I OSK 2734/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o opłacie za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, uznając wadliwe doręczenie decyzji stronie mieszkającej w UK.
Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarżąca, mieszkająca w Wielkiej Brytanii, nadała odwołanie po terminie, co zostało stwierdzone przez SKO i potwierdzone przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie, uznając, że organ pierwszej instancji wadliwie doręczył decyzję skarżącej, nie pouczając jej o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce po Brexicie, co skutkowało nieprawidłowym biegiem terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Katowicach. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarżąca, mieszkająca na stałe w Wielkiej Brytanii, nadała odwołanie w brytyjskiej placówce pocztowej 10 czerwca 2022 r., które wpłynęło do polskiej placówki 17 czerwca 2022 r. SKO uznało, że termin minął 13 czerwca 2022 r. WSA podtrzymało to stanowisko, wskazując, że po Brexicie nadanie przesyłki w Wielkiej Brytanii nie jest równoznaczne z wniesieniem pisma do organu, a datą złożenia jest data wpływu do polskiej placówki. NSA uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za zasadne. Stwierdził, że organ pierwszej instancji, mając wiedzę o zamieszkiwaniu skarżącej poza UE, był zobowiązany na mocy art. 40 § 4 i 5 k.p.a. do pouczenia jej o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce i pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w przypadku braku takiego pełnomocnika. Niewykonanie tego obowiązku spowodowało, że decyzja nie została prawidłowo doręczona, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i postanowienie SKO.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, po Brexicie nadanie pisma w Wielkiej Brytanii nie jest równoznaczne z wniesieniem go do organu, a datą złożenia jest data wpływu do polskiej placówki pocztowej.
Uzasadnienie
Po Brexicie Wielka Brytania przestała być członkiem UE, a okres przejściowy zakończył się 30 grudnia 2020 r. Od 1 stycznia 2021 r. nadanie przesyłki w angielskim urzędzie pocztowym nie jest równoznaczne z wniesieniem jej do organu administracji, a datą złożenia pisma stała się data jego wpływu do polskiej placówki pocztowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 40 § ust. 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona zamieszkała poza granicami kraju obowiązana jest wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń.
k.p.a. art. 40 § ust. 5
Kodeks postępowania administracyjnego
W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie.
k.p.a. art. 57 § § 5 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w innym państwie członkowskim UE, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie EFTA - stronie umowy o EOG.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli uzna jej bezzasadność.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i orzeka reformatoryjnie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 189
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA z urzędu bada przesłanki skutkujące uchyleniem zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
WspierRodzUst art. 5 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie w stosunku do osoby posiadającej obywatelstwo polskie, ale niezamieszkałej i nieprzebywającej na terytorium RP, a zamieszkałej i przebywającej wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii.
WspierRodzUst art. 194 § ust. 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie w stosunku do osoby posiadającej obywatelstwo polskie, ale niezamieszkałej i nieprzebywającej na terytorium RP, a zamieszkałej i przebywającej wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA nie orzeka o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż dotyczy to kosztów postępowania między stronami.
p.p.s.a. art. 254 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu przyznawane jest przez WSA.
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu przyznawane jest przez WSA.
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji polegające na wadliwym doręczeniu decyzji skarżącej mieszkającej w Wielkiej Brytanii, bez pouczenia o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce po Brexicie. Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, poprzez uznanie odwołania za wniesione po terminie, mimo wadliwego doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 194 ust. 2 WspierRodzUst) uznano za przedwczesne do rozstrzygnięcia na tym etapie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Po 1 lutego 2020 r. Wielka Brytania przestała być członkiem Unii Europejskiej ale dopiero 30 grudnia 2020 r. minął okres przejściowy, w którym przepisy unijne miały zastosowanie do Wielkiej Brytanii. Wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE spowodowało również konsekwencje dotyczące dochowania terminów doręczania przesyłek pocztowych. Od 1 stycznia 2021 r. nadanie przesyłki zawierającej pismo procesowe w angielskim lub szkockim urzędzie pocztowym nie jest równoznaczne z wniesieniem go do organu administracji czy sądu. Zatem zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 4 k.p.a. Skarżąca obowiązana była do wskazania w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń. W tej sytuacji, organ pierwszej instancji zobligowany był do poinformowania jej o treści art. 40 ust. 5 k.p.a. a następnie do pozostawienia decyzji w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Obowiązków tych organ pierwszej instancji nie wykonał. W ocenie Sądu kasacyjnego oznacza to, że Kolegium pomijając wadliwe wykonanie przez organ pierwszej instancji obowiązków wynikających z art. 40 ust. 4 i ust. 5 k.p.a. naruszyło art. 9 k.p.a z którego wynika nakaz czuwania nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń pism procesowych stronom zamieszkałym poza UE po Brexicie, obowiązków organów administracji w zakresie pouczania stron, oraz wpływu Brexitu na stosowanie przepisów k.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji po Brexicie i stosowania przepisów k.p.a. w kontekście doręczeń zagranicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje Brexitu dla obywateli mieszkających za granicą i ich interakcji z polską administracją, podkreślając znaczenie prawidłowego doręczania pism i pouczania stron.
“Brexit i polskie urzędy: Jak nie stracić terminu na odwołanie, mieszkając w UK?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2734/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska /sprawozdawca/ Karol Kiczka Piotr Przybysz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Gl 1492/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-05-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 188 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 26 listopada 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1492/22 w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/678/2022/10337 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Wyrokiem z 30 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.D. (Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (Kolegium) z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy : Prezydent Miasta D. (Prezydent) decyzją z [...] kwietnia 2022r. postanowił : 1. ustalić dla Skarżącej opłatę za pobyt pełnoletniego wychowanka E.D. urodzonego 21 sierpnia 2000 r. w pieczy zastępczej - na okres od 1 września 2020 r. do 31 maja 2021 r. w wysokości: 694,00 zł miesięcznie, - na okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 września 2021 r. w wysokości: 746,00 zł miesięcznie. 2. zobowiązać Skarżącą do uiszczenia opłat za okres od 1 września 2020 r. do 30 września 2021 r. w łącznej wysokości: 9.230,00 zł do ostatniego dnia miesiąca, w którym decyzja stała się ostateczna do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Al. [...] w D. lub na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej GETIN BANK SA Nr [...]. 3. W przypadku nie uiszczenia ww. opłaty poinformował stronę, że będą naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja ustalająca opłatę stała się ostateczna. W decyzji zostało umieszczone rozbudowane pouczenie, którego pkt 1 informował stronę o prawie do złożenia odwołania od decyzji do Kolegium z pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od jej doręczenia. Decyzja została doręczona Skarżącej, która przebywa na terenie Wielkiej Brytanii 28 maja 2022 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało nadane w brytyjskiej placówce pocztowej 10 czerwca 2022 r. i wpłynęło do polskiej placówki pocztowej 17 czerwca 2022 r. Kolegium stwierdziło, że Skarżąca uchybiła terminowi wynikającemu z art.129 k.p.a. , który minął w dniu 13 czerwca 2022 r. Przywołało treść art. 57 § 4 i 5 k.p.a i stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji Skarżąca została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Natomiast odwołanie to wniesione zostało po terminie wymaganym przepisami prawa 17 czerwca 2022 r., który był dniem nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając mu : 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia tj. art. 57 § 5 pkt 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt.7 k.p.a. poprzez brak zawarcia w treści decyzji nr [...] dokładnego pouczenia o sposobie wniesienia odwołania od decyzji, gdyż pouczenie te było ograniczone wyłącznie do terminu i trybu wniesienia środka odwoławczego pomimo, iż strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a organ od kilku lat ma wiedzę o tym, że Skarżąca mieszka stale w Anglii i nigdy wskazanego pouczenia nie zastosował; 2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia tj. art. 8, art. 9, art. 12 k.p.a. poprzez brak zawarcia w treści decyzji nr [...] dokładnego pouczenia o sposobie wniesienia odwołania, gdyż pouczenie te było ograniczone wyłącznie do terminu i trybu wniesienia środka odwoławczego pomimo, iż strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a organ od kilku lat ma wiedzę o tym, że skarżąca mieszka stale w Anglii. 3. naruszenie przepisu art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Składając ww. zarzuty strona wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz o wstrzymanie wykonalności decyzji organu I instancji z uwagi na to, że przymusowe wobec niej wykonanie decyzji skutkować będzie tym, że nie będzie miała za co kupić pożywienia, a w stosunku do jej osoby może zostać przeprowadzona nawet eksmisja. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. Sąd wyjaśnił, że zaskarżonym postanowieniem Kolegium stwierdził uchybienie wniesienia odwołania przez Skarżącą na rozstrzygnięcie organu I instancji. Przypomniał, że poza sporem pozostają daty doręczenia decyzji organu I instancji skarżącej i data nadania odwołania w brytyjskim urzędzie pocztowym. Jak wynika z treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo m.in. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. 1 lutego 2020 r. Wielka Brytania przestała być członkiem Unii Europejskiej ale dopiero 30 grudnia 2020 r. minął okres przejściowy, w którym przepisy unijne miały zastosowanie do Wielkiej Brytanii. Wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE spowodowało również konsekwencje dotyczące dochowania terminów doręczania przesyłek pocztowych. Od 1 stycznia 2021 r. nadanie przesyłki zawierającej pismo procesowe w angielskim lub szkockim urzędzie pocztowym nie jest równoznaczne z wniesieniem go do organu administracji czy sądu. Datą złożenia pisma stała się więc przy drodze pocztowej data jego wpływu do polskiej placówki pocztowej. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca nadała odwołanie w brytyjskiej placówce pocztowej 10 czerwca 2022 r. ale do polskiej placówki pocztowej dotarła ona dopiero w dniu 17 czerwca 2022 r. W konsekwencji spowodowało to uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez stronę. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu naruszenie: I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów prawa materialnego, co miało wynik na rozstrzygnięcie sprawy: a) art. 5 ust 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 194 ust 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r., Nr 149, poz., 887 ze zm., dalej jako: WspierRodzUst) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie w stosunku do Skarżącej, ponieważ ustawa swoim zakresem podmiotowym nie obejmuje osób posiadających obywatelstwo polskie, ale niezamieszkałych i nie przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,- ale zamieszkałych i przebywających wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii, tj. kraju nie będącego w momencie wydania decyzji przez Prezydenta (5 maja 2022 r.) ani krajem członkowskim Unii Europejskiej ani państwem członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, co miało wynik na rozstrzygnięcie sprawy: a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art. 40 ust. 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej jako: KPA) poprzez błędną wykładnię przepisu art. 151 PPSA jego zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z nieuwzględnieniem przepisu art. 40 ust. 5 k.p.a.. Błędna wykładnia i nieuwzględnienie przepisu art 40 ust. 5 k.p.a. i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA polegało na nieuwzględnieniu naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej - w tym przypadku Prezydenta. Organ ten był bowiem zobowiązany w trakcie prowadzonego przed nim postępowania do pouczenia Skarżącej o obowiązku wskazania pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas prowadzonych postępowań administracyjnych w sytuacji, gdy Skarżąca nie miała miejsca zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, b) art. 151 p.p.s.a.w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 151 p.p.s.a.jego zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art. 9 k.p.a.. Błędna wykładnia i nieuwzględnienie przepisu art. 9 k.p.a. i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.polegało na nieuwzględnieniu naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, który był zobowiązany do należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ani w żadnej decyzji wydanej przez Prezydenta ani w którymkolwiek z pism adresowanych na Skarżącą przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie doszło do poinformowania Skarżącej o wpływie wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej (dalej jako: Brexit) na stosowanie przepisu art. 40 § 4 oraz art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.. Informacji nie udzieliło nawet SKO w Katowicach. c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 2 KPA poprzez błędną wykładnię przepisu art. 151 p.p.s.a.jego zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. Błędna wykładnia i nieuwzględnienie przepisu art. 8 § 2 k.p.a. i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegało na uprzednim kierowaniu korespondencji do skarżącej na adres zagraniczny bez uprzedniego poinformowania o konieczności ustanowienia pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie nieuwzględnienia przyjętej praktyki i niepoinformowanie o konsekwencjach tejże praktyki organu administracji publicznej. d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 i 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisu art. 151 p.p.s.a. jego zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art, 107 § 1 pkt 7 i 57 § 5 pkt 2 k.p.a. ze względu na niedopełnienie przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązków określonych przepisami procesowymi, tj. niezawarcia w treści decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta D. przez Kierownika Działu Opieki nad Dzieckiem i Rodziną ([...]) informacji o sposobie wniesienia odwołania od decyzji i ograniczenia jej do terminu i trybu wniesienia środka odwoławczego. Organ administracji publicznej posiadał bowiem od kilku lat wiedzę o tym, że skarżąca nie miała miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i stale przebywała na terytorium Wielkiej Brytanii. Wskazując na powyższe podstawy i mając na uwadze przedstawione naruszenia Skarżąca wniosła o : 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie na podstawie przepisu art. 188 p.p.s.a.wyroku reformatoryjnego oraz 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części i tym samym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych a ewentualnie gdyby powyższe roszczenie nie zostało przez tut. Sąd uwzględnione, w drugiej kolejności wniosła o: 3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a.sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, co obliguje Sąd kasacyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów opartych na drugiej podstawie kasacyjnej . Zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem II.a i b petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 40 ust. 5 k.p.a. i art. 9 k.p.a. W sprawie nie ma sporu co do tego, że Skarżąca w dacie rozpoznawania sprawy przez organ pierwszej i drugiej instancji nie miała miejsca zamieszkania ani na terytorium Polski ani na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Niesporne jest również, że Skarżąca nie ustanowiła pełnomocnika mającego miejsce zamieszkania w Polsce, nie działała również za pośrednictwem konsula. Pisma nie były jej doręczane usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Zatem zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 4 k.p.a. Skarżąca obowiązana była do wskazania w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń. Stosownie do przywołanego w petitum skargi kasacyjnej art. 40 ust. 5 k.p.a. w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Zestawienie brzmienia art. 40 ust. 4 i ust. 5 k.p.a .oznacza, że organ pierwszej instancji nie może w przypadku osób, o których mowa w art. 40 ust. 4 k.p.a., a które nie ustanowiły pełnomocnika do doręczeń dokonywać doręczeń do krajów miejsca ich zamieszkania. Zobligowany jest do pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Inny sposób doręczenia niż pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia uznać należy za nieprawidłowy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Skarżąca nie ustanowiła w toku postępowania przed organem pierwszej instancji pełnomocnika do doręczeń. W tej sytuacji, organ pierwszej instancji zobligowany był do poinformowania jej o treści art. 40 ust. 5 k.p.a. a następnie do pozostawienia decyzji w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Obowiązków tych organ pierwszej instancji nie wykonał. W ocenie Sądu kasacyjnego oznacza to, że Kolegium pomijając wadliwe wykonanie przez organ pierwszej instancji obowiązków wynikających z art. 40 ust. 4 i ust. 5 k.p.a. naruszyło art. 9 k.p.a z którego wynika nakaz czuwania nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Sąd kasacyjny dostrzega okoliczność, że Kolegium podjęło próbę sanowania błędów organu pierwszej instancji wzywając Skarżącą do wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju. W stanie faktycznym sprawy, uznanie następnie przez Kolegium, że odwołanie wniesione zostało po terminie, w sytuacji w której decyzja nie została Skarżącej doręczona prawidłowo na skutek naruszenia przez Prezydenta art. 40 ust. 4 i ust. 5 k.p.a. oznacza, że również organ odwoławczy naruszył przywołane przepisy postępowania. W realiach niniejszej sprawy nie można bowiem uznać, by termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ pierwszej instancji. Odwołanie nie może zatem być uznane za wniesione po terminie. W zarzucie objętym punktem II.d petitum skargi kasacyjnej Skarżąca zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu niedostrzeżenie naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zarzut ten uznać należy za częściowo zasadny. Stosowanie do art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Prawidłowe pouczenie, dotyczące środków zaskarżenia, powinno odpowiadać warunkom stawianym przez ustawodawcę wobec tego elementu decyzji i pouczenie takie powinno zawierać wskazanie, czy i w jakim trybie służy od decyzji odwołanie oraz informacje o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lutego 2024 r. I OSK 153/23 (a skład orzekający stanowisko to podziela) w orzecznictwie sądowym dostrzega się konieczność respektowania tej zasady z uwzględnieniem okoliczności sprawy, i tak przykładowo w wyroku NSA z 28 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1124/11 wskazano: "Brak pouczenia podmiotu zagranicznego o warunkującym zachowanie terminu do złożenia odwołania sposobie jego nadania, stanowiącym niejako element trybu odwoławczego, o którym mowa w art. 107 § 1 k.p.a. i art. 129 § 1 i 2 k.p.a., byłoby pozbawieniem strony prawa do sądu". W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji mając wiedzę o zamieszkiwaniu Skarżącej w Wielkiej Brytanii nie poinformował jej, że termin do wniesienia odwołania uznany zostanie za zachowany jedynie w sytuacji, w której pismo zawierające tenże środek odwoławczy przekazane zostanie przed upływem terminu do jego wniesienia polskiemu operatorowi publicznemu. Informacja ta miała zaś istotne znaczenia dla umożliwienia Skarżącej terminowego wniesienia odwołania. Powyższe uchybienie organu pierwszej instancji miałoby jednak znaczenie jedynie w razie rozpoznawania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niezasadny jest natomiast zarzut objęty punktem II c petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z przywołanym przez Skarżącą art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przepis ten odwołuje się zatem do utrwalonej praktyki orzekania a nie do jednostkowego działania organu. Na obecnym etapie postępowania za przedwczesne uznać należy odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest 5 ust 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 194 ust 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r., Nr 149, poz, 887 ze zm.). Przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Sąd Wojewódzki a obecnie Sąd kasacyjny jest kwestia, czy Kolegium prawidłowo uznało, że Skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu nie zaś kwestia merytorycznej prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji. Uznając, że skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy, jak również uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI