Orzeczenie · 2025-10-14

I OSK 2739/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-14

NSAnieruchomościWysokansa

wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniedroga publicznagospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjnepostępowanie cywilnezrzeczenie się prawaumowasąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. F. na decyzję Wojewody Pomorskiego o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 98 ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 10 ust. 5 u.g.g., art. 58 § 1 k.c., art. 56 k.c., art. 60 k.c.). Zarzuty dotyczyły m.in. nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów, błędnego ustalenia faktycznego co do uzgodnień z gminą, braku podstaw do umorzenia postępowania oraz naruszenia zasad pogłębiania zaufania i nieodstępowania od utrwalonej praktyki. Skarżąca kwestionowała również skuteczne zrzeczenie się prawa do odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że kwestia ważności oświadczenia woli skarżącej o zrzeczeniu się odszkodowania została prawomocnie oceniona przez sąd powszechny, który stwierdził istnienie umowy o zwolnienie z długu przyszłego. W związku z tym, ocena sądu cywilnego wyklucza dalsze postępowanie administracyjne w tej sprawie, a organ administracji miał trafne podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. NSA powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym tryb cywilnoprawny ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem konsensualnym, a jego załatwienie wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że prawomocne rozstrzygnięcie sądu cywilnego dotyczące umowy o zwolnienie z długu przyszłego wyklucza dalsze postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy istnieje prawomocne rozstrzygnięcie sądu cywilnego dotyczące kwestii odszkodowania.

Zagadnienia prawne (3)

Czy oświadczenie o zamiarze przekazania nieruchomości pod drogę publiczną, złożone przed prawomocnością decyzji podziałowej, może skutkować utratą prawa do odszkodowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli oparte jest na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej i zostało prawomocnie ocenione przez sąd cywilny jako umowa o zwolnienie z długu przyszłego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kwestia ważności oświadczenia woli skarżącej o zrzeczeniu się odszkodowania została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd powszechny, który stwierdził istnienie umowy o zwolnienie z długu przyszłego. To rozstrzygnięcie cywilnoprawne wyklucza możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia odszkodowania.

Czy sąd administracyjny jest właściwy do oceny ważności oświadczenia woli strony dotyczącego zrzeczenia się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny oświadczenia woli na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, gdyż sprawa ważności oświadczenia woli lub skutków czynności cywilnoprawnej należy do właściwości sądu cywilnego.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ocena oświadczenia woli strony, jego ważności i skutków cywilnoprawnych należy do wyłącznej kompetencji sądów cywilnych, zgodnie z art. 1 i 2 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (np. art. 7, 77 k.p.a.) przez organy administracji może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli kwestia odszkodowania została już rozstrzygnięta w trybie cywilnoprawnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli kwestia odszkodowania została prawomocnie rozstrzygnięta przez sąd cywilny, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie ustalania odszkodowania stają się niezasadne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia dowodów czy błędnych ustaleń faktycznych przez organy administracji nie mogły zmienić oceny prawnej sytuacji, która została już przesądzona przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną J. F. od wyroku WSA w Gdańsku.

Przepisy (21)

Główne

u.g.n. art. 98 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten, w zw. z art. 10 ust. 5 u.g.g., dopuszcza możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na rzecz gminy z przeznaczeniem pod drogi, nawet przed prawomocnością decyzji podziałowej, jeśli jest oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej.

u.g.g. art. 10 § 5

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Wspólnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. reguluje kwestię zrzeczenia się odszkodowania za nieruchomości przeznaczone pod drogi.

Dz. U. 2018 poz 121 art. 98 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Tekst jednolity z 2018 r. - odnosi się do odszkodowania za wywłaszczenie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7