I OSK 269/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-05-31
NSAAdministracyjneWysokansa
oświatakształcenie zawodowemłodociani pracownicydofinansowaniekwalifikacje instruktoraprawo pracysystem oświaty

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę pracodawcy na decyzję odmawiającą dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, uznając, że kwalifikacje instruktora muszą być posiadane przez cały okres nauki.

Sprawa dotyczyła odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Pracodawca uzyskał wymagane kwalifikacje pedagogiczne dopiero po rozpoczęciu nauki zawodu przez pracownika. WSA uchylił decyzje organów administracji, uznając, że kwalifikacje można uzyskać w trakcie trwania nauki. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu muszą być posiadane przez cały okres kształcenia, a nie tylko w momencie składania wniosku o dofinansowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Dyrektora Miejskiego Zarządu Oświaty, które odmówiły K.H. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Powodem odmowy było niespełnienie przez pracodawcę wymogów kwalifikacyjnych (ukończenie kursu pedagogicznego) w momencie rozpoczęcia nauki zawodu przez pracownika. WSA uznał, że pracodawca mógł uzyskać kwalifikacje w trakcie trwania nauki, a przepisy nie pozbawiają go prawa do dofinansowania, jeśli kwalifikacje zostaną uzyskane przed złożeniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, uchylił wyrok WSA. NSA podzielił stanowisko organów administracji, że kwalifikacje wymagane od instruktora praktycznej nauki zawodu (tytuł mistrza i przygotowanie pedagogiczne) muszą być posiadane przez cały okres kształcenia młodocianego pracownika, a nie tylko w momencie rozpoczęcia nauki lub złożenia wniosku o dofinansowanie. NSA podkreślił, że celem systemu jest zapewnienie właściwego przygotowania młodocianych pod okiem wykwalifikowanych instruktorów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Pracodawca musi posiadać wymagane kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu przez cały okres kształcenia młodocianego pracownika.

Uzasadnienie

Celem systemu jest zapewnienie właściwego przygotowania młodocianych przez wykwalifikowane osoby. Wymagania dotyczące kwalifikacji instruktora (tytuł mistrza i przygotowanie pedagogiczne) muszą być spełnione łącznie i przez cały okres nauki zawodu, aby zagwarantować odpowiedni poziom szkolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.s.o. art. 70b § ust. 1 pkt 1

Ustawa o systemie oświaty

Pracodawca musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez cały okres kształcenia.

rozp. MENiS art. 10 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie praktycznej nauki zawodu

Określa kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu: co najmniej tytuł mistrza w zawodzie i przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny.

Pomocnicze

u.s.o. art. 70b § ust. 7 pkt 1

Ustawa o systemie oświaty

Określa termin złożenia wniosku o dofinansowanie (3 miesiące od ukończenia nauki zawodu) i wymóg dołączenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków.

rozp. RM art. 2 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

rozp. RM art. 10 § ust. 4 i ust. 5

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu muszą być posiadane przez cały okres kształcenia młodocianego pracownika, a nie tylko w momencie rozpoczęcia nauki lub złożenia wniosku o dofinansowanie.

Odrzucone argumenty

Pracodawca, który uzyskał kwalifikacje pedagogiczne w trakcie trwania nauki zawodu, spełnia wymogi do otrzymania dofinansowania. Przepisy nie pozbawiają pracodawcy prawa do dofinansowania, jeśli kwalifikacje zostały uzyskane po rozpoczęciu nauki, a przed złożeniem wniosku.

Godne uwagi sformułowania

wymagane kwalifikacje dotyczą całego okresu przygotowania do zawodu wymogi posiadania kwalifikacji merytorycznych oraz kwalifikacji pedagogicznych powinny być w przypadku instruktora praktycznej nauki zawodu spełnione łącznie pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, gdy jest w stanie zagwarantować, że przygotowanie do zawodu prowadzone będzie przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje.

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Joanna Banasiewicz

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu posiadania kwalifikacji przez instruktorów praktycznej nauki zawodu w kontekście dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dofinansowaniem kształcenia młodocianych pracowników w ramach ustawy o systemie oświaty i powiązanych rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie zagadnienia wspierania kształcenia zawodowego młodocianych i precyzyjnej wykładni przepisów dotyczących kwalifikacji instruktorów. Ma znaczenie praktyczne dla wielu pracodawców.

Czy można dostać dofinansowanie na młodocianego, jeśli kurs pedagogiczny zrobiłeś po rozpoczęciu nauki?

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 269/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 100/11 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2011-11-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
art. 70b ust. 1 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 100/11 w sprawie ze skargi K.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od obciążania skarżącej K.H. kosztami postępowania w sprawie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/GI 100/11, po rozpoznaniu skargi K. H., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 listopada 2010 r. nr SKO-OG-43/152/13109/2010/R oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Zarządu Oświaty w Tychach z dnia 6 października 2010 r., nr MZO-SON-3023/D-33/2010/MK w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia 6 października 2010 r., nr MZO-SON-3023/D-33/2010/MK, Dyrektor Miejskiego Zarządu Oświaty w Tychach odmówił przyznania K.H. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. J..
Organ wskazał, że wnioskująca o wypłatę dofinansowania nie przedstawiła wymaganych przepisem art. 70 b ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) dokumentów potwierdzających spełnianie wymogów określonych w art. 70b ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z przedstawionych przez pracodawcę młodocianego dokumentów wymienionych w § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. Nr 113, poz. 988 ze zm.) wynika bowiem, że K. H. tytuł mistrza w zawodzie uzyskała w dniu 29 września 1999 r., lecz kurs pedagogiczny ukończyła dopiero w dniu 6 listopada 2007 r. Tymczasem ustalone przez ustawodawcę wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych i przygotowania pedagogicznego powinny być spełniane przez pracodawcę już w chwili rozpoczęcia praktycznej nauki zawodu, co miało miejsce w dniu 1 września 2007 r. i powinien on posiadać je od pierwszego do ostatniego dnia zatrudnienia młodocianego.
Samorządowe Kolegium Odwoławczej w Katowicach decyzją z dnia 19 listopada 2010 r., nr SKO-OG-43/152/13109/2010/R, po rozpatrzeniu odwołania K. H. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.
Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Powołując się na § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278, ze zm.) oraz § 10 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu wyjaśniono, że z przepisów tych wynika, że instruktor praktycznej nauki zawodu będący pracodawcą winien posiadać przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli (...) lub ukończony kurs pedagogiczny (...) oraz legitymować się tytułem mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będzie nauczać, a w przypadkach gdy nie posiada wymaganego tytułu mistrzowskiego winien legitymować się świadectwem ukończenia jednej ze szkół i ewentualnie tytułem zawodowym wskazanym w § 10 ust. 5 pkt 1–4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w świetle tych przepisów brak któregokolwiek elementu składającego się na kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu powoduje konieczność odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Tym samym, skoro odwołująca się kurs pedagogiczny wymagany od instruktorów praktycznej nauki zawodu ukończyła dopiero w dniu 6 listopada 2007 r., to nie spełniała ona warunków wskazanych w § 10 ust. 4 i ust. 5 powołanego rozporządzenia od pierwszego dnia kiedy jej uczennica K.J. rozpoczęła naukę zawodu. Nie mogła zatem otrzymać dofinansowania z tytułu kosztów kształcenia tej uczennicy. Fakt ukończenia w terminie późniejszym kursu pedagogicznego nie ma znaczenia w sprawie, gdyż przepisy prawa wymagają od osoby przystępującej do prowadzenia praktycznej nauki zawodu posiadania kwalifikacji już na etapie rozpoczęcia nauki zawodu.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. H. zarzuciła organowi naruszenie art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w zw. z § 10 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2008 r. poprzez przyjęcie, że spełnienie wymogu w zakresie kwalifikacji wymaganych do wykonywania funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu w krótkim czasie po zawarciu umowy nie konwaliduje wady tej umowy i w konsekwencji wyłącza przyznanie świadczenia w jakiejkolwiek wysokości, co zdaniem skarżącej narusza także art. 32 Konstytucji RP. Skarżąca odwołała się ponadto do treści art. 70b ust. 5 zdanie 2 ustawy o systemie oświaty, który przewiduje możliwość przyznania dofinansowania proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej nauki zawodu, z wyjątkiem rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podnosząc m.in., że art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty nie ma w tym przypadku zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r. decyzje organu I i II instancji podniósł, że w sprawie bezsporne jest, że spełniona została jedna z przesłanek uzależniających uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Skarżąca przedstawiła bowiem kopię świadectwa ukończenia przez uczennicę K. J. Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Tychach z dnia 18 czerwca 2010 r. oraz wystawione przez Izbę Rzemieślniczą w Katowicach zaświadczenie z dnia 1 września 2010 r. o zdaniu przez K. J. z wynikiem pozytywnym egzaminu czeladniczego w zawodzie – fryzjer.
Jednakże Sąd I instancji nie zaakceptował dokonanej wykładni art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W ocenie tego sądu normy, jaką posłużyły się organy obu instancji, nie można wyprowadzić w oparciu o reguły wykładni językowej. W przepisie tym jest mowa o warunkach, jakie ma spełniać pracodawca w dacie ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu, a nie jak przyjęły organy w dacie rozpoczęcia tej nauki. Spełnienie przesłanek wynikających z tego przepisu pracodawca winien bowiem udokumentować dopiero we wniosku o dofinansowanie (art. 70b ust. 7 ustawy). Przepisy ustawy o systemie oświaty, poza jednym przypadkiem uregulowanym w art. 70b ust. 5 zdanie 2, nie zawierają także regulacji pozbawiających pracodawców, którzy wyszkolili młodocianych pracowników prawa do przedmiotowego dofinansowania.
Dokonując wykładni art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty w oparciu o reguły wykładni funkcjonalnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał rację organom obu instancji, że aby został spełniony cel umowy zawartej z młodocianym pracownikiem jego pracodawca winien legitymować się wskazanymi przez ustawodawcę kwalifikacjami, jeżeli jest jednocześnie instruktorem praktycznej nauki zawodu, bądź zatrudniać osobę posiadająca takie kwalifikacje. Sąd podniósł, że przepisy ustawy nie regulują jednak wprost kwestii prawa do dofinansowania kosztów kształcenia w sytuacji, gdy pracodawca uzyska wymagane przepisami § 10 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu, dopiero po zawarciu umowy o pracę z młodocianym. W ocenie Sądu I instancji kwestię tę należy rozpatrzyć z punktu widzenia realizacji celu, jakiemu służyła zawarta umowa. Przyjąć zatem należy, że nie traci prawa do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracodawca nie posiadający w dacie zawarcia umowy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, jeżeli w okresie kształcenia młodocianego kwalifikacje te uzyskał, a późniejsze uzyskanie tych kwalifikacji nie miało wpływu na złożenie przez młodocianego z pozytywnym wynikiem egzaminu, o jakim mowa w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania.
Zdaniem Sądu I instancji, odmienna wykładnia przywołanych przepisów byłaby sprzeczna z postulatem racjonalnego ustawodawcy, gdyż celem wprowadzenia omawianych unormowań było zrekompensowanie pracodawcom zwiększonych kosztów zatrudnienia młodocianych w celu nauki zawodu i promowanie pracodawców podejmujących się ważnego społecznie zadania zapewnienia młodocianym opieki i nauki zawodu.
Sąd zwrócił uwagę na przepis § 3a powołanego rozporządzenia Rady Ministrów, zgodnie z którym o zawarciu z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak również izbę rzemieślniczą. Organ wykonawczy gminy, który będzie zobowiązany do wypłaty przedmiotowego dofinansowania, jak i izba rzemieślnicza, która w przypadku przedsiębiorcy będącego rzemieślnikiem będzie odpowiedzialna za przeprowadzenie egzaminu czeladniczego, winny w razie dostrzeżenia nieprawidłowości wynikających z takiej umowy zawiadomić o tym przedstawiciela ustawowego lub opiekuna młodocianego, jak i pracodawcę. Wskazano również, że stosownie do § 11 ust. 6 cytowanego rozporządzenia pracodawca zatrudniający młodocianych jest zobowiązany nie tylko do pokrycia kosztów przygotowania zawodowego, ale także pokrywa koszty przeprowadzenia egzaminów.
Odnosząc się do powołanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że dotyczyły one interpretacji nieobowiązującego od 2004 r. przepisu art. 27c ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zatem stwierdzono, że stanowisko w tych wyrokach nie może wskazywać kierunku interpretacji art. 70b ustawy o systemie oświaty.
Uznając, że decyzje organów obu instancji zapadły z obrazą art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił te decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz § 10 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu – polegającą na przyjęciu, że do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego wystarczające jest nabycie przez pracodawcę uprawnień wymaganych od instruktora praktycznej nauki zawodu, w trakcie trwania kształcenia pracownika (tj. przed złożeniem wniosku o dofinansowanie);
2) naruszenie prawa procesowego w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji nie naruszającej prawa materialnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wykładnia art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty prowadzi do wniosku, że "wymagane kwalifikacje" dotyczą całego okresu przygotowania do zawodu. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, pracodawcy – instruktorzy praktycznej nauki zawodu – powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny. Oba wymienione warunki posiadania kwalifikacji: tytuł mistrza i przygotowanie pedagogiczne (lub ukończony kurs pedagogiczny) muszą zatem istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, tj. nie tylko w trakcie już trwającego nauczania, ale również w chwili jego rozpoczęcia.
Ponadto, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, wykładnia celowościowa art. 70b ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy musi prowadzić do konstatacji, że racjonalny ustawodawca widzący potrzebę aktywnego uczestnictwa Państwa w podtrzymywaniu mechanizmów kształcenia zawodowego młodocianych pracowników, godzi się na przekazywanie środków publicznych tylko osobom, które podjęły się kształcenia młodocianych posiadając ku temu stosowne uprawnienia, gwarantujące prowadzenie szkolenia zawodowego na określonym poziomie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. H. wniosła o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela przedstawione w tej skardze stanowisko i argumentację dotyczące wykładni art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz § 10 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Ustawodawca odesłał w tym zakresie do § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, który stanowi, że: "instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej...".
Mając na uwadze, że art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty nie stanowi wprost, czy instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać wymagane kwalifikacje już w chwili zawierania umowy z młodocianym, należy dla wyjaśnienia tej kwestii w ramach dokonywanej wykładni powołanego przepisu sięgnąć do reguł wykładni funkcjonalnej. Powyższa regulacja prawna ma przede wszystkim na celu odpowiednie przygotowanie młodocianych do praktycznej nauki zawodu, co wymaga zapewnienia właściwego przygotowania ze strony osób prowadzących praktyczną naukę zawodu przez cały okres kształcenia. Praktyczna nauka zawodu jest istotnym uzupełnieniem kształcenia zawodowego. Może być realizowana między innymi przez praktyki zawodowe, które wykonywane są u pracodawców. Mają one na celu zapoznanie ucznia z umiejętnościami zawodowymi niezbędnymi do pracy w zawodzie. Uczeń w trakcie trwania praktyki powinien otrzymać niezbędny instruktaż teoretyczny i w ramach zajęć wykonywać prace w rzeczywistych warunkach. Zajęcia te powinny być więc prowadzone przez osoby posiadające odpowiednie do tego kwalifikacje (§10 ust. 2 i ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r.).
Wymagania dotyczące organizacji praktyk zawodowych w sposób zapewniający udział osób mających odpowiednie kwalifikacje zawodowe stanowią istotną przesłankę otrzymania przez pracodawcę dofinansowania, o którym mowa w art. 70b ustawy o systemie oświaty. Dlatego też pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego co do zasady tylko wówczas, gdy jest w stanie zagwarantować jej właściwą realizację. Gwarancję taką dają instruktorzy, którzy zgodnie § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, powinni posiadać między innymi co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów. Wymogi posiadania kwalifikacji merytorycznych (odpowiedni tytuł zawodowy) oraz kwalifikacji pedagogicznych powinny być w przypadku instruktora praktycznej nauki zawodu spełnione łącznie.
Powyższe oznacza, że pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, gdy jest w stanie zagwarantować, że przygotowanie do zawodu prowadzone będzie przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje. Celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego instruktora, spełniającego określone warunki w wyżej wskazanych przepisach.
Jak słusznie podkreślono w skardze kasacyjnej, pracodawca ubiegający się o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego, niezależnie od przesłanki określonej w art. 70b ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, winien wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili złożenia wniosku, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Omawiana przesłanka jest spełniona tylko wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje. W tej mierze Naczelny Sad Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela w pełni stanowisko zaprezentowane m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1140/10, do którego odwołano się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyrokach z dnia 26 listopada 2010 r., I OSK 1534/10 i I OSK 1535/10.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela więc wobec powyższego odmiennych stanowisk wyrażanych w jednostkowych orzeczeniach np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 281/09, według którego treść art. 70b ust. 7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty determinuje taką wykładnię przesłanki materialnej z art. 70b ust.1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje także wtedy, gdy pracodawca prowadził przygotowanie zawodowe, nie posiadając kwalifikacji, ale uzyskał je po zakończeniu szkolenia – przed rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie dofinansowania (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 441/08).
Artykuł 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy określa termin prawa materialnego i ustanawia obowiązki pracodawcy składającego podanie o przyznanie kosztów dofinansowania. Materialna przesłanka w postaci dochowania przez pracodawcę trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku i proceduralny wymóg dołączenia do wniosku kopii dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1 nie wpływają w żaden sposób na treść materialnej przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Ocena spełnienia warunku posiadania kwalifikacji przez instruktora praktycznej nauki zawodu następuje zawsze po zakończeniu procesu kształcenia młodocianego i polega na zbadaniu, czy przygotowanie zawodowe przez cały okres trwania umowy było prowadzone przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, a nie na tym, czy osoba prowadząca przygotowanie zawodowe uzyskała kwalifikacje w trakcie trwania umowy lub do dnia rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia. Z tych względów, nie tylko wykładnia językowa, ale również systemowa art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty nie podważa poglądu o wymogu posiadania kwalifikacji przez osobę prowadzącą przygotowanie zawodowe w ciągu całego okresu trwania przygotowania zawodowego.
Wobec powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie oceny prawidłowości odmowy przyznania wnioskowanego przez K. H. dofinansowania kosztów kształcenia K. J. pozostają okoliczności przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczące działań izby rzemieślniczej co do zawarcia umowy z młodocianą, a także braku reakcji organu, które to zachowania skarżąca uznała za gwarancję uzyskania dofinansowania, mimo że kurs pedagogiczny rozpoczęła i ukończyła już po podpisaniu umowy o naukę zawodu. Nie mogła mieć także wpływu na rozstrzygniecie sprawy podana przez K. H. informacja, że w analogicznej sytuacji dotyczącej dofinansowania kosztów kształcenia innej młodocianej pracownicy uzyskała stosowne dofinansowanie na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Lędziny.
Przedstawiona wcześniej wykładnia art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, wobec bezspornej w sprawie okoliczności, że K. H. ukończyła kurs pedagogiczny dopiero w dniu 6 listopada 2007 r., podczas gdy praktyczna nauka zawodu K. J. rozpoczęła się 1 września 2007 r. uzasadniała uwzględnienie skargi kasacyjnej. Błędna wykładnia wskazanych przepisów spowodowała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydał zaskarżony wyrok. Uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., będące konsekwencją powyższego uchybienia, nie stało na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie art. 188 p.p.s.a. Przyczyną wadliwego rozstrzygnięcia było bowiem naruszenie prawa materialnego polegające na jego błędnej wykładni (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze, że okoliczności niniejszej sprawy odpowiadają przesłankom określonym w art. 207 § 2 powołanej ustawy odstąpiono od obciążania skarżącej K. H. kosztami postępowania w sprawie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI