I OSK 2838/13

Naczelny Sąd Administracyjny2015-08-28
NSAAdministracyjneWysokansa
wywłaszczeniezwrot nieruchomościnieruchomościpostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniak.p.a.NSAgminaskarżony organ

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie Ministra, uznając, że zawieszenie postępowania o zwrot nieruchomości nie było rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli nie uzyskano formalnej zgody wszystkich stron.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy B. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie Ministra utrzymujące w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie, uznając, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. nie było rażącym naruszeniem prawa, ponieważ strona, której dotyczył wniosek o zawieszenie, nie zgłosiła sprzeciwu, a faktyczną podstawą zawieszenia mogło być zagadnienie prejudycjalne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Gminy na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Postanowienie Ministra utrzymywało w mocy decyzję stwierdzającą nieważność postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego o zawieszeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uznał, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. było wadliwe, ponieważ organ nie wystąpił do wszystkich stron o zgodę na zawieszenie, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie Ministra. Sąd kasacyjny uznał, że zawieszenie postępowania nie było rażącym naruszeniem prawa, nawet jeśli nie uzyskano formalnej zgody wszystkich stron. Wskazał, że strona, której dotyczył wniosek o zawieszenie, nie zgłosiła sprzeciwu na rozprawie, a faktyczną podstawą zawieszenia mogło być wystąpienie zagadnienia prejudycjalnego (rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego). NSA podkreślił, że rażące naruszenie prawa to takie, które pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami i nie może być akceptowane przez praworządne państwo. W tej sprawie brak sprzeciwu strony i potencjalne zagadnienie prejudycjalne wykluczały rażące naruszenie prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zawieszenie postępowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy strona, której dotyczył wniosek o zawieszenie, nie zgłosiła sprzeciwu na rozprawie, a faktyczną podstawą zawieszenia mogło być zagadnienie prejudycjalne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że brak sprzeciwu strony na rozprawie oraz potencjalne wystąpienie zagadnienia prejudycjalnego wykluczają stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przy zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa to oczywista sprzeczność z przepisami, a nie błąd w wykładni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 98 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 98 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawieszenie postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. nie było rażącym naruszeniem prawa, ponieważ strona nie zgłosiła sprzeciwu na rozprawie, a faktyczną podstawą mogło być zagadnienie prejudycjalne. Podmiot, który utracił tytuł prawny do nieruchomości, nie jest już stroną w postępowaniu zwrotowym.

Odrzucone argumenty

Zawieszenie postępowania było rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie wystąpił do wszystkich stron o zgodę na zawieszenie. Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej było stroną postępowania i powinno być powiadomione o możliwości wniesienia sprzeciwu.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa brak sprzeciwu strony na rozprawie zagadnienie prejudycjalne

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

sędzia

Mirosław Gdesz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. oraz kwestia statusu strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości po utracie tytułu prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i późniejszym postępowaniem o zwrot, a także interpretacji przepisów k.p.a. dotyczących zawieszenia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i interpretacji przepisów proceduralnych, co jest istotne dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego.

NSA: Brak sprzeciwu na rozprawie może uchronić zawieszenie postępowania przed zarzutem rażącego naruszenia prawa.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2838/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Mirosław Gdesz
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 118/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-08-08
Skarżony organ
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 183, art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 193, art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 16, art. 97 § 1 pkt 4, art. 98, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 118/13 w sprawie ze skargi Gminy B. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Gminy B. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 118/13 oddalił skargę Gminy B. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia.
W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że:
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia Prezydenta Miasta B.na postanowienie Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] stwierdzające nieważność postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1996 r., nr [...] - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W sprawie aktem notarialnym z dnia 4 października 1978 r., Rep. A Nr [...] W. J., H. J., Z. J., J. B., Z. J., T. W. zbyli na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. 0,1120 ha, położoną w B. przy ul. P. Nieruchomość ta była przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Od 1987 r. działka ta wchodzi w skład działek nr [...].
W. J. wnioskiem z dnia 16 stycznia 1992 r. wystąpiła o zwrot działki o pow. 500 m2, a we wrześniu 1992 r. strona rozszerzyła żądanie o zwrot pozostałej części działki.
W odniesieniu do części dz. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w dniu 16 maja 1993 r. wydał decyzję odmawiającą zwrotu z uwagi na jej trwałe rozdysponowanie i starania jej aktualnego użytkownika – Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w B. o uwłaszczenie, którą utrzymał w mocy Wojewoda B. decyzją z dnia [...] maja 1994 r. Decyzje te zostały następnie uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w dniu 20 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Gd 1815/94.
Kierownik Urzędu Rejonowego w B. postanowieniem z dnia [...] października 1996 r., nr [...] zawiesił na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w B. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [...], km. 492 do czasu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, które ustanowiono na przedmiotowym gruncie na rzecz Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w B. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że w dniu 25 października 1996 r. w trakcie rozprawy administracyjnej strona wniosła o zawieszenie toczącego się postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [...], km. 492. Swój wniosek uzasadniła tym, że do Zarządu Miasta B. został złożony wniosek o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, ustanowionego na tym gruncie decyzją tego organu z dnia [...] listopada 1995 r.
Kolejny wniosek o zwrot nieruchomości został złożony, pismem z dnia 16 lipca 2003 r., przez Z. J., W. J., T. W., J. B. oraz H. J.
Pismem z dnia 6 czerwca 2011 r. Z. J., T. W. oraz J. B. wniosły o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1996 r., nr [...].
Wojewoda Kujawsko - Pomorski decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1996 r., nr [...].
Z. J., T. W. oraz J. B. złożyły odwołanie od decyzji Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] lutego 2012 r., w wyniku którego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Następnie, Wojewoda Kujawsko – Pomorski, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] stwierdził nieważność postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1996 r., nr [...].
Prezydent Miasta B. złożył zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r., w wyniku którego Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody. Organ odwoławczy wskazał, że kwestionowane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 98 § 1 k.p.a, zgodnie z którym organ administracji państwowej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Wystąpienie do wszystkich stron o stanowisko w kwestii zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a jest obligatoryjne. Jak wynika z treści protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 października 1996 r., pełnomocnik wnioskodawców wystąpił o zawieszenie postępowania toczącego się w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości do czasu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Pełnomocnik użytkownika wieczystego nie wyraził zgody na dobrowolne rozwiązanie prawa użytkowania wieczystego. W takim stanie faktycznym Minister uznał, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w B. przed wydaniem przedmiotowego postanowienia - winien był zwrócić się do strony postępowania z zapytaniem czy nie wnosi sprzeciwu do zawieszenia przedmiotowego postępowania w oparciu o art. 98 § 1 k.p.a. Organ natomiast zaniechał tego i orzekł o zawieszeniu postępowania w oparciu o ww. przepis.
W konsekwencji, Minister stwierdził, że zawieszenie postępowania w trybie art. 98 § 1 k.p.a. bez zgodnego wniosku stron (braku sprzeciwu stron poinformowanych o takiej możliwości) stanowi rażące naruszenie prawa i jest podstawą do stwierdzenia nieważności ww. postanowienia zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał także, że kwestią podstawową w niniejszej sprawie nie jest kwestia sprzeciwu, czy też milczącej zgody stron, lecz okoliczność, iż przed zawieszeniem postępowania w trybie art. 98 k.p.a. organ winien wystąpić do stron czy nie wnoszą sprzeciwu, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.
Skargę na powyższe postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła Gmina B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisu postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., 2) naruszenie przepisu postępowania administracyjnego tj. art. 28 k.p.a., 3) naruszenie przepisu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 16 § 1 k.p.a. 4) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Gmina B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] listopada 2012 r. dokonał błędnej wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa, co miało bezpośredni wpływa na treść zaskarżonego postanowienia. Podniesiono także, że Kierownik Urzędu Rejonowego zawiesił postępowanie po rozprawie administracyjnej, w której udział brał pełnomocnik uczestnika. Tym samym uczestnik znał stan sprawy. Nie złożył sprzeciwu wobec zawieszenia, nie skorzystał również z drogi odwoławczej (zażalenia). Powyższe świadczy, iż strona, której praw stwierdzenie nieważności postanowienia ma rzekomo bronić, postanowienie to akceptowała. Swój sprzeciw mogła wyrazić wnosząc stosowne zażalenie.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za niezasadną wskazał, że postępowanie dotyczące oceny postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1996 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w B. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [...], km. 492 prowadzone było w trybie nadzwyczajnym, którego celem jest ustalenie istnienia bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowane w tym postępowaniu postanowienie dotknięte jest wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że postanowienie z dnia [...] października 1996 r. zostało wydane na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji państwowej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. W sprawie niniejszej z wnioskiem takim wystąpił pełnomocnik stron – S. R., uzasadniając konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [...], km. 492 do czasu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, które ustanowiono na przedmiotowym gruncie, na rzecz Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. w B., decyzją Zarządu Miasta B. z dnia [...] listopada 1995 r. Sąd I instancji zaznaczył także, że przepis art. 98 § 1 k.p.a wymaga również, aby pozostałe strony postępowania nie zgłosiły sprzeciwu wobec wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania. Przepis nie określa formy prawnej wyrażenia sprzeciwu wobec żądania zawieszenia postępowania, a zatem strona zgłaszająca sprzeciw może, zdaniem Sądu I instancji to uczynić w dowolnej formie, z której wynikać będzie oświadczenie woli wyrażające zgodę na zawieszenie postępowania. W konsekwencji, prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji Minister stwierdził, że niezwrócenie się przez organ przed wydaniem przedmiotowego postanowienia (np. na rozprawie administracyjnej w dniu 25 października 1986 r.) - do Przedsiębiorstwa Komunalnego Energetyki Cieplnej w B. z zapytaniem czy nie wnosi sprzeciwu, a w konsekwencji brak zgodnego wniosku stron co do zawieszenia, stanowi o rażącym naruszeniu przepisu art. 98 § 1 k.p.a.
Sąd I instancji zaznaczył, że niezasadny jest zarzut skarżącej Gminy B. dotyczący naruszenia przepisu postępowania administracyjnego, tj. art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie podczas postępowania toczącego się trybie nadzwyczajnym, jako jego strony, Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. Stanowisko to wynika z faktu, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/GD 1159/01 oddalił skargę Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...] w przedmiocie nieważności ww. decyzji Zarządu Miasta B. z dnia [...] listopada 1995 r. w zakresie działki nr [...] km. 492. Tym samym [...] utraciło tytuł prawny do zajmowanej działki nr [...] objętej wnioskiem o zwrot, w konsekwencji czego brak zawiadomienia przedsiębiorstwa o toczącym się postępowaniu nie stanowił naruszenia art. 28 k.p.a.
Sąd I instancji uznał, że organy administracji rozpatrujące przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący organ i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie:
- art.3 § 1 i § 2 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż rażącym naruszeniem prawa, mogącym stanowić podstawę stwierdzenia nieważności postępowania jest brak powiadomienia strony o możliwości wniesienia sprzeciwu, co do zawieszenia postępowania na wniosek wnioskodawcy - art. 98 § 1 k.p.a.,
- art.3 § 1 i § 2 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, który utracił prawa strony związku ze stwierdzeniem nieważności umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według obowiązujących norm.
W uzasadnieniu wskazano, że treść art. 98 § 1 k.p.a. przewiduje, iż wnioskowi o zawieszenie postępowania mogą sprzeciwić się inne strony. Jeżeli ówczesną jedyną pozostałą stroną postępowania było Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej to tylko ono mogłoby sprzeciwić się wnioskowi zawieszenie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wniesienie sprzeciwu nosiłoby cechy braku logiki w zachowaniu pełnomocnika uczestniczącego rozprawie. Jeżeli sprzeciwu nie wniosło ówcześnie, z tego powodu, iż nie zostało powiadomione. Dodatkowo, wnioskodawcy na których wniosek zostało zawieszone postępowanie; dysponowali prawem złożenia wniosku o podjęcie postępowania wynikającym z art.98 § 2 k.p.a.; z należnego prawa nie skorzystali.
Wskazano także, że w toku trwającego postępowania o zwrot nieruchomości, Komunalne Przedsiębiorstwo utraciło uprawnienia strony. W dniu 29 maja 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku rozpatrując sprawę o sygnaturze II SA/Gd 1159/01 oddalił skargę Komunalnego Przedsiębiorstwa od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z [...] stycznia 2001 r., w którym orzeczono o nieważności decyzji Zarządu Miasta z dnia [...] listopada 1995r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki nr [...]. Stwierdzenie nieważności decyzji z 1995 r. o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste dotyczące działki objętej zwrotem, oznacza wystąpienie takiego skutku jakby decyzja nie została wydana. Sankcja nieważności, stosowana przy kardynalnych naruszeniach przepisów prawa, ma konsekwencje prawne pozbawienia decyzji zdolności do wywołania skutków prawnych uznanych przez przepisy prawa od chwili wydania, oznacza bezskuteczność prawną z mocą wsteczną (ex tunc). Wskazano, że w konsekwencji należy inaczej ocenić wydarzenie z 1996 r. kiedy to Komunalne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, uczestnicząc w charakterze strony miałoby zająć stanowisko w sprawie wniesienia sprzeciwu do zawieszenia postępowania.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie ewentualna jego bezczynność w zakresie odniesienia się do wniosku o zawieszeniu postępowania administracyjnego jest nieistotna ponieważ nie była stroną postępowania zwrotowego. Uczestnikami postępowania zwrotowego faktyczne był organ oraz wnioskodawcy. Nie występowała wówczas konieczność informowania pozostałych stron o treści wniosku i możliwości wniesienia sprzeciwu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Przesłanki nieważności w sprawie nie zaistniały, zatem Sąd rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach podniesionych przez stronę zarzutów.
Oceniając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną stwierdzić należało, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Wskazywany przez stronę przepis art. 16 § 1 k.p.a. statuuje tzw. zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Oznacza ona, że decyzje, od których nie przysługuje odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzje ostateczne, nie mogą być wzruszane dowolnie, lecz tylko w przypadkach i trybie określonym przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ich trwałość polega, więc na ograniczeniu możliwości ich wzruszania, nie jest zatem równoznaczna z jej niezmienialnością. Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, CBOSA). Stwierdzenie nieważności decyzji oraz postanowienia, od którego przysługuje zażalenie może mieć miejsce w wyniku rażącego naruszenia prawa. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera definicji rażącego naruszenia prawa. Definicja ta została ukształtowana stanowiskiem doktryny i orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Najogólniej rzecz ujmując, "rażące naruszenie prawa" , o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa (cechą rażącego prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią stosowanego w sprawie prawa, co wynika z prostego ich zestawienia i nie stanowi konsekwencji błędu w wykładni prawa, ale jego przekroczenia w sposób jasny i niedwuznaczny) i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. A zatem jest to naruszenie ciężkie.
Zgodnie z przepisem art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. A zatem w postępowaniu, w którym występuje wielość stron, pozostałe strony nie mogą się temu sprzeciwić. W doktrynie przyjmuje się, że pozostałe strony powinny wyrazić zgodę na zawieszenie postępowania, w drodze złożonego oświadczenia woli. Nie można jednak, nie zauważyć, że w niniejszej sprawie, na rozprawie administracyjnej w Urzędzie Rejonowym w B. stawili się S. R. – pełnomocnik byłych właścicieli nieruchomości oraz Z. Ż. – pełnomocnik Przedsiębiorstwa [...]. To na tym posiedzeniu, pełnomocnik byłych właścicieli wskazując, że wystąpił do Zarządu Miasta B. pismem z dnia [...] września 1996 r. o rozwiązanie użytkowania, wniósł o zawieszenie postępowania o zwrot do czasu rozwiązania użytkowania wieczystego.
Wniosek o zawieszenie postępowania złożony został więc w obecności strony- Przedsiębiorstwa [...], która nie sprzeciwiła się temuż żądaniu, zaakceptowała rozstrzygnięcie o zawieszeniu, nie wywodząc od niego środka zaskarżenia.
Nie można, w takiej sytuacji mówić o braku zgody strony na zawieszenie postępowania, skutkującej wadliwością kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym postanowienia.
Zwrócenia uwagi przez Naczelny Sąd Administracyjny wymagało, że z analizy do tej pory zgromadzonego materiału dowodowego zdaje się wręcz wynikać, iż wbrew powołanej w postanowieniu o zawieszeniu podstawie prawnej postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu zostało faktycznie zawieszone w związku z ujawnieniem się zagadnienia prejudycjalnego tj. w oparciu o art. 97§1pkt.4 kpa. Złożony na rozprawie dnia 25.10.1996r., prowadzonej w Urzędzie Rejonowym w B. wniosek zawierał uzasadnienie odwołujące się do konieczności zawieszenia, aż do czasu rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Komunalnego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółka z o.o. w B. Z tego też sformułowania wynikało, że składając go żądający mieli na względzie konkretną przyczynę, która w ich ocenie winna była skutkować zawieszeniem. Do tak sformułowanego wniosku odwołał się również Kierownik Urzędu Rejonowego w B. w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu z dnia [...] października 1996r. Badając zaś przyczynę zawieszenia postępowania dopiero po wyeliminowaniu innej podstawy zawieszenia można było przyjąć, iż postanowienie o zawieszeniu nastąpiło w trybie art. 98§1 kpa( por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2011r. sygn. akt II FSK 1/11) i to niezależnie od wskazanej w rozstrzygnięciu podstawy prawnej.
W aktach administracyjnych(k-142-143 akt administracyjnych- teczka oznaczona numerem I ) znajduje się złożony w dniu 24 września 1996 r. wniosek o "anulowanie decyzji Zarządu Miasta nr [...] z dnia [...].11.1995r.", na który powoływali się żądający zawieszenia postępowania zwrotowego.
Na dokumencie tym widnieje prezentata Urzędu Rejonowego w B.
W tym stanie rzeczy wbrew stanowisku sądu i kontrolowanych organów nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności badanego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sytuacji gdy że rzeczywistą podstawą zawieszenia postępowania było wystąpienie zagadnienia prejudycjalnego, niemożliwym będzie w istocie skorzystanie z instytucji zawartej w art. 98 §2 kpa.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a i art. 156§1pkt.2 kpa przy zastosowaniu art. 193 p.p.s.a orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 203 pkt. 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI