I OSK 2881/16

I OSK 2881/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rajewska
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Gd 491/16 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2016-09-22
I OSK 288/16 - Wyrok NSA z 2017-12-20
I SA/Wa 756/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-11-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 355
art. 135 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska- Matusiak (spr.) sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 491/16 w sprawie ze skargi P. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone orzeczenie w całości; 3. zasądza od P. G. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] kwotę 837 ( osiemset trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. 2
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 22 września 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 491/16 w sprawie ze skargi P. G. (dalej skarżący) na orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej, uchylił zaskarżone orzeczenie w całości, uchylił orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w zakresie wymierzenia [...] kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oraz w części orzekającej o uznaniu P. G. winnym popełnienia czynu określonego w pkt. 2 oraz zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz skarżącego P. G. 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W wyroku tym Sąd powołał się na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.
Komendant Miejski Policji w [...][...] stycznia 2016 r., działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.), wydał orzeczenie nr [...] w którym uznał starszego sierżanta P. G., obwinionego o to, że:
1. [...] sierpnia 2015 r. nie wykonał polecenia przełożonego insp. J. P. - Komendanta Szkoły Policji w [...] określonego w § 9 ust. 3 pkt 3 Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...] wprowadzonych decyzją nr [...] Komendanta Szkoły Policji w [...] z [...] października 2011 roku w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...], zmienione; decyzją nr [...] Komendanta Szkoły Policji w [...] z [...] stycznia 2015 roku zmieniające decyzję w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...] i przebywał na terenie Szkoły Policji w [...] w stanie pod wpływem alkoholu, tj. I badanie godz. 6.50 - 0,74-mg/l; II badanie godz. 7.06 - 0,73 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. czyn określony w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji;
2. [...] sierpnia 2015 r. nie wykonał polecenia przełożonego insp. J. P. -Komendanta Szkoły Policji w [...] określonego w § 9 ust. 2 pkt. 1 w zw. z § 15 ust. 3 Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...] wprowadzonych decyzją nr [...] Komendanta Szkoły Policji w [...] z [...] października 2011 roku w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...], zmienionej decyzją nr [...] Komendanta Szkoły policji w [...] z [...] stycznia 2015 roku zmieniającej decyzję w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...] i bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby, czyli udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć, tj. czyn określony w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji;
winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] września 2015 r. skarżącego poinformował Komendanta Miejskiego Policji w [...], iż rozkazem z [...] sierpnia 2015 r. został usunięty z kursu specjalistycznego dla policjantów służby kryminalnej z powodu nie stawienia się do służby, czyli udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć oraz przebywania na terenie Szkoły Policyjnej w [...] w stanie pod wpływem alkoholu. Następnie [...] września 2015 r. organ został powiadomiony przez Komendanta Szkoły Policji w [...] o fakcie usunięcia ze szkolenia i wyłączenia skarżącego ze stanu słuchaczy kursu.
Uwzględniając powyższe okoliczności organ wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne i przeprowadził postępowanie dowodowe.
W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że skarżący przebywał na terenie Szkoły Policji w [...] w stanie nietrzeźwości. Skarżący został dwukrotnie przebadany urządzeniem Alcoquant z wynikiem w pierwszym badaniu 0,74 mg/l oraz w drugim badaniu 0,73 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Ponadto skarżący przyznaje się do popełnienia przewinienia w tym zakresie. Nie przyznał się natomiast do zarzutu określonego w punkcie drugim orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji. Zdaniem organu zgodnie z dyspozycją § 9 ust. 2 pkt 1 Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...] słuchacz zobowiązany jest do uczestnictwa w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć. Obwiniony nie uczestniczył w zajęciach dydaktycznych. Wskazuje na to dowód w postaci zeznań świadków, dziennika szkolenia gdzie zaznaczona jest nieobecność obwinionego oraz jego zeznanie. Charakter czynów jakich dopuścił się skarżący jest - w ocenie organu - rażącym naruszeniem dyscypliny służbowej, powszechnie ocenianym nagannie.
Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył P. G.. Skarżący wniósł o uniewinnienie od zarzutu popełnienia drugiego z czynów przedstawionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju za przewinienie dyscyplinarne określone w pierwszym zarzucie.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem nr [...] z [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzona w sprawie analiza materiałów pozwala na stwierdzenie, że skarżący popełnił zarzucane przewinienia dyscyplinarne. W zakresie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt 1 zarzutów, skarżący przyznał się do jego popełnienia. Dowody potwierdzają, że przebywał na terenie Szkoły Policji w [...] w stanie nietrzeźwości. W zakresie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt 2 zarzutów zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że nie stawił się do służby będąc zobowiązany do udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć, a powodem był fakt znajdowania się w stanie nietrzeźwości. Tym samym nie wykonał polecenia służbowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu niższej instancji w zakresie braku podstaw do przeprowadzenia dowodów, zawnioskowanych w piśmie z 13 listopada 2015 r. Świadek B. D. nie był uczestnikiem szkolenia i świadkiem czynu, więc jego przesłuchanie jest bezpodstawne. Na okoliczność zdarzenia z udziałem skarżącego wyczerpująco zostali przesłuchani świadkowie R. Z. i L. D.
Organ odwoławczy uznał, że wymiar orzeczonej kary dyscyplinarnej jest adekwatny do popełnionych przewinień dyscyplinarnych i stopnia zawinienia oraz uwzględnia dyrektywy wymiaru kary. W sprawie nie występują przesłanki z wymienione w art. 135f ust. 3 ustawy o Policji, zatem brak jest podstaw prawnych do zastosowania instytucji złagodzenia wymiaru kary.
Skargę na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] złożył P. G. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 135 l w zw. z art. 134 h ust. 1, art. 132 ust. 1 i 2 w zw. z art. 132 a, art. 135 g ust. 1 i 2, art. 134, art. 134 h ustawy o Policji. W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2016 r. skarżący uzupełnił swoje stanowisko podkreślając, że orzeczona kara dyscyplinarna jest rażąco surowa.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę, jakkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty Sąd uznał za zasadne.
Zdaniem Sądu przywołane w orzeczeniach dyscyplinarnych przepisy ustawy o Policji pozwalają na stwierdzenie, że w przypadku skarżącego uznano, że powinien odpowiadać dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej – zawinionemu niewykonaniu polecenia przełożonego i nieuczestniczeniu w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem (art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji). Skarżący nie wykonał polecenia zawartego § 9 ust. 2 pkt 1 decyzji nr [...] Komendanta Szkoły Policji w [...] z dnia [...] października 2011 r. w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy w Szkole Policji w [...] ( z późn. zm.), zwana dalej: "decyzją nr [...]". Organ powołał się również na § 15 ust. 3 decyzji nr [...].
Zdaniem Sądu bezsporne jest, że skarżący [...] sierpnia 2015 r. przebywał na terenie Szkoły Policji będąc pod wpływem alkoholu i w takim stanie stawił się na porannym apelu. Sąd wskazał, że słuchacze Szkoły Policji w [...] przez okres trwania kursu są skoszarowani na terenie szkoły. § 3 ust. 1 decyzji nr [...] stanowi, że rozkład czasu służby słuchaczy określa program szkolenia, plan zajęć i rozkład dnia. Służba słuchaczy Szkoły jest zatem ściśle związana z dziennym rozkładem dnia, którego jednym z elementów jest apel poranny, poprzedzający zajęcia dydaktyczne. Obecność na apelu porannym jest dla słuchaczy obowiązkowa, co wynika z § 13 ust. 1 decyzji [...]. Obecność na apelu należy zatem traktować jako służbę, którą pełni słuchacz Szkoły Policji. [...] sierpnia 2015 r. był normalnym dniem służby dla skarżącego, tym samym stawiając się na apel poranny skarżący pełnił służbę, której harmonogram wyznaczał dzienny rozkład dnia. Skarżący przychodząc na apel poranny podjął służbę, przy czym stawił się do służby w stanie po użyciu alkoholu. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu jest naruszeniem dyscypliny służbowej, jednak organy nie postawiły skarżącemu zarzutu popełnienia takiego przewinienia dyscyplinarnego.
Ponieważ skarżący stawił się do służby będąc pod wpływem alkoholu, stosownie do § 13 ust. 1 pkt 1 decyzji nr [...], został poleceniem przełożonego odsunięty od pełnienia służby – udziału w zajęciach. Zgodnie z przepisami Zrządzenia nr 7 Komendanta Głównego Policji z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie regulaminu musztry w Policji (Dz.Urz.KGP z 2013r., poz.18 ) oraz § 9 ust. 2 pkt 8 decyzji nr [...] słuchacz jest zobowiązany do wykonywania poleceń przełożonych. Od momentu powzięcia przez dowódcę skarżącego wiedzy, że znajduje się on pod wpływem alkoholu, skarżący, na którym ciążył obowiązek podporzadkowania się poleceniom przełożonego, nie miał już żadnego wpływu na dalszy bieg zdarzeń jakie miały miejsce [...] sierpnia 2015 r. Mając to na uwadze - w ocenie Sądu - nie można było zarzucić skarżącemu, że wykonując polecenie przełożonego dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na niewykonaniu polecenia udziału w zajęciach. Co istotne, nie można było w takiej sytuacji postawić skarżącemu zarzutu, że nie stawił się do służby, bowiem, jak wskazano wcześniej, stawił się do służby, jednak nie mógł jej - z przyczyn oczywistych - pełnić.
Sąd stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do zakwalifikowania działania skarżącego jako naruszenia dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, w związku ze stawieniem się do służby w stanie po użyciu alkoholu, jednak taki zarzut nie został postawiony. Sąd podkreślił, że z przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego wynika, iż istotny jest opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi tegoż zarzutu.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy naruszyły art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji przez niewłaściwe uznanie, że doszło do popełnienia przez skarżącego przewinienia polegającego na niestawieniu się do służby bez usprawiedliwienia, czyli niewzięciu udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć, jak również naruszyły art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji przez orzeczenie o ukaraniu na podstawie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego.
Sąd nie podzielił stanowiska organu odnośnie przeprowadzenia dowodu z zeznań w charakterze świadka B. D. na okoliczność warunków i właściwości osobistych obwinionego, jego podejścia do realizacji obowiązków związanych ze służbą, tego, że obwiniony jest osobą co do zasady niepijącą. Organ stwierdził, że B. D. jako niebędący uczestnikiem szkolenia nie był świadkiem czynu, a więc jego przesłuchanie jest bezpodstawne. Podobnie uzasadnił odmowę uwzględnienia wniosku dowodowego w postanowieniu z [...] listopada 2015 r. Komendant Miejski Policji. Wskazał przy tym, że do akt postępowania dyscyplinarnego załączono opinię służbową obwinionego za okres służby od [...] października 2012 r. do [...] marca 2014 r., która obrazuje przebieg służby obwinionego przed popełnieniem przewinienia. Sąd wskazał, że dowód z zeznań w charakterze świadka B. D. miał zostać przeprowadzony na okoliczność warunków i właściwości osobistych skarżącego, jego podejścia do realizacji obowiązków związanych ze służbą oraz faktu, że skarżący jest co do zasady osobą niepijącą. Organy naruszyły w ten sposób art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, który stanowi, ze wśród okoliczności, które musi uwzględnić organ przy wymiarze kary dyscyplinarnej, uwzględnić należy dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza. Mając na uwadze, że organy dokonały oceny przebiegu służby opierając się na wydanej przed dwoma laty opinii służbowej, przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącego dowodu przesłuchania w charakterze świadka B. D. - zdaniem Sądu - pozwoliłyby uaktualnić wiedzę organu odnośnie postawy skarżącego w czasie pełnienia służby w okresie poprzedzającym skierowanie go na szkolenie, co pozwoliłoby na ustalenie okoliczności mających znaczenia dla wymiaru kary.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji. Wyrok zaskarżył w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj:
1) art. 132 ust. 2 i art. 132 a ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego zachowanie skarżącego, gdyż zastosował się on do polecenia wydanego przez dowódcę A. T., pomimo iż skarżący znajdował się pod wpływem alkoholu, a stan ten uniemożliwił skarżącemu uczestnictwo z zajęciach w Szkole Policji w [...], a nieobecność skarżącego była nieusprawiedliwiona, czyli nieusprawiedliwiona nieobecność na służbie;
2) art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż organ nie postawił skarżącemu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego;
3) art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, przez niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, iż organ niewłaściwie uznał, iż doszło do popełnienia przez skarżącego przewinienia polegającego na niestawieniu się do służby bez usprawiedliwienia, czyli nie wzięciu udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć;
4) art. 135 j ust. 1 ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby nastąpiło na podstawie wadliwie zebranego materiału dowodowego, gdyż organ nie dopuścił dowodu z przesłuchania świadka B. D. na okoliczność przebiegu służby skarżącego przed szkoleniem w Szkole Policji w [...];
5) art. 134 h ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż organ przy wymiarze kary w postaci wydalenia ze służby nie uwzględnił dyrektyw jej nakładania oraz okoliczności przemawiające tak na korzyść jak i niekorzyść skarżącego;
6) art. 134 h ust. 1 ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż organ oparł swoją ocenę dotychczasowego przebiegu służby skarżącego na opinii sprzed dwóch lat, gdy opinia faktycznie została wydana przed rokiem i czteroma miesiącami;
7) § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2010 roku w sprawie opiniowania służbowego policjantów i przyjęcie, iż opinia dotycząca skarżącego była nieaktualna;
8) art. 135 f ust 7 i art. 135 l ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy wymaga uzupełnienia, gdyż opinia służbowa została wydana przed dwoma laty, a uzupełnienie postępowania dowodowego pozwoli uaktualnić wiedzę organu odnośnie postawy skarżącego w czasie pełnienia służby w okresie poprzedzającym skierowanie skarżącego na szkolenie;
9) art. 134 h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż stan po spożyciu alkoholu nie stanowi okoliczności obciążającej w sytuacji, gdy to właśnie spożycie alkoholu doprowadziło do niedyspozycji skarżącego i jego nieusprawiedliwionej nieobecności na zajęciach dydaktycznych w Szkole Policji w [...], czyli nie stawił się do służby.
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji, w tym również kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że [...] stycznia 2016 r. Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem nr [...] wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, gdyż przebywał on na terenie Szkoły Policji w [...] w stanie pod wpływem alkoholu. Stan ten uniemożliwiał skarżącemu uczestnictwo w zajęciach. Konsekwencją zachowania skarżącego była nieusprawiedliwiona nieobecność na zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć, czyli skarżący bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby. Z uwagi na powyższe skarżący nie wykonał polecenia przełożonego insp. J. P. - Komendanta Szkoły Policji w [...] dotyczącego udziału w zajęciach dydaktycznych. Niestawienie się policjanta do służby uwagi na stan nietrzeźwości jest rażącym naruszeniem dyscypliny służbowej i uzasadnia wymierzenie kary dyscyplinarnej - wydalenia ze służby. Ponadto organ wskazał, iż wina i umyślność skarżącego nie budzą żadnych wątpliwości. Skarżący pijąc alkohol wieczorem w dniu poprzedzającym służbę mógł i powinien przewidzieć, iż takie zachowanie może mieć wpływ na jego stan psychofizyczny i zdolności do wykonywania obowiązków służbowych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skarżący odwołał się do następujących faktów. [...] sierpnia 2016 r. skarżący stawił się na apelu i oświadczył dowódcy Kompanii [...] Szkoły Policji w [...] Panu A. T., że z uwagi na swój stan nietrzeźwości nie jest w stanie wziąć udziału w zajęciach dydaktycznych. Dowódca nie dopuścił skarżącego do wykonywania zajęć służbowych i nakazał mu pozostanie w pokoju. Skarżący zastosował się do wyraźnego polecenia dowódcy. Takie zachowanie skarżącego, który wykonywał polecenia służbowe przełożonego nie mogą być uznane za przewinienie dyscyplinarne. Tylko zachowanie zawinione może stanowić podstawę do wymierzenia kary dyscyplinarnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, chociaż zasadnicze zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do opisu przewinienia dyscyplinarnego ujętego w pkt 2 postawionych skarżącemu zarzutów i jego kwalifikacji prawnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Zasadniczym powodem wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia były nieprawidłowości stwierdzone w pkt 2 kontrolowanego wyroku. Zwrócić należy uwagę, że orzeczenie dyscyplinarne, poza innymi elementami wyszczególnionymi w art. 135j ust. 2 ustawy o Policji, musi zawierać opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną oraz rozstrzygnięcie o uniewinnieniu, stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu kary dyscyplinarnej albo umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Uchylając orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] stycznia 2016 r. nr [..] w zakresie wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oraz w części orzekającej o uznaniu skarżącego winnym popełnienia czynu określonego w pkt 2, Sąd I instancji pozostawił w obrocie prawnym orzeczenie dyscyplinarne uznające skarżącego winnym popełnienia czynu opisanego w pkt 1, lecz nie zawierające rozstrzygnięcia o karze. Orzeczenie takie, jako nieodpowiadające wymogom określonym w powyższym przepisie, nie może funkcjonować w obrocie prawnym, stąd potrzeba wyeliminowania go w takim kształcie. Nie oznacza to jednak, że zastrzeżenia sformułowane przez Sąd I instancji w odniesieniu do opisu i kwalifikacji prawnej czynu ujętego w pkt 2, nie zasługują na aprobatę, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że zarzuty naruszenia art. 132 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i 6 oraz art. 132a ustawy o Policji nie zasługują na uwzględnienie.
W rozdziale 10 ustawy o Policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", zawarto pełną regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak i procesową postępowania dyscyplinarnego. Jedynie przepis art. 135p ust. 1 powołanej ustawy zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego. Stanowi on, że "W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego". Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a odpowiedzialność dyscyplinarna ma inny charakter niż odpowiedzialność karna, ponieważ jest nakierowana przede wszystkim na ochronę prawidłowego wykonywania zadań przez Policję. Jednak w postępowaniu tym, tak samo jak w postępowaniu karnym, dokonuje się oceny, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy funkcjonariusz popełnił ściśle opisane przewinienie dyscyplinarne. Dlatego też opis zarzucanego przewinienia ma w postępowaniu dyscyplinarnym istotne znaczenie.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji).
W rozpoznawanej sprawie skarżącego uznano za winnego tego, że nie wykonał polecenia przełożonego insp. J. P. – Komendanta Szkoły Policji w [...] określonego w § 9 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 15 ust. 3 Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...] wprowadzonych decyzją nr [...] Komendanta Szkoły Policji w [...] z [...] października 2011 r. w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...], zmienionej decyzją w sprawie Zasad organizacji szkolenia i pobytu słuchaczy Szkoły Policji w [...] i bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby, czyli udziału w zajęciach dydaktycznych zgodnie z planem zajęć, tj. czynu określonego w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.
Sąd I instancji zakwestionował, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, możliwość postawienia skarżącemu takiego zarzutu i z taką ocena należy się zgodzić.
W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący [...] sierpnia 2015 r. znajdował się na terenie Szkoły Policji w [...] pod wpływem alkoholu. Będąc w takim stanie stawił się na porannym apelu, tym samym podejmując w danym dniu służbę. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że stawił się do służby w stanie po użyciu alkoholu, co odpowiada naruszeniu dyscypliny służbowej opisanemu w pkt 6 ust. 3 art. 132 ustawy o Policji. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że stawienie się do służby w stanie po spożyciu alkoholu winno być traktowane jako jedno z najcięższych uchybień jakiego może dopuścić się funkcjonariusz Policji, ale zarzut popełnienia tak opisanego przewinienia dyscyplinarnego nie został skarżącemu przedstawiony. Organy dyscyplinarne przyjęły natomiast, że skarżący nie wykonał polecenia przełożonego, co stanowi o wypełnieniu dyspozycji art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji. Nieprawidłowość przypisania skarżącemu tak opisanego przewinienia dyscyplinarnego polega na tym, że skarżący, z racji stawienia się do służby w stanie po spożyciu alkoholu, mocą polecenia bezpośredniego przełożonego A. T., został od pełnienia dalszej służby, czyli od udziału w zajęciach dydaktycznych odsunięty. Przełożony nakazał bowiem skarżącemu opuszczenie zajęć dydaktycznych i udanie się do swego pokoju. Działanie przełożonego znajdowało oparcie w § 13 ust. 1 pkt 1 ww. decyzji nr [...], zgodnie z którym słuchacze uczestniczą w obowiązkowym apelu porannym, podczas którego sprawdza się w szczególności gotowość słuchaczy do pełnienia służby i odsuwa się od pełnienia służby słuchaczy, w stosunku do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że nie mogą podjąć służby w stanie po użyciu alkoholu. Skarżący był natomiast zobligowany podporządkować się temu poleceniu, co wynika z przepisów Zarządzenia nr 7 Komendanta Głównego Policji z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie regulaminu musztry w Policji (Dz. Urz. KGP z 2013 r. poz. 18) oraz z § 9 ust. 2 pkt 8 ww. decyzji nr [...]. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych nie można było zarzucić skarżącemu, że nie stawił się do służby bez usprawiedliwienia, gdyż skarżący do służby się stawił, tylko nie mógł jej pełnić z uwagi na stan w jakim się znajdował.
Oceniając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do zakwalifikowania działania skarżącego jako nieusprawiedliwionego niestawienia się do służby, Sąd był uprawniony do zakwestionowania wymierzonej skarżącemu kary. Kara ta została odniesiona do dwóch czynów, popełnienie których zarzucono skarżącemu. W sytuacji oceny, że jeden z zarzutów nie został sformułowany w sposób prawidłowy, organ obowiązany jest ponownie ocenić jaka kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Na wymierzenie kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi Policji ma wpływ przede wszystkim waga czynu i stopień winy. W postępowaniu dyscyplinarnym dobór kar adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy, w tym, czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby obwinionego funkcjonariusza. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji.
W przedmiotowej sprawie organ uwzględnił dyrektywy wymiaru kary, w tym okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego, co czyni zarzut naruszenia art. 134h ustawy o Policji usprawiedliwionym. Wymierzona skarżącemu kara będzie musiała być jednak obecnie odniesiona jedynie do czynu opisanego w pkt 1. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca reglamentujący w interesie policjantów dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby, jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia w Policji racjonalnej polityki kadrowej oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne, niezbędne do podejmowania działań zmierzających do sprawnego funkcjonowania wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. Na powyższe wielokrotnie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok z 19 października 2004 r. K 1/04 (OTK-A 2004/9/93, Lex 127308). Trybunał w swych orzeczeniach wskazywał między innymi na to, że brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet państwa. Istnienie wątpliwości co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych uprawnia zatem właściwe organy do stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych różnych dolegliwości prawnych, włącznie z możliwością rozwiązania z nimi stosunku służbowego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący nie był dotychczas karany dyscyplinarnie, otrzymywał pozytywne opinie służbowe i był nagradzany za osiągnięcia służbowe. Fakty te zostały przeanalizowane przez organy dyscyplinarne i uwzględnione przy doborze kary. W tej sytuacji zeznania św. B. D. na okoliczność warunków i właściwości osobistych skarżącego jego podejścia do realizacji obowiązków służbowych, nie mogły dostarczyć organowi takich dodatkowych faktów i argumentów z nich wynikających, które w okolicznościach niniejszej sprawy - z uwagi na charakter i wagę przewinienia dyscyplinarnego - miałyby wpływ na wymiar kary. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 135j ust. 1 ustawy o Policji oparty został na usprawiedliwionych podstawach. Zaznaczenia przy tym wymaga, że nawiązując w swej argumentacji do opinii służbowej skarżącego, Sąd nie zajął stanowiska, że opinia ta jako nieaktualna, nie mogła być w rozpoznawanej sprawie uwzględniona. Sąd jedynie, odnosząc się do daty jej sporządzenia, ocenił jako zasadne dopuszczenie dowodu z zeznań św. B. D. dla uaktualnienia wiedzy organu odnośnie postawy skarżącego w czasie pełnienia służby. Sąd nie wskazywał na konieczność sporządzania w sprawie aktualnej opinii służbowej o skarżącym. Jak już jednak zostało wskazane powyżej organ prawidłowej postawy skarżącego i jego dokonań w służbie przed [...] sierpnia 2015 r., tj. przed datą popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, nie kwestionował, dlatego też nie zaistniała potrzeba przesłuchiwania zgłoszonego przez skarżącego świadka na te niesporne w sprawie okoliczności. Zatem zarzuty naruszenia art. 134h ust. 1, art. 135f ust. 7, art. 135l ustawy o Policji i § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 sierpnia 2010 r. w sprawie opiniowania służbowego policjantów, oparte na nieprawidłowym odczytaniu stanowiska Sądu I instancji, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Podobna sytuacja niewłaściwej interpretacji stanowiska Sąd I instancji zaistniała także w przypadku zarzutu naruszenia art. 134h ust. 2 pkt 1 ustawy o Policji, który również nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Sąd I instancji, wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, nie przyjął, że stan po spożyciu alkoholu nie stanowi okoliczności obciążającej, w odniesieniu do zarzutu opisanego w pkt 2, czyli do nieusprawiedliwionej nieobecności skarżącego na zajęciach dydaktycznych w Szkole Policji w [...]. Sąd stwierdził natomiast, że stan po spożyciu alkoholu nie stanowił okoliczności zaostrzającej wymiar kary w odniesieniu do pierwszego z postawionych skarżącemu zarzutów, albowiem w tym przypadku stan po użyciu alkoholu był warunkiem koniecznym do tego, by uznać, że skarżący dopuścił się popełnienia tego przewinienia. I z taką oceną Sądu należy się zgodzić. W sytuacji bowiem, gdy spożycie alkoholu jest immanentną częścią zarzucanego funkcjonariuszowi czynu, to stan po użyciu alkoholu nie może być uwzględniany jako mający wpływ na zaostrzenie kary.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na zasadzie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania zostało oparte na art. 203 pkt 2 P.p.s.a.