I OSK 272/07

I OSK 272/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
III SA/Lu 269/06 - Wyrok WSA w Lublinie z 2006-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 269/06 w sprawie ze skargi W. K. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze Służby Celnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 października 2006 r., III SA/Lu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. K. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] w przedmiocie wydalenia ze Służby Celnej.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzeczeniem z dnia [...] nr [...] uznał W. K. winnym tego, że nie dopełnił powinności wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnego zachowania się w służbie i poza nią, gdyż w dniu 16 marca 2005r po służbie w Oddziale Celnym w [...], posiadał w torbie podręcznej 2 kartony papierosów marki "Monte Carlo" i 2 butelki wina bez polskich znaków skarbowych akcyzy, czym naruszył obowiązki służbowe przewidziane w art.32 ust.1 pkt.1 i pkt.5 ustawy z dnia 24 lipca 1999r o Służbie Celnej (Dz.U.Nr156,poz.1641) oraz za czyn ten wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Dyrektor Izby Celnej w [...] orzeczeniem z dnia [...] powyższe orzeczenie utrzymał w mocy. Uznał przy tym, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie nasuwa żadnych wątpliwości, że skarżący jest winny popełnienia zarzucanego mu czynu. W dniu 16 marca 2005r funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w [...] zatrzymali bowiem samochód, którym jako pasażer podróżował W. K.. W toku tej kontroli w torbie podręcznej skarżącego ujawnili papierosy i alkohol bez polskich znaków akcyzy. Skarżący faktu tego nie negował, różnie wyjaśniając jedynie okoliczności wejścia w posiadanie zatrzymanych wyrobów. Początkowo jako miejsce ich zakupu wskazywał okolice sklepu w [...], a potem iż nabył je bezpośrednio po zakończeniu służby od obcej osoby niedaleko budynku Oddziału Celnego w [...]. W ocenie organu odwoławczego zastrzeżeń nie nasuwa ponadto przebieg postępowania dyscyplinarnego. Obwiniony dwukrotnie zapoznawał się z aktami sprawy, miał zatem możliwość zapoznania się także z treścią opinii służbowej wystawionej przez kierownika OC w [...]. Niezasadny jest również zarzut ustanowienia obrońcy z urzędu dopiero po zakończeniu postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art.70 ust.1 ustawy o Służbie Celnej obwiniony może ustanowić obrońcę wybranego przez siebie spośród funkcjonariuszy celnych. Z uprawnień tych W. K. nie skorzystał. Stosownie do art.70 ust.2 ustawy, gdy funkcjonariusz nie ma obrońcy z wyboru a rzecznik dyscyplinarny wniósł o orzeczenie kary wydalenia ze służby, obrońcę obwinionemu wyznacza właściwy organ. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] uczynił to postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2005r, a zatem niezwłocznie po otrzymaniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego z dnia 10 sierpnia 2005r o wymierzenie celnikowi kary wydalenia ze służby. Ponadto wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionego czynu. Oceny tej nie może zmienić fakt dobrowolnego poddania się karze w postępowaniu karnym oraz to, że prokuratura nie wszczęła przeciwko W. K. śledztwa w sprawie składania przez niego fałszywych zeznań. Postępowanie dyscyplinarne jest bowiem odrębne od postępowania karnego, a zatem orzeczenie dyscyplinarne może zapaść niezależnie od wyników postępowania karnego. Decydującego znaczenia nie mogą też mieć nagrody i wyróżnienia poprzednio uzyskiwane przez skarżącego. Dotychczasowy przebieg służby i zaufanie, jakim obdarzali go przełożeni, stanowiły podstawę powierzenia mu przez Dyrektora Izby Celnej stanowiska kierownika Oddziału Celnego czy kierownika zamiany. Skarżący naruszył wspomniane przepisy ustawy o Służbie Celnej oraz swym postępowaniem spowodował utratę zaufania przełożonych. Do zadań funkcjonariuszy celnych należy zwalczanie i ściganie przestępstw oraz wykroczeń skarbowych, a także godne zachowanie się w służbie i poza nią oraz dochowanie obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania. Na problem uczciwości, wiarygodności i szczególny status celników zwrócił uwagę między innymi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004r sygn. K 1/04. Zasady te mają zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie.
Orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w [...] W. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie art.7, art.77 i art.80 kpa, a ponadto art.170 § 2 kpk w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej oraz § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r w sprawie trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz.1520). Postępowanie dyscyplinarne zostało bowiem przeprowadzone bez dokładnego zebrania i przeanalizowania materiału dowodowego sprawy. Art.70 ustawy o Służbie Celnej ogranicza prawo obwinionego do obrony, gdyż umożliwia ustanowienie obrońcy tylko z kręgu funkcjonariuszy celnych, z wyłączeniem profesjonalnych pełnomocników. Ponadto wymierzona skarżącemu kara wydalenia ze służby, jako najsurowsza z kar dyscyplinarnych, wykracza poza ramy uznania administracyjnego i jest nieadekwatna do charakteru popełnionego przez niego przewinienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodał, że w rozpoznawanej sprawie organy nie prowadziły postępowania administracyjnego lecz postępowanie dyscyplinarne, do którego zastosowanie mają przepisy zawarte w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej, a w sprawach tam nieuregulowanych odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalając skargę W. K., w uzasadnieniu powołanego wyroku stwierdził, że uzupełnił postępowanie dowodowe i dołączył do akt sprawy kopie decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] o przeniesieniu W. W. na okres od 16 grudnia 2005r do dnia 15 czerwca 2006r do pełnienia służby w Izbie Celnej w [...] oraz decyzji Ministra Finansów z dnia [...] o wyznaczeniu Wł. K. z dniem 16 grudnia 2005r do pełnienia obowiązków Dyrektora Izby Celnej w [...]. Z dokumentów tych wynika, że Wł. W. w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia pełnił obowiązki Dyrektora Izby Celnej w [...], a zatem orzeczenie to zostało wydane przez właściwy organ administracji celnej (art.64 ust.1 pkt.5). Sąd oddalił natomiast wniosek W. K. w przedmiocie dowodu z zeznań J. G. na temat rozmowy przeprowadzonej przez tego świadka z Dyrektorem Izby Celnej. Art.106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy bowiem wyłącznie dowodu z dokumentów i wyklucza możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie przekraczającym dyspozycję tego przepisu.
WSA w Lublinie zwrócił ponadto uwagę na to, że zgodnie z art.32 ust.1 pkt.1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny obowiązany jest godnie zachowywać się w służbie i poza nią oraz dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania. Pojęcie "godne zachowanie" ma charakter zwrotu niedookreślonego, którego treść ustalana jest w procesie stosowania prawa, przy uwzględnieniu wartości pozaprawnych, w odniesieniu do skonkretyzowanego stanu faktycznego. Organy orzekające prawidłowo uznały, że posiadanie papierosów i wina bez polskich znaków skarbowych akcyzy narusza powyższe wymogi i w pełni uzasadnia odpowiedzialność dyscyplinarną na podstawie art.62 ust.1 ustawy o Służbie Celnej. Do zadań Służby Celnej należy między innymi zwalczanie i ściganie przestępstw i wykroczeń skarbowych. Podobne zachowania jak skarżącego mogą pozbawiać Służbę Celną wiarygodności w oczach opinii publicznej i spowodować utratę publicznego zaufania, jakim jest ona obarczona. Służba Celna zaliczana jest do tzw. służb mundurowych. Celnicy, podobnie jak i inni funkcjonariusze służ mundurowych, poddawani są specyficznym rygorom. Wymogi te są nawet zaostrzone ze względu na częstotliwość kontaktów ze środowiskiem przestępczym oraz wywierane na celników presje korupcyjne (por. powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 1/04).
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewspółmierności wymierzonej kary dyscyplinarnej, stwierdzono, że w art.63 ust.1 i art. 64 ust.1 ustawy o Służbie Celnej ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu ma odpowiadać każda z możliwych kar dyscyplinarnych. Oznacza to, że kwestie te pozostawiono uznaniu właściwego organu administracji celnej. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych oraz czy zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych, sąd administracyjny nie ma zaś prawnych możliwości ingerowania w kwestie wymiaru kary (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002r sygn. II SA 1465/01, Lex 121912). Zdaniem WSA w Lublinie organy obu instancji w sposób przekonywający uzasadniły, dlaczego zastosowana wobec skarżącego kara dyscyplinarna jest adekwatna do popełnionego przez niego przewinienia. Mimo że W. K. cieszył się uznaniem swych przełożonych, uzyskiwał dobre opinie w trakcie pełnienia służby i nie był dotąd karany dyscyplinarnie, to organom orzekającym wobec skarżącego karę wydalenia ze służby nie można zarzucić dowolności. Powyższe okoliczności łagodzące były brane pod uwagę, ale nie są one wystarczające w obliczu naruszenia obowiązku dochowania przez funkcjonariusza celnego ślubowania oraz w związku z jego niegodnym zachowaniem się, sprzecznym z rygorystycznymi wymogami etyki celnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W. K. na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.- dalej P.p.s.a.), zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił w szczególności naruszenie:
1. art.113§ P.p.s.a. przez przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazujących na wyznaczenie W. W. na stanowisko pełniącego obowiązki Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej, jako uzupełniającego dowodu z dokumentów znanych stronom,
2. art.106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 245 i art.227 k.pc. przez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu prywatnego - oświadczenia J. G. z dnia 5 lipca 2006, funkcjonariusza orzekającego w I instancji,
3. art.42 ust.2 Konstytucji oraz art.6 k.p.k. w związku z art.79 ustawy z dnia 24 lipca 1999r o Służbie Celnej przez uznanie, że skarżący w trakcie postępowania dyscyplinarnego przed organami obu instancji mógł należycie skorzystać z prawa do obrony,
4. art.113 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a., gdyż w świetle zarzutów opisanych w pkt.1-3 nie można uznać, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz przyjąć, że zastosowana wobec skarżącego kara dyscyplinarna wydalenia ze służby jest adekwatna i została wydana po należycie prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrażono pogląd, że wykazanie kompetencji do wydawania orzeczeń należy do organu administracji publicznej. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym Izba Celna była reprezentowana przez profesjonalnego prawnika, który sam powinien wykazać wszystkie istotne dla sprawy fakty. Nie było natomiast podstaw do działania przez Sąd z urzędu i uzupełniania materiału dowodowego o dokumenty dotyczące uprawnień Wł. K. do orzekania w II instancji.
Odmowa przeprowadzenia dowodu z oświadczenia J. G, z którego wynika, że na organ I instancji były wywierane naciski, co do sposobu prowadzenia sprawy i treści orzeczenia, wskazuje- zdaniem skarżącego, że WSA w Lublinie naruszył art.227 kpc w zw. z art.106 § 5 P.p.s.a. i oparł zaskarżony wyrok na niepełnym materiale dowodowym, pomijając istotne fakty dotyczące gwarancji sprawiedliwego postępowania. Bez dopuszczenia powyższego dowodu nie można w ogóle uznać, by sprawa została należycie wyjaśniona i wnikliwie uzasadniona, zwłaszcza, że wbrew regule ustalonej w art.4 kpk Sąd nie badał czy w postępowaniu dyscyplinarnym były rozważane także okoliczności przemawiające na korzyć skarżącego.
