I OSK 2803/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego odmawiającą ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pod linię elektroenergetyczną, uznając, że organ odwoławczy przedwcześnie skupił się na wadliwości operatu szacunkowego, pomijając kluczową kwestię ustalenia podmiotu uprawnionego do odszkodowania.
Sprawa dotyczy odmowy ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem linii elektroenergetycznej. Po serii wcześniejszych orzeczeń sądowych, Wojewoda Łódzki uchylił decyzję Prezydenta odmawiającą odszkodowania, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w tym sporządzenia nowego operatu szacunkowego. P. Spółka Akcyjna wniosła sprzeciw, kwestionując legitymację czynną wnioskodawców oraz sposób prowadzenia postępowania. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny, uchylając decyzję Wojewody i wskazując, że organ odwoławczy przedwcześnie skupił się na kwestii operatu, pomijając kluczowe zagadnienie ustalenia podmiotu uprawnionego do odszkodowania zgodnie z uchwałą NSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał sprzeciw P. Spółki Akcyjnej od decyzji Wojewody Łódzkiego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Łodzi odmawiającą ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem linii elektroenergetycznej 110 kV. Sprawa ma długą historię orzeczniczą, obejmującą szereg wyroków WSA i NSA dotyczących wadliwości operatów szacunkowych i konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego. Wojewoda Łódzki, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, powołał się na art. 138 § 2 k.p.a., wskazując na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy i sporządzenia nowego operatu szacunkowego. P. Spółka Akcyjna wniosła sprzeciw, argumentując, że wnioskodawcy nie posiadają legitymacji czynnej do dochodzenia odszkodowania, ponieważ nabyli nieruchomość na podstawie sukcesji singularnej, a nie uniwersalnej, a prawo do odszkodowania nie przechodzi wraz z przeniesieniem własności. Sąd administracyjny uznał sprzeciw za zasadny. Podkreślił, że kontrola decyzji kasatoryjnej w trybie sprzeciwu ma charakter formalny i ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że Wojewoda Łódzki przedwcześnie skupił się na kwestii wadliwości operatu szacunkowego, pomijając fundamentalne zagadnienie ustalenia podmiotu uprawnionego do odszkodowania, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 22 lutego 2021 r. (I OPS 1/20). Uchwała ta rozróżnia sytuację spadkobierców właściciela (uprawnionych do odszkodowania) od nabywców nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej po ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (nieuprawnionych). Sąd uznał, że Wojewoda nie wykazał zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie rozstrzygnął w pierwszej kolejności kluczowej kwestii podmiotowej. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy, nawet w ramach kontroli decyzji kasatoryjnej, musi rozstrzygnąć kluczowe kwestie merytoryczne, które stanowią fundament sprawy, a nie przedwcześnie skupiać się na kwestiach proceduralnych lub dowodowych, takich jak prawidłowość operatu szacunkowego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kontrola decyzji kasatoryjnej w trybie sprzeciwu ma charakter formalny, ale nie wyłącza obowiązku organu odwoławczego do rozstrzygnięcia fundamentalnych kwestii merytorycznych, które determinują możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W tej sprawie kluczowe było ustalenie podmiotu uprawnionego do odszkodowania, co zostało pominięte przez Wojewodę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podstawa do ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości.
u.z.w.t.n. art. 35 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Określa ograniczenie prawa własności nieruchomości.
u.z.w.t.n. art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Określa zasady ustalania odszkodowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151a § § 1 zd. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie organów oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy przedwcześnie skupił się na kwestii wadliwości operatu szacunkowego, pomijając kluczowe zagadnienie ustalenia podmiotu uprawnionego do odszkodowania. Wojewoda Łódzki nie wykazał istnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie rozstrzygnął w pierwszej kolejności kwestii podmiotowej zgodnie z uchwałą NSA I OPS 1/20.
Odrzucone argumenty
Argumenty P. Spółki Akcyjnej dotyczące braku legitymacji czynnej wnioskodawców (sukcesja singularna) nie zostały rozstrzygnięte przez sąd w ramach kontroli decyzji kasatoryjnej, gdyż sąd oceniał jedynie formalne przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
kontrola decyzji kasatoryjnej ma co do zasady wyłącznie charakter formalny i ogranicza się w tym wypadku do zbadania, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy przedwcześnie skupiając się na prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, zupełnie pominął fundamentalną w realiach sprawy kwestię podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania
Skład orzekający
Marcin Olejniczak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądu administracyjnego nad decyzjami kasatoryjnymi organów administracji oraz kwestia podmiotu uprawnionego do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w przypadku sukcesji singularnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o wywłaszczaniu nieruchomości i odszkodowaniach, a także procedurą sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących odszkodowań za wywłaszczenia oraz precyzyjne granice kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe ustalenie podmiotu uprawnionego do świadczenia.
“Sąd administracyjny uchyla decyzję o odmowie odszkodowania za linię energetyczną, wskazując na błędy organu w ustaleniu uprawnionego.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 690/25 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2025-11-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-09-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Marcin Olejniczak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 64a, art. 64b § 3, art. 64e, art. 134 § 1, art. 151a § 1 zd. 1 i § 2, art. 153, art. 170, art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 136, art. 138 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2024 poz 1145 art. 129 ust. 5 pkt 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.) Dz.U. 1974 nr 10 poz 64 art. 35 ust. 1 i 2 , art. 36 ust. 1 Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2025 r. sprzeciwu P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 5 sierpnia 2025 r. nr GN-III.7851.177.2025.AG w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, prawomocnym wyrokiem z 15 listopada 2017 r., II SA/Łd 629/17 oddalił skargę W.S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z 21 czerwca 2017 r., którą uchylona została decyzja Prezydenta Miasta Łodzi, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 10 października 2016 r., w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] i przyznania odszkodowania na rzecz W.S. oraz zobowiązania P. S.A. Oddział [...] do jego wypłaty. W konkluzji sąd wskazał, że zasadne okazały się zarzuty dotyczące opinii biegłego, a także konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanych w uzasadnieniu ustaleń, w tym konieczność przesłuchania świadków, co skutkowało stwierdzeniem, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego, jako trafna, nie narusza dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Kolejnym prawomocnym wyrokiem z 17 czerwca 2021 r., II SA/Łd 147/21, tutejszy sąd oddalił sprzeciw A.G., K.S., B.S., M.S. od decyzji Wojewody Łódzkiego z 26 stycznia 2021 r., uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 27 marca 2019 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...], przyznania kwoty odszkodowania na rzecz W.S. oraz zobowiązania P. S.A. Oddział [...] do wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu sąd wskazał, że zważywszy na treść art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania operat szacunkowy utracił ważność w dacie wydawania decyzji odwoławczej, co oznacza, iż nie mógłby on stanowić podstawy merytorycznego rozstrzygnięcia odwoławczego, co uzasadniało zastosowanie przez Wojewodę art. 138 § 2 k.p.a. Niezależnie sąd stwierdził, że wobec zgonu W.S. zdezaktualizowały się wytyczne ww. wyroku WSA w Łodzi z 15 listopada 2017 r., dodając, że poczynienie istotnej dla sprawy okoliczności wypłaty poprzedniemu właścicielowi nieruchomości odszkodowania w drodze przesłuchania W.S. jest niemożliwe. Okoliczność tę – w razie wyczerpania środków dowodowych organy obowiązane będą ocenić na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego stosując reguły swobodnej oceny dowodów. Następnie wyrokiem z 6 lipca 2023 r., II SA/Łd 511/23 WSA w Łodzi oddalił sprzeciw A.G., K.S., B.S. i M.S. od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 17 kwietnia 2023 r., uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta Łodzi w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] i przyznania kwoty odszkodowania na rzecz A.G., K.S., M.S., B.S. oraz zobowiązania P. S.A. do wypłaty odszkodowania. Sąd zaznaczył, że podstawowym powodem, dla którego organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia było uznanie, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest wadliwy w stopniu, który uniemożliwiaj jego ocenę. Sąd dodał, że konieczność ponownego sporządzenia opinii biegłego z uwzględnieniem wskazań zawartych w powołanym wyżej wyroku oraz wytycznych znajdujących się w poprzednich decyzjach Wojewody oznacza, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego okazała się trafna i nie narusza dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 20 grudnia 2023 r., I OSK 2803/23 oddalił skargę kasacyjną A.G., K.S., B.S. i M.S. od powyższego wyroku. W uzasadnieniu NSA zaznaczył, że stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania operat szacunkowy, sporządzony 30 maja 2022 r. nie mógł stanowić podstawy merytorycznego rozstrzygnięcia odwoławczego. Operat ten został sporządzony z pominięciem dwóch zasadniczych kwestii. Pierwsza, dotyczyła naruszenia art. 170 p.p.s.a., poprzez sporządzenie operatu przez biegłą w sposób nieodpowiadający wskazaniom zawartym w wydanym wcześniej w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z 15 listopada 2017 r., II SA/Łd 629/17, w którym sąd uznał za zasadne obliczenie szkody – obniżenia wartości nieruchomości w odniesieniu do całej nieruchomości, ale z uwzględnieniem poszczególnych stref, skutkujących różnym wpływem urządzenia na nieruchomość i sposób korzystania z niej. Tymczasem. Druga odnosiła się do tego, że biegła nie uwzględniła w procesie szacowania wartości nieruchomości ustaleń decyzji Wydziału Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej Urzędu Dzielnicowego Ł.- [...] z 19 maja 1975 r., o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy linii 110 kV R. – R., a co doprowadziło do niewłaściwego określenia przeznaczenia szacowanej nieruchomości i tym samym pominięcia omawianej kwestii przy doborze nieruchomości podobnych pod względem przeznaczenia i niewątpliwie mogło mieć wpływ na wartość końcową odszkodowania. Zdaniem NSA z powyższego wynika, iż zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie miały kwestie: związania organu oceną prawną wyrażoną przez sąd administracyjny oraz zagadnienia materialnoprawne, które determinowały zakres postępowania dowodowego, jaki Wojewoda nakazał ponownie przeprowadzić organowi pierwszej instancji w oparciu o przepisy art. 77 i 80 k.p.a. W związku z tym, jak zaznaczył NSA, kwestionując wyrażony w sprawie pogląd o konieczności ustalenia szerokości pasa eksploatacyjnego, wynikający z wydanego wcześniej wyroku WSA w Łodzi z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 629/17, skarżące powinny podnieść zarzuty odnoszące się do związana sądu, organu czy biegłej w/w wyrokiem tj. przepisy art. 153 p.p.s.a. lub 170 p.p.s.a. Tymczasem w skardze kasacyjnej zabrakło odniesienia się do tych przepisów w kontekście naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Pomimo zatem obszernych wywodów, zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, okoliczność ta uniemożliwiła NSA kontrolę instancyjną w tym zakresie. W konsekwencji powyższych wyroków Prezydent Miasta Łodzi, decyzją z 5 maja 2025 r., na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2024 r., poz. 1145 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez A. G., K. S., B. K., M.S. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka numer [...] w związku z wybudowaniem linii elektroenergetycznej 110 kV relacji R. – R. – D. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przypomniał, że wnioskiem z 12 stycznia 2016 r. W. S. wystąpił do Prezydenta Miasta Łodzi o ustalenie i wypłatę, na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania, w związku z linią energetyczną 110kV R.-.R. - D., przebiegającą nad nieruchomością położoną w Ł. przy ul. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...]. W trakcie postępowania ustalono, że decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł. - [...] z 30 sierpnia 1976 r. zezwolono Zakładowi Energetycznemu Ł. - [...] na przeprowadzenie linii energetycznej 110kV R.-.R. - D. przez szereg nieruchomości, m.in. przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. [...], oznaczoną jako dawna działka nr [...] z obrębu [...], która w dniu dzisiejszym odpowiada działce nr [...] z obrębu [...]. Na postawie owej decyzji wybudowano linię energetyczną przebiegającą nad przedmiotową nieruchomością. Zgodnie ze znajdującym się w aktach dowodem doręczenia decyzja ta weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna z dniem 23 września 1976 r. W dacie wydania w/w zezwolenia nieruchomość stanowiła, na podstawie aktu notarialnego z [...] czerwca 1958 r., własność M.S.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z [...] sierpnia 1993 r. spadek po M. S. nabył W. S.. Stosownie do treści postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. - [...] - [...] w Ł. z [...] sierpnia 2020 r. spadek po W.S. nabyły A. G., K. S., M.S. i B. S. Spadkobierczynie podtrzymały wniosek o ustalenie odszkodowania, pismem z 19 listopada 2020 r. Nadto, zgodnie z aktualnym na dzień orzekania przez organ pierwszej instancji zapisem widniejącym w księdze wieczystej, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, obecnym jedynym właścicielem nieruchomości jest K.S., która nabyła wyżej opisaną nieruchomość na podstawie umowy darowizny i ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej zawartej w formie aktu notarialnego z [...] października 2016 r. Zdaniem Prezydenta, w związku z tym, że umowa darowizny została zawarta po dacie wystąpienia z wnioskiem przez W.S. za strony postępowania uznać należało wszystkie spadkobierczynie tj. A.G., K.S.,M.S. i B.S.. Dalej organ wskazał, że ograniczenie prawa właściciela nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). Jednostką, na rzecz której wydano przedmiotową decyzję zezwalającą na przeprowadzenie linii energetycznej był Zakład Energetyczny Ł. - [...]. Ostatecznie, ze względu na wskazane w uzasadnieniu okoliczności za stronę postępowania została uznana spółka P. S.A. Organ pierwszej instancji powołał się także na uchwałę NSA z 22 lutego 2021r., I OPS 1/20, wskazując, że jeżeli osoba będąca właścicielem w dniu ograniczenia nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania to nie jest to sytuacja objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ dodał, że w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie można mówić o "nieustaleniu odszkodowania" jako działaniu krzywdzącym właściciela, ale z braku wymaganej w art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości inicjatywy strony potencjalnie zainteresowanej w takim ustaleniu, co spowodowało niezależną od organu przyczynę braku ustalenia wysokości tej rekompensaty. Zdaniem organu w sytuacji gdy właściciel gruntu, którego prawo własności zostało ograniczone w sposób, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 u.z.w.t.n. nie wystąpił z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to nie otrzymał odszkodowania nie dlatego, że nie przewidywały go przepisy prawa, czy też dlatego, że złożony wniosek z naruszeniem przepisów prawa został załatwiony odmownie, ale dlatego, że właściciel ten nie skorzystał z możliwości ubiegania się o odszkodowanie i nie wystąpił z wnioskiem o jego ustalenie. Jeżeli bowiem prawo wcześniej obowiązujące wymagało od właściciela jedynie inicjatywy procesowej w zakresie ustalenia odszkodowania, a ten z własnej woli zaniechał złożenia stosownego wniosku do organu to sam uniemożliwił organowi ustalenie wysokości odszkodowania. Organ dodał, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające polegające m. in. na poszukiwaniu dokumentów mogących świadczyć o złożeniu wniosku, przez ówczesnych bądź obecnych współwłaścicieli nieruchomości, o ustalenie odszkodowania lub dokumentów świadczących o wypłacie odszkodowania za wybudowanie przedmiotowej linii elektroenergetycznej. W wyniku poszukiwania nie odnaleziono żadnego dokumentu mogącego świadczyć o wypłacie odszkodowania, zawarcia porozumienia, ani złożenia wniosku w tym zakresie. Z przesłuchania W.S. wynika, iż odszkodowanie za wybudowanie linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości nie zostało ustalone ani wypłacone na rzecz jego lub jego ojca M.S. Z przesłuchania spadkobierców W.S. tj. A.G., K.S. i B.S. również wynika, iż odszkodowanie nie zostało wypłacone, ale także nie został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania, nie doszło również do porozumienia w zakresie odszkodowania pomiędzy właścicielem nieruchomości a Zakładem Energetycznym lub jego następcą prawnym. M.S. ze względu na miejsce pobytu poza granicami Polski została wezwana do uzupełnienia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym potwierdziła zeznania pozostałych spadkobierców odnośnie złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania, zawarcia porozumienia oraz wypłaty odszkodowania za posadowienie linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji organ wskazał, że z przesłuchania oraz oświadczenia stron postępowania jasno wynika, że żaden wniosek poza wszczynającym obecne postępowanie dotyczący ustalenia odszkodowania za wybudowanie linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości żaden z właścicieli nie składał. W szczególności nie został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 36 ust. 1 u.z.w.t.n. z 1958 r. Skoro nie został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania przez właściciela nieruchomości na podstawie w/w ustawy z 1985 r. to, w ocenie organu, zgodnie z uchwałą NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20 obecnie nie jest możliwe ustalenie odszkodowania, ze względu na to, że sytuacja prawna wnioskodawców nie jest objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organ pierwszej instancji dodał, że zgromadzone dokumenty w sprawie również nie potwierdzają wypłaty, ustalenia lub złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wybudowanie linii elektroenergetycznej, a więc wniosek o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości przedmiotowej nieruchomości nigdy wcześniej nie został złożony przez żadną z uprawnionych osób, co skutkuje odmową uwzględnienia wniosku o odszkodowanie. Wskutek odwołania złożonego przez A.G., K.S.,M.S. oraz B.S., Wojewoda Łódzki, decyzją z 5 sierpnia 2025 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) uchylił ww. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 27 maja 2025 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał, że w żadnym z powyżej wymienionych wyroków sądy nie uzależniły przyznania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za zmniejszenie wartości nieruchomości od spełnienia warunku zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego na podstawie przepisów ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., będącej podstawą wydania decyzji z 1976 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, w dobie obowiązywania tej ustawy. Sądy nie wyraziły krytyki zastosowania w okolicznościach sprawy normy prawnej ujętej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Wojewoda wskazał przy tym, że uchwała NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20, na którą powołał się organ pierwszej instancji, jest uchwałą wyjaśniającą abstrakcyjną, podjętą na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc bez związku z konkretnym postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie, a ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Tej okoliczności, w ocenie Wojewody, nie można potwierdzić w realiach sprawy, skoro uchwała została podjęta przed wydaniem wyroków WSA w Łodzi II SA/Łd 147/21 i II SA/Łd 511/23 oraz NSA I OSK 2803/23. Organ odwoławczy przypomniał, że wnioskiem z dnia 7 stycznia 2016 r. W. S. zgłosił roszczenie odszkodowawcze. W toku postępowania odszkodowawczego, zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w miejsce wnioskodawcy wstąpili jego następcy prawni: A.G., K.S., M.S., B.S. Osoby te podtrzymały roszczenie o odszkodowanie. Późniejsze, tj. po uruchomieniu na zasadzie skargowości procedury odszkodowawczej na skutek wniosku z 7 stycznia 2016 r., rozporządzenie nieruchomością (umowa darowizny z [...] października 2016 r.), w ocenie Wojewody, pozostaje bez wpływu na treść orzeczenia kończącego postępowanie, bowiem odszkodowanie należne jest na rzecz sukcesorów uniwersalnych wnioskodawcy. W konsekwencji, prowadząc na powrót postępowanie, organ powinien uzupełnić materiał dowodowy o opinię o wartości nieruchomości sporządzoną w formie operatu szacunkowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i treścią wyroków zapadłych w sprawie oraz zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami zawartymi z decyzjach drugoinstancyjnych, od których składy orzekające w sprawie oddaliły środki zaskarżenia. W konsekwencji, zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ustalenia wartości nieruchomości. Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła P. S.A. z siedzibą w L., zarzucając naruszenie: - art. 28 k.p.a., poprzez wydanie decyzji w sytuacji gdy z formalnego punktu widzenia zostało jednoznacznie rozstrzygnięte, że wnioskodawcy w ogóle nie posiadają legitymacji czynnej w przedmiotowym postępowaniu (nie ich dotyczyła decyzja wywłaszczeniowa, a własność nieruchomości na podstawie sukcesji singularnej - co wprost wynika z księgi wieczystej nieruchomości) i wobec czego błędnie zostali uznani za stronę, której potencjalnie należy się odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie mają ku temu legitymacji, bowiem w/w odszkodowanie należne jest osobie wywłaszczonej lub takiej który nabyła własność nieruchomość na podstawie sukcesji uniwersalnej; - art. 77 § 1, w zw. z art. 7 § 1, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przekonaniu organu, a nie na dowodach, nieodniesienie się do całokształtu materiału dowodowego zalegającego w sprawie tj. nieuwzględnienie okoliczności, iż osoba wywłaszczona, która de facto poniosła szkodę - zmarła, zaś wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości nabyli na podstawie sukcesji singularnej - umowa cywilno-prawna, nie zaś sukcesji uniwersalnej; - art. 128 ust. 1 i 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że wnioskodawcom należy się odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sytuacji, gdy w/w osoby nie mają ku temu legitymacji czynnej, bowiem w/w odszkodowanie należne jest tylko osobie wywłaszczonej jako posiadającej legitymację do dochodzenia przedmiotowego odszkodowania lub osobie wywłaszczonej lub takiej który nabyła własność nieruchomość na podstawie sukcesji uniwersalnej. Prawo do odszkodowania jest bowiem związane z uszczerbkiem w majątku w przysługującym konkretnej osobie – prawie własności, zaś samo prawo do odszkodowania nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości, nie może także być przedmiotem czynności prawnej, skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę. W konsekwencji skutek decyzji w postaci ograniczenia prawa należy odnieść wyłącznie do podmiotu tego prawa, aktualnego w czasie wydania tej decyzji, a zatem do podmiotu będącego właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia stosowną decyzją, zaś wnioskodawcy taką osobą nie są, to nie wobec nich wydano decyzje administracyjną, ponadto z księgi wieczystej nieruchomości objętych sprawą wynika, że wnioskodawcy nabyli własność nieruchomości na podstawie sukcesji singularnej - nie zaś uniwersalnej, co jest konieczne dla ubiegania się o odszkodowanie. Mając na uwadze opisane wyżej naruszenia przepisów prawa spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu spółka wyjaśniła, że zgodnie z aktualnym stanem prawnym widniejącym w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, obecnym jedynym właścicielem nieruchomości jest K.S., która nabyła nieruchomość na podstawie umowy darowizny i ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej zawartej w formie aktu notarialnego z [...] października 2016 r. Zdaniem spółki roszczenie o odszkodowanie w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami jest związane z własnością nieruchomości i sukcesją uniwersalną, a trzy wnioskodawczynie, tj. A.G.. M.S. i B.S. nie były nigdy właścicielem nieruchomości, ani też wszystkie cztery wnioskodawczynie nie nabyły jej w drożdże sukcesji uniwersalnej, skoro w formie aktu notarialnego z [...] października 2016 r, doszło do przekazania własności nieruchomości przed zgonem W. S. i przed w/w nabyciem spadku. Nie mogły więc wnioskodawczynie w ramach sukcesji uniwersalnej odziedziczyć roszczeń dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie po osobie wywłaszczonej. Roszczenie odszkodowawcze nie weszło do masy spadku gdyż do zbycia nieruchomości doszło przed otwarciem spadku. Zdaniem spółki nie ma wątpliwości prawnych, iż właściciel w stosunku do którego została wydana decyzja, ograniczająca własność jest uprawniony do żądania ustalenia na jego rzecz odszkodowania, do rozważenia pozostaje kwestia ewentualnych następców prawnych właściciela nieruchomości który został wywłaszczony. Jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło właściwe ustalenie statusu własnościowego nieruchomości oraz legitymacji do żądania odszkodowania po stronie wnioskodawczyń, bowiem bezspornie po ich stronie nie doszło do sukcesji uniwersalnej. Wobec powyższego, zdaniem spółki nie jest możliwe aby na podstawie art. 128 ust. 1 i 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprawne było uznanie wnioskodawczyń za osoby, którym należy się odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w sytuacji, gdy w/w osoby nie mają ku temu legitymacji, bowiem w/w odszkodowanie związane jest z prawem własności nieruchomości, zaś wnioskodawczynie definitywnie nie nabyły nieruchomość przed zainicjowaniem niniejszego postępowania, nie ma więc podstawy do odszkodowania po stronie wnioskodawczyń, które nie są właścicielami nieruchomości i stało się to przed wszczęciem postępowania. W stanie faktycznym sprawy nastąpiło przekazanie nieruchomości w drodze darowizny co oznacza, że również następca prawny wnioskodawczyń nie poniósł żadnej szkody poprzez wydanie decyzji wywłaszczeniowej, skoro nieruchomość zbyto w drodze darowizny więc bez szkody, co potwierdza uchwała NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS1/20. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw okazał się zasadny. W pierwszej kolejności przypomnieć, za tutejszym sądem należy (wyrok z 6 lipca 2023 r., II SA/Łd 511/23), że zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Wobec powyższego kontrola decyzji kasacyjnej dokonywana przez sąd administracyjny w ramach sprzeciwu ma co do zasady wyłącznie charakter formalny i ogranicza się w tym wypadku do zbadania, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej (por. np. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r., I GSK 3515/18) przyjmuje się, że decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do powołanego wyżej przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Analiza treści art. 138 § 2 k.p.a. wskazuje, że wyodrębnia on dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych; 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ drugiej instancji powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., II OSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., II SA/Ke 26/18). Co istotne, w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, ale jedynie tych, które determinują zakres postępowania wyjaśniającego. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. (por. wyroki NSA z 23 marca 2021 r., II OSK 512/21; z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19; z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19; z 19 lutego 2021 r., II OSK 286/21). Istotne jest także to, że przepis art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, lecz ocenia, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (por. wyroki NSA: z 6 marca 2019r., II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r., II OSK 2785/20). Nadto, w kontekście treści uzasadnienia zakwestionowanej decyzji podkreślić należy, że sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko, które w istocie nie stoi w sprzeczności z wyżej wymienionymi poglądami judykatury przedstawionymi także ww. rozstrzygnięciach sadów administracyjnych zapadłych w sprawie niniejszej, że zadaniem sądu pierwszej instancji, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest jedynie ocena, czy - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały w danym przypadku spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd ocenia zatem jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie bada jednak, co jest kluczowe w realiach niniejszej sprawy, kwestii związanych z innymi zagadnieniami natury pozaprocesowej, łączącymi się bezpośrednio z oceną legalności wydanego w postępowaniu administracyjnym aktu. Kontrola sądowa, co do zasady, nie obejmuje zatem sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej, odnoszącej się do istoty sprawy (jej przedmiotu), gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W rzeczywistości sąd takim działaniem zastąpiłby organ, a przecież sądu administracyjnego jest ocena legalności działalności organów, a nie ich zastępowanie w tej działalności. Sprzeciw nie jest więc środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola sądowa, prowadzone w trybie art. 64e p.p.s.a. zawężona jest do oceny tylko przesłanek, warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym nie podlegają w tym trybie weryfikacji zarzuty, dotyczące zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego oraz przepisów procesowych - w zakresie wiążącym się z merytorycznym rozpoznaniem przedmiotowej sprawy administracyjnej, jeśli nie są one w sposób ścisły i bezpośrednio związany z normami procesowymi, które stały się podstawą do zastosowania przez organ art. 138 § 2 k.p.a. Szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie, jest możliwa tylko w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu dla wszystkich stron uczestniczących w danym postępowaniu administracyjnym oraz zrealizowana jest pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego. W związku z tym, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowane zostało stanowisko, które sąd podziela, że również z uwagi na skutki prawne, wynikające z art. 170 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a., treść art. 64e i art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, iż określone w tych przepisach granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu nie obejmują oceny decyzji kasacyjnej w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zasadniczo przyjmuje się więc, że przepis art. 64e p.p.s.a. ogranicza zakres kontroli sądu do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (zob. np. wyroki NSA z: 21 sierpnia 2018 r., II OSK 2182/18; z 7 czerwca 2018 r., II OSK 1319/18; z 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17; z 27 sierpnia 2018 r., II OSK 2226/18; z 18 października 2018 r., I OSK 3632/18; z 5 września 2019 r., II OSK 2222/19, z 21 października 2020 r., II OSK 2530/20; z 18 grudnia 2020 r., I OSK 2384/20; z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 611/21). W związku z powyższym, mając na względzie poczynione wyżej rozważania oraz wskazane przez Wojewodę przyczyny uchylenia decyzji organu pierwszej instancji stwierdzić należy, że tutejszy sąd, kontrolując wcześniej wydane decyzje, w wyniku wniesienia sprzeciwów, wbrew stanowisku organu odwoławczego nie wyraził oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a., które legły u podstaw jego zastosowania, a które ostatecznie odnosiły się do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, w kontekście przepisów prawa materialnego, mających bezpośredni związek z zasadami sporządzania operatu przez rzeczoznawcę. Konsekwentnie tutejszy sąd, jak wprost wynika z treści uzasadnień wskazanych wyżej wyroków nie badał kwestii związanych z zagadnieniami wskazywanymi przez spółkę w treści sprzeciwu, a mianowicie wpływu umowy na możliwość wypłaty spornego odszkodowania okoliczności nabycia przez K.S., przedmiotowej nieruchomości, na podstawie umowy darowizny i ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej zawartej w formie aktu notarialnego z [...] października 2016 r., a zatem wpływu umowy z [...] października 2016 r. na możliwość ustalenia odszkodowania. Inaczej mówiąc sądy administracyjne we wspomnianych wyrokach nie dokonały wiążącej oceny prawnej czy sytuacja prawna wnioskodawców jest objęta hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w zestawieniu z treścią wspomnianej uchwały NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20. Żaden ze wskazanych w części historycznej niniejszego uzasadnienia wyroków nie odnosił się do wspomnianej wyżej kwestii, zatem w tym zakresie, wbrew stanowisku Wojewody wydane wyroki nie wiązały organów na mocy art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Wyżej wymienione wyroki, na mocy wskazanych przepisów wiązały natomiast organy w kwestii prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, i związanej z nim wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w ich uzasadnieniach, mających odniesienie do zasad sporządzania operatu szacunkowego. W ostatnim z wyroków, z 6 lipca 2023 r., II SA/Łd 511/23, poddanym kontroli NSA, sąd wskazał, że wadliwość operatu szacunkowego, skutkująca brakiem możliwości jego oceny przez organ odwoławczy musi prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powodem tego była okoliczność, że biegła sporządziła operat w sposób nieodpowiadającym wskazaniom zawartym w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15 listopada 2017 r., II SA/Łd 629/17, w którym sąd uznał za zasadne obliczenie szkody – obniżenia wartości nieruchomości w odniesieniu do całej nieruchomości, ale z uwzględnieniem poszczególnych stref, skutkujących różnym wpływem urządzenia na nieruchomość i sposób korzystania z niej. Biegła nie uwzględniła też w procesie szacowania ustaleń decyzji 600/27/75 Wydziału Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej Urzędu Dzielnicowego Ł.-[...] z 19 maja 1975 r., nr [...], o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy linii 110 kV R. – R. i tym samym pominęła przeznaczenie nieruchomości pod przedmiotową infrastrukturę techniczną. Ocena prawna dokonana przez sąd odnosiła się zatem głównie do sposobu i prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, i co istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy do przepisów prawa materialnego, wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Jednocześnie sądy w żadnym z wyżej wymienionych wyroków nie wyraziły oceny prawnej w zakresie wykładni przepisów art. 35 ust. 1 i 2 , art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zw. z treścią uchwały NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20, które stały się dla organu pierwszej instancji podstawą odmowy uwzględnienia przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Przypomnieć w tym miejscu, że we wspomnianej uchwale NSA wypowiedział się co do podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania, z tytułu wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu prawa własności, odnosząc się wprost do wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji przepisów art. 35 ust. 1 art. 36 ust. 1 u.z.w.t.n., art. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., podejmując następującą uchwałę: 1. "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.". 2. "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.) na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.". Natomiast organ odwoławczy jest zobowiązany do merytorycznego załatwiania sprawy uwzględniając jej wszystkie aspekty, co wynika z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz zasady ogólnej załatwiania spraw (art. 7 k.p.a.). Wobec tego, skoro przepisy art. 35 ust. 1 i 2, art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości, w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowiły dla organu pierwszej instancji podstawę odmowy uwzględnienia przedmiotowego wniosku o odszkodowanie, Wojewoda zobligowany był w pierwszej kolejności zając stanowisko w zakresie podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania, w świetle stanowiska NSA wyrażonego we wspomnianej uchwale. Tymczasem organ odwoławczy, powołując się na treść art. 153 p.p.s.a., jedynie w sposób lakoniczny odniósł się do tej kwestii, w istocie nie zajmując merytorycznego stanowiska. Wojewoda wskazał jedynie, że "uchwała NSA z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20 jest uchwałą wyjaśniającą abstrakcyjną, a więc bez związku z konkretnym postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie, a ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Tej okoliczności nie można potwierdzić w realiach sprawy, skoro uchwała została podjęta przed wydaniem wskazanych wyżej wyroków WSA w Łodzi II SA/Łd 147/21 i II SA/Łd 511/23 oraz NSA I OSK 2803/23". Odnosząc się to tak zajętego stanowiska zgodzić się należy z Wojewodą, że cytowane wyroki sądów administracyjnych zapadłe w sprawie niniejszej, wiążą organy, na mocy art. 153 i art. 170 p.p.s.a, w zakresie konieczności sporządzenia operatu szacunkowego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ich uzasadnieniach. Jednak wskazana przez Wojewodę konieczność sporządzenia operatu szacunkowego winna zostać poprzedzona rozstrzygnięciem przez organ odwoławczy kluczowej w niniejszej sprawie kwestii, stanowiącej fundament decyzji uchylonej decyzji organu pierwszej instancji, a mianowicie ustalenia czy w realiach sprawy mamy do czynienia z sytuacją objętą hipotezą art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., w zw. z art. 35 ust. 1 i 2 i art. 36 ust. 1 u.z.w.t.n., z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w cytowanej uchwale. Zaniechanie przez Wojewodę powyższego ustalenia przesądza - zdaniem sądu - o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. z art. 35 ust. 1 i 2 i art. 36 ust. 1 u.z.w.t.n., w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W konsekwencji naruszony został także art. 138 § 2 k.p.a. Podsumowując poczynione wyżej rozważania, sąd uznał, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ odwoławczy przedwcześnie skupiając się na prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, zupełnie pominął fundamentalną w realiach sprawy kwestię podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania, z tytułu wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu prawa własności, która winna zostać oceniona przez Wojewodę w pierwszej kolejności. Tym samym organ odwoławczy nie wykazał, na obecnym etapie postępowania zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., przedwcześnie wskazując na podane w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji okoliczności. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uwzględniając sprzeciw, uchylił zakwestionowaną decyzję w całości, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość wpisu i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika ustalone w stawce minimalnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI