I OSK 2690/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchwały Rady Gminy w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków za przyznane świadczenia z pomocy społecznej w formie posiłku oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Wojewoda Warmińsko-Mazurski stwierdził nieważność tej uchwały, wskazując na naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, ponieważ uchwała nie określała terminu wejścia w życie. Gmina zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze, argumentując, że brak takiego zapisu nie jest istotnym naruszeniem prawa, a zastosowanie znajduje 14-dniowy termin wejścia w życie wynikający z ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przychylił się do stanowiska gminy, uchylając rozstrzygnięcie nadzorcze. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Wojewody, uznał ją za zasadną. Sąd podkreślił, że brak precyzyjnego określenia daty wejścia w życie aktu prawa miejscowego, zwłaszcza w kontekście powołania się na przepis o wstecznej mocy obowiązującej, stanowi istotne naruszenie prawa i narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę gminy, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wejścia w życie aktów prawa miejscowego, istotności naruszenia prawa w kontekście kontroli nadzorczej, oraz zasady demokratycznego państwa prawnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku określenia daty wejścia w życie uchwały, zwłaszcza w kontekście powołania się na wsteczną moc obowiązującą.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak określenia daty wejścia w życie uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, przy jednoczesnym wskazaniu na obowiązek publikacji w dzienniku urzędowym, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak precyzyjnego określenia daty wejścia w życie uchwały, zwłaszcza w kontekście powołania się na przepis o wstecznej mocy obowiązującej, stanowi istotne naruszenie prawa i narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości ani wprowadzać w błąd. Brak takiego określenia, w połączeniu z powołaniem się na przepis umożliwiający nadanie wstecznej mocy obowiązującej, jest niezgodny z zasadami demokratycznego państwa prawnego i stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.
Czy uchwała rady gminy, która nie określa terminu wejścia w życie, ale stanowi akt prawa miejscowego, wchodzi w życie z upływem 14 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie ma innych postanowień, stosuje się domyślny 14-dniowy termin wejścia w życie. Jednakże, jeśli brak określenia daty wejścia w życie jest połączony z innymi okolicznościami (np. powołanie się na wsteczną moc obowiązującą), może to być uznane za istotne naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych stanowi powszechnie obowiązującą zasadę 14-dniowego vacatio legis. Jednakże, w analizowanej sprawie, brak określenia daty wejścia w życie w uchwale, w połączeniu z powołaniem się na art. 5 tej ustawy (umożliwiający wsteczną moc obowiązującą), stworzył wątpliwości co do daty wejścia w życie i został uznany za istotne naruszenie prawa.
Przepisy (9)
Główne
u.o.a.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Przepis ten stanowi domyślną datę wejścia w życie.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. Istotne naruszenie prawa skutkuje nieważnością.
Konstytucja RP art. 88 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania określa ustawa.
Pomocnicze
u.o.a.n. art. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Umożliwia nadanie aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Powołanie się na ten przepis w uchwale bez jasnego określenia daty wejścia w życie może budzić wątpliwości.
u.s.g. art. 40 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy wydawania przepisów porządkowych przez radę gminy i odmiennego terminu wejścia w życie od dnia ogłoszenia.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, która wymaga jasności i pewności prawa.
ZTP art. 43
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Wymaga zamieszczenia w akcie prawa miejscowego przepisu określającego termin jego wejścia w życie.
ZTP art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale I w rozdziałach 1-7 i w dziale II.
ZTP art. 45
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
W związku z § 143 ZTP, wyliczenie sposobów formułowania przepisów o wejściu w życie jest wyczerpujące.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak precyzyjnego określenia daty wejścia w życie uchwały stanowi istotne naruszenie prawa. • Naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego poprzez niejasność co do daty wejścia w życie aktu prawa miejscowego. • Niezgodność § 4 uchwały z Zasadami techniki prawodawczej.
Odrzucone argumenty
Brak określenia daty wejścia w życie uchwały jest uchybieniem zasadom techniki prawodawczej, ale nieistotnym naruszeniem prawa. • Zastosowanie znajduje 14-dniowy termin wejścia w życie wynikający z art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych. • Zwrot 'podlega publikacji' w uchwale nie powinien budzić wątpliwości co do jej wejścia w życie.
Godne uwagi sformułowania
data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd • istotne naruszenie prawa • zasada demokratycznego państwa prawnego • domyślna data wejścia w życie
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Karol Kiczka
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wejścia w życie aktów prawa miejscowego, istotności naruszenia prawa w kontekście kontroli nadzorczej, oraz zasady demokratycznego państwa prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku określenia daty wejścia w życie uchwały, zwłaszcza w kontekście powołania się na wsteczną moc obowiązującą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad tworzenia prawa miejscowego i jego wejścia w życie, co jest kluczowe dla samorządów i obywateli. Pokazuje, jak drobne z pozoru uchybienia legislacyjne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały.
“Czy uchwała bez daty wejścia w życie jest ważna? NSA wyjaśnia kluczowe zasady tworzenia prawa miejscowego.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.