Autor skargi kasacyjnej stwierdził ponadto, że postępowanie dyscyplinarne było prowadzone z naruszeniem konstytucyjnego prawa skarżącego do obrony. Skarżący nie mógł ustanowić profesjonalnego obrońcy (adwokata), mógł wyłącznie korzystać z pomocy funkcjonariusza Służby Celnej, który z uwagi na łączący go z organami orzekającymi w obu instancjach stosunek podległości służbowej, nie był w stanie zapewnić skarżącemu należytej obrony. Tymczasem art.42 ust.2 Konstytucji, odnoszący się do wyboru obrońcy w postępowaniu karnym, znosi wszelkie ograniczenia, jakie wynikają z ustawy dotyczące zastępstwa procesowego. Ponadto nakaz stosowania normy art.6 kpk ma charakter uniwersalny, a dla oceny realizacji opisywanej gwarancji istotne jest to, że skarżący z przyczyn od niego niezależnych nie korzystał z pomocy ustanowionego urzędu obrońcy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Podkreślił przy tym, że w postępowaniu dyscyplinarnym jak i w czasie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego kwestię uprawnień funkcjonariusza celnego do obrony regulował art.70 § 1 i art.70 § 2 ustawy o Służbie Celnej. Powołany przez skarżącego w dodatkowym piśmie procesowym z dnia 31 maja 2007r wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający między innymi niezgodności art. 70 ust.1 ustawy z Konstytucją został wydany dopiero dnia 19 marca 2007r, a zatem już po zakończeniu postępowania przed Sądem I instancji. Bezpośrednim skutkiem takiego orzeczenia jest utrata mocy obowiązującej przepisu niezgodnego z Konstytucją z dniem wejścia w życie orzeczenia lub w innym terminie określonym przez Trybunał (art.190 ust.3 Konstytucji). Decyzje ostateczne, których dotyczy zmiana stanu prawnego w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, nie stają się nieważne. Można jedynie dochodzić ich zmiany w trybie właściwym dla danej sprawy. Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane przez organ właściwy, gdyż W. W. był bowiem osobą uprawnioną do podejmowania przedmiotowych rozstrzygnięć. Fakt ten był znany i niekwestionowany przez skarżącego. Dokumenty zawnioskowane przez Sąd I instancji jedynie potwierdziły te okoliczności. WSA w Lublinie zasadnie natomiast oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia J. G., gdyż dowód ten dotyczył dowodu z zeznań świadka, a art.106 § 3 P.p.s.a. wklucza możliwości przeprowadzenia takiego dowodu. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art.113§ 1 i art.133 § 1 P.p.s.a., gdyż Sąd I instancji, a poprzednio organy rozważyły wszystkie istotne w sprawie okoliczności i przekonująco uzasadniły stanowisko, że wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna jest adekwatna do popełnionego przez skarżącego przewinienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Jej wniesienie obwarowane jest szeregiem wymogów odnoszących się do możliwych podstaw oraz formy tej skargi (art.174 i art.176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. powoływane dalej jako: P.p.s.a.), a także terminu dokonania przedmiotowej czynności procesowej.
Skargę kasacyjną, zgodnie z art.177 § 1 P.p.s.a., wnosi się w ciągu 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W tym terminie dopuszczalne jest zatem złożenie omawianego środka zaskarżenia a także jego uzupełnienie. Późniejsza taka zmiana jest niedopuszczalna. Po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej strona może jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Nie może natomiast rozszerzać powołanych poprzednio podstaw kasacyjnych, a tym samym powoływać nowych przepisów, czy to prawa materialnego czy procesowego, które jej zdaniem narusza także zaskarżone orzeczenie. Z powyższych względów dodatkowe pismo pełnomocnika W. K. z dnia 31 maja 2007r nie może być uznane za skuteczne uzupełnienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie, doręczonego wraz z uzasadnieniem w dniu 1 grudnia 2006r. Zarzuty naruszenia dodatkowo powołanych w tym piśmie przepisów nie mogły zatem podlegać merytorycznie ocenie sądu kasacyjnego.
Stosownie do art.183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Jeżeli tak, jak w rozpoznawanej sprawie, nie zachodzą przesłanki wymienione w art.183§ 2 P.p.s.a. dokonywana przez ten sąd ocena może odnosić się wyłącznie do powołanych w skardze kasacyjnej norm prawnych oraz wskazanego sposobu i skutków naruszenia tych przepisów w kwestionowanym orzeczeniu. Skarżący zobowiązany jest zatem podać wszystkie a nie tylko przykładowo wyliczone przepisy, którym, jego zdaniem, uchybił sąd I instancji. NSA nie jest uprawniony do jakiegokolwiek korygowania czy uzupełniania lub uściślania zarzutów kasacyjnych. Nie może też domniemywać intencji strony i domyślać się naruszenie, jakich jeszcze przepisów zamierzała ona zarzucić Sądowi I instancji. Wielokrotnie używane przez autorów omawianych środków zaskarżenia, także przez pełnomocnika W. K., sformułowania " w szczególności", uznaje się za zwrot semantycznie pusty. W konsekwencji NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uwzględnia tylko te przepisy, które wyraźnie zostały w niej wymienione jak naruszone.
Skargę kasacyjną, zgodnie z art.174 P.p.s.a., można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt.1), 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt.2).
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik W. K. powołał się tylko na podstawę przewidzianą w art.174 pkt.2 P.p.s.a., zarzucając WSA w Lublinie wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. W związku z tym zauważyć należy, iż wojewódzki sąd administracyjny, dokonując kontroli zaskarżonego doń aktu pod kątem jego legalności, ocenia wprawdzie czy jest on zgodny z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisami regulującymi postępowanie, w którym akt ten został wydany, ale przepisów tych w postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpośrednio do badania zaskarżonego aktu nie stosuje. Kontroli tej Sąd I instancji dokonuje w ramach zakreślonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Jeżeli zatem strona zamierza postawić w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów postępowania, to bezwzględnie musi wskazać konkretny przepis (przepisy) powołanej ustawy P.p.s.a. Zatem podstawą skargi kasacyjnej, o jakiej mowa w art.174 pkt.2 P.p.s.a., może być tylko norma prawna postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego zarzut naruszenia przepisów powołanych w pkt.3 skargi kasacyjnej nie mógł być uwzględniony, gdyż został błędnie skonstruowany. Wskazanych przepisów WSA w Lublinie bezpośrednio nie stosował, nie mógł więc uchybić zawartym w nim normom prawnym. Natomiast naruszenia przepisów ustawy P.p.s.a. w tym zakresie przez Sąd I instancji skarżący nie podnosił.
Chybione są także zarzuty sformułowane w pkt.1 i 2 skargi kasacyjnej. Istotą sądowej kontroli jest bowiem badanie legalności działań organów administracji publicznej według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty podjęcia zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny dokonuje takiej oceny w oparciu o akta sprawy, a zatem na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed właściwymi organami do chwili wydania zaskarżonego aktu (art.133 § 1 P.p.s.a.). Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 106 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Uzupełniające postępowanie dowodowe sąd przeprowadza z reguły na rozprawie. Możliwe jest jednak przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów znanych stronom, stosownie do art.113§ 2 P.p.s.a., także po zakończeniu rozprawy. Uzupełniające postępowanie z dokumentu ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowania z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeżeli w sprawie istnieją istotne wątpliwości. Regulacja zawarta tym przepisie służy również realizacji zasady ekonomii procesowej. Pozwala bowiem na etapie postępowania przed sądem administracyjnym zbadać, czy rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym akcie odpowiada prawu. Należy przy tym mieć na uwadze, że ocena legalności zaskarżonego aktu ma głównie koncentrować się na wyniku sprawy. Popełnione przez organy w toku postępowania uchybienia nie muszą zawsze prowadzić do uwzględnienia skargi. Uchybienia proceduralne stanowią bowiem podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu, tylko wówczas, jeżeli mają istotny wpływy na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja podjęta przez osobę pełniącą obowiązki Dyrektora Izby Celnej w [...]. Jeżeli WSA w Lublinie powziął wątpliwości czy W. W. rzeczywiście pełnił takie obowiązki i wątpliwości tych nie mógł wyjaśnić na rozprawie z uwagi na nieobecność pełnomocnika organu, to w celu ustalenia czy zaskarżony odpowiada prawu oraz ze względu na zasady ekonomiki procesowej mógł przeprowadzić uzupełniające postępowanie z dokumentów. Dopuszczalne przy tym było przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z dokumentu poza rozprawą. Treść omawianych dokumentów była znana skarżącemu, który ani w skardze ani w rozprawie nie kwestionował, że W. W. w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia pełnił obowiązki Dyrektora Izby Celnej w [...]. Okoliczność ta wynikała ponadto z samego zaskarżonego aktu. Nie można zatem podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż wyrok sądu I instancji został wydany z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art.113 § 2 P.p.s.a.
Odnośnie do odmowy dopuszczenia przez WSA w Lublinie oświadczenia J. G. przypomnieć przede wszystkim należy, że przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z innych środków dowodowych niż dokumenty. Do postępowania, o którym mowa w art.106 § 3 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego (dalej k.p.c.) - art.106 § 5 P.p.s.a. Zgodnie z nimi dokumenty można podzielić na urzędowe (art.244 § 1 k.p.c.), tj. sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, oraz dokumenty prywatne (art.245 k.p.c.). Tylko pierwsze z nich mają pełną wartość dowodową, gdyż stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Złożone oświadczenia osób mogą być traktowane jako dokument prywatny, którego formalna moc dowodowa wyraża się w tym, że zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która złożyła podpis na dokumencie. Formalna moc dowodowa nie przesądza natomiast o tzw. mocy materialnej tego dokumentu, tj. o prawdziwości oświadczenia, bowiem dokument prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy. Przedmiotowe oświadczenie osób nie może więc zastąpić przesłuchania tych osób w charakterze świadków i dopiero takie przesłuchanie mogłoby stanowić dowód w sprawie. Tymczasem w postępowaniu sądowoadministracyjnym niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Dlatego odmowa dopuszczenia wspomnianego oświadczenia była w pełni uzasadniona, a zatem sądowi I instancji nie można zarzucić mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art.106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 245 i art.227 k.p.c.
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził ponadto naruszenia przez WSA w Lublinie art.113 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a., jakie w skardze kasacyjnej podnosi pełnomocnik skarżącego. Według niego uchybiono dyspozycji art.113 § 1 cyt. ustawy, ponieważ bez rozpatrzenia i uwzględnienia przedstawionego oświadczenia J. G. nie można było uznać sprawy za dostatecznie wyjaśnioną. Tymczasem przeprowadzenie wnioskowanego dowodu, jak wskazano wcześniej, przekraczało granice dopuszczalnego przed sądem uzupełniającego postępowania dowodowego. Powyższy wniosek zasadnie zatem oddalono. W tej sytuacji nie można kwestionować brak podstaw do uznania sprawy za dostatecznie wyjaśnioną oraz zamknięcia rozprawy. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.113 § 1 P.p.s.a. pozbawiony jest więc usprawiedliwionych podstaw.
Drugi z powołanych przepisów odnosi się do podstaw orzekania przez sąd administracyjny, które stanowią akta sprawy. WSA w Lublinie w żaden sposób nie uchybił dyspozycji art.133 § 1 P.p.s.a., gdyż dysponował w chwili orzekania stosowanymi aktami. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd oparł swe ustalenia na materiale zawartym w tych aktach, a ustalenia te nie są sprzeczne z dokumentacją zgromadzoną w toku postępowania przez organy administracji .
Niezależnie od tego zauważyć należy, iż zgodnie z art.63 ust.1 pkt.7 ustawy o Służbie Celnej jedną z kar dyscyplinarnych jest wydalenie ze służby. Sąd I instancji trafnie przy tym podniósł, że ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każda z kar wymienionych w art.63, pozostawiając zastosowanie któreś z nich uznaniu właściwego organu administracji celnej. Zgodzić się również należy z poglądem, iż organom orzekającym nie można zarzucić arbitralności działania przez orzeczenie w stosunku do W. K. najsurowszej kary dyscyplinarnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego kara wydalenia ze służby jest adekwatna do charakteru popełnionego przewinienia służbowego. Wymieniony wszedł bowiem w posiadanie papierosów i alkoholu bez polskich znaków skarbowych akcyzy. Dopuścił się zatem jednego z czynów, do zwalczania których powołana jest Służba Celna. Takie zachowanie jest niegodne funkcjonariusza celnego i dyskwalifikuje go do dalszego pełnienia służby. Oceny tej nie podważa dotychczasowe nienaganne wykonywanie obowiązków służbowych. Status funkcjonariusza publicznego, który de facto wykonuje zadania państwa, wymaga nienagannej postawy i godnego zachowania się w służbie i poza nią. Z tej potrzeby zapewnienia autorytetu państwa pragmatyki służbowe, normujące status prawny funkcjonariuszy służby publicznej, wprowadzają z jednej strony pewne przywileje a z drugiej bardziej rygorystyczną regulację w zakresie obowiązków i sankcji za ich naruszenie w porównaniu z normami powszechnie obowiązującego prawa pracy. Odnosi się w to również do funkcjonariuszy Służby Celnej.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Sąd odstąpił ponadto od zasądzenia od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] zwrotu kosztów postępowania na podstawie art.207 § 2 P.p.s.a.