I OSK 2746/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy przyznania zasiłku okresowego, uznając prawidłowość wyliczeń organów i interpretacji przepisów o pomocy społecznej.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. Sz. zasiłku okresowego w październiku 2013 r. mimo jej wniosku o różne formy pomocy. Organy administracji przyznały jedynie niewielki zasiłek celowy i okresowy od listopada 2013 r., argumentując, że dochód skarżącej przekraczał kryterium dochodowe w październiku. WSA oddalił skargę, a NSA w wyroku z 23 marca 2017 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej i nie naruszono Konstytucji.
Skarga kasacyjna została wniesiona przez A. Sz. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie zasiłku okresowego. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej zasiłku okresowego w październiku 2013 r., mimo jej wniosku o różne formy pomocy. Organy administracji przyznały jej jedynie zasiłek celowy i niewielki zasiłek okresowy od listopada 2013 r., wskazując, że jej dochód w październiku 2013 r. (542 zł) nie był niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (również 542 zł). W uzasadnieniu wyroku NSA podkreślono, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 38 ust. 1-6, dotyczące ustalania wysokości i okresu zasiłku okresowego, zostały prawidłowo zastosowane. Sąd oddalił zarzuty skargi kasacyjnej, w tym dotyczące naruszenia Konstytucji RP (art. 2 i 69), wskazując, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i jej zakres jest uzależniony od możliwości finansowych państwa. NSA nie znalazł podstaw do uchylenia wyroku WSA ani do skierowania pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przyznania zasiłku okresowego była zgodna z przepisami, jeśli dochód strony nie był niższy od kryterium dochodowego, a przyznana kwota zasiłku była zgodna z ustawowymi limitami i możliwościami gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 38 ustawy o pomocy społecznej, który określa warunki przyznawania zasiłku okresowego, w tym kryterium dochodowe i sposób jego obliczania. Wskazano, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, a jej zakres zależy od możliwości finansowych państwa i ogólnego poziomu dobrobytu obywateli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 38 § ust. 1 - 6
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Przepisy te określają warunki przyznawania zasiłku okresowego, w tym kryterium dochodowe, sposób jego obliczania oraz minimalną i maksymalną wysokość świadczenia, a także okres jego przyznawania. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały te przepisy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy uwzględnieniu potrzeb osób korzystających z pomocy i możliwości pomocy społecznej. Sąd uznał, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.
u.p.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 2, art. 69 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej). Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo jej wydania z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 2 Konstytucji RP, art. 69 Konstytucji RP, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej).
Godne uwagi sformułowania
pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo zakres pomocy społecznej [...] musi być dostosowana do możliwości finansowych państwa nie można twierdzić, że osoby niepełnosprawne mają prawo do zaspokojenia wszystkich swoich roszczeń
Skład orzekający
Dorota Apostolidis
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o pomocy społecznej, kryteriów dochodowych, zasad przyznawania zasiłków okresowych oraz zgodności tych przepisów z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w czasie wydania orzeczenia. Interpretacja konstytucyjna opiera się na ogólnych zasadach finansowania pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy społecznej i praw osób w trudnej sytuacji materialnej, a także interpretacji przepisów konstytucyjnych w kontekście świadczeń socjalnych.
“Czy państwo zawsze musi zaspokoić wszystkie potrzeby osób niepełnosprawnych? NSA wyjaśnia granice pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2746/15 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2017-03-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-09-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Apostolidis /sprawozdawca/ Monika Nowicka Roman Ciąglewicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane III SA/Gd 312/15 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2015-05-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 718 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 930 art. 38 ust. 1 - 6 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 312/15 w sprawie ze skargi A. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 312/15 oddalił skargę A. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia [...] 2013 r. A. Sz. wystąpiła o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego oraz "innych form pomocy jakie wynikają z ustawy o pomocy społecznej". Burmistrz X decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] odmówił wnioskującej przyznania w pkt 1 pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, tj. żywności, leków, środków czystości, opłat mieszkaniowych, odzieży, obuwia w kwocie 1 000 zł i kosztów zakupu węgla w kwocie 3 175 zł oraz przyznał w pkt 2 zasiłek celowy w miesiącu październiku 2013 r. w kwocie 700 zł, z przeznaczeniem na zakup opału - 500 zł oraz na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych - 200 zł. Na skutek wniesionego odwołania Burmistrz X, w trybie autokontroli wydał w dniu [...] 2013 r. decyzję nr [...], którą zmienił w pkt 1 w/w decyzję własną z dnia [...] 2013 r. i przyznał A. Sz. w miesiącu wrześniu 2013 r., zasiłek celowy, specjalny, bezzwrotny w kwocie 542 zł na częściowe pokrycie kosztów leczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni zarzucając brak uwzględnienia sytuacji życiowej, a przede wszystkim brak przyznania zasiłku okresowego, o który wnioskowała już w piśmie z dnia [...] 2013 r. W związku z powyższym, Burmistrz X wydał w dniu [...] 2013 r., decyzję nr [...], którą odmówił stronie przyznania zasiłku okresowego w październiku 2013 r. oraz przyznał zasiłek okresowy od listopada do grudnia 2013 r. w wysokości 20 zł miesięcznie. Decyzja została wydana na podstawie art. 8 ust. 1 oraz ust. 3 - 13, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 - 5 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013 r. poz.182 ze zm., dalej jako u.p.s.) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 823). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, osiągnęła dochód miesięczny w miesiącu październiku 2013 r. w wysokości 542 zł, na który się składał zasiłek dla bezrobotnych 155,30 zł oraz zasiłek stały 386,70 zł., natomiast od dnia 1 listopada 2013 r. otrzymywała zasiłek stały w kwocie 529 zł. W związku z powyższym organ uznał, że strona nie spełniła warunków do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego w miesiącu październiku, gdyż jej dochód nie był niższy od kryterium dochodowego, natomiast kwalifikowała się do jego przyznania w miesiącu listopadzie i grudniu 2013 r. Organ wyjaśnił, że wysokość przyznanego zasiłku okresowego, w ramach posiadanych środków własnych gminy stanowi 50 % różnicy między kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, a faktycznym dochodem i zgodnie z art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku nie może być niższa niż 20 zł. [miesiąc listopad 2013 r. - (542 zł. - 529 zł.) x 50 % = 6,50 zł.]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. Sz. Podnosząc, że we wniosku z dnia [...] 2013 r. występowała o wszystkie formy pomocy, także o zasiłek okresowy, który jej przysługuje od października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 11 lutego 2015 r., nr 6708/2013, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasiłek okresowy w wysokości 20 zł został stronie prawidłowo przyznany, w granicach określonych przez ustawę, zarówno co do daty początkowej okresu zasiłkowego jak i kwoty zasiłku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, strona wyraziła swoje niezadowolenie, nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organów i zarzuciła im jednocześnie przewlekłość postępowania oraz wydanie orzeczenia w sposób rażąco niesprawiedliwy i arbitralny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że jest niezasadna. Sąd meriti wskazał, że okoliczności faktyczne sprawy pozostawały poza sporem, a skarżąca nie zgadzała się z wysokością przyznanego zasiłku okresowego, która w jej ocenie była zbyt niska, nadto wskazała, że świadczenie powinno jej zostać przyznane od października 2013 r., a nie od listopada 2013 r. Sąd meriti wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd Wojewódzki podał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Sąd I instancji wskazał, że analiza art. 2 ust. 2 u.p.s. oraz art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. prowadzi do wniosku, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do treści art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być nadto niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.), a okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.). Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3 (art. 38 ust. 6 u.p.s.) Sąd meriti podkreślił, że z przywołanego unormowania wynika uznaniowość dotycząca dwóch elementów rozstrzygnięcia, a mianowicie ustalenia kwoty zasiłku okresowego, jak i długości okresu zasiłkowego. Innymi słowy, decyzja w tym zakresie podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, tym niemniej organ nie może stronie przyznać świadczenia w niższej kwocie, a także wyższej niż to zostało określone w ustawie. Sąd Wojewódzki podał, że jak wynika z prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń, miesięczny dochód strony w miesiącu październiku wyniósł 542 zł, na który składał się zasiłek dla bezrobotnych --155,30 zł oraz zasiłek stały - 386,70 zł. Natomiast od miesiąca listopada dochód strony stanowiła kwota 529 zł z tytułu zasiłku stałego. Sąd wskazał, że od dnia 1 października 2012 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi - 542 zł. Różnica między kryterium dochodowym a dochodem strony w listopadzie wyniosła 13 zł (542 zł - 529 zł), z czego 50% to kwota 6,50 zł, odpowiadająca 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s.). W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy dokonały prawidłowego wyliczenia, a następnie określiły minimalną wysokość kwoty zasiłku okresowego na 20 zł miesięcznie. Sąd meriti podniósł, że jeśli nawet przyjąć zgodnie z twierdzeniem strony, że pismo z dnia 30 września 2013 r. zawierało wniosek o przyznanie zasiłku okresowego od miesiąca października, to osiągnięty przez stronę dochód w miesiącu sierpniu, jak i w miesiącu wrześniu 2013 r., nie pozwoliłby również na przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Za dochód zgodnie z art. 8 ust. 1, uważa się sumę miesięcznych przychodów za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Sąd Wojewódzki wskazał, że jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, w tym aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] 2013 r. i załączonych dokumentów, w sierpniu i we wrześniu strona otrzymała zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 673,25 zł. Zatem w miesiącu sierpniu strona osiągnęła dochód, który przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i dochód ten nie był niższy od tego kryterium, podobnie w miesiącu wrześniu. Zgodnie zaś z treścią przywołanego art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dochód osiągnięty w tych miesiącach nie pozwalał na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Tym samym Sąd meriti uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, wydane decyzje odpowiadają prawu i podkreślił, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy i rozważyły okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego oraz uzasadniając swoje stanowisko, wskazując na przesłanki, którymi się kierował przy przyznawaniu świadczenia oraz jego odmowy za październik 2013 r. Sąd I instancji wskazał, że organy administracyjne słusznie wskazały, że rozpatrując wniosek i ustalając wysokość świadczenia, uwzględniły nie tylko interes strony wnioskującej, ale interesy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej oraz własne środki finansowe. Sąd meriti podkreślił, że poza sporem pozostawało, że A. Sz. jest objęta systematyczną pomocą społeczną, co znalazło potwierdzenie w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych (decyzje Burmistrza X z dnia [...] 2013 r., w tym nr [...] przyznające skarżącej pomoc w formie zasiłku celowego w październiku w kwocie 700 zł (zmienionej następnie w wyniku autokontroli i przyznająca dodatkowo kwotę 542 zł tytułem specjalnego zasiłku celowego, które zostały również zakwestionowane przez skarżącą) czy z tej samej daty decyzje: nr [...] przyznająca zasiłek stały w kwocie 386,70 zł, a następnie w kwocie 529 zł oraz nr [...] przyznająca jeden gorący posiłek dziennie w okresie 18 październik - 20 listopada 2013 r.) Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. Sz. i zaskarżyła go w całości, zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania 1§2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 2 Konstytucji RP, art. 69 Konstytucji RP art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, - naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a., polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji mimo iż została ona wydana z naruszeniem art. art. 2 Konstytucji RP, art. 69 Konstytucji RP art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, które to naruszenie przepisów prawa materialnego mogło mieć wpływ na jego wynik. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o rozważenie złożenia pytania prawnego w przedmiocie zgodności art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 69 Konstytucji RP, jak też o rozważenie złożenia pytania prawnego w przedmiocie zgodności art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej z art. 69 Konstytucji RP, w sytuacji gdy decyzje dotyczą osoby niepełnosprawnej. Skarżąca kasacyjnie wniosła zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżony wyrok jest wadliwy, a zakres pomocy społecznej dla osoby niepełnosprawnej, zgodnie z art. 69 Konstytucji winien być określony ustawowo. Tym samym nie jest dopuszczalne by zakres ten był limitowany aktem prawa miejscowego - uchwałą budżetową uchwalaną przez radę gminy. W ocenie strony skarżącej podstawą prawną wydanej decyzji były przepisy stojące w sprzeczności z Konstytucją. Odpowiedź na skargę nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku (cyt.): "1. naruszenie przepisów postępowania 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 2, art. 69 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na nie uchyleniu zaskarżonej decyzji mimo iż została ona wydane z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP, art. 69 Konstytucji RP art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej które to naruszenie przepisów prawa materialnego mogło mieć wpływ na jego wynik". W związku z powyższym wyjaśnić należy, że przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Z tych powodów podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Brak natomiast oparcia w analizowanej sprawie wyroku na przepisie art. 145 § 1pkt 1lit. a) p.p.s.a., uwarunkowane było oceną prawnomaterialną, którą wyraził Sąd pierwszej instancji. Wyjaśnić też trzeba, że sformułowanie zarzutu polegającego na powiązaniu art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP sugeruje, że autor skargi kasacyjnej stał na stanowisku, iż to art. 1 § 2 sądowej ustawy ustrojowej był niezgodny z w/w normami konstytucyjnymi. Na czym jednak ten brak zgody polegał, autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, zaś – w ocenie składu orzekającego - nie można dopatrzeć się w tym przypadku tego rodzaju niezgodności. Z powodu zaś tego, iż – jak wyżej to wyjaśniono - art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ma charakter wyłącznie ustrojowy, niezrozumiałe było także powiązanie tego przepisu z art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. Odnosząc się natomiast do zarzutu, wskazanego przez autora skargi kasacyjnej w pkt 2, wskazać trzeba, że miał on charakter materialnoprawny a zatem nie można było traktować obrazy art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. oraz art. 2 i art. 69 Konstytucji RP w kategoriach naruszenia przepisów postępowania. Jednocześnie zaakcentować trzeba, że wydane w tym przypadku decyzje oparte zostały przede wszystkim na przepisie art. 38 ust 1-6 u.p.s. Przepis ten jednak nie został objęty zarzutami kasacyjnymi, a zatem brak było podstaw do rozważania przez skład orzekający zgodności w/w regulacji prawnej z przepisami konstytucyjnymi. Zarzuty kasacyjne dotyczyły – jak wyżej wspomniano – jedynie art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s., przy czym art. 3 ust. 1 u.p.s. nie był podstawą wydania ani decyzji zaskarżonej ani decyzji organu I instancji. Z tego też względu brak było również podstaw do rozważania przez skład orzekający kwestii jego zgodności z art. 2 i art. 69 Konstytucji RP. Brak było także podstaw do rozważania w tej sprawie zgodności z Konstytucją RP art.39 ust.1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 u.p.s., gdyż przepisy te, nie były objęte zarzutami kasacyjnymi. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia w niniejszym postępowaniu art. 2 i art. 69 Konstytucji RP oraz niezgodności z nimi art. 3 ust. 3 u.p.s., wskazać trzeba, że zarzuty te nie były uzasadnione. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Norma ta jest zasadą ustrojową państwa polskiego, która polega na tym, iż państwo jest zarządzane zgodnie z prawem, to jest prawo winno być wytyczną działania państwa. Innymi słowy, demokratyczne państwo prawne ma zabezpieczać wpływ obywateli na władzę publiczną w tym zabezpieczać ich udział w podejmowaniu decyzji państwowych. W związku z powyższym, wydanie decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego, nie mogło oznaczać uchybienia powyższej normie. Po myśli natomiast art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Przepis ten nakłada zatem na państwo obowiązek odrębnego potraktowania osób niepełnosprawnych, a który to obowiązek sprowadza się do stworzenia regulacji szczególnej dla tego rodzaju grupy osób. Regulację tę stanowi zaś ustawa o pomocy społecznej, która – aby być wykonalną - musi być dostosowana do możliwości finansowych państwa. W związku z tym, skoro Konstytucja RP odsyła w omawianym zakresie do regulacji ustawowej, a ta jest pochodną zasobności państwa, to nie można twierdzić, że osoby niepełnosprawne mają prawo do zaspokojenia wszystkich swoich roszczeń. Sytuacja ich bowiem nie może abstrahować od aktualnego poziomu dobrobytu ogółu obywateli. Biorąc też powyższe pod uwagę należało uznać, że nie był usprawiedliwiony zarzut, iż art. 3 ust. 3 u.p.s., stanowiąc, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, był niezgodny z w/w zasadami konstytucyjnymi. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI