I OSK 2781/23

I OSK 2781/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 181/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-29
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 2097
art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3
Ustawa z dnia 5 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.G., P.M. i T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 181/23 w sprawie ze skargi B.G., P.M. i T.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 listopada 2022 r., nr 2 DAP-WOSR-7280-83/2022/GD w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 181/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.G., P.M. i T.M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 listopada 2022 r. nr 2, znak: DAP-WOSR-7280-83/2022/GD w przedmiocie umorzenia postępowania oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewoda Małopolski decyzją z 28 listopada 2014 r. odmówił J.M. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.Ł. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowościach G., K., W. i B., pow. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie został spełniony wymóg wynikający z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.), tj. złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do 31 grudnia 2008 r. Decyzja stała się ostateczna z dniem 17 grudnia 2014 r.
J.M. wnioskiem z 2 marca 2018 r. wystąpił do Wojewody Małopolskiego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z 28 listopada 2014 r.
Wojewoda Małopolski postanowieniem z 18 kwietnia 2018 r. odmówił wznowienia postępowania we wskazanym zakresie.
Zgodnie z notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia z 30 lipca 2018 r. Rep. A Nr [...], spadek po J.M., zmarłym [...] kwietnia 2018 r. w Lublinie, na podstawie ustawy nabyli B.G., P.M. oraz T.M. - po 1/3 części.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 24 października 2018 r. po rozpatrzeniu wniosku B.G., P.M. i T.M., odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 2 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 102/19 oddalił skargę na decyzję z 24 października 2018 r.
B.G., P.M. i T.M. 14 października 2019 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek o uchylenie, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji z 28 listopada 2014 r. podnosząc, że przedmiotowa decyzja w części wskazanej we wniosku jest sprzeczna z obecnie obowiązującą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącą interpretacji art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ustaloną uchwałą z dnia 9 października 2017 r. w sprawie I OPS 3/17, zgodnie z którą złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych.
Wojewoda Małopolski decyzją z 16 grudnia 2019 r. nr WS-VIII.7541.3.7.2019.TH, odmówił uchylenia ww. decyzji z 28 listopada 2014 r. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 7 stycznia 2020 r.
B.G., P.M. i T.M. 8 czerwca 2020 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek na podstawie art. 154 k.p.a. o zmianę decyzji z 16 grudnia 2019 r. oraz uchylenie decyzji z 28 listopada 2014r.
Wojewoda Małopolski decyzją z 7 października 2020 r. nr WS-VIII.7541.3.4.2020.TH, odmówił zmiany decyzji z 16 grudnia 2019 r. oraz uchylenia decyzji z 28 listopada 2014 r. Decyzja stała się ostateczna z dniem 28 października 2020 r.
Następnie B.G., P.M. oraz T.M. w dniu 25 lutego 2022 r. złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek na podstawie art. 154 k.p.a. o zmianę decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020 r. oraz ponowny wniosek o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.
Wojewoda Małopolski decyzją z 6 lipca 2022 r. nr 1 odmówił zmiany ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020 r. odmawiającej zmiany ostatecznej decyzji z 16 grudnia 2019 r.
Z kolei decyzją z 6 lipca 2022 r. nr 2 Wojewoda umorzył postępowanie w zakresie wniosku o uchylenie decyzji z 28 listopada 2014 r. wskazując, że z uwagi na fakt, że sprawa z wniosku B.G., P.M. oraz T.M. w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. została w całości prawomocnie rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną (res iudicata), niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
B.G., P.M. i T.M. wnieśli odwołanie od ww. decyzji Wojewody Małopolskiego z 6 lipca 2022 r. nr 2.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał, że sprawa z wniosku ww. stron o uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. została już uprzednio rozpatrzona przez Wojewodę Małopolskiego. Ostateczną decyzją z 16 grudnia 2019 r. Wojewoda Małopolski odmówił uchylenia ww. decyzji z 28 listopada 2014 r.
Organ zaznaczył, że w związku z faktem, że sprawa o tym samym zakresie podmiotowym i przedmiotowym została już uprzednio rozstrzygnięta przez Wojewodę Małopolskiego decyzją, która stała się ostateczna, organ I instancji nie mógł w przedmiotowej sprawie wydać nowego i jednocześnie odmiennego rozstrzygnięcia merytorycznego.
B.G., P.M. oraz T.M. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr 2 z 14 listopada 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 2 z 6 lipca 2022 r. umarzającą postępowanie w zakresie wniosku skarżących o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014r., odmawiającej J.M. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.
Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w następstwie ustalenia, że sprawa objęta żądaniem wniosku została już wcześniej, w innym postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięta decyzją ostateczną, pozostającą w obrocie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. decyzją Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019 r. odmawiającą uchylenia opisanej wyżej decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r., odmawiającej poprzednikowi prawnemu Skarżących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie na dawnych Kresach RP.
Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo uznał za niedopuszczalne przeprowadzenie ponownego postępowania w tej samej sprawie i ocenił je jako bezprzedmiotowe. Wyjaśnił, że pomiędzy postępowaniem administracyjnym w niniejszej sprawie a postępowaniem administracyjnym zakończonym decyzją Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019 r. zachodzi tożsamość pozwalająca na uznanie, że rozpoznawana sprawa została wcześniej merytorycznie rozstrzygnięta i zakończona ostateczną decyzją tego organu, wobec uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania. Tym samym postępowanie wszczęte przez Skarżących wnioskiem z 25 lutego 2022 r. uznać należało za bezprzedmiotowe. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje o ile, między innymi, nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonujące w obrocie prawnym oznacza, że kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii musi być ocenione jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia bowiem ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości a art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wydając zaskarżoną decyzję Minister prawidłowo ocenił, że w sprawie niniejszej zaistniała tożsamość podmiotowa ponieważ jego wnioskodawcami, identycznie jak w sprawie zakończonej decyzją z 16 grudnia 2019 r. była B.G., P.M. oraz T.M. Podstawę prawną wniosku Skarżących w obu sprawach było żądanie uchylenia, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. odmawiającej J.M. potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami obecnej RP wobec treści uchwały składu 7 sędziów NSA z 9 października 2017 r. sygn. I OPS 3/17, która przesądza, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., skutkuje wszczęciem postępowania w stosunku do wszystkich innych uprawnionych z tego tytułu, co oznacza tożsamość przedmiotową obu spraw.
Z uwagi na powyższe Sąd I instancji uznał, że sprawa będąca przedmiotem postępowania została już uprzednio prawomocnie rozstrzygnięta, co uzasadniało umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli B.G., P.M. oraz T.M. (dalej: skarżący kasacyjnie), zarzucając mu:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 154 § 1 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2017r. poz.2097 ze zm.) i uznanie, że za zmianą decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie przemawia słuszny interes stron.
2. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego - art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy z 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie pomimo jednoznacznej interpretacji tych przepisów, zawartej w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r. w sprawie I OPS 3/17.
3. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 154 K.p.a. i uznanie, że nie istnieje interes prawny w żądaniu uchylenia zaskarżonej decyzji nr 1 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 listopada 2022r. znak: DAP-WOSR-7280-83/2022/GD, gdyż decyzja z 16 grudnia 2019r. jest objęta powagą rzeczy osądzonej.
4. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i art. 8 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i wydanie wyroku rażąco sprzecznego z art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.
5. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nierespektowanie zasady sprawiedliwości społecznej, działania organu na podstawie przepisów prawa, naruszenie przepisu o ochronie własności, naruszenie zasady równego traktowania obywateli oraz zasady, że własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 października 2020r. znak WS-VIII.7541.3.4.2020 i decyzji Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019r. znak WS-VIII.7541.3.7.2019. Wyrok zaskarżono w całości. Skarżący kasacyjnie zrzekli się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest uzasadnienie zarzutów (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), które winno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Uzasadnienie wniesionej kasacji koncentruje się natomiast w znacznej części na podważeniu decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r., a więc decyzji, której ocena legalności nie była przedmiotem kontrolowanego postępowania.
Należy także dostrzec, iż stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej winien wykazać, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. za podstawę kasacyjną pozwala bowiem uznać tylko takie naruszenia przepisów postępowania, które w sposób istotny wpływają na wynik sprawy i tylko takie naruszenie przepisów postępowania uzasadnia wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia sądu. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść zaskarżonego wyroku. Tym samym autor skargi kasacyjnej winien co najmniej uprawdopodobnić, że gdyby nie doszło w postępowaniu sądowym do naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne (vide: wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 407/05, wyrok NSA z 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 160/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 6 do art. 145). Badana skarga kasacyjna nie czyni zadość i temu wymaganiu.
Analiza treści skargi kasacyjnej oraz wskazanych w niej zarzutów naruszenia prawa dowodzi, że znaczna część przypisanych Sądowi pierwszej instancji wad prawnych w odniesieniu do wydanego wyroku wykracza poza zakres sprawy, której dotyczyła skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 listopada 2022 r. nr 2. umarzającą postępowanie w zakresie wniosku o uchylenie decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Przedmiotem skargi było orzeczenie formalne skarżonego organu w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie (art. 105 § 1 k.p.a.). W przypadku zaskarżenia tego rodzaju decyzja administracyjnych zakres sprawy rozpoznawanej i rozstrzyganej przez sąd administracyjny jest ograniczony jedynie do przedmiotu tych orzeczeń, co oznacza, że nie może on wykraczać poza kwestie formalne lub procesowe, które były przedmiotem ich rozstrzygnięcia, zgodnie z treścią podstawy prawnej ich wydania. Sąd nie jest uprawiony do całościowej weryfikacji sprawy w sensie materialnoprawnym, w granicach której zapadło orzeczenie formalne.
W związku z powyższymi uwagami Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – niezależnie od ich wad konstrukcyjnych – naruszenia art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017r. poz. 2097 ze zm.), jako wykraczające poza zakres sprawy rozstrzygniętej przez zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania, podlegają a limine oddaleniu. Nie podlegają również ocenie zarzuty naruszenia art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na brak ich uzasadnienia.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 61 § 1 K.p.a. poprzez rozdzielenie do odrębnego rozpatrzenia kilku żądań zawartych w jednym piśmie. Wręcz przeciwnie co do zasady, nie ma podstaw do łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu więcej niż jednej sprawy indywidualnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Czym innym jest prowadzenie jednego postępowania w ramach współuczestnictwa (art. 62 k.p.a.). Natomiast z art. 62 k.p.a. nie wynika możliwość łącznego prowadzenia w jednym postępowaniu dwóch spraw administracyjnych opartych na różnych podstawach materialnoprawnych (por. Barbara Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 389-390). Wprawdzie reguła Kodeksowa wynikająca z art. 1 pkt 1 K.p.a. może doznawać modyfikacji w zakresie, w jakim ogólne postępowanie administracyjne jest modyfikowane normami ustaw materialnoprawnych, to taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt I SA 630/98, ONSA 2000/1/25; wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1155/10; wyrok NSA z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3517/15).
Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się do kwestii, czy wniosek skarżących z 25 lutego 2022 r., wszczynał postępowanie w tej samej sprawie, która zakończona została decyzją ostateczną z 16 grudnia 2019 r., a co za tym idzie, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania i zasadne było jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania w oparciu o wyżej przytoczoną regulację nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera inny skutek prawny tj. skutek procesowy - rozstrzygnięcie to kończy postępowanie administracyjne bez rozstrzygnięcia sprawy co do istoty sprawy. Następuje tak, ponieważ organ ustala, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania i na tym etapie kończy się zawisłość sprawy w danej instancji. Tym samym uznaje się, że ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak bowiem materialnoprawnych podstaw do dokonania władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Skutki decyzji umarzającej postępowanie mają zatem charakter procesowy i prowadzą do zniweczenia dotychczas toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1088/17). Forma decyzji administracyjnej została w tym wypadku przez ustawodawcę zastrzeżona intencjonalnie, aby móc zapewnić stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia pełną możliwość dochodzenia swoich praw. Umożliwia ona uruchomienie trybu kontroli decyzji przez drugą instancję i późniejsze ewentualne wniesienie skargi do sądu administracyjnego (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk A. Krawiec, M. Kamiński, T. Kiełkowski, Postępowanie administracyjne, Wyd. I, Warszawa 2013 r., s. 296).
Do uznania bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego należy niewątpliwie zaliczyć fakt istnienia w obiegu prawnym ostatecznej decyzji wydanej w tożsamej sprawie. Tożsamość spraw, tj. tożsamość sprawy, która została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej oraz sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania oznacza, że w obu tych sprawach musi zaistnieć tożsamość podmiotowa - występują te same strony w obu sprawach, jak i przedmiotowa - sprawa dotyczy tego samego przedmiotu. Jest to rozumiane jako tożsamość żądania w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym - przy czym ten ostatni warunek dotyczy regulacji prawnej, na podstawie której decyzję wydano, a która to regulacja wpływa lub może wpływać na zasadność roszczenia zgłoszonego na nowo. W razie zaistnienia takiego stanu rzeczy, tj. ustalenia, że postępowanie, które zostało wszczęte na wniosek strony lub z urzędu było już przedmiotem rozstrzygnięcia organu decyzją ostateczną w niezmiennym stanie prawnym, obliguje organ do umorzenia wszczętego postępowania (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 3648/18).
Jak wynika z akt sprawy oraz treści decyzji Wojewody Małopolskiego z 16 grudnia 2019 r., skarżący pismem z 14 października 2019 r. złożyli wniosek o uchylenie decyzji z 28 listopada 2014 r. na podstawie art. 154 K.p.a. Wojewoda Małopolski decyzją z 16 grudnia 2019 r. nie uwzględnił wniosku i odmówił na podstawie art. 154 K.p.a. uchylenia decyzji z 28 listopada 2014 r. Decyzja z 16 grudnia 2019 r. stała się ostateczna 7 stycznia 2020 r.
Treść kolejnego wniosku skarżących z 25 lutego 2022 r. nie budzi wątpliwości. Skarżący kasacyjnie wnioskowali w nim o uchylenie na podstawie art. 154 K.p.a. decyzji Wojewody Małopolskiego z 28 listopada 2014 r.
Wyjaśnić zatem należy, ze ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego przy zaistnieniu tożsamości stosunków administracyjnoprawnych oznaczałoby jednoczesne potencjalne naruszenie stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) powstającego w momencie "ostateczności decyzji". Zarówno doktryna jak i orzecznictwo wypracowały jednolite stanowisko uznając, że jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe, (por. M. Romańska Komentarz do art. 105, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019). Ewentualne wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie kończącej postępowanie stanowiłoby naruszenie zasady określonej w art. 16 § 1 K.p.a. Wydanie decyzji, w sprawie, w której wydano już decyzje ostateczną oznaczałoby wydanie orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. - naruszenie zasady res iudicata (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1503/20).
Jak wskazano wyżej, wszczęta przed organem sprawa z wniosku skarżących z 25 lutego 2022 r. jest tożsama ze sprawą rozpatrzoną w postępowaniu zainicjowanym przez skarżących wnioskiem z 14 października 2019 r. i zakończonym ostatecznie decyzją z 16 grudnia 2019 r., gdyż w obu sprawach występował ten sam podmiot (skarżący kasacyjnie), ten sam przedmiot – postępowanie w sprawie uchylenia na podstawie art. 154 K.p.a. decyzji z 28 listopada 2014 r., tożsamy stan prawny oraz niezmieniony stan faktyczny sprawy mający dla jej rozstrzygnięcia istotne znaczenie. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzją. Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że postępowanie w tym stanie rzeczy należało umorzyć. Dalsze prowadzenie postępowania i wydanie decyzji merytorycznej zaowocowałoby powstaniem decyzji obarczonej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W realiach sprawy zastosowanie przepisu art. 105 § 1 K.p.a. należy uznać za prawidłowe - nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszyły prawo.
Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna podległa oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.