I OSK 2859/23

I OSK 2859/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1958/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-03-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1958/22 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 listopada 2022 r., nr SKO.PS/4110/425/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt: III SA/Kr 1958/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.R. (dalej także jako: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (dalej także jako: "organ", "skarżący kasacyjnie") z dnia 23 listopada 2022 r., nr SKO.PS/4110/425/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (obecnie: Dz.U.2024.1207 t.j., dalej: "udw"), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na pominięciu jednoznacznego wyniku wykładni językowej tego przepisu i w konsekwencji błędne przyjęcie, że pomimo ujawnienia w deklaracji zgłoszonej do centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. (pod rygorem odpowiedzialności karnej), innego paliwa niż paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 udw, zachodzi w związku z oświadczeniem strony o stosowaniu paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 udw, konieczność ustalenia rodzaju paliwa stałego stosowanego do ogrzewania gospodarstwa domowego, podczas gdy rodzaj stosowanego paliwa zadeklarowany do centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 roku stanowi jedyny dowód będący podstawą ustalenia stanu faktycznego w zakresie wykorzystywanego paliwa stałego;
2) naruszenie art. 2 ust. 15a-15e udw, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieuprawnione zastosowanie do weryfikacji wniosku o dodatek węglowy w zakresie paliwa stosowanego w głównym źródle ogrzewania, podczas gdy przepisy te nie mają zastosowania do weryfikacji powyższej okoliczności w sytuacji gdy na dzień 11 sierpnia 2022 r. rodzaj stosowanego paliwa figurował już w centralnej ewidencji emisyjności budynków, a jego zgłoszenie nastąpiło pod rygorem odpowiedzialności karnej;
3) naruszenie przepisów postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa") w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 t.j., dalej: "kpa"), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji, podczas gdy organy administracji dokonały właściwej subsumcji przepisów relewantnych z punktu widzenia załatwienia przedmiotowej sprawy, wyjaśniając uprzednio w sposób dokładny okoliczności faktyczne sprawy w oparciu o złożoną przed dniem 11 sierpnia 2022 deklarację do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a następnie wnikliwie rozpatrzyły zebrany materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny z zastosowaniem obowiązujących w sprawie przepisów.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponadto o zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca, działając osobiście, wniosła o jej oddalenie, a ponadto o zasądzenie zadośćuczynienia na jej rzecz w związku z niekorzystnym rozstrzygnięciem przez organy administracyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlegała oddaleniu.
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 ppsa, wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 ppsa - zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 ppsa.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia w jakim zakresie i na podstawie jakich dowodów – w postępowaniu o wypłatę dodatku węglowego - organ zobowiązany jest ustalić rodzaj paliwa, które jest używane w gospodarstwie domowym.
W skardze kasacyjnej zawarto zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15 udw, zarzut naruszenia art. 2 ust. 15a-15e udw oraz zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ppsa w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 kpa. Oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Przypomnieć należy, że organ administracji publicznej winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i w tym celu powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Jako dowolne należy zatem traktować ustalenia faktyczne poczynione przez organ, mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje bowiem wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1207). Przy czym, jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji, tekst pierwotny tej ustawy, na podstawie którego w rozpatrywanej sprawie orzekał organ I instancji, został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2022 r. poz. 1692. Jednakże na mocy art. 50 ust. 1 pkt g) ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 1967 z późn. zm.) doszło do istotnej w rozpatrywanej sprawie nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ust. 15 do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, czyli w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy z dnia 19 września 2022 r.) ustawodawca stwierdził, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym, a do tej kategorii należała rozpatrywana sprawa, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Następnie ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. poz. 2236, art. 26) w art. 2 ustawy o dodatku węglowym między innymi dodane zostały do art. 2 następne ustępy, czyli ust. 15f i 15g. Także w tym przypadku ustawodawca w art. 31 ust. 1 stwierdził, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Na mocy art. 36 ustawa z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, czyli z dniem 3 listopada 2022 r.
Oznacza to, że w dniu orzekania przez organ II instancji, czyli w dniu 23 listopada 2022 r., obowiązywał już przepis art. 2 w wersji zmienionej przez ustawę z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz ustawę z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych. Obowiązywały już także ust. 15a-15e, jak i ust. 15f oraz ust. 15g art. 2 udw. Te zmiany organ odwoławczy miał obowiązek respektować, rozpatrując niniejszą sprawę. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 udw (w wersji obowiązującej w dniu wydania decyzji przez organ I instancji) dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 3 udw w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kpa.
Po dwukrotnej nowelizacji art. 2 ust. 15 udw, która przynajmniej w części umknęła organowi odwoławczemu, na dzień orzekania przez ten organ art. 2 ust. 15 ustawy o dodatku węglowym stanowił, że Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz osób wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Oznacza to, że w dniu orzekania przez organ II instancji, czyli w dniu 23 listopada 2022 r." obowiązywały przepisy art. 2 ust. 15a-15g udw i w takim brzmieniu winny one być zastosowane przez organ odwoławczy. W świetle wyżej omówionych rozwiązań, wprowadzonych do udw na skutek kolejnych nowelizacji, za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu Wojewódzkiego odnośnie konieczności przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia rzeczywistego źródła ogrzewania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołane nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o świadczenie, w tym w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w konkretnym gospodarstwie domowym. Celem tej regulacji prawnej jest więc niewątpliwie zapewnienie jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to także fakt, że w świetle omówionej regulacji dodatek węglowy może zostać przyznany także osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, o czym stanowi art. 2 ust. 15f ustawy o dodatku węglowym, jak również osobie, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zgodnie z art. 2 ust. 15g udw. Zasadne w tej sytuacji jest zobligowanie na skutek dokonanych nowelizacji organów administracji publicznej do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby ubiegającej się o świadczenie, które to ustalenia powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 kpa.
Oznacza to, że przedstawiony w skardze kasacyjnej sposób wykładni przez organy przepisu art. 2 ust. 1 ustawy stoi w sprzeczności z celem samej ustawy, którym jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem lub innymi paliwami stałymi. Jak wskazano w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o dodatku węglowym (druk sejmowy nr 2471): "Projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. (...) Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem dodatek przysługuje gospodarstwu domowemu, gdy jego głównym źródłem ciepła jest jedno z tych, które zostały wskazane w ustawie. Oznacza to, że przysługuje ono każdemu z gospodarstw domowych, także w sytuacji gdy wspólnie korzystają z jednego źródła ciepła, np. w domach wielorodzinnych, wspólnotach, czy spółdzielniach mieszkaniowych."
Nie mają zatem racji organy, twierdząc, że przesłanka wskazana w art. 2 ust. ustawy o dodatku węglowym stanowi jedyny i wystarczający wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego, poprzez sprawdzenie, jakie źródło figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Katalog informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma bowiem charakter otwarty, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę w treści art. 2 ust. 15a zwrot "w szczególności". Weryfikacja wniosku o przyznanie przedmiotowego dodatku nie powinna zatem ograniczać się jedynie do sprawdzenia danych zawartych w centralnej ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Istotne okoliczności faktyczne sprawy mogą być również ustalone w oparciu o inne dowody, chociażby wywiad środowiskowy. Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej art. 2 ust. 15b, 15c oraz 15d udw, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Przepis art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, który został całkowicie pominięty w argumentacji skarżącego kasacyjnie organu, jednoznacznie wskazuje ("Dodatek węglowy przysługuje (...) także, gdy źródło ogrzewania (...) nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków"), że z dniem wejścia w życie tego przepisu zakres przedmiotowy ustawy o dodatku węglowym został rozszerzony.
W świetle tego przepisu nie może być zatem uznana za właściwą argumentacja skarżącego kasacyjnie organu, że stan wpisów w centralnej ewidencji emisyjności budynków wynikający z treści art. 2 ust. 1 udw przesądza o możliwości przyznania dodatku węglowego, co czyni zbędnym ewentualne dalsze ustalenia organów w tym zakresie. Zwrot "także" użyty w treści art. 2 ust. 15g udw oznacza wprost, że zakres przedmiotowy obowiązywania ustawy został rozszerzony i obejmuje także sytuacje faktyczne, w których główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Skoro tak, to organ nie może uchylić się od obowiązku zbadania stanu faktycznego sprawy pod kątem ewentualnego zastosowania tego przepisu. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że w centralnej ewidencji emisyjności budynków jako główne źródło ciepła figurowało drewno kawałkowe, a więc materiał niewymieniony w art. 2 ust. 1. Jednakże w treści odwołania skarżąca wskazała, że składając kolejne deklaracje w jednej z nich napisała, że pali węgle, gdyż w kwietniu paliła węglem, zaś w kolejnej z sierpnia wskazała, że pali drewnem, bo wówczas paliła drewnem, żeby mieć ciepłą wodę do mycia. Z wyjaśnień wnioskodawczyni wynikało, że w chwili składania wniosku głównym źródłem ciepła mógł być kocioł na paliwo stałe, a więc źródło ciepła potencjalnie spełniające przesłanki z art. 2 ust. 15g.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu, art. 2 ust. 15f i 15g są przepisami, które uzasadniają prowadzenie postępowania administracyjnego, z wykorzystaniem zarówno narzędzi przewidzianych w przepisach art. 2 ust. 15a-15e, jak i innych narzędzi dowodowych stosowanych w postępowaniu administracyjnym, w celu ustalenia, czy spełnione są przewidziane w tych przepisach przesłanki do przyznania dodatku węglowego.
Skarżący kasacyjnie organ prawidłowo zinterpretował ratio legis wprowadzenia przepisów art. 2 ust. 15a-15e (art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw) jako wskazanie narzędzi do weryfikacji osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego. Jednakże nie oznacza to, że w świetle kolejnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, przepisy te nie mogą być stosowane do przeprowadzenia innych ustaleń dotyczących gospodarstwa domowego, w tym dotyczących głównego źródła ciepła. Z brzemienia przepisów art. 2 ust. 15f i 15g jedno-znacznie wynika, że z chwilą ich wejścia w życie, istniejące wpisy w centralnej ewidencji emisyjności budynków przestały już stanowić jedyne, przewidziane ustawą źródło wiedzy organów o głównych źródłach ogrzewania gospodarstwa domowego i w tym zakresie organy miały możliwość i obowiązek samodzielnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Nie znajdują zatem potwierdzenia zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że brak prawidłowo przeprowadzonego postępowania, brak ustalenia, po nowelizacji przepisów prawa, rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni są nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z kpa.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w związku z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem przez organy administracyjne, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do rozstrzygnięcia tej kwestii, a ewentualne zadośćuczynienie – nie przesądzając w żaden sposób o jego zasadności – mogłoby być dochodzone we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji.