I OSK 2876/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę I.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w tym art. 155 k.p.a. Argumentowała, że organ powinien umożliwić jej zmianę decyzji na korzystniejsze świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli pierwotna decyzja o zasiłku opiekuńczym wygasła. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko wtedy, gdy nadal kształtuje prawa lub obowiązki strony. Ponieważ decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy została wydana na określony czas i ten okres upłynął przed złożeniem wniosku o jej uchylenie, decyzja ta wygasła i nie można jej już zmienić w trybie art. 155 k.p.a. NSA podkreślił, że celem tego przepisu jest zmiana sytuacji prawnej strony na przyszłość, a nie korygowanie przeszłych rozstrzygnięć, które już się zakończyły. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia innych przepisów proceduralnych, uznając je za niezasadne lub nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście wygasłych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach świadczeń rodzinnych. Potwierdzenie, że wygaśnięcie decyzji z powodu upływu terminu uniemożliwia jej zmianę lub uchylenie w trybie art. 155 k.p.a.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy decyzja wygasła z powodu upływu terminu. Nie wyklucza możliwości zastosowania innych trybów (np. nadzwyczajnych) w specyficznych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decyzja ostateczna przyznająca świadczenie rodzinne na określony czas, która wygasła z upływem tego terminu, może zostać uchylona lub zmieniona na wniosek strony w trybie art. 155 k.p.a. w celu przyznania korzystniejszego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ostateczna, która wygasła z powodu upływu zastrzeżonego w niej terminu, nie może być uchylona ani zmieniona w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ po upływie terminu nie kształtuje ona już praw ani obowiązków strony.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji, które nadal kształtują sytuację prawną strony (tj. przyznają prawa lub nakładają obowiązki). Po wygaśnięciu decyzji z powodu upływu terminu, nie można jej już zmienić ani uchylić, ponieważ nie jest ona źródłem praw ani obowiązków w dacie składania wniosku o jej zmianę/uchylenie. Celem art. 155 k.p.a. jest zmiana sytuacji prawnej strony na przyszłość.
Czy uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne w trybie art. 155 k.p.a. skutkuje uznaniem pobranego świadczenia za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie skutkuje uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane, chyba że spełnione są przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (np. stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa).
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzyjnie określa przypadki uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Tryb uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest wymieniony w tych przepisach.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Kluczowe jest, aby decyzja nadal kształtowała prawa lub obowiązki strony w momencie jej zmiany/uchylenia.
k.p.a. art. 141 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ocenę zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeśli uniemożliwia kontrolę instancyjną.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawami skargi kasacyjnej mogą być naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w przypadkach uzasadnionych.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
u.ś.r. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Odrębny tryb uchylania i zmiany decyzji ostatecznych o przyznaniu świadczenia rodzinnego, który ma pierwszeństwo przed trybem z art. 155 k.p.a., ale nie przewiduje możliwości zmiany lub uchylenia decyzji w oparciu o przesłankę słusznego interesu strony.
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy wyboru świadczenia korzystniejszego, w tym świadczenia pielęgnacyjnego zamiast zasiłku dla opiekuna.
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Pomocnicze
k.p.a. art. 154 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozstrzygnięcia sądu uwzględniającego skargę z powodu stwierdzenia innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa przypadki uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, w tym uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania i odmowę prawa do świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja ostateczna, która wygasła z powodu upływu terminu, nie może być zmieniona ani uchylona w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ nie kształtuje już praw ani obowiązków strony.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez jego zastosowanie. • Naruszenie art. 135 p.p.s.a. przez jego zastosowanie, skutkujące uchyleniem decyzji Burmistrza. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i sporządzenie uzasadnienia wyroku pomijającego ocenę zarzutów. • Naruszenie art. 155 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, uznając brak możliwości wzruszenia decyzji w związku z upływem jej obowiązywania, w sytuacji gdy dla świadczeń rodzinnych pozostaje ta kwestia bez znaczenia, gdyż zastosowanie znajduje wyjątek.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo musi być określona decyzją (kształtować sytuację strony) w dacie dokonywania jej zmiany lub uchylenia. • Nie można uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. • Przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 k.p.a. w kontekście wygasłych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach świadczeń rodzinnych. Potwierdzenie, że wygaśnięcie decyzji z powodu upływu terminu uniemożliwia jej zmianę lub uchylenie w trybie art. 155 k.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy decyzja wygasła z powodu upływu terminu. Nie wyklucza możliwości zastosowania innych trybów (np. nadzwyczajnych) w specyficznych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z możliwością zmiany decyzji administracyjnych po upływie terminu ich obowiązywania, co ma bezpośrednie przełożenie na prawo do świadczeń. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób korzystających ze świadczeń.
“Czy wygasła decyzja o zasiłku opiekuńczym może być zmieniona? NSA wyjaśnia ograniczenia art. 155 k.p.a.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.