I OSK 2721/12

Naczelny Sąd Administracyjny2014-05-15
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościdrogi publicznenabycie z mocy prawaart. 73 ustawy wprowadzającejwładztwo publicznoprawnepas drogowygminaNSApostępowanie administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organy administracji prawidłowo wykazały spełnienie przesłanek nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę gminną.

Sprawa dotyczyła nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. nieruchomości zajętej pod drogę gminną, na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną. WSA uchylił decyzje administracyjne, uznając brak wystarczających dowodów na zajęcie nieruchomości pod drogę i władztwo publicznoprawne. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym wyrys z mapy ewidencyjnej i zaświadczenie naczelnika wydziału, jednoznacznie potwierdza spełnienie przesłanek z art. 73 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje administracyjne dotyczące stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. nieruchomości zajętej pod drogę gminną. WSA uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż działka była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu publicznoprawnym w dniu 31 grudnia 1998 r. NSA nie zgodził się z tym stanowiskiem. Sąd kasacyjny podkreślił, że wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją o stanie na 31 grudnia 1998 r. jest dokumentem urzędowym, który jednoznacznie wskazuje, że działka nr [...] znajdowała się w pasie drogowym ul. [...] w L. Ponadto, NSA uznał, że zaświadczenie Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej wraz z kopiami umów dotyczących utrzymania dróg potwierdzają sprawowanie władztwa publicznoprawnego nad działką, nawet jeśli umowy te nie wymieniały bezpośrednio numeru ewidencyjnego działki. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając zasadność skargi kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zgromadzony materiał dowodowy, w tym wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją o stanie na 31 grudnia 1998 r. oraz zaświadczenie naczelnika wydziału gospodarki komunalnej wraz z kopiami umów dotyczących utrzymania dróg, jednoznacznie potwierdza spełnienie przesłanek zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i sprawowania nad nią władztwa publicznoprawnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją o stanie na 31 grudnia 1998 r. jest dokumentem urzędowym, który dowodzi zajęcia działki pod drogę publiczną. Zaświadczenie naczelnika wydziału i umowy dotyczące utrzymania dróg potwierdzają sprawowanie władztwa publicznoprawnego, nawet bez bezpośredniego wskazania numeru działki w umowach, jeśli działka znajduje się w pasie drogowym objętym pracami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przesłanki: zajęcie pod drogę publiczną, władanie w dniu 31.12.1998 r., brak własności po stronie SP/j.s.t.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji naruszającej prawo materialne lub procesowe.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazanie organowi wykonania czynności.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi formalne skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wszelkiego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

u.o.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych

Definicja drogi publicznej (zaliczona do kategorii dróg, powszechnie dostępna).

u.o.d.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego jako urządzenia technicznego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego.

Dz.U. 1998 nr 133 poz. 872 art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Przekształcenie dotychczasowych dróg lokalnych miejskich w drogi gminne z dniem 1 stycznia 1999 r.

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe jako dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrys z mapy ewidencyjnej z adnotacją o stanie na 31.12.1998 r. jest dokumentem urzędowym potwierdzającym zajęcie działki pod drogę publiczną. Zaświadczenie naczelnika wydziału gospodarki komunalnej oraz kopie umów dotyczących utrzymania dróg potwierdzają sprawowanie władztwa publicznoprawnego nad działką. Władztwo publicznoprawne nad działką znajdującą się w pasie drogowym objętym umowami o utrzymanie dróg jest wykazane, nawet bez bezpośredniego wymienienia numeru działki w umowach.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości spełnienia przesłanek z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną.

Godne uwagi sformułowania

Nie do zaakceptowania jest stanowisko Sądu I instancji, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie spełniona została przesłanka zajęcia działki nr [...] pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego w stosunku do tej działki, a tym samym naruszyły art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa. Omawiany wyrys z mapy ewidencyjnej przedstawia granice drogi publicznej - ul. [...] w L., wraz z granicami działek, zajętych pod drogę publiczną, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Z dokumentu tego wynika jednoznacznie, że działka nr [...], położona jest w całości w pasie drogowym ul. [...] w L. Nie można mieć zatem wątpliwości, iż władztwo publicznoprawne nad działką nr [...] zostało wykazane. Skoro bowiem działka ta znajdowała się w pasie drogi publicznej - ul. [...], pozostającej we władaniu Gminy, nie sposób jest uznać, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na tę działkę. Podkreślenia przy tym wymaga, że dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienianie w umowie numerów ewidencyjnych działek, skoro działki te znajdują się w granicach drogi publicznej, objętej pracami określonymi w tej umowie.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

sprawozdawca

Janusz Furmanek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i dowodzenie spełnienia przesłanek nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną, w szczególności znaczenie dokumentów urzędowych (mapy ewidencyjne) i dowodów władztwa publicznoprawnego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i faktycznego na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz specyfiki nabycia nieruchomości pod drogi publiczne w ramach reformy administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego przepisu dotyczącego nabycia nieruchomości pod drogi publiczne, który często budzi wątpliwości interpretacyjne. Wyrok NSA wyjaśnia, jakie dowody są wystarczające do wykazania spełnienia przesłanek.

Jak udowodnić nabycie drogi gminnej z mocy prawa? NSA rozstrzyga kluczowe wątpliwości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2721/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-11-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /sprawozdawca/
Janusz Furmanek
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 809/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-07-31
Skarżony organ
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 76 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędziowie NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.) del. NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 809/12 w sprawie ze skargi Gminy Miejskiej L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Gminy Miejskiej L. na rzecz Ministra Infrastruktury i Rozwoju kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 809/12 po rozpoznaniu skargi Gminy Miejskiej L. uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oraz decyzję Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ww. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., uchylił w całości decyzję Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0429 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej L. w obrębie [...], zajętej pod drogę gminną stanowiącą część ulicy [...] w L. i orzekł o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miejską L. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że wnioskiem z dnia 11 października 2010 r. W. D. wystąpiła o wydanie, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. prawa własności opisanej wyżej nieruchomości.
Wojewoda M., działając na podstawie art. 73 powołanej ustawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę L. własności przedmiotowej nieruchomości, zajętej pod drogę gminną stanowiącą część ulicy [...] w L.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent Miasta L. wskazując, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa.
Rozpoznając sprawę organ drugiej instancji przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i zaznaczył, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego, braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.
Przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaznaczył, że z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2007 r., Rep. A nr [...] i pisma Sądu Rejonowego w L. V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 6 sierpnia 2010 r. wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielami działki nr [...] byli F. G., K. G., J. S., H. S., H. K., W. D., I. S. i S. K. Obecnie współwłaścicielami działki nr [...] są F. G., K. G., J. S., H. S., W. D., I. S. i S. K.
Organ odwoławczy podkreślił, że z załącznika nr [...] do uchwały nr [...] Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. St. Warszawskiego Nr 17, poz. 186) wynika, że ul. [...] w L. została zaliczona do dróg lokalnych miejskich. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. dotychczasowe drogi lokalne miejskie stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi.
Na fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], pod drogę publiczną - ul. [...] w L., wskazuje wyrys z mapy ewidencyjnej wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 grudnia 2004 r., który przedstawia granice części nieruchomości zajętych pod drogę publiczną, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.
Organ odwoławczy zaznaczył, że w sprawie udokumentowana została również przesłanka władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową działką. Materiał dowodowy zawiera zaświadczenie Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 2010 r., znak [...], z którego wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r., działka nr [...], obręb [...], stanowiła część ul. [...], która posiadała jezdnię o nawierzchni gruntowej oraz oświetlenie uliczne. W piśmie tym wskazano, że Gmina L. sprawowała zarząd nad przedmiotową działką m.in. poprzez profilowanie i doziarnianie nawierzchni gruntowych, prowadzenie utrzymania zimowego oraz ponoszenia kosztów opłat za modernizację i konserwację oświetlenia ulicznego oraz za energię elektryczną. Dowodami potwierdzającymi wykonywanie powyższych czynności są kopie umów z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] i z dnia [...] października 1997 r., nr [...] zawarte pomiędzy Gminą L. a firmą "[...]" s.c. z siedzibą w Warszawie, dotyczące całodobowego utrzymania zimowego dróg lokalnych miejskich i ciągów pieszych w czasie opadów i gołoledzi przez cały czas ich trwania zgodnie z wykazem nr "C" i "E" do umowy, kopia umowy z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] zawarta pomiędzy Gminą L. a H. O., właścicielem Zakładu [...], gdzie w wykazie Nr 1 do umowy wymieniona została ulica [...] oraz kopia umowy z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...] zawarta pomiędzy Gminą L., a spółką [...] S.A. w Warszawie dotycząca bieżącej konserwacji oświetlenia ulicznego na terenie Gminy L.
