Orzeczenie · 2023-06-29

I OSK 2888/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-06-29

NSAAdministracyjneWysokansa

nieruchomościdrogi gminnekomunalizacjasamorząd terytorialnyuznanie administracyjneinteres społecznyinteres obywateliNSAprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Miasta Gdyni od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę gminy na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odmawiającą nieodpłatnego przekazania na własność gminy nieruchomości stanowiących działki drogowe, będące w jej użytkowaniu wieczystym. Organy administracji i sąd pierwszej instancji uznały, że prawo użytkowania wieczystego jest wystarczające do realizacji zadań własnych gminy, a przekazanie własności nieruchomości w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej ma charakter uznaniowy i nie jest obligatoryjne. Gmina argumentowała, że prawo użytkowania wieczystego nie jest wystarczające do pełnienia funkcji zarządcy drogi, a organy nieprawidłowo oceniły interes społeczny i słuszny interes obywateli. NSA przychylił się do stanowiska gminy, uchylając zaskarżony wyrok i decyzje administracyjne. Sąd wskazał, że organy administracyjne oraz WSA nie wyjaśniły w sposób wystarczający, jak rozumieją pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w kontekście sprawy, co stanowiło naruszenie art. 7 K.p.a. Podkreślono, że decyzja uznaniowa musi być uzasadniona, a nie dowolna. NSA zaznaczył, że samo wykorzystywanie nieruchomości przez gminę do realizacji zadań własnych nie jest argumentem przeciwko przyznaniu jej prawa własności, a organy powinny rozważyć, jak należy rozumieć interes społeczny i słuszny interes obywateli, uwzględniając rolę gminy jako reprezentanta wspólnoty samorządowej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja zasady uznania administracyjnego w sprawach komunalizacji mienia, konieczność wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także rola NSA w kontroli tych aspektów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji komunalizacji mienia państwowego na rzecz gminy, ale ogólne zasady dotyczące uznania administracyjnego i art. 7 K.p.a. mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości drogowej przez gminę jest wystarczające do realizacji jej zadań własnych, czy też uzasadnia przekazanie prawa własności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Prawo użytkowania wieczystego może być wystarczające, jednakże organy administracji muszą w sposób wyczerpujący rozważyć i uzasadnić, jak rozumieją interes społeczny i słuszny interes obywateli w kontekście odmowy przekazania własności, zgodnie z art. 7 K.p.a.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy administracyjne i WSA nie wykazały, jak rozumieją pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co stanowiło naruszenie art. 7 K.p.a. i czyniło decyzję dowolną, a nie uznaniową.

Czy odmowa przekazania gminie własności nieruchomości drogowej, będącej w jej użytkowaniu wieczystym, mieści się w granicach uznania administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organ nie wyjaśnił wystarczająco, jak wyważył interes społeczny i słuszny interes obywateli, a decyzja jest pozbawiona należytego uzasadnienia w tym zakresie.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że kontroli sądowej podlega sposób rozumienia przez organy pojęć interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a brak takiego wyjaśnienia czyni decyzję dowolną.

Czy posiadanie przez gminę prawa użytkowania wieczystego nieruchomości drogowej stanowi przeszkodę do nabycia jej własności w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, posiadanie prawa użytkowania wieczystego nie jest przeszkodą do ustalenia przesłanek nabycia prawa własności, jeśli nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa i jest związana z realizacją zadań gminy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że z brzmienia art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej nie wynika, by posiadanie prawa użytkowania wieczystego pozostawało w jakimkolwiek związku z ustalaniem zaistnienia przesłanek nabycia prawa własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji I i II instancji dotyczące odmowy stwierdzenia nabycia nieodpłatnie prawa własności nieruchomości.

Przepisy (11)

Główne

ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 4

Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Gminie może być przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Przekazanie ma charakter uznaniowy, ale wymaga wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Pomocnicze

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Zadania własne gminy obejmują m.in. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego.

u.d.p. art. 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 2a § ust. 2

Ustawa o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c