I OSK 2822/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-05-06
NSAAdministracyjneWysokansa
służba celnapostępowanie dyscyplinarnewydalenie ze służbyobowiązki służbowenależyta starannośćkontrola celnauzasadnienie orzeczeniapostępowanie przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej, podzielając stanowisko WSA, że orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu funkcjonariusza ze służby było wadliwe z powodu niewystarczającego uzasadnienia i nierozważenia wszystkich dowodów.

Sprawa dotyczyła funkcjonariusza Służby Celnej M. H., który został wydalony ze służby za niedochowanie należytej staranności przy rewizji samochodu, co miało skutkować ujawnieniem przemytu papierosów. WSA uchylił orzeczenie dyscyplinarne, wskazując na braki w uzasadnieniu i nierozważenie wszystkich okoliczności. NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej, uznając, że WSA prawidłowo ocenił wadliwość postępowania dyscyplinarnego, w szczególności w zakresie obowiązku funkcjonariusza i niewystarczającego uzasadnienia decyzji.

Sprawa dotyczyła funkcjonariusza Służby Celnej, M. H., który został obwiniony o naruszenie obowiązków służbowych polegające na niedochowaniu należytej staranności przy rewizji samochodu, co doprowadziło do ujawnienia przemytu papierosów. Naczelnik Urzędu Celnego orzekł karę wydalenia ze Służby Celnej. Dyrektor Izby Celnej utrzymał to orzeczenie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, wskazując na naruszenie art. 178 ust. 3 pkt 6 u.s.c. (brak należytego uzasadnienia) oraz nierozważenie wszystkich dowodów i okoliczności sprawy, w tym zakresu obowiązków funkcjonariusza. Sąd podkreślił, że nie zostało jednoznacznie wykazane, iż do obowiązków skarżącego należało przeszukanie środków transportu, a także że nie wyjaśniono w sposób przekonujący, czy kontrola została zakończona. Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny uznał, że WSA prawidłowo ocenił wadliwość orzeczenia dyscyplinarnego, wskazując na brak wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, nierozważenie wszystkich dowodów (w tym wniosku o przesłuchanie świadków) oraz niejasność co do zakresu obowiązków funkcjonariusza w kontekście przeprowadzonej kontroli. NSA podkreślił, że kluczowe było ustalenie zakresu obowiązków skarżącego oraz wyjaśnienie kwestii zakończenia kontroli i zasadności kontroli ponownej. Sąd kasacyjny podzielił również stanowisko WSA co do braków w uzasadnieniu wymiaru kary, w szczególności w zakresie przesłanki zaostrzenia kary z art. 167 ust. 5 pkt 3 u.s.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenie dyscyplinarne nie zawierało wystarczającej analizy materiału dowodowego, nie wyjaśniało w sposób przekonujący podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odnosiło się do wszystkich okoliczności sprawy.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego było wadliwe, ponieważ nie zawierało wnikliwej oceny dowodów, nie wyjaśniało w sposób przekonujący, dlaczego postępowanie funkcjonariusza było niewłaściwe, a jego wina nie budziła wątpliwości, co utrudniało kontrolę legalności orzeczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.c. art. 167 § ust. 1 pkt 10

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

u.s.c. art. 178 § ust. 3 pkt 6

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

Pomocnicze

u.s.c. art. 122 § pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

u.s.c. art. 166 § pkt 4

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

u.s.c. art. 167 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

u.s.c. art. 167 § ust. 6

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo ocenił wadliwość orzeczenia dyscyplinarnego z powodu niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Nie zostało jednoznacznie wykazane, że do obowiązków funkcjonariusza należało przeszukiwanie środków transportu. Organ dyscyplinarny nie przeprowadził wnikliwej oceny materiału dowodowego i pominął istotne okoliczności. Kara wydalenia ze służby była nieadekwatna, a organ nieprawidłowo zastosował przesłanki jej zaostrzenia.

Odrzucone argumenty

Wyrok WSA był wadliwy z powodu naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie winno wskazywać fakty uznane za udowodnione i dowody, na których w tej mierze oparł się organ orzekający oraz przyczyny, dlaczego innym dowodom, zwłaszcza tym prezentowanym przez skarżącego, odmówił wiarygodności. brak spełnienia powyższych elementów czyni weryfikację legalności orzeczenia przez pryzmat motywów jego uzasadnienia co najmniej utrudnioną, jeśli nie niemożliwą. nie sposób również pominąć okoliczności, że obie kontrole, tj. ta wykonywana m. in. przez skarżącego, jak i "powtórna", były prowadzone równolegle. nie można uznać, że Sąd I instancji nie umotywował swojego stanowiska.

Skład orzekający

Monika Nowicka

przewodniczący

Olga Żurawska - Matusiak

sprawozdawca

Małgorzata Borowiec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczeń dyscyplinarnych, zakres obowiązków funkcjonariuszy publicznych, ocena materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym i dyscyplinarnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego w Służbie Celnej, ale zasady dotyczące uzasadnienia i oceny dowodów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych i dyscyplinarnych oraz jak sądowa kontrola może korygować błędy organów. Pokazuje też, jak kluczowe jest precyzyjne określenie zakresu obowiązków pracownika.

Wydalony ze służby celnik wygrywa w NSA: kluczowe błędy w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2822/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Borowiec
Monika Nowicka /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
II SA/Ol 447/15 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2015-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
art.178 ust 3 pkt 6, art.167 ust.5 i 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 447/15 w sprawie ze skargi M. H. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 447/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. H. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w O. z [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby, uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny spraw.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O.wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko M. H. (dalej jako skarżący) o naruszenie obowiązków służbowych polegające na tym, że pełniąc służbę w Oddziale Celnym w B. Urzędu Celnego w O. z [...] lipca 2013 r./[...] sierpnia 2013 r., przy rewizji samochodu o nr rej. [...] w Budynku Kontroli Szczegółowej, nie dochował należytej staranności związanej z wykonywaniem powierzonych obowiązków służbowych, w wyniku czego po wykonaniu powtórnej kontroli ww. pojazdu przez funkcjonariuszy z Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w O., ujawniono [...] sztuk papierosów, co stanowi naruszenie ustawowego obowiązku określonego w art. 122 pkt 2 w zw. z art. 166 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) – dalej jako u.s.c.
Naczelnik Urzędu Celnego w O. orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] lutego 2014 r. uznał skarżącego za winnego popełnienia powyższego przewinienia dyscyplinarnego, orzekając wobec skarżącego, pełniącego służbę w Urzędzie Celnym w O. na stanowisku Specjalisty Służby Celnej, karę dyscyplinarną określoną w art. 167 ust. 1 pkt 10 u.s.c. – wydalenia ze Służby Celnej. Organ ustalił, że na zmianie z 31 lipca 2013 r./1 sierpnia 2013 r., skarżący wraz z M. Ł. pełnili funkcję odpowiedzialnych w Budynku Kontroli Szczegółowej – dalej jako BKS. Skarżącemu została przekazana telefoniczna informacja o prześwietleniu pojazdu [...]. o nr rej. [...] za pomocą RTG, w związku z czym udał się do pomieszczenia z RTG po pojazd i dokumenty. Jednocześnie skarżącemu przez kontrolera RTG została przekazana ustnie informacja o prawdopodobnych miejscach ukrycia papierosów oraz wskazany obraz na monitorze. Pojazd wraz z dokumentami odebrał skarżący. Ustalono, iż samochód [...] wjechał do BKS o godz. [...]., o [...] skarżący wsiadł do tego pojazdu i o [...] z niego wyszedł nie dokonując czynności związanych z kontrolą. Od godz. [...] do [...] skarżący przeprowadził kontrolę przy przednich prawych drzwiach samochodu. Organ opierając się na materiale filmowym uznał, że kontrola szczegółowa nie została przeprowadzona rzetelnie, gdyż papierosy zostały wyciągnięte z samochodu przez podróżnego osobiście, a skarżący nie sprawdził po podróżnym, czy w samochodzie pozostały jeszcze papierosy. Ponadto, podczas kontroli nie używał żadnego specjalistycznego sprzętu, poza latarką. Sprzęt nie został pobrany, ani też nie odnotowano przyczyny jego niepobrania. Opierając się o konkluzję biegłego organ przyjął, że kontrola nie wyczerpała znamion kontroli szczegółowej, tj. nie została przeprowadzona z należytą starannością. O godz. [...] pojazd opuścił BKS i udał się na parking spedycji. Kontrolujący funkcjonariusze nie poinformowali o zakończeniu kontroli, ani też nie nastąpiło "zamknięcie" kontroli w Systemie Odpraw Celnych – Osobowych (SOC-O). Funkcjonariusze grupy mobilnej, na podstawie obrazu z kamer stwierdzili, że kontrola nie została przeprowadzona w miejscach wskazanych przez RTG. O godz. [...] samochód marki [...]opuścił parking i o [...] wjechał do BKS grupy mobilnej do powtórnej kontroli. W momencie rozpoczęcia przez funkcjonariuszy grupy mobilnej powtórnej kontroli, M. Ł. poinformował kierownika zmiany R. B., że dotychczas przeprowadzona kontrola nie została jeszcze zakończona. O powyższym fakcie R. B. i skarżący poinformowali funkcjonariuszy grupy mobilnej, tj. Ł. P. i K. G., jednak nie spowodowało to przerwania powtórnej kontroli, w wyniku której kontroli ujawniono [...] sztuk papierosów ukrytych w drzwiach tylnych oraz przednich prawych.
W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że skarżący pełniąc służbę w Oddziale Celnym w B. z [...] lipca 2013 r./[...] sierpnia 2013 r., przy rewizji samochodu o nr rej. [...] w Budynku Kontroli Szczegółowej nie dochował należytej staranności związanej z wykonaniem powierzonych obowiązków służbowych, co stanowi naruszenie ustawowego obowiązku określonego w art. 122 pkt 2 w zw. z art. 166 pkt 4 u.s.c. Skarżący nie przeprowadził kontroli pojazdu, a jego zachowanie podczas kontroli wskazuje na celowe działanie - odstąpienie od kontroli. Za najważniejszy dowód w sprawie uznano zapis monitoringu. Biorąc pod uwagę wszystkie dowody, organ uznał, że skarżący zakończył czynności kontrolne, mimo że kontrola nie została formalnie zamknięta w systemie SOC-O. Nadto stwierdził, że brak było możliwości, aby papierosy zostały umieszczone w kontrolowanym samochodzie przez osoby postronne, w czasie pomiędzy kontrolą przeprowadzoną przez skarżącego a kontrolą powtórną. Dodatkowo organ wskazał, że skarżący był dobrze przygotowany do przeprowadzenia kontroli, tzn. został przeszkolony, ma ...] letni staż pracy, doświadczenie w rewizji pojazdów, został poinformowano go o wyniku prześwietlenia pojazdu. W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Celnego nie znalazł okoliczności uzasadniających złagodzenie wymiaru kary.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego skarżący zarzucił:
1. obrazę prawa procesowego, a mianowicie art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 187 u.s.c. polegającą na:
- dokonaniu dowolnej, jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego,
- pominięciu istotnych okoliczności ujawnionych w toku postępowania, dotyczących warunków wykonywania kontroli, posiadanego wyszkolenia, wiedzy obwinionego, organizacji pracy, jak również nieprzestrzegania przez innych funkcjonariuszy zasad określonych w obowiązujących przepisach,
- błędną ocenę dowodu z opinii biegłego oraz informacji od kierownika OC w B. na okoliczność rodzaju kontroli wykonywanych w BKS, norm czasowych dotyczących poszczególnych kontroli, czasu ich trwania, ilości oraz zakresu, co skutkowało poczynieniem sprzecznych z obowiązującymi procedurami ustaleń w sprawie;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że skarżący: nie dokonał kontroli pojazdu; celowo odstąpił od przeprowadzenia kontroli wskazanych mu miejsc, tj. drzwi i dachu; nie korzystał z żadnych narzędzi oraz mylnym przyjęciu, że zakończył kontrolowanie pojazdu i nie było możliwości umieszczenia papierosów w samochodzie przez osoby postronne.
Dyrektor Izby Celnej w O., po wysłuchaniu skarżącego i rzecznika dyscyplinarnego, orzeczeniem z [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne stwierdzając, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe, wyprowadzone wnioski wynikają z właściwie zebranego i ocenionego materiału dowodowego, natomiast zastosowana kara jest adekwatna do popełnionego czynu. W zakresie ustaleń faktycznych organ II instancji podzielił ustalenia Naczelnika Urzędu Celnego w O., z tą różnicą, iż odrzucił tezę o zmowie pomiędzy skarżącym a podróżnym oraz uznał za nieuzasadniony zarzut braku kontroli dachu pojazdu i niekorzystania przez skarżącego z narzędzi. Organ potwierdził, że w praktyce celnej zdarzają się odstępstwa od instrukcji SOC-O spowodowane spiętrzeniem kontroli celnej, jednak owe odstępstwa nie mają wpływu na ocenę postępowania skarżącego, gdyż w świetle ujawnionego przez niego przemytu i wcześniejszych wskazań RTG co do miejsc ukrycia towaru, jego zachowanie należy ocenić jako rażące naruszenie obowiązków służbowych i zasad kontroli. W ocenie organu II instancji w sytuacji ujawnienia przemytu przerwanie kontroli jest niedopuszczalne, wręcz należy podejmować kolejne czynności wykorzystując sprzęt specjalistyczny do kontroli. W tej sytuacji interwencję funkcjonariuszy grupy mobilnej, którzy zareagowali na rażące naruszenie obowiązków funkcjonariusza, ocenił pozytywnie. Jakkolwiek – jak uznał organ II instancji – ze strony funkcjonariuszy grupy mobilnej nastąpiło odstępstwo od procedury "powtórnej kontroli" (pkt 7.6. Instrukcji SOC-O), to jednak zostało ono uznane za dopuszczalne i konieczne. Organ stwierdził, że zaniechanie skarżącego polegało na tym, że miał potwierdzić lub zaprzeczyć ustaleniom operatorów RTG, czego nie uczynił. Rażące zaniedbanie obowiązków przez skarżącego przejawia się w nieprzeprowadzeniu szczegółowej kontroli pojazdu, pomimo dysponowania informacją o prawdopodobnym miejscu ukrycia papierosów, możności dysponowania narzędziami oraz pomocą innych funkcjonariuszy. Powyższe stanowi naruszenie art. 166 pkt 4 u.s.c., statuującego odpowiedzialność funkcjonariusza celnego za zaniechanie czynności służbowej albo wykonywanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy. Natomiast kara wydalenia ze Służby Celnej ma oparcie w art. 167 ust. 1 pkt 10 u.s.c. Organ podał, iż żadna z okoliczności wskazanych w art. 167 ust. 6 u.s.c., wpływająca na złagodzenie wymiaru kary, w przypadku skarżącego nie zaszła. Organ także nie uznał za zasadny zarzutu o rażącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej twierdząc, że mieści się ona w katalogu rzeczonych kar.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie dyscyplinarne złożył M. H. zarzucając:
- obrazę prawa procesowego, a mianowicie art. 178 ust. 3 pkt 6 u.s.c. przez brak wskazania w uzasadnieniu orzeczenia faktów, które uznano za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparto się dowodach i dlaczego nie uznano dowodów przeciwnych oraz brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia, a jedynie przytoczenie treści przepisów bez odniesienia do stanu faktycznego, co może uniemożliwiać przeprowadzenie właściwej kontroli zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.
- obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie:
a) art. 410 k.p.k. w zw. z art. 187 u.s.c., poprzez uznanie przez organ za podstawę czynionych ustaleń faktycznych w sprawie, a co za tym idzie i orzekania, m.in. zeznań świadków z postępowania karnego, których protokoły zostały "dołączone" do akt postępowania dyscyplinarnego,
b) art. 410 k.p.k. w zw. z art. 187 u.s.c. przez uznanie, że dowodem w sprawie jest m.in. nagranie z monitoringu, na którym zarejestrowano przebieg kontroli, w sytuacji gdy dowód ten nie został ujawniony przez oględziny (odtworzenie),
c) art. 7 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw. z art. 187 u.s.c. przez dokonanie wybiórczej, zupełnie dowolnej i jednostronnej oceny zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień obwinionego, zeznań świadków, obowiązujących instrukcji, z pominięciem okoliczności korzystnych dla skarżącego, niewyjaśnieniu sprzeczności lub różnic w zeznaniach świadków składanych w toku postępowania dyscyplinarnego i postępowania karnego, interpretowania wszystkich okoliczności na niekorzyść skarżącego, w tym także niedających się usunąć wątpliwości.
- poczynienie błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, co było bezpośrednio spowodowane wskazanymi naruszeniami prawa procesowego, a polegającymi na uznaniu, że: skarżący dopuścił się zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego [...] kwietnia 2013 r., w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, że zarzucany skarżącemu czyn miał mieć miejsce [...] sierpnia 2013 r.; skarżący, pełniąc funkcję na stanowisku "odpowiedzialnego na BKS" miał obowiązek dokonywania kontroli, co leży w zakresie obowiązków "rewidenta", pomimo że co innego wynika z Regulaminu Organizacyjnego Oddziału Celnego w B. - [...]; skarżący zakończył kontrolę pojazdu [...] o nr rej. [...], co zgodnie z przepisami i obowiązującymi procedurami, a nie wybiórczym ich traktowaniem lub nieznajomością przez niektórych funkcjonariuszy, uprawniało do dokonania kontroli powtórnej, w sytuacji gdy co innego wynika z analizy systemu SOC-O oraz zeznań świadków m.in. M. Ł. i M. J.; odstępstwa od wypełniania obowiązków i procedur przez Grupę Mobilną zgodnie z instrukcją SOC-O; zgoda na czasowe opuszczenie budynku kontroli szczegółowej przez pojazd kontrolowany stanowiła rażące naruszenie obowiązków i zasad kontroli, gdyż organ celny pozbawiony byłby możliwości dozoru nad pojazdem, pomimo funkcjonującego monitoringu na przejściu granicznym w B.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie
skarżący dodatkowo podniósł, że do przeprowadzania kontroli szczegółowej na stanowisku BKS powołani są rewidenci. Skarżący pełnił tymczasem obowiązki "odpowiedzialnego" i w związku z tą funkcją do jego obowiązków nie należało przeszukiwanie samochodów. Nadto wskazał, że nieprawomocnym wyrokiem z [...] maja 2015 r., w sprawie [...], Sąd Rejonowy w B. uniewinnił go od odpowiedzialności karnej za zdarzenie będące przedmiotem postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie.
30 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał powołany na wstępie wyrok.
Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, podzielił zarzut skargi i stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 178 ust. 3 pkt 6 u.s.c. W ocenie Sądu organ winien wnikliwie i starannie wyjaśnić, czym kierował się wydając orzeczenie dyscyplinarne o ukaraniu funkcjonariusza celnego. Osoba ukarana ma prawo poznać motywy, którymi organ kierował się uznając, że naruszyła ona obowiązki służbowe. Zatem uzasadnienie winno wskazywać fakty uznane za udowodnione i dowody, na których w tej mierze oparł się organ orzekający oraz przyczyny, dlaczego innym dowodom, zwłaszcza tym prezentowanym przez skarżącego, odmówił wiarygodności. Powyższe okoliczności, które rzutują na wynik sprawy, powinny zostać poparte wnikliwym wyjaśnieniem, dlaczego postępowanie funkcjonariusza celnego było niewłaściwe, a jego wina nie budzi wątpliwości. Brak spełnienia powyższych elementów czyni weryfikację legalności orzeczenia przez pryzmat motywów jego uzasadnienia co najmniej utrudnioną, jeśli nie niemożliwą. Takiej wnikliwej oceny materiału dowodowego zabrakło w uzasadnieniu orzeczenia Dyrektora Izby Celnej.
Skarżone orzeczenie dyscyplinarne o ukaraniu karą wydalenia ze Służby Celnej opiera się na uznaniu, że skarżący w sposób nienależyty (niedbały/nieprawidłowy) dokonał rewizji szczegółowej pojazdu w BKS, pomimo iż taka powinność na nim ciążyła. Jednakże analiza akt postępowania wskazuje, że organ w sposób przekonywujący i jednoznaczny nie wykazał, że zaistniały podstawy do wydalenia skarżącego ze służby.
Sąd podał, że organ powinność dokonania przez skarżącego szczegółowej kontroli pojazdu wywodzi z karty opisu stanowiska nr [...], stanowiącej załącznik do karty zakresu obowiązków i uprawnień, wskazując na powinności wynikające z owych dokumentów. Wśród nich nie ma jednak obowiązku przeszukania środków transportu, łącznie z częściowym demontażem środków transportu przy wykorzystaniu urządzeń i narzędzi specjalistycznych, a właśnie zaniechanie powyższego w kwestionowanym orzeczeniu zarzuca się skarżącemu. Co więcej takowe obowiązki skarżącego nie wynikają jednoznacznie z zakresu stanowiska służbowego [...] - kontrola szczegółowa w BKS. Nadto Regulamin organizacyjny Oddziału Celnego w B. wskazuje, iż za przeszukanie środków transportu, łącznie z częściowym demontażem pojazdów, dokonywanie przeszukań osobistych, a w przypadku ujawnienia przemytu zabezpieczenie niezbędnych dowodów dla prawidłowego postępowania, sporządzenie notatki oraz rejestracji wyników kontroli w systemie SOC-O, odpowiedzialny jest rewident BKS. Tymczasem niekwestionowanym pozostaje, iż skarżący z 31 lipca 2013 r./[...] sierpnia 2013 r. pełnił służbę jako "odpowiedzialny BKS". Z tytułu pełnionej funkcji był zobowiązany, jak wskazał organ, m. in. do poinformowania podróżnych o zakresie i sposobie przeprowadzenia przeszukania pojazdu.
Ponadto, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, uznanie przez organ I instancji, iż kontrola szczegółowa została zakończona w oparciu tylko i wyłącznie o sam fakt opuszczenia przez pojazd BKS, pozostaje w oczywistej sprzeczności z ujawnionym materiałem dowodowym w sprawie. Organ nie kwestionuje, iż pojazd opuścił BKS, pomimo braku zezwolenia wyjazdu zgodnie z instrukcją i procedurą użytkowania systemu odpraw celnych osobowych (SOC-O). Nie podważa się także faktu, że po opuszczeniu przez pojazd BKS, jego dokumentacja wraz z paszportami nie zostały podróżnym wydane. W świetle powyższego przekonywająco brzmi teza skarżącego o zgodzie tylko na czasowe opuszczenie BKS przez kontrolowany pojazd, tym bardziej, że jak podaje, tego rodzaju praktyka nie była wyjątkowa w tym Oddziale. Nie sposób również pominąć okoliczności, że obie kontrole, tj. ta wykonywana m. in. przez skarżącego, jak i "powtórna", były prowadzone równolegle. W ocenie Sądu, inicjatywa dowodowa organu w bezspornym ustaleniu okoliczności zakończenia (względnie jej braku) kontroli, pomimo opuszczenia BKS przez kontrolowany pojazd, nie została w pełni przedsięwzięta. Organ kontynuując postępowanie powinien zweryfikować przyczyny: powtórnej kontroli (przesłuchanie w charakterze świadka członków Grupy Mobilnej na okoliczność motywu zarządzenia ponownej kontroli, pomimo posiadania potwierdzonej informacji, iż kontrola pierwotna nie została zakończona) oraz opóźnienia we wprowadzeniu do SOC-O faktu dokonania powtórnej kontroli.
Zdaniem Sądu zasadny jest również zarzut w zakresie nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym dowodu z przesłuchania świadków: M. Ł., Ł. U., M.W. oraz członków Grupy Mobilnej na okoliczność przebiegu kontroli wykonywanej przez skarżącego, sprzeczności wynikającej z dokumentów i wpisów w systemie komputerowym, interpretacji odczytu wyniku RTG, działań funkcjonariuszy z Grupy Mobilnej. W ocenie Sądu, mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem zgłoszony wniosek był realizacją przyjętej linii obrony przez skarżącego, dlatego też dowód z przesłuchania wnioskowanych świadków powinien być przeprowadzony.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że skarżone orzeczenie nie spełnia wymogu art. 167 ust. 5 u.s.c., gdyż nie wskazuje, która z okoliczności tam wskazanych wpłynęła za zaostrzenie wymiaru kary, najdolegliwszej w gradacji ich wymiaru. Kwestionowane orzeczenie nie daje też pełnej odpowiedzi, z jakiego powodu fakt nieposiadania przez skarżącego informacji o domniemanych miejscach ukrycia papierosów i faktycznej niemożności (co najmniej utrudniony dostęp do komputerów) weryfikacji owych miejsc ewentualnej kontrabandy, nie był rozważany przez organy orzekające w sprawie jako okoliczności, przynajmniej co do zasady, mogące potencjalnie świadczyć o nieumyślnym popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (art. 167 ust. 6 pkt 1 u.s.c.).
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Celnej w O., zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) powyższemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w z w. z art. 141 § 4 zd. 1 i art. 133 P.p.s.a. przez wadliwą ocenę materiału dowodowego, a w efekcie błędne przyjęcie że:
- orzeczenie dyscyplinarne nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, czym naruszono treść art. 178 ust. 3 pkt 6 u.s.c.
- orzeczenie dyscyplinarne nie wskazuje okoliczności mających wpływ na zaostrzenie wymiaru kary, czym naruszono treść art. 167 ust. 5 u.s.c.
- organ przy wydaniu orzeczenia nie rozważał okoliczności świadczących o nieumyślnym popełnieniu przewinienia, czym naruszył art. 167 ust. 6 u.s.c.
b. art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie wskazał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skarżący, niedokonując kontroli pojazdu we wskazanych mu precyzyjnie miejscach, nie dopełnił ciążących na nim obowiązków służbowych, czym dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego. Czynem tym skarżący rażąco zaniedbał swoje obowiązki. O miejscach ukrycia przemytu był bowiem poinformowany przed rozpoczęciem kontroli w BKS.
Skarżący kasacyjnie organ podał, że skarżący [...] sierpnia 2013 r. pełnił służbę w Urzędzie Celnym w O., Oddziale Celnym w B. W zakresie jego obowiązków, wynikającym z Karty zakresu obowiązków i uprawnień leżało terminowe, rzetelne, bezstronne wykonywanie powierzonych zadań służbowych i poleceń przełożonych, realizacja celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. W tym zakresie skarżący ponosił odpowiedzialność za prawidłową i terminową realizację zadań na zajmowanym stanowisku. Skarżącego obowiązywał zakres zadań określony w Karcie opisu stanowiska nr [...], stanowiącej załącznik do ww. Karty zakresu obowiązków i uprawnień. Zadania realizowane na tym stanowisku, to m.in. kontrola danych zawartych w zgłoszeniach celnych oraz dołączonych do nich dokumentach, ustalanie rodzaju i ilości towarów, decydowanie o przystąpieniu lub odstąpieniu od weryfikacji zgłoszeń celnych oraz określenie jej zakresu w oparciu o analizę ryzyka w ruchu podróżnych.
W dniu kontroli skarżącemu zostało wyznaczone miejsce pełnienia służby w Budynku Kontroli Szczegółowej. Funkcją, pełnioną przez skarżącego w BKS-ie, był tzw. "odpowiedzialny". Działania wynikające z tej funkcji polegały m.in. na poinformowaniu podróżnych o zakresie i sposobie przeprowadzania przeszukania pojazdu lub przeszukania osobistego. Zatem, w ocenie skarżącego kasacyjnie, nie można podzielić stanowiska, jakoby w dniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, na skarżącym nie ciążył obowiązek dokonywania kontroli.
Ponadto skarżący kasacyjnie organ stwierdził, że skarżący znał swój zakres obowiązków wynikający z Karty zakresu obowiązków i uprawnień oraz karty opisu stanowiska. Z tych właśnie dokumentów wynikają czynności do wykonania podczas kontroli podróżnych. Są to zasadnicze dokumenty określające indywidualnie obowiązki i uprawnienia danej osoby, które będą wykonywane na stanowiskach pracy - miejscach w Oddziale Celnym w B. określonych w Regulaminie Oddziału Celnego w B.. Zgodnie z tym Regulaminem, struktura Oddziału Celnego składa się ze stanowisk. W Budynku Kontroli Szczegółowej funkcjonują stanowiska "Rewidentów BKS". Zatem funkcjonariusz celny, którego zakres obowiązków i uprawnień opisuje obowiązki, uprawnienia i odpowiedzialność winien realizować powyższe na stanowiskach przydzielonych mu przez przełożonego. Ujęte w karcie zakresu obowiązków i uprawnień zadania realizowane na tym stanowisku, m. in.: kontrola danych zawartych w zgłoszeniach celnych oraz dołączonych do nich dokumentach, ustalanie rodzaju i ilości towarów, w sposób wyczerpujący odnoszą się i dostatecznie wskazują na czynności, które winny być wykonywane przez skarżącego.
W świetle powyższego, zdaniem skarżącego kasacyjnie, błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż kontrola pojazdów w BKS nie należała do obowiązków skarżącego oraz że takiego obowiązku nie da się wywieść z zakresu jego obowiązków.
Kasator nie podzielił również stanowiska, iż organ bezzasadnie pominął część dowodów oraz dokonał rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego.
Wskazał, że na mocy art. 187 u.s.c. w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W toku obu instancji byli wyznaczeni funkcjonariusze do prowadzenia postępowania dowodowego. W trybie § 6, § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. z 2010r. Nr 31, poz.159) zebrali oni materiał dowodowy i przeprowadzili czynności dowodowe. Następnie zapoznali obwinionego i jego obrońcę z materiałem dowodowym. Żaden z organów dyscyplinarnych nie uchybił wskazanym wytycznym postępowania dyscyplinarnego. Orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie
Organ nie zgodził się także ze stanowiskiem, iż w orzeczeniu dyscyplinarnym nie wskazano okoliczności zastosowania orzeczonej kary dyscyplinarnej. Zdaniem organu obszernie i rzeczowo odniesiono się do wszystkich zasad nakładania kar dyscyplinarnych oraz okoliczności przemawiających tak na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego.
Ponadto kasator wskazał, że zastosowana wobec funkcjonariusza kara mieści się w katalogu kar dyscyplinarnych określonych w art. 167 ust. 1 u.s.c. i zdaniem organu jest adekwatna do stopnia zawinienia. Dlatego też można w tym przypadku mówić o wystąpieniu przesłanki zaostrzającej wymiar kary dyscyplinarnej określonej w art. 167 ust. 5 pkt 3 u.s.c.
W ocenie skarżącego kasacyjnie postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte i prowadzone prawidłowo, zaś materiał w nim zgromadzony pozwala na uznanie skarżącego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, określonego w art. 166 pkt 4 u.s.c., tj. zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy. Opis naruszeń zamieszczony w orzeczeniu dyscyplinarnym organu, wbrew zaskarżonemu wyrokowi, czyni zadość obowiązkowi precyzyjnego ustalenia naruszenia obowiązków oraz ich przyczyn, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a kara, choć najsurowsza z możliwych, mieści się w katalogu kar z art. 163 ust. 1 u.s.c.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 P.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej stawiającego zarzut naruszenia przepisów postępowania jest zatem wykazanie, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, inaczej mówiąc, wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny. Istotny wpływ na wynik sprawy oznacza bowiem prawdopodobieństwo takiego oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść wyroku, które prowadziłyby do innego rozstrzygnięcia, niż zapadło w przedmiotowej sprawie. Naruszenie przepisów postępowania nie zawsze bowiem musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy.
Rozpatrywana w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 Pp.s.a. Zarzuty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie.
W art. 141 § 4 P.p.s.a. ustawodawca określił niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zaliczył przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowisk pozostałych stron, wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Przywołany przepis stanowi w ostatnim zdaniu, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Aczkolwiek uzasadnienie sporządzane jest po wydaniu orzeczenia, sporządzenie go z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. może jednak stanowić mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania. Taka sytuacja występuje przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności skutkiem braku wymaganych przez ustawodawcę elementów konstrukcyjnych i zaniechania odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2008 r., II FSK 1771/06; z 20 stycznia 2009 r., I GSK 1185/07; z 17 lipca 2009 r., II FSK 592/08). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może również stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 września 2012 r., II GSK 1411/12).
Autor skargi kasacyjnej, formułując zarzut naruszenia powyższego przepisu, wskazał, że do jego naruszenia doszło poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego orzeczenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut ten nie został rozwinięty, jak i uzasadniony, nie podano również jaki jest wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Wbrew omawianemu zarzutowi Sąd Wojewódzki wskazał podstawę wydanego wyroku, którą stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jak i szczegółowo podał jakie przepisy postępowania i w jaki sposób zostały przez organy naruszone. Zdaniem Sądu I instancji orzekające w sprawie organy dyscyplinarne nie przeprowadziły wnikliwej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, część z nich pomijając bądź rezygnując z ich przeprowadzenia, co nie pozwoliło na ustalenie okoliczności faktycznych sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Sąd precyzyjnie wskazał jakie okoliczności winny być przez organ wyjaśnione, określając jednocześnie na czym polegały nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu dowodowym. Zwrócił również uwagę na braki uzasadnienia wydanego orzeczenia dyscyplinarnego w zakresie podania okoliczności wpływających na zaostrzenie wymiaru kary, a także na nierozważenie okoliczności mogących świadczyć o nieumyślnym popełnieniu przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego. Uznać zatem należy, że wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego w sprawie wyroku nastąpiło w sposób pozwalający na skontrolowanie zarówno przez strony, jak i Sąd II instancji, czy Sąd Wojewódzki nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów i jakie były przesłanki rozstrzygnięcia, a zawarty w uzasadnieniu wywód prawny pozwala na jego jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może być natomiast podważany wynik kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia przeprowadzonej przez Sąd I instancji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, iż przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie może bowiem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Powołany przepis wyczerpuje zbiór możliwych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego poprzez generalne ujęcie wszystkich tych naruszeń, które nie zostały wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 P.p.s.a., tj. dających podstawę do wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności (por. wyroki NSA z: 4 marca 2015 r., II OSK 1880/13, 23 listopada 2012 r., I OSK 596/12). Zarzucając naruszenie powołanego przepisu przez uwzględnienie skargi, należy zatem wykazać, że Sąd Wojewódzki uchylił zaskarżony akt, mimo iż organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego nie naruszył przepisów procesowych. Oznacza to konieczność podania stosownych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego albo innych przepisów proceduralnych, które nie zostały naruszone w postępowaniu przed organem administracji publicznej, a których naruszenie bezzasadnie zarzucił Sąd I instancji, uwzględniając skargę. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej, w ramach zarzutu ujętego pod lit. c skargi kasacyjnej, takiego powiązania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. z odpowiednimi przepisami proceduralnymi mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie dokonał, co czyni zarzut jego naruszenia nieskutecznym.
Takie powiązanie z przepisami procesowymi zostało dokonane w ramach zarzutu określonego w skardze kasacyjnej pod lit. a, w którym zarzucono nadto naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 i art. 133 P.p.s.a. Do wytyku naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 P.p.s.a. Sąd odniósł się już powyżej, uznając go za niezasadny. Zarzut naruszenia art. 133 P.p.s.a. nie został sformułowany w sposób prawidłowy, albowiem przepis ten składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, a autor skargi kasacyjnej nie określił, do której z nich zarzut się odnosi. Treść § 2, zgodnie z którym sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo oraz § 3, stosownie do którego rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu, wskazuje, że przepisy te w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie miały zastosowania i nie mogło dojść do ich naruszenia. W myśl § 1 sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Dyspozycja art. 133 § 1 P.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu wydanie wyroku na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego, przy czym sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.) oraz dowody uzupełniające z dokumentów (art. 106 § 3 P.p.s.a.) - por. Andrzej Kabat /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX 2013, teza 2 do art. 133. Z podstawy kasacji i jej uzasadnienia nie wynika opis naruszenia nawiązujący do dyspozycji art. 133 § 1 P.p.s.a. Odnotować natomiast należy, że Sąd pierwszej instancji dysponował pełnymi aktami postępowania dyscyplinarnego. Brak jest podstaw do przyjęcia, że jakaś nieokreślona część akt została przez Sąd pierwszej instancji pominięta, bądź też, że Sąd, orzekając w sprawie, opierał się na dowodach niezebranych w toku postępowania dyscyplinarnego. Sąd I instancji dokonywał kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego przez organ dyscyplinarny na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego orzeczenia.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, Sąd Wojewódzki prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis art. 178 ust. 3 pkt 6 u.s.c., zgodnie z którym orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd Wojewódzki nie przyjął, iż orzeczenie dyscyplinarne nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sąd stwierdził natomiast, że zabrakło w nim wnikliwej oceny materiału dowodowego i Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko to podziela.
W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie kluczową kwestią, z uwagi na sformułowanie zarzutu przypisanego skarżącemu, jest określenie w sposób niebudzący wątpliwości zakresu obowiązków służbowych powierzonych skarżącemu i następnie skonfrontowanie ich z czynnościami służbowymi, w wykonywaniu których zarzucono mu niedochowanie należytej staranności.
Jak podał w zaskarżonym orzeczeniu organ, zasadniczymi dokumentami określającymi indywidualne obowiązki i uprawnienia danej osoby, które będą wykonywane na stanowiskach pracy, są karty zakresu obowiązków i uprawnień oraz karty opisu stanowiska. Do zakresu obowiązków skarżącego na stanowisku Specjalista Służby Celnej, wynikających z Karty zakresu obowiązków i uprawnień należało, jak przyjął organ, terminowe, rzetelne, bezstronne wykonywanie powierzonych zadań służbowych i poleceń przełożonych; realizacja celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. W tym zakresie skarżący ponosił odpowiedzialność za prawidłową i terminową realizację zadań na zajmowanym stanowisku. Co do zadań wynikających z zajmowanego stanowiska Specjalista Służby Celnej, to skarżącego obowiązywał ich zakres określony w Karcie opisu stanowiska nr [...], stanowiącej załącznik do ww. Karty zakresu obowiązków i uprawnień. Zadania realizowane na tym stanowisku to, jak wskazał w orzeczeniu organ, m.in. kontrola danych zawartych w zgłoszeniach celnych oraz dołączonych do nich dokumentach, ustalanie rodzaju i ilości towarów, decydowanie o przystąpieniu lub odstąpieniu od weryfikacji zgłoszeń celnych oraz określenie jej zakresu w oparciu o analizę ryzyka w ruchu podróżnych. Z powyższych dokumentów nie wynika obowiązek skarżącego prowadzenia przeszukiwania środków transportu. W dniu objętym postawionym skarżącemu zarzutem, skarżącemu zostało wyznaczone miejsce pełnienia służby w Budynku Kontroli Szczegółowej, zaś pełnioną przez niego funkcją była funkcja tzw. odpowiedzialnego. Jak wynika z regulaminu organizacyjnego oddziału Celnego w B. kontrolę szczegółową w BKS przeprowadzają rewident BKS i odpowiedzialny BKS, a działania każdego z nich są ściśle określone. Z podziału czynności przewidzianego w ww. regulaminie wynika, iż odpowiedzialny BKS odpowiada za poinformowanie podróżnych o zakresie i sposobie przeprowadzenia przeszukania pojazdu lub przeszukania osobistego, dopilnowanie aby silnik był wyłączony, kluczyk wyjęty ze stacyjki oraz zaciągnięty ręczny hamulec, natomiast to do rewidenta BKS należy przeszukanie środków transportu, łącznie z częściowym demontażem pojazdów przy wykorzystaniu urządzeń i narzędzi specjalistycznych. Skoro skarżącemu nie powierzono wykonywania funkcji rewidenta, a powinność przeprowadzania kontroli środków transportu nie wynika z zakresu zadań przypisanych do powierzonego mu stanowiska, to zasadnie Sąd Wojewódzki uznał za konieczne ustalenie na jakiej podstawie skarżący wykonywał czynności, których niedbałe lub nieprawidłowe wykonanie mu zarzucono.
W sprawie nie zostało również bezsprzecznie wyjaśnione, czy kontrola pojazdu [...] nr rej[...] prowadzona przez skarżącego została zakończona, a jeżeli nie, to dlaczego wszczęto kontrolę ponowną. Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku wskazał na czym oparte są jego wątpliwości w zakresie stanowiska organu, co do zakończenia kontroli szczegółowej, podając jednocześnie jakie czynności winien podjąć organ dla pełnego wyjaśnienia tej kwestii. Nie można zatem uznać, że Sąd I instancji nie umotywował swojego stanowiska.
Argumentacja Sądu została odniesiona także do nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym dowodu z bezpośredniego przesłuchania świadków zgłoszonych przez skarżącego. Sąd uznał, że pominięcie tych dowodów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem zgłoszony przez skarżącego wniosek stanowił realizację przyjętej przez niego linii obrony. Powyższe stanowisko Sądu I instancji nie zostało skutecznie podważone w skardze kasacyjnej.
Nie jest również uprawniony zarzut niezasadnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że orzeczenie dyscyplinarne nie wskazuje okoliczności mających wpływ na zaostrzenie wymiaru kary, czym organ miał naruszyć art. 167 ust. 5 u.s.c. Przepis ten przewiduje cztery przesłanki mające wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Przesłanką ujętą w pkt 3 są poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenia realizacji zadań Służby Celnej lub naruszenie dobrego imienia Służby Celnej. Ta właśnie przesłanka została przyjęta, jako mająca wpływ na zaostrzenie kary wymierzonej skarżącemu. Jednak organ w swojej argumentacji ograniczył się w zasadzie jedynie do przywołania powyższego zapisu ustawowego, nie konfrontując go z okolicznościami faktycznymi sprawy. Nie wyjaśniono w czym przejawiało się zakłócenie realizacji zadań Służby Celnej, które – co należy podkreślić – musi mieć charakter kwalifikowany, jak również jaki zaistniałe zdarzenie miało rzeczywisty wpływ na dobre imię Służby Celnej. Uprawnione było zatem zakwestionowanie przez Sąd stanowiska organu w tym zakresie. Na podkreślenie zasługuje, że Sąd I instancji stwierdził braki co do uzasadnienia wymiaru kary jedynie we wskazanym zakresie, a nie co do pozostałych dyrektyw wymiaru kary dyscyplinarnej.
Skarżący kasacyjnie podważa także stanowisko Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym organ przy wydawaniu orzeczenia nie rozważył okoliczności świadczących o nieumyślnym popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, czym naruszył art. 167 ust. 6 u.s.c. Zaznaczenia wymaga, że Sąd I instancji określił, jakie konkretnie okoliczności powinny zostać przeanalizowane przez organ, jako, przynajmniej co do zasady, mogące potencjalnie świadczyć o nieumyślnym popełnieniu przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego. Kasator, formułując powyższy zarzut, nie podaje, czy okoliczności, na które wskazuje Sąd, były brane przez organ pod uwagę, a jeżeli nie to dlaczego zostały pominięte. Kontestując stanowisko Sądu nie twierdzi jednak, aby fakty, na które zwrócił uwagę Sąd, nie miały istotnego znaczenia w sprawie. Uwzględniając powyższe, nie można uznać, aby omawiany zarzut został oparty na usprawiedliwionych podstawach.
Mając wszystkie przedstawione względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI