I OSK 2835/23

I OSK 2835/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Sz 419/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-08-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 177
art. 194 ust. 2
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 419/23 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 30 marca 2023 r. nr SKO/PA/430/5734/2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej wraz z odsetkami oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 10 sierpnia 2023 r. II SA/Sz 419/23, oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 30 marca 2023 r. nr SKO/PA/430/5734/2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej wraz z odsetkami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T.W., zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 194 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Szczecin nr XLIV/1287/18 z dnia 11 września 2018 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części ... w zw. z § 6 pkt 4 tej uchwały, wyrażające się w braku stwierdzenia przez Sąd przesłanek umożliwiających umorzenie skarżącemu pozostałej części opłaty za pobyt dzieci – N., P., D. W. przebywających w placówce opiekuńczo - wychowawczej za okres od 5 lutego 2020 r. do 30 listopada 2020 r. w kwocie 1000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 92,26 zł, podczas gdy wskazane przez skarżącego okoliczności sprawy, w tym jego trudna sytuacja zarobkowa i majątkowa stanowią podstawę do wydania decyzji o umorzeniu w całości opłaty za pobyt w pieczy zastępczej małoletnich dzieci skarżącego.
Wobec powyższego wniesiono o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez umorzenie skarżącemu pozostałej części opłaty za pobyt dzieci – N., P., D. W. przebywających w placówce opiekuńczo - wychowawczej za okres od 5 lutego 2020 r. do 30 listopada 2020 r. w kwocie 1000,0 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 92,26 zł;
ewentualnie:
2. uchylenie zaskarżonego Wyroku w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie celem ponownego rozpoznania;
3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokat M. Z. zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani też w części.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821 ze zm.; dalej "ustawa"), która reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców.
Przepis art. 194 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Jednocześnie, z mocy art. 194 ust. 3 ustawy, starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Zestawienie brzmienia ust. 2 i ust. 3 analizowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że starosta może działać wyłącznie w ramach zakreślonych uchwałą właściwej rady powiatu. Jeżeli uchwała o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy nie zostanie podjęta, starosta nie ma możliwości wydania decyzji, o której mowa w art. 194 ust. 3 ustawy. Starosta nie ma również możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty przy uwzględnieniu innych kryteriów niż wskazane w uchwale podjętej na podstawie art. 194 ust. 2 ustawy. Z brzmienia art. 194 ust. 2 ustawy wynika bowiem wyłączna kompetencja rady powiatu do określenia zasad umorzenia, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Z brzmienia zacytowanych przepisów wynika, że starosta zobligowany jest do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ jednak może stosownie do postanowień uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy, umorzyć opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Aktem, o którym mowa w art. 194 ust. 2 ustawy na terenie powiatu szczecińskiego jest uchwała Rady Miasta Szczecin z dnia 11 września 2018 r. Nr XLIV/1287/18 w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2018 r. poz. 4318).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowa była ocena Sądu I instancji, bowiem organy obu instancji dokonały właściwej oceny materiału dowodowego i przesłanek w zakresie możliwości umorzenia skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Jak wynika z akt sprawy skarżący ma 46 lat. Jest osobą w pełni zdolną do pracy, jednak nie posiada stałego zatrudnienia, podejmuje prace dorywcze, z których uzyskuje dochód, według deklaracji, ok. 2000,00 zł miesięcznie. Zauważono, że aktualne kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł, a zatem 400 % kryterium dochodowego stanowi kwotę 2 804,00 zł. Strona natomiast osiąga łączny dochód w wysokości 2 000,00 zł miesięcznie. Organ uznał, że wnioskodawca nie jest w stanie uregulować całej należności z odsetkami, jednak doszedł do przekonania, że może dokonać spłaty przynajmniej części należności, skoro jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia zatrudnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że deklarowane zarobki skarżącego nie obiegają od minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2020 r., tj. 2600 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2020 r. - Dz. U. poz. 1778). Sytuacja na rynku pracy w Województwie Zachodniopomorskim była w tym czasie umiarkowanie korzystna, bowiem bezrobocie kształtowało się na poziomie 8 %. Natomiast bezrobocie dla samego Miasta Szczecin kształtowało się na poziomie 3,4 % (obwieszczenie Prezesa GUS z 28 września 2020 r. na dzień 30 czerwca 2020 r.). Powyższe wskazuje, że sytuacja na rynku pracy nie uniemożliwiała stałego zatrudnienia dla osób poszukujących pracy lub jej zmiany. Dlatego skarżący jako osoba w pełni zdolna do pojęcia zatrudnienia był w stanie zmienić swoją sytuację materialną, a co za tym idzie ponosić odpłatność za pobyt swoich dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej, chociażby w ograniczonym zakresie.
Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował korzystne rozstrzygnięcie, a za takie należało bezsprzecznie uznać decyzję częściowo umarzającą należności i pozwalającą pozostałą kwotę rozłożyć na raty na poziomie około 55 zł miesięcznie. Końcowo zaznaczyć należy, iż podjęcie decyzji w spornym zakresie oparte jest na uznaniu administracyjnym co oznacza, iż organ może nie przyznać wnioskowanej pomocy nawet w przypadku, gdy stwierdzi zaistnienie okoliczności unormowanych przepisami § 6 uchwały. Taki jej charakter oznacza, że organ administracji ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści wydawanej decyzji, związaną z realizowaniem określonej (w zakresie przedmiotu decydowania) polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona, a skarga kasacyjna w swoich zarzutach, mimo że opartych na drugiej podstawie kasacyjnej, nie wskazuje właściwych przepisów k.p.a., które stanowią podstawę oceny decyzji uznaniowej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Nie orzekł przy tym o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, bowiem władny w tej kwestii jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).