7 i 8 k.p.a. przez wydanie wyroku Sądu I instancji, w sposób oczywisty sprzecznego z materiałem dowodowym sprawy przez uznanie, iż zasiłek celowy wnioskodawcy rzekomo miałby nie przysługiwać, z racji tego, że ma on charakter pomocowy, a nie odszkodowawczy w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że takie rozstrzygnięcie jest błędne, co zostało potwierdzone, nie tylko w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, ale także tym, który został załączony do skargi.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Rzeszowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący posiadał dwa centra życiowe: pierwsze w domu murowanym, gdzie zamieszkiwał wraz z żoną i dziećmi; drugie zaś w domu drewnianym, gdzie zamieszkiwała w dacie powodzi matka skarżącego K. W. Wobec zniszczenia budynku mieszkalno-drewnianego matka skarżącego nabyła określone prawa do zasiłku celowego, których nie mogła zrealizować w związku z utratą zdolności sądowej, w związku z czym nabył je skarżący A. W. wraz ze swą żoną z chwilą jej śmierci.
Wskazano również, iż fakt zamieszkiwania wnioskodawcy A. W., oraz D. W. w budynku drewnianym przy ul. [...] w Tarnobrzegu w stopniu oczywistym wynika z dokumentów załączonych do skargi, a także znajdujących się w aktach sprawy. Matka skarżącego – K. W. także z przedmiotowego domu korzystała, albowiem tam było jej centrum życiowe z racji ustanowienia na jej rzecz służebności osobistej mieszkania.
W ocenie kasatora Sąd pierwszej instancji w swych wywodach nie dostrzegł, że organy administracji do chwili obecnej nie ustaliły sytuacji bytowo rodzinnej skarżącego, który z racji powodzi stracił dorobek życia. Do chwili obecnej nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, jak również nie dopuszczono dowodu celem ustalenia wartości powstałej szkody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Autor skargi kasacyjnej formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wykładni przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W związku z powyższym związkiem treściowym, sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Stosownie do art. 40 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Jest to szczególnego rodzaju świadczenie, którego przyznanie nie jest zależne od kryterium dochodowego wnioskodawcy (art. 8) i może być przyznane bezzwrotnie. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jego przyznanie a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej wydawanej w przedmiocie regulowanym art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wpływa na zakres i sposób kontroli dokonywanej przez sąd w postepowaniu sądowoadministracyjnym. Ocenie sądu podlega bowiem jedynie poprawność postępowania wyjaśniającego, a w szczególności to, czy rozstrzygnięcie podjęte zostało zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Nie podlega natomiast ocenie sądowej samo rozstrzygnięcie, jako wynik wyboru jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Ocena, czy przy podejmowaniu decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont (odbudowę) domu zniszczonego w wyniku powodzi, doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego, a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 k.p.a. Wskazać należy, że zarówno pojęcia interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Ustawodawca w art. 7 k.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) przyjął, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej."
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w wyniku powodzi w 2010 r. uległ zniszczeniu: budynek murowany w Tarnobrzegu przy ul. [...[, którego właścicielem jest A. W., i który to dom, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zamieszkuje wraz z rodziną; oraz budynek mieszkalny drewniany, znajdujący się także przy ul. [...] w Tarnobrzegu, stanowiący współwłasność skarżącego i jego żony. Bezspornym jest także, iż na remont budynku mieszkalnego murowanego rodzina skarżącego uzyskała pomoc finansową (wg kosztorysu rzeczoznawcy łącznie 203.110,00 zł). W związku z tym, że decyzją z dnia [...] września 2010 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Tarnobrzeg nakazano rozbiórkę budynku mieszkalnego drewnianego, skarżący wystąpił o pomoc finansową na jego odbudowę do MOPR w Tarnobrzegu. W ocenie Sądu pierwszej instancji oczywistym jest, że w sytuacji, gdy na skutek powodzi zalaniu ulegną dwa (lub więcej) budynki mieszkalne tego samego właściciela, pomoc finansowa ze środków pomocy społecznej przypaść może na ten budynek mieszkalny, w którym osoba/rodzina faktycznie zamieszkuje i prowadzi w nim gospodarstwo domowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu przyznania pomocy z budżetu państwa na odbudowę zniszczonego w wyniku powodzi budynku mieszkalnego drewnianego. Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił, że organy orzekające w sprawie prawidłowo oceniły stan faktyczny i właściwie zastosowały art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Jak trafnie bowiem wskazano, środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym powodzią i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ustawy o pomocy społecznej, powinny zostać skierowane przede wszystkim do rodzin, które z powodu klęski żywiołowej nie mają zaspokojonych podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż samo powstanie na skutek powodzi straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, w innym miejscu oznacza, że pomoc ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja wyklucza zatem możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej w postaci zasiłku celowego. Pomoc ta bowiem nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa, ma zaś służyć obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. W niniejszej sprawie szkoda zgłoszona przez skarżącego dotyczyła budynku mieszkalnego drewnianego położonego w Tarnobrzegu, w którym skarżący nie zamieszkuje. Fakt ten potwierdził sam skarżący w oświadczeniach złożonych na etapie postępowania administracyjnego m.in. w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Należy zatem uznać, że uszkodzenia w wyniku powodzi budynku mieszkalnego drewnianego nie ograniczyły zatem skarżącemu możliwości zaspokojenia koniecznej potrzeby życiowej, albowiem A. W. ma zapewnione warunki bytowe we wskazanej wyżej nieruchomości budynkowej murowanej. Tym samym uznać należało, że strona ma w związku z tym zabezpieczone minimum egzystencji, a zatem pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest mu niezbędna. W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na błędną wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej należało uznać za bezzasadne.
Nie może odnieść zamierzonego skutku także podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż w dacie powodzi matka skarżącego K. W. zamieszkiwała w budynku mieszkalnym drewnianym, w związku z czym skarżący po jej śmierci nabył przysługujące jej prawo do zasiłku celowego. Wskazać bowiem należy, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez wnioskodawcę – A. W., w związku z tym orany pomocy społecznej badały przesłanki warunkujące udzielenie świadczenia w formie zasiłku celowego w stosunku to jego osoby. Analiza tych przesłanek względem K. W. nie była przedmiotem niniejszego postępowania.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 Konstytucji, ustanawiającego zasadę demokratycznego państwa oraz art. 87 Konstytucji, określającego źródła prawa, należy uznać, iż jest on niezasadny. Skarżący nie wykazał, na czym miałoby polegać naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie tych przepisów, natomiast zarzuty odnoszące się do prawidłowości przeprowadzanego postępowania dowodowego, nie znajdują, jak już wyżej wskazano, żadnego uzasadnienia.
W świetle powyższego niezrozumiały jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 13 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ponieważ art. 13 Konwencji określa prawo do złożenia środka odwoławczego. W związku z tym, że przedmiotowy zarzut skargi został sformułowany nieprawidłowo, dlatego też nie mógł on zostać rozpatrzony.
Przedstawione wyżej rozważania prowadzą zatem do wniosku, że sprawa została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji w pełni odpowiada prawu.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę oddalił, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.