I OSK 2826/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania z mocy prawa. Postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji z 1959 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego. Kolegium umorzyło postępowanie, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który stanowi, że postępowania wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia decyzji umarza się z mocy prawa. Skarżąca zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Konstytucji (zasada państwa prawnego, równości, ochrony własności, prawa do sądu) oraz przepisów KPA, argumentując, że nowa regulacja jest niezgodna z Konstytucją i narusza jej prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a nieważność postępowania nie zachodzi. Sąd uznał, że umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA było obligatoryjne, gdyż od doręczenia decyzji z 1959 r. (10 lutego 1959 r.) do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności (12 sierpnia 2019 r.) upłynęło ponad 60 lat. Sąd odniósł się do zarzutów konstytucyjnych, wskazując, że choć retroaktywność prawa może budzić wątpliwości, to Trybunał Konstytucyjny dopuszcza ją w uzasadnionych przypadkach, gdy służy ochronie interesu publicznego i stabilizacji stosunków prawnych. Wprowadzenie 30-letniej cezury czasowej miało na celu zapewnienie pewności prawa i trwałości decyzji administracyjnych, co jest zgodne z Konstytucją. Sąd uznał, że upływ 30 lat od doręczenia decyzji jest wystarczającym okresem na dochodzenie praw, a późniejsze pozbawienie tej możliwości jest uzasadnione potrzebą stabilizacji obrotu prawnego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA, w tym art. 7, 77, 80, 10, 156 § 2, 158 § 3, zostały uznane za niezasadne, ponieważ organ prawidłowo umorzył postępowanie, nie mając obowiązku merytorycznego badania sprawy. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji z powodu braku precyzyjnego wskazania naruszonego przepisu. Ostatecznie, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP wprowadzenia 30-letniej cezury czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, nawet jeśli dotyczy to decyzji wydanych przed nowelizacją.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i gruntami warszawskimi, ale jego argumentacja dotycząca stabilności prawa i ograniczeń czasowych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowa 30-letnia cezurą czasowa wprowadzona nowelizacją KPA, ograniczająca możliwość wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jest zgodna z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą demokratycznego państwa prawnego, ochrony praw nabytych i ochrony własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nowa 30-letnia cezurą czasowa jest zgodna z Konstytucją RP. Wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa i stabilizacji porządku prawnego, co jest zgodne z Konstytucją, nawet jeśli ogranicza to możliwość dochodzenia praw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzenie 30-letniej cezury czasowej w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanów prawnych i społeczno-gospodarczych, zgodne z zasadą pewności prawa i ochroną praw nabytych. Trybunał Konstytucyjny dopuszcza przepisy działające wstecz, jeśli cel regulacji tego wymaga i jest to proporcjonalne. Ograniczenie to nie zamyka drogi sądowej, a jedynie ogranicza w czasie możliwość dochodzenia ochrony praw.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek merytorycznego badania sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli postępowanie zostało obligatoryjnie umorzone z mocy prawa z powodu upływu 30-letniego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie zostało obligatoryjnie umorzone z mocy prawa z powodu upływu 30-letniego terminu, organ nie ma obowiązku prowadzenia dalszego postępowania w celu ustalenia, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Skoro organ uznał, że zachodzą podstawy do umorzenia postępowania na podstawie przepisu wprowadzającego 30-letnią cezurę czasową, to nie miał podstaw do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy orzeczenie rażąco narusza prawo. Umorzenie postępowania jest obligatoryjne w takiej sytuacji.
Czy naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) następuje poprzez wprowadzenie 30-letniej cezury czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy wszystkich podmiotów w ten sam sposób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wprowadzenie 30-letniej cezury czasowej nie narusza zasady równości wobec prawa, ponieważ ograniczenie to jest jednakowe dla wszystkich podmiotów i zależy od upływu czasu od wejścia decyzji do obrotu prawnego.
Uzasadnienie
Zasada równości wobec prawa nie oznacza, że ustawodawca nie może pozbawić pewnych kategorii osób uprawnień, jeśli zmiana jest uzasadniona. Wprowadzenie cezury czasowej jest jednakowe dla wszystkich i wynika z upływu 30 lat, co nie narusza zasady równości.
Przepisy (30)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa art. 2 § 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 2 § 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2024 poz 935 art. 184
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1959 r. było obligatoryjne z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, z uwagi na upływ ponad 30 lat od doręczenia decyzji. • Nowa 30-letnia cezurą czasowa wprowadzona nowelizacją KPA jest zgodna z Konstytucją RP, zapewniając stabilność obrotu prawnego i ochronę interesu publicznego. • Organ administracji nie miał obowiązku merytorycznego badania sprawy po stwierdzeniu obligatoryjnej przesłanki do umorzenia postępowania.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, równości, ochrony własności i prawa do sądu (art. 2, 21, 32, 45, 64, 77 Konstytucji RP). • Naruszenie przepisów KPA poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sprawie i nieustalenie, czy zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. • Naruszenie art. 10 KPA poprzez uniemożliwienie stronie dokonania czynności procesowych. • Naruszenie art. 158 § 3 w zw. z art. 156 § 2 KPA poprzez nieprawidłową wykładnię i uznanie, że przepis umożliwia umorzenie postępowania bez rozpatrzenia wniosku strony o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa.
Godne uwagi sformułowania
postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa • ustawodawca ma obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, przy jednoczesnym ustanowieniu odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji • brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa • nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP wprowadzenia 30-letniej cezury czasowej dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, nawet jeśli dotyczy to decyzji wydanych przed nowelizacją."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i gruntami warszawskimi, ale jego argumentacja dotycząca stabilności prawa i ograniczeń czasowych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii stabilności prawa i ochrony praw nabytych w kontekście zmian legislacyjnych, co jest istotne dla prawników i obywateli. Wyjaśnia, dlaczego prawo może działać wstecz i jakie są jego konstytucyjne granice.
“Czy prawo może działać wstecz? NSA wyjaśnia granice stabilności decyzji administracyjnych po 30 latach.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.