I OSK 2865/18

I OSK 2865/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Małgorzata Borowiec
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Po 290/17 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2018-05-10
I OZ 1527/17 - Postanowienie NSA z 2017-11-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2147
art. 124b ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 1489
art. 2 pkt 27b
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 12 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 290/17 w sprawie ze skargi O.F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę kasacyjną [pic]
Uzasadnienie
I OSK 2865/18
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę O.F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości.
Od ww. wyroku skargę kasacyjną wniósł O.F. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego:
1/ art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), dalej u.g.n., w zw. z art. 2 pkt 27b ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1489 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że kabel telekomunikacyjny, którego dotyczy wydana decyzja, jest przyłączem telekomunikacyjnym;
2/ art. 124b ust. 3 u.g.n., poprzez brak określenia daty rozpoczęcia udostępnienia nieruchomości.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji organów obydwu instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone nawet w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości nie można wydać w przypadku urządzeń infrastruktury technicznej stanowiących przyłącza odbiorców korzystających z tych urządzeń w tej ich części, w której nie stanowią części składowej przedsiębiorstwa infrastrukturalnego. Przyłącze telekomunikacyjne jest tą częścią sieci, która zapewnia transmisję pomiędzy punktem rozdzielczym linii a instalacją budynkową. Definicję przyłącza telekomunikacyjnego zawiera art. 2 pkt 27b) ustawy – Prawo telekomunikacyjne, zgodnie z który przyłączem telekomunikacyjnym jest: 1) odcinek linii kablowej podziemnej, linii kablowej nadziemnej lub kanalizacji kablowej, zawarty między złączem rozgałęźnym a zakończeniem tych linii lub kanalizacji w obiekcie budowlanym, 2) system bezprzewodowy łączący instalację wewnętrzną obiektu budowlanego z węzłem publicznej sieci telekomunikacyjnej, umożliwiający korzystanie w obiekcie budowlanym z publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. W niniejszej sprawie węzeł sieci inwestora znajduje się w skrzynce telekomunikacyjnej w postaci betonowego słupka położonego przed ogrodzeniem nieruchomości stanowiącej własność O.F. Uszkodzony kabel wychodzi z betonowego słupka, następnie biegnie równolegle do ogrodzenia do granicy z działką sąsiednią (w prawą stronę). Kabel ten służy wyłącznie właścicielowi działki sąsiedniej, na której znajduje się przedszkole. Współwłaściciele działki nr [...] korzystają natomiast z innego łącza. Tym samym sporny kabel telekomunikacyjny stanowi przyłącze telekomunikacyjne, gdyż przebiega między złączem rozgałęźnym a zakończeniem linii w obiekcie budowlanym (przedszkole). Zatem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 124b ust. 1 u.g.n.
Ponadto autor skargi kasacyjnej podniósł, że zajęcie nieruchomości ma trwać 1 dzień, jednak organy nie określiły precyzyjnie terminu, w którym miałyby być wykonane prace. W tej sytuacji decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości doprowadzi do bezzasadnego jej zarezerwowania na potrzeby O. SA na bliżej nieokreślony termin.
Autor skargi kasacyjnej złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstaw wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 in fine uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Prawidłowo podkreślił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że dla zastosowania ww. przepisu konieczne jest ustalenie, że dany przewód, kabel czy urządzenie wchodzi w skład przedsiębiorstwa, a nie należy do części składowych nieruchomości udostępnianej. Sąd Wojewódzki wskazał, że ze złożonego na etapie postępowania odwoławczego dokumentu księgowego środka trwałego spółki O. SA wynika, ze sporny przewód telekomunikacyjny stanowi własność tego przedsiębiorstwa, a zatem jego część składową. Ustalenie to nie zostało w skardze kasacyjnej zakwestionowane, a zatem musi zostać przyjęte do podstawy rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej skoncentrował swoje rozważania na technicznym aspekcie uszkodzonego przewodu, starając się wykazać, że stanowi ono przyłącze telekomunikacyjne w rozumieniu art. 2 pkt 27b ustawy – Prawo telekomunikacyjne. Tymczasem kwestia, czy mamy do czynienia z przyłączem nie ma dla sprawy prawnego znaczenia. Skarżący kasacyjnie zdaje się bowiem utożsamiać przyłącze telekomunikacyjne z własnością nieruchomości, przez które ono przebiega. Założenie takie jest błędne, szczegółowo kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 105/05. Tym niemniej zbędne jest w niniejszej sprawie szczegółowe omawianie poruszanej w tej uchwale kwestii, skoro w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustalenia odnośnie do własności spornego przewodu telekomunikacyjnego. Niewątpliwie bowiem ów uszkodzony przewód jest częścią sieci telekomunikacyjnej, nawet jeśli spełnia kryteria uznania go za przyłącze, a skoro nie zostało obalone ustalenie, że jest własnością inwestora, a zatem nie wchodzi w skład części składowych nieruchomości, na której usytuowane jest przedszkole jak i nieruchomości O.F. (tym bardziej, że skarżący kasacyjnie sam podnosi, że z łącza tego nie korzysta, biegnie on bowiem wyłącznie przez jego nieruchomość do pobliskiego przedszkola), to zarzut naruszenia art. 124b ust. 1 u.g.n. nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu.
Podobnie nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 124b ust. 3 u.g.n. z uwagi na brak określenia daty rozpoczęcia udostępnienia nieruchomości.
W myśl tego przepisu obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.
Skontrolowane przez Sąd Wojewódzki decyzje określały czas udostępnienia nieruchomości na 1 dzień (w rzeczywistości miało to być kilka godzin). Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że art. 124b ust. 3 u.g.n. nie określa początkowego terminu, od kiedy liczony ma być okres udostępnienia. Ustawodawca wprost nie uregulował, od kiedy powinien być liczony okres udostępnienia nieruchomości, przez co stwierdzić należy, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, o ile nie jest związany wnioskiem strony. Przepis wymaga jedynie określenia wymiaru czasu, w jakim nieruchomość ma być udostępniona. Wymaganiom tym decyzje sprostały – czas ten wynosił jeden dzień.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu – radcy prawnemu D.J. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.