W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że wszystkie przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w przedmiotowej sprawie zostały spełnione, a tym samym były podstawy do wydania stosownej decyzji.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podkreślił, że w jego ocenie w sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów kpa. Jednocześnie organ drugiej instancji uznał, że wobec niewłaściwego wskazania przez organ pierwszej instancji jako strony postępowania Gminy L. zamiast Gminy Miejskiej L., konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności opisanej wyżej nieruchomości przez Gminę Miejską L.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Gminy Miejskiej L., stwierdził, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie Sąd wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Powołany przepis określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.
Sąd podkreślił, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, na podstawie tego przepisu.
Powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy dzieli zaś drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, gminne i lokalne miejskie oraz zakładowe.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. sformułowanie - nieruchomości zajęte pod drogi publiczne - oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.
Sąd zwrócił uwagę, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy przeznaczone do powszechnego korzystania. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.
Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie uznały, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w powołanym wyżej art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miejską L. prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0429 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej L., obręb [...], zajętej pod drogę gminną stanowiącą część ulicy [...] w L.
Sąd zaznaczył, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż właścicielami działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. byli F. G., K. G., J. S., H. S., H. K., W. D., I. S. i S. K. Okoliczność powyższa nie budzi wątpliwości i nie jest przez strony w żaden sposób kwestionowana. Sąd zgodził się zatem z organami administracji publicznej, że w sprawie spełniona została, określona w art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, przesłanka braku przysługiwania w dniu 31 grudnia 1998 r. prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.
W ocenie Sądu uzasadnione wątpliwości budzi spełnienie pozostałych, określonych w powyższym przepisie przesłanek. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy nie wynika w sposób oczywisty, że w dniu 31 grudnia 1998 r. sporna działka nr [...] zajęta była pod drogę publiczną - ul. [...] w L. oraz że pozostawała ona we władaniu publicznoprawnym. W szczególności okoliczność zajęcia przedmiotowej działki w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną nie wynika jednoznacznie ze znajdującego się w aktach sprawy wyrysu z mapy ewidencyjnej gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 grudnia 2004 r., przedstawiającego granice części nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Wyrys ten sporządzony został w dniu 23 sierpnia 2010 r. i na jego podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić czy obrazuje on stan na dzień 31 grudnia 1998 r. Przedmiotowy wyrys nie określa też szczegółowo przebiegu pasa drogowego, jego urządzenia, granic, oznakowania. W aktach sprawy brak jest przy tym jakichkolwiek innych dokumentów dotyczących powyższych kwestii.
Z analizy akt sprawy nie wynika zdaniem Sądu również, że objęta zaskarżoną decyzją działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym. W ocenie Sądu, powoływane przez organy administracji publicznej takie dokumenty jak kopie umów z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] i z dnia [...] października 1997 r., nr [...] zawartych pomiędzy Gminą L., a firmą "[...]" s.c. z siedzibą w Warszawie, kopia umowy z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] zawartej pomiędzy Gminą L., a H. O., właścicielem Zakładu [...] oraz kopia umowy z dnia [...] grudnia 1996 r., nr [...] zawartej pomiędzy Gminą L., a spółką [...] S.A. w Warszawie, nie świadczą jednoznacznie, że określone w tych dokumentach czynności obejmowały również sporną działkę nr [...]. Z analizy tych dokumentów wynika co prawda, że przed dniem 31 grudnia 1998 r. Gmina L. zawierała umowy, na podstawie których zlecała wykonywanie określonych prac związanych z utrzymaniem, remontem, odśnieżaniem, konserwacją czy modernizacją dróg. Jednakże powyższe dokumenty nie odnoszą się bezpośrednio do działki nr [...]. Jak słusznie podniesiono w złożonej skardze, umowy te potwierdzają wykonywanie wskazanych w nich prac na ulicach położonych w L., w tym ul. [...]. Z ich treści nie wynika jednakże, że prace te wykonywane były w dniu 31 grudnia 1998 r. również na działce nr [...], zwłaszcza, że – jak wyżej wskazano – w sprawie nie zostało udokumentowane faktyczne zajęcie przedmiotowej działki pod ul. [...]. Zdaniem Sądu o spełnieniu przesłanki władztwa publicznoprawnego nie przesądza też powoływane w zaskarżonej decyzji zaświadczenie Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 2010 r., gdzie wskazano, że na dzień 31 grudnia 1998 r., działka nr [...], obręb [...], stanowiła część ul. [...], która posiadała jezdnię o nawierzchni gruntowej i oświetlenie uliczne oraz że Gmina L. sprawowała zarząd nad przedmiotową działką m.in. poprzez profilowanie i doziarnianie nawierzchni gruntowych, prowadzenie utrzymania zimowego oraz ponoszenia kosztów opłat za modernizację i konserwację oświetlenia ulicznego oraz za energię elektryczną. Sąd zwrócił uwagę, że zaświadczenie to nie zostało poparte jakimikolwiek dokumentami potwierdzającymi wykonywanie tych prac na działce nr [...]. Dokumentów takich nie stanowią bowiem zdaniem Sądu znajdujące się w aktach sprawy kopie umów.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organy rozpoznające niniejszą sprawę nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie spełniona została przesłanka zajęcia działki nr [...] pod drogę publiczną oraz władania tą działką przez podmiot publicznoprawny w dniu 31 grudnia 1998 r. Decyzje organów administracji publicznej wydane zatem zostały z naruszeniem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć obu instancji. Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ponownie oceni, po ewentualnym przeprowadzeniu dodatkowych dowodów, spełnienie przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, z uwagi na fakt, iż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie, iż organy administracji nie zgromadziły dowodów potwierdzających zaistnienie w stosunku do przedmiotowej działki nr [...] przesłanek z art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872).
Wobec powyższego, na podstawie art. 176 w związku z art. 185 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła Gmina Miejska L., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zasadnie skarżący kasacyjnie organ podnosi, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza stanowiska Sądu I instancji, jakoby organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie spełniona została przesłanka zajęcia działki nr [...] pod drogę publiczną, jak również władztwa publicznoprawnego w stosunku do tej działki, a tym samym naruszyły art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa.
Nie do zaakceptowania jest stanowisko Sądu I instancji, że okoliczność zajęcia działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną nie wynika jednoznacznie ze znajdującego się w aktach sprawy wyrysu z mapy ewidencyjnej gruntów wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 grudnia 2004 r. Należy zauważyć, że na dokumencie tym widnieje adnotacja osoby go sporządzającej, że granice części nieruchomości zajętych pod drogi publiczne zgodne są ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Powyższy wyrys z mapy ewidencyjnej wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2004 r. pod nr [...], stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument ten posiada szczególną moc dowodową i korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Omawiany wyrys z mapy ewidencyjnej przedstawia granice drogi publicznej - ul. [...] w L., wraz z granicami działek, zajętych pod drogę publiczną, zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Z dokumentu tego wynika jednoznacznie, że działka nr [...], położona jest w całości w pasie drogowym ul. [...] w L. Ustalenia organów zostały zatem dokonane w oparciu o dokument urzędowy, potwierdzający fakt zajęcia wymienionej nieruchomości pod drogę publiczną. Stawiany organom przez Sąd I instancji zarzut braku wykazania tego faktu jest zaś zupełnie niezrozumiały.
Nie sposób również podzielić stanowiska Sądu I instancji, że zgromadzona w sprawie dokumentacja w postaci zaświadczenia Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 2010 r. oraz kopii umów z dnia [...] listopada 1998 r., z dnia [...] października 1997 r., z dnia [...] marca 1998 r. i z dnia [...] grudnia 1996 r., nie potwierdza faktu, że działka nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym. Zaświadczenie Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 2010 r. wskazuje na fakt sprawowania władztwa publicznoprawnego nad sporną działką. W piśmie tym wskazano, że na dzień 31 grudnia 1998 r., działka nr [...] stanowiła część ul. [...], która posiadała jezdnię o nawierzchni gruntowej i oświetlenie uliczne oraz że Gmina L. sprawowała zarząd nad ww. działką m.in. poprzez profilowanie i doziarnianie nawierzchni gruntowych, prowadzenie utrzymania zimowego oraz ponoszenia kosztów opłat za modernizację i konserwację oświetlenia ulicznego oraz za energię elektryczną. Dowodami potwierdzającymi wykonywanie tych prac są kopie ww. umów, w których wymieniana jest ul. [...]. Nie można mieć zatem wątpliwości, iż władztwo publicznoprawne nad działką nr [...] zostało wykazane. Skoro bowiem działka ta znajdowała się w pasie drogi publicznej - ul. [...], pozostającej we władaniu Gminy, nie sposób jest uznać, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na tę działkę. Podkreślenia przy tym wymaga, że dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienianie w umowie numerów ewidencyjnych działek, skoro działki te znajdują się w granicach drogi publicznej, objętej pracami określonymi w tej umowie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI