I OSK 2693/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.W. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Ł. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (działka nr [...]). Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania przez WSA, który nie odniósł się do kwestii ważności nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, twierdząc, że powinno to być zbadane z urzędu. Skarżąca podnosiła, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w 1994 roku na rzecz osób trzecich bez powiadomienia pierwotnych właścicieli, co uniemożliwiło zwrot nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., WSA w Łodzi był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem z 2015 roku, który przesądził o braku podstaw do zwrotu działki ze względu na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, co czyni zwrot niemożliwym zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. NSA podkreślił, że badanie ważności umowy cywilnoprawnej, jaką jest ustanowienie użytkowania wieczystego, należy do właściwości sądów powszechnych, a wpis do księgi wieczystej korzysta z prawomocności materialnej. Sąd nie dopuścił dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego, uznając je za nieistotne i niebędące dokumentem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady związania sądu administracyjnego wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami w tej samej sprawie oraz ograniczenia kognicji sądu w zakresie badania ważności umów cywilnoprawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny powinien badać z urzędu ważność ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy strona podnosi zarzuty co do dobrej wiary nabycia tego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ważności umów cywilnoprawnych, takich jak ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Kwestia ta należy do właściwości sądów powszechnych, a wpis do księgi wieczystej korzysta z prawomocności materialnej.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, ale nie jest właściwy do badania ważności umów cywilnoprawnych. Badanie dobrej wiary przy nabyciu prawa użytkowania wieczystego wykracza poza kognicję sądu administracyjnego. Wcześniejsze prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych, które uznały brak podstaw do zwrotu nieruchomości z uwagi na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, wiążą sąd w dalszym postępowaniu.
Czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na wywłaszczonej nieruchomości, nawet jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości na rzecz byłych właścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które zostało wpisane do księgi wieczystej, czyni zwrot nieruchomości niemożliwym i wyłącza możliwość uwzględnienia żądania zwrotu na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy, gdy ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Podmiot publiczny nie dysponuje nieruchomością, aby jej dokonać zwrotu, a decyzja o zwrocie byłaby trwale niewykonalna.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji, wydając wyrok, jest związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest związany zasadą prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego dotyczącym danej sprawy, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Zasada związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego oznacza, że sąd pierwszej instancji musi stosować się do wykładni prawa zaprezentowanej w poprzednich orzeczeniach dotyczących tej samej sprawy, co zapobiega sprzecznym rozstrzygnięciom.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 49
Ustawa z dnia 2 marca o szczególnych zasadach rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVIF-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15uus4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości wyklucza możliwość jej zwrotu na rzecz byłych właścicieli, zgodnie z art. 229 u.g.n. • Sąd administracyjny jest związany wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami w tej samej sprawie (art. 153 p.p.s.a.). • Badanie ważności umów cywilnoprawnych i dobrej wiary przy ich zawieraniu wykracza poza kognicję sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
WSA naruszył przepisy postępowania (art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.) przez brak odniesienia się do kwestii ważności nabycia prawa użytkowania wieczystego. • Sąd powinien był zbadać z urzędu kwestię ważności ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdyż wpływa to na możliwość zwrotu nieruchomości. • Organy administracji nie zebrały dokumentów dotyczących ustanowienia prawa użytkowania wieczystego (tryb przetargowy, cena rynkowa, dobra wiara).
Godne uwagi sformułowania
tego rodzaju żądania jako wykraczające poza kognicję Sądu w niniejszej sprawie nie podlegały ocenie w ramach dokonywanej przez Sąd oceny legalności skarżonej decyzji • Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi • stanowisko takie jest oczywiście niezasadne • wpis do księgi wieczystej korzystają z cechy prawomocności materialnej
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Piotr Przybysz
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania sądu administracyjnego wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami w tej samej sprawie oraz ograniczenia kognicji sądu w zakresie badania ważności umów cywilnoprawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i ograniczeń w tym zakresie, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Pokazuje też, jak prawomocność orzeczeń i podział kompetencji między sądami wpływają na rozstrzygnięcia.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną ziemię, gdy ktoś inny dostał na niej prawo użytkowania wieczystego? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.