I OSK 2869/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uwzględnił skargę kasacyjną, przyznając skarżącym odszkodowanie za bezczynność organu, uchylając w tej części wyrok WSA.
Skarżący domagali się odszkodowania za długotrwałą bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość z 1985 r. WSA zobowiązał organ do rozpoznania wniosku i stwierdził rażące naruszenie prawa, ale oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej. NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA w części dotyczącej oddalenia wniosku o sumę pieniężną i przyznał skarżącym po 3000 zł od organu, uznając, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny i stanowi zadośćuczynienie za krzywdę spowodowaną bezczynnością organu.
Sprawa dotyczyła skargi E.B. i M.B. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość z 1985 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) wyrokiem z 13 czerwca 2023 r. zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku w terminie trzech miesięcy, stwierdził rażące naruszenie prawa przez organ, ale oddalił skargę w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię art. 149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA), która uzależniała przyznanie sumy pieniężnej od wykazania przez stronę krzywdy. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za zasadny. NSA podkreślił, że przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 PPSA ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i stanowi zadośćuczynienie za krzywdę moralną oraz niedogodności doznane przez stronę wskutek bezczynności lub przewlekłości organu. Stwierdzenie przez WSA rażącego naruszenia prawa przez organ uzasadniało przyznanie skarżącym po 3000 zł. NSA uchylił wyrok WSA w części oddalającej wniosek o przyznanie sumy pieniężnej i przyznał skarżącym dochodzone kwoty, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przyznanie sumy pieniężnej ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i stanowi zadośćuczynienie za krzywdę moralną oraz niedogodności doznane przez stronę wskutek bezczynności lub przewlekłości organu, a stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez organ uzasadnia przyznanie takiej sumy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wykładnia WSA, która uzależniała przyznanie sumy pieniężnej od wykazania przez stronę konkretnej krzywdy, była błędna. Przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za stres i frustrację spowodowane bezczynnością organu, a nie tylko odszkodowanie za konkretną stratę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące stwierdzenia bezczynności organu i przyznania sumy pieniężnej.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis określający możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa maksymalną wysokość grzywny lub sumy pieniężnej.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nakaz wydania orzeczenia po zamknięciu rozprawy.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 202 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 149 § 2 PPSA przez WSA, który uzależnił przyznanie sumy pieniężnej od wykazania przez skarżącego krzywdy, podczas gdy przepis ten ma charakter kompensacyjny i stanowi zadośćuczynienie za niedogodności związane z bezczynnością organu. Stwierdzona przez WSA bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, co uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 PPSA) okazały się niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania czteroletnia zwłoka w rozpoznaniu podania strony (które wpłynęło do organu 38 lat temu) stanowi przykład oczywistego naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 149 § 2 PPSA dotyczącego przyznawania sum pieniężnych w przypadku bezczynności organów administracji publicznej oraz znaczenie kompensacyjne tego środka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z długotrwałą bezczynnością organu w sprawie odszkodowania za nieruchomość warszawską, jednak jego zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych sprawach dotyczących bezczynności organów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długo można czekać na rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie i jak sądy administracyjne reagują na bezczynność organów, przyznając rekompensatę finansową.
“38 lat czekania na odszkodowanie za nieruchomość – sąd przyznaje zadośćuczynienie za bezczynność urzędników.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2869/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński Maciej Dybowski /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich 658 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SAB/Wa 69/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-13 Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i przyznano od organu sumę pieniężną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.B. i M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt I SAB/Wa 69/23 w sprawie ze skargi E.B. i M.B. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość I. uchyla punkt 3 (trzeci) zaskarżonego wyroku; II. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E.B. i M.B. kwoty po 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem sum pieniężnych; III. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E.B. i M.B. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 69/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.B. i M.B. (dalej skarżący) na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej Prezydent lub organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość: 1. zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 10 lipca 1985 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. M. ozn. jako Folwark [...]" działka nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalił skargę w pozostałej części; 4 zasądził od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz E.B. i M.B. solidarnie kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zawisłe przed Prezydentem postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską, jest konsekwencją uchylenia przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej Wojewoda), decyzją z 11 marca 2019 r. nr 990/2019, uprzednio wydanej w sprawie decyzji Prezydenta z 10 października 2018 r. nr 206/SD/2018, orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość jako bezprzedmiotowego; i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Akta sprawy, w ślad za wydaną decyzją kasatoryjną, zwrócono Prezydentowi 9 maja 2019 r. Skarżący pismem z 17 lutego 2023 r. wystąpili z przewidzianym w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej kpa) ponagleniem, a w konsekwencji wnieśli skargę do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w których domagali się: wyznaczenia organowi miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o odszkodowanie; przyznania od organu sumy pieniężnej w kwocie 3000 zł na rzecz każdego z nich, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej ppsa); zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Skarżący wskazali, że A.B. złożyła do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntowej Dzielnicowego Urzędu Warszawa-[...] wniosek z 10 lipca 1985 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 564/17 (dalej wyrok I SAB/Wa 564/17) zobowiązał Prezydenta do rozpoznania ww. wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący stwierdzili, że zobowiązanie wynikające z wyroku I SAB/Wa 564/17 Prezydent wykonał decyzją z 10 października 2018 r. W wyniku rozpatrzenia przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej Wojewoda) odwołania skarżących, decyzją z 11 marca 2019 r. (dalej decyzja z 11 marca 2019 r.), została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący, powołując na wyrok z 4 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 465/21 (dalej wyrok I SA/Wa 465/21), którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ich skargę na niewykonanie przez Prezydenta wyroku I SAB/Wa 564/17, wskazali, że Sąd stwierdził, że w celu zwalczania bezczynności organu po decyzji z 11 marca 2019 r. skarżącym przysługuje kolejna skarga na bezczynność, a nie skarga na niewykonanie wyroku I SAB/Wa 564/17. Podkreślili, że mając na względzie to, że Prezydent nie wydał decyzji merytorycznej po przekazaniu mu przez Wojewodę sprawy do ponownego rozpatrzenia i że pozostaje on w bezczynności względem wyznaczonych terminów ustawowych, koniecznym stało się złożenie ponaglenia celem przymuszenia go do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o przyznanie odszkodowania, a następnie przedmiotowej skargi. Podnieśli, że Prezydent miał dotychczas zgromadzony materiał dowodowy i na obecnym etapie musi jedynie zastosować się do wskazanych w decyzji z 11 marca 2019 r. okoliczności, przy procedowaniu raz jeszcze w sprawie wniosku o przyznanie odszkodowania. Odnosząc się do przesłanki przewlekłości Prezydenta skarżący stwierdzili, że prowadził on postępowanie w sposób nieefektywny, w czasie którego wykonywał szereg czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywał czynności pozorne, co powoduje, że formalnie nie jest bezczynny. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z 9 lutego 2023 r. poinformował skarżących, że nie dysponuje kompletnym materiałem dowodowym umożliwiającym zakończenie postępowania, w związku z czym przewidywany termin wydania decyzji w przedmiotowej sprawie to 30 kwiecień 2023 r. Podał, że z uwagi na obraz nieruchomości widoczny na zdjęciach lotniczych z lat 1955 i 1960, niezbędne jest pozyskanie planu pomiarowo-geodezyjnego, na której wskazani będą władający nieruchomością i ustalenie czy nie stanowiła części większego gospodarstwa. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że stan zwłoki w załatwieniu sprawy o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską (po uchyleniu uprzednio wydanej w tym przedmiocie decyzji Prezydenta) wynikał nie tyle z braku należytej koncentracji czynności procesowych - co mogłoby być uznane za przejaw procedowania w sposób przewlekły, ale w ogóle z przeszło prawie dwuletniego, a następne prawie rocznego braku jakiejkolwiek aktywności organu, co należy sklasyfikować jako stan bezczynności. Sąd I instancji stwierdził, że po uchyleniu przez Wojewodę uprzednio wydanej w sprawie decyzji Prezydenta z 10 października 2018 r., co miało miejsce w dniu 11 marca 2019 r., sprawa wszczęta wnioskiem A.B. z 10 lipca 1985 r. nie została załatwiona. Zakładając, że termin do jej ponownego rozpoznania zaczął biec Prezydentowi od dnia zwrotu akt przez Wojewodę, to już proste zestawienie daty przekazania tych akt (9 maja 2019 r.) z dniem wyrokowania (13 czerwca 2023 r.) wskazuje, że postępowanie to prowadzone jest bezskutecznie od 4 lat. Po zwrocie akt organ pismem z 14 maja 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w Warszawie o przesłanie kopii dokumentów (odpowiedź wpłynęła 27 czerwca 2019 r. - data prezentaty organu). Mimo, że do sprawy wpływała korespondencja skarżących, tj. m.in. nadesłali oni kolejne materiały wskazujące na następstwo prawne w sprawie (pisma z: 2 lipca 2019 r., 17 września 2019 r. 9 listopada 2020 r.), aktywność procesowa organu pojawiła się dopiero przy piśmie z 28 grudnia 2020 r., którym poinformował skarżących, że w dalszym ciągu nie dysponuje niezbędnym materiałem dowodowym umożliwiającym zakończenie postępowania i poinformował o przewidywanym terminie wydania decyzji - 30 marca 2021 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ uczynił to w konsekwencji wezwania skarżących do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r. I SAB/Wa 564/17 (pismo z 17 grudnia 2020 r.). Następnie akta sprawy pozostawały w dyspozycji Sądu w związku ze skargą skarżących na niewykonanie wyroku I SAB/Wa 564/17, które zostały zwrócone 6 kwietnia 2022 r. Pismem z 2 maja 2022 r. Prezydent zwrócił się do Urzędu m.st. Warszawy Urząd Dzielnicy [...] Wydziału Obrotu Nieruchomościami o dokumenty dotyczące władania przedmiotową nieruchomością. Odpowiedź uzyskał dopiero przy piśmie z 10 lutego 2023 r., jednakże w tym czasie (prawie 9 miesięcy) nie ponaglał o jej uzyskanie. Pismem z 9 lutego 2023 r. poinformował skarżących o nowym przewidywanym terminie wydania decyzji w sprawie - 30 kwietnia 2023 r. Pismem z 15 lutego 2023 r. zwrócił się do Urzędu m.st. Warszawy Biura Geodezji i Katastru o przesłanie dokumentacji geodezyjnej. Zdaniem Sądu I instancji uzasadniona jest ocena, że do chwili obecnej organ pozostaje w stanie bezczynności, co implikuje po stronie sądu obowiązek skonstatowanie tego faktu - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a ppsa). Bezczynność przybiera w okolicznościach niniejszej sprawy postać kwalifikowaną - rażąco narusza prawo. Z takim charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i dostrzegalny już na "pierwszy rzut oka" dla przeciętnego obserwatora można stwierdzić, że sposób postępowania organu stanowi drastyczne zaprzeczenie wynikającego z art. 12 kpa obowiązku załatwienia sprawy administracyjnej bez zbędnej zwłoki. Bez wątpienia czteroletnia zwłoka w rozpoznaniu podania strony (które wpłynęło do organu 38 lat temu) stanowi przykład oczywistego naruszenia zasad ogólnych procedury administracyjnej. Tym bardziej w sytuacji, gdy jest to efektem zaniechania podejmowania w sprawie przez większość tego czasu jakichkolwiek realnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Mimo kwalifikowanego charakteru zaistniałej bezczynności Sąd I instancji nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że poza represyjną i prewencyjną funkcją tego środka prawnego, ma on również znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący winni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie skarga jest pozbawiona tego rodzaju argumentacji (k. 25, 28-30v akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiedli E.B. i M.B. (dalej skarżący lub skarżący kasacyjnie), reprezentowani przez r. pr. A.S., zaskarżając wyrok I SAB/Wa 69/23 w części - w zakresie punktu 3, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa przez powierzchowne zbadanie zasadności przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżących biorąc tylko pod uwagę konieczność znajdowania się w skardze uzasadnienia wykazującego doznaną przez skarżących krzywdę wywołaną bezczynnością, a wobec tego, że zdaniem Sądu I instancji w rozpoznanej skardze, skarżący nie zawarli tego rodzaju uzasadnienia, sąd nie ma możliwości przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżących, bowiem aktywność sądu w tej mierze zależy od ww. argumentacji podczas gdy Sąd I instancji, badając zasadność przyznania sumy pieniężnej winien brać pod uwagę wszystkie aspekty sprawy i okoliczności, które mają znaczenie dla oceny zasadności przyznania sum pieniężnych, a nie tylko wybrane z nich, w tym winien brać pod uwagę okoliczności niepodniesione w skardze, a znane Sądowi z urzędu, w tym wynikające z akt sprawy oraz szczególny przedmiot i charakter sprawy administracyjnej, a nadto Sąd I instancji błędnie ocenił, że w skardze nie można się doszukać jakiegokolwiek uzasadnienia przemawiającego za wyrazem odczuwanej przez skarżących krzywdy wobec bezczynności organu; 2. prawa materialnego które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przedmiotowy przepis uprawnia Sąd do przyznania od organu sumy pieniężnej jedynie w przypadkach znajdowania się w skardze uzasadnienia odwołującego się do odczuwanej przez skarżących krzywdy w wyniku bezczynności organu, co doprowadziło do oddalenia skargi w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżąc[ych] sumy pieniężnej, podczas gdy art. 149 § 2 ppsa stanowi jedynie, że Sąd uwzględniając skargę może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny organowi, lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną oraz określa ich maksymalną wysokość, tj. przepis ten nie zawiera żadnych innych przesłanek, którymi miałby się kierować Sąd ustalając zasadność przyznania jak i wysokość przyznanej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, a jednocześnie tryb przyznania sumy pieniężnej jest oddzielny względem dochodzenia odszkodowania, które zostało przewidziane w art. 154 § 4 i 5 ppsa i nie podlega pod ten tryb, w tym nie podlega pod zasady ustalone dla dowodzenia doznanej szkody, co sprawia, że w przypadku stwierdzenia przez Sąd kwalifikowanej formy bezczynności w zakresie bezczynności organu, Sąd winien szczególnie brać pod uwagę możliwość przyznania od organu na rzecz skarżącego, sumy pieniężnej wobec dotychczasowego okresu bezczynności organu w którym strona oczekiwała wydania rozstrzygnięcia, niezależnie czy skarżący wykazał w skardze, że doświadczył krzywdy w wyniku dotychczasowej bezczynności organu. Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie w części wyroku I SAB/Wa 69/23 - w zakresie pkt 3 i zmianę zaskarżonego orzeczenia przez przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżących kasacyjnie sumy pieniężnej w wysokości po 3 000,00 złotych na rzecz każdego z nich; zasądzenie od Prezydenta na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku I SAB/Wa 69/23 w części - w zakresie pkt 3 i w tej części przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; w każdym wypadku o zasądzenie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem; skarżący kasacyjnie zrzekli się przeprowadzanie rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów (k. 39-50 akt sądowych). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 ppsa, wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ppsa. Art. 133 § 1 ppsa nakazuje wydanie orzeczenia przez sąd po zamknięciu rozprawy, a ewentualne otwarcie zamkniętej rozprawy jest możliwe wówczas, istotne okoliczności ujawnią się po jej zamknięciu (art. 133 § 3 ppsa.). W tej sprawie Sąd I instancji procedował na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 ppsa; k. 19, 25 akt sądowych) i ww. przepisu nie naruszył. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa. W ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (wyrok NSA z 2.7.2015 r. I OSK 450/15, cbosa). Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa jest nieusprawiedliwiony. Na tej podstawie można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie, sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu I instancji i poddaje się kontroli instancyjnej. Zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 149 § 2 w zw. z art. art. 149 § 1 i art. 154 § 6 ppsa. Nie można podzielić zastosowanej przez Sąd I instancji wykładni art. 149 § 2 ppsa, zgodnie z którą przyznanie stronie środka w postaci określonej sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim kompensacyjny, uzależniający przyznanie tego środka od wykazania przez stronę skarżącą okoliczności dotyczących straty, którą należy wskazać. Przyznanie skarżącemu od organu określonej sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (wyrok NSA z 11.5.2018 r. I OSK 2230/17, cbosa). Przesłanką przyznania sumy pieniężnej, ale także określenia jej wysokości, jest skala uciążliwości wywołanych bezczynnością organu, poczucia bezsilności wywołanej odwlekaniem załatwienia sprawy (J. P. Tarno, Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Kwartalnik Prawa Podatkowego, 2017/2/p.4.3, s. 47-48). Ustawodawca w art. 149 § 2 ppsa wskazał, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 art. 149, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę za słuszny uznaje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 22.11.2017 r. I OSK 1905/16, zgodnie z którym przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23.5. 2017 r. II OSK 1662/16, Lex 2352647, podając, że przyznanie sumy pieniężnej, poza funkcją represyjną i prewencyjną (polegającą na tym, że groźba konieczności wydatkowania tych kwot ze środków publicznych na rzecz stron postępowania, nie zaś przekazywania ich w ramach systemu finansów publicznych, będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwiana spraw) - ma też znaczenie kompensacyjne, mające za zadanie zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania jurysdykcyjnego oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania. Następuje w wysokości proporcjonalnej do długości zwłoki, jej przyczyn i dotkliwości dla skarżącego. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek bezczynności lub przewlekłości organu administracyjnego. Stwierdzenie przez Sąd I instancji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 wyroku I SAB/Wa 69/23), uzasadniało w realiach przedmiotowej sprawy przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej po 3.000 zł (art. 149 § 2 ppsa). Takie uprawnienie orzecznicze przysługuje bowiem sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Z tych względów na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 2 ppsa należało uwzględnić skargę kasacyjną przez uchylenie punktu 3 (trzeciego) zaskarżonego wyroku (punkt I wyroku) i przyznanie na rzecz każdemu ze skarżących od Prezydenta m.st. Warszawy kwoty po 3.000 (trzy tysiące) zł tytułem sum pieniężnych (punkt II wyroku). Wyżej określone sumy pieniężne przyznano nie w celu przymuszenia organu do załatwienia sprawy dotyczącej odszkodowania, ale celem pewnego zadośćuczynienia za przewlekłe prowadzenie postępowanie w tej sprawie mające miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznając na rzecz skarżących kwoty po 3.000 zł tytułem sum pieniężnych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mieszczą się one wymiarze określonym w art. 149 § 2 i art. 154 § 6 ppsa, a ich wysokość będzie wystarczająca dla zdyscyplinowania organu i spełnienia funkcji zadośćuczynienia stronom za krzywdę moralną spowodowaną bezczynnością, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie III wyroku na podstawie art. 202 § 2, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących, na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, przeto rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 i 3 ppsa).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI