I OSK 2781/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez B.G., P.M. i T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzeniu postępowania. Postępowanie zostało umorzone, ponieważ sprawa dotycząca uchylenia decyzji Wojewody Małopolskiego z 2014 r. odmawiającej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP była już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 2019 r. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym Konstytucji RP, argumentując, że zmiana linii orzeczniczej NSA w sprawie interpretacji przepisów dotyczących rekompensat powinna pozwolić na ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące prawa materialnego wykraczają poza zakres sprawy, która dotyczyła jedynie kwestii formalnych związanych z umorzeniem postępowania. Sąd podkreślił, że ponowne wszczęcie postępowania w sprawie, która została już prawomocnie zakończona ostateczną decyzją, jest niedopuszczalne ze względu na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania, uzasadniając jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania administracyjnego z powodu bezprzedmiotowości, gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją (res iudicata). Ograniczenia zakresu kontroli sądowej w przypadku zaskarżenia decyzji o charakterze formalnym (umorzeniowym).
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rekompensatami za mienie poza granicami RP, ale zasady procesowe są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ponowne postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia decyzji odmawiającej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP jest dopuszczalne, jeśli sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponowne postępowanie w tej samej sprawie, która została już prawomocnie zakończona ostateczną decyzją, jest niedopuszczalne i prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania.
Uzasadnienie
Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) chroni ostateczne decyzje administracyjne. Ponowne wszczęcie postępowania w sprawie, która została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, naruszałoby tę zasadę i skutkowałoby bezprzedmiotowością postępowania, uzasadniając jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Czy zarzuty dotyczące prawa materialnego mogą być przedmiotem rozpoznania w skardze kasacyjnej od wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, który utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące prawa materialnego wykraczają poza zakres sprawy, która dotyczyła jedynie kwestii formalnych związanych z umorzeniem postępowania.
Uzasadnienie
W przypadku zaskarżenia decyzji o umorzeniu postępowania, zakres kontroli sądu administracyjnego jest ograniczony do przedmiotu tej decyzji, czyli kwestii formalnych lub procesowych. Sąd nie jest uprawniony do całościowej weryfikacji sprawy w sensie materialnoprawnym.
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
u.r.p.r.n.p.g.RP art. 5 § ust. 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
u.r.p.r.n.p.g.RP art. 3
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ponowne postępowanie w sprawie, która została już prawomocnie zakończona ostateczną decyzją, jest niedopuszczalne i prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania. • Zarzuty dotyczące prawa materialnego wykraczają poza zakres sprawy, która dotyczyła jedynie kwestii formalnych związanych z umorzeniem postępowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 154 § 1 K.p.a.) poprzez uznanie, że nie przemawia słuszny interes stron za zmianą decyzji. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r.) poprzez jego niezastosowanie pomimo zmiany linii orzeczniczej NSA. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 154 K.p.a.) poprzez uznanie braku interesu prawnego w żądaniu uchylenia decyzji objętej powagą rzeczy osądzonej. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 8 K.p.a.) poprzez pominięcie zasady praworządności i zaufania obywateli. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 21 ust. 1, 32 ust. 1, 64 ust. 2) poprzez nierespektowanie zasady sprawiedliwości społecznej, ochrony własności, równego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem skargi było orzeczenie formalne skarżonego organu w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie (art. 105 § 1 k.p.a.). • W przypadku zaskarżenia tego rodzaju decyzja administracyjnych zakres sprawy rozpoznawanej i rozstrzyganej przez sąd administracyjny jest ograniczony jedynie do przedmiotu tych orzeczeń, co oznacza, że nie może on wykraczać poza kwestie formalne lub procesowe, które były przedmiotem ich rozstrzygnięcia. • Tożsamość spraw, tj. tożsamość sprawy, która została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej oraz sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania oznacza, że w obu tych sprawach musi zaistnieć tożsamość podmiotowa - występują te same strony w obu sprawach, jak i przedmiotowa - sprawa dotyczy tego samego przedmiotu. • Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Mariola Kowalska
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu bezprzedmiotowości, gdy sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją (res iudicata). Ograniczenia zakresu kontroli sądowej w przypadku zaskarżenia decyzji o charakterze formalnym (umorzeniowym)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rekompensatami za mienie poza granicami RP, ale zasady procesowe są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczową zasadę procesową dotyczącą powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i bezprzedmiotowości postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Choć fakty dotyczą rekompensat za mienie, główny nacisk położony jest na procedurę.
“Czy można wznowić sprawę, która została już prawomocnie zakończona? NSA wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.