Orzeczenie · 2025-10-16

I OSK 2794/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-16

NSAAdministracyjneWysokansa

przejęcie gospodarstw rolnychstwierdzenie nieważności decyzjiKodeks postępowania administracyjnegoterminypewność prawaKonstytucja RPochrona praw nabytychdoręczenie decyzjiśmierć strony

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności orzeczenia. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 KPA (decyzja wydana wobec osoby zmarłej) oraz naruszenie przepisów postępowania (nieprawidłowe umorzenie postępowania na skutek art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, uznając go za sprzeczny z Konstytucją RP i EKPC). NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepis art. 193 p.p.s.a. wyłącza stosowanie art. 141 § 4 p.p.s.a. do uzasadnień wyroków NSA oddalających skargę kasacyjną. Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie stwierdzając nieważności postępowania. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 KPA, NSA wskazał, że decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w rozumieniu tego przepisu, a pobawienie strony udziału w postępowaniu bez jej winy stanowi przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 KPA), a nie nieważności decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, NSA uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji jest konsekwencją wyroku TK i służy zapewnieniu stabilności porządku prawnego oraz ochrony zaufania obywateli do państwa. Ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia decyzji nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej i jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa. NSA stwierdził, że ustawodawca miał prawo wprowadzić takie ograniczenie, ważąc konkurujące wartości. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również został uznany za niezasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne, a ewentualne uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności po śmierci strony oraz stosowania przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w ich wzruszaniu, a także zasady pewności prawa i ochrony praw nabytych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i 30-letnim terminem do stwierdzenia nieważności decyzji. Interpretacja art. 156 § 1 pkt 4 KPA może być przedmiotem dalszych sporów.

Zagadnienia prawne (3)

Czy decyzja administracyjna wydana po śmierci strony postępowania administracyjnego jest nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 KPA?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w rozumieniu tego przepisu. Pobawienie strony udziału w postępowaniu bez jej winy stanowi przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 KPA), a nie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił 'skierowanie decyzji' od 'rozstrzygnięcia decyzją o sytuacji prawnej osoby'. Stwierdził, że naruszenie przepisów procesowych, które skutkuje pobawieniem strony udziału w postępowaniu, jest przesłanką wznowienia, a nie nieważności decyzji.

Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP (art. 2, 21, 64, 77) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC.

Uzasadnienie

Wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP) i służy stabilności porządku prawnego, nie pozbawiając obywateli ochrony prawnej, a jedynie ograniczając ją w czasie. Prawo własności nie ma charakteru absolutnego i może podlegać uzasadnionym ograniczeniom.

Czy uzasadnienie wyroku WSA naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 KPA?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku WSA było klarowne i wyczerpujące. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być skutecznie wykorzystany do zwalczania prawidłowości przyjętego stanu faktycznego lub wykładni prawa, a ewentualne uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przez 'skierowanie decyzji' należy rozumieć określenie praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. Pobawienie strony udziału w postępowaniu bez jej winy stanowi przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie nieważności decyzji.

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2

Wprowadza 30-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji, skutkujący umorzeniem postępowania z mocy prawa, jeśli termin ten upłynął. Jest to rozwiązanie intertemporalne mające na celu stabilizację stosunków prawnych.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada pewności prawa, zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Konstytucja RP art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie