I OSK 2688/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, potwierdzając możliwość obciążenia jej kosztami postępowania rozgraniczeniowego, nawet jeśli nie była inicjatorem sporu granicznego.
Sprawa dotyczyła obciążenia Skarbu Państwa (GDDKiA) kosztami postępowania rozgraniczeniowego. GDDKiA kwestionowała zasadność obciążenia, argumentując, że nie była stroną sporu granicznego, a jedynie punkt styczny jej działki z innymi nieruchomościami wymagał ustalenia. Sądy obu instancji uznały jednak, że właściciel sąsiedniej nieruchomości, nawet jeśli nie jest inicjatorem sporu, ma interes prawny w rozgraniczeniu i może być obciążony kosztami.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę GDDKiA na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. Sprawa dotyczyła ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. GDDKiA została obciążona częścią kosztów, mimo że nie była inicjatorem sporu granicznego, a jedynie jej działka miała punkt styczny z rozgraniczanymi nieruchomościami. GDDKiA argumentowała, że nie kwestionowała przebiegu granicy i została zaangażowana w postępowanie bez swojej woli. Sądy administracyjne uznały jednak, powołując się na uchwałę NSA z 2006 r. oraz art. 152 Kodeksu cywilnego, że właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny w rozgraniczeniu, nawet jeśli nie jest inicjatorem sporu, a granice stały się sporne lub wymagały ustalenia. NSA potwierdził, że ustalenie granic leży w interesie wszystkich właścicieli, a obciążenie kosztami proporcjonalnie do długości granic jest uzasadnione, zwłaszcza gdy granice uległy zatarciu i wymagały stabilizacji. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zastosował prawo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel sąsiedniej nieruchomości, który ma interes prawny w rozgraniczeniu, może zostać obciążony kosztami postępowania rozgraniczeniowego, nawet jeśli nie był inicjatorem sporu.
Uzasadnienie
Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice stały się sporne lub wymagają ustalenia. Udział w postępowaniu jako strona oznacza, że toczy się ono w interesie każdej ze stron. Koszty mogą być rozdzielone proporcjonalnie do długości granic, zwłaszcza gdy granice uległy zatarciu i wymagają stabilizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 262 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 152
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.g.k. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
p.g.k. art. 36
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściciel sąsiedniej nieruchomości ma interes prawny w rozgraniczeniu, nawet jeśli nie jest inicjatorem sporu. Koszty postępowania rozgraniczeniowego mogą być obciążone na wszystkie strony postępowania, proporcjonalnie do długości granic. Granice nieruchomości stały się sporne lub wymagały ustalenia, co uzasadniało postępowanie i podział kosztów.
Odrzucone argumenty
GDDKiA nie była inicjatorem sporu granicznego i nie kwestionowała przebiegu granicy. Postanowienie o kosztach było nienależycie uzasadnione (zarzut naruszenia art. 8 i 107 § 3 K.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest bowiem równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego zachodzi bowiem nie tylko w sytuacji istnienia sporu (konfliktu) co do przebiegu granicy, ale także w razie przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych uprzednio ustalonych, jeżeli brak jest dokumentów pozwalających na określenie ich pierwotnego położenia.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
sprawozdawca
Marek Stojanowski
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego właściciela sąsiedniej nieruchomości, który nie jest inicjatorem sporu, ale ma interes prawny w ustaleniu granic."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji interesu prawnego i kosztów w postępowaniu rozgraniczeniowym, co może być stosowane w podobnych sprawach administracyjnych dotyczących nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że nawet podmioty, które nie inicjują sporu, mogą ponosić jego koszty, jeśli mają interes prawny w jego rozstrzygnięciu. Jest to istotne dla właścicieli nieruchomości graniczących z terenami drogowymi lub innymi obszarami zarządzanymi przez instytucje państwowe.
“Czy musisz płacić za spór graniczny, którego nie zacząłeś? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2688/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-08-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-07-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Edyta Podrazik /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Zygmunt Zgierski Symbol z opisem 6122 Rozgraniczenia nieruchomości Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III SA/Kr 999/17 - Wyrok WSA w Krakowie z 2018-01-24 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1257 art. 262 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2017 poz 459 art. 152 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Dz.U. 2017 poz 2101 art. 29 ust. 1, art. 33, art. 36 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia del. WSA Edyta Podrazik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Skarbu Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 999/17 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 999/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Skarbu Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, oddalił skargę. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy: Wójt Gminy L. w pkt 1 postanowienia z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], ustalił koszty związane z rozgraniczeniem działki nr [...] z działkami nr [...],[...],[...],[...] i [...] położonymi w obrębie B., gm. L., na kwotę [...] zł, a w pkt 2 zobowiązał właścicieli wymienionych działek do uiszczenia ustalonych kosztów w zależności od długości granicy działki ustalonej w postępowaniu rozgraniczeniowym. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w celu wyliczenia kwot należnych do zapłaty przez poszczególnych właścicieli działek, w oparciu o szkic graniczny stanowiący integralną częścią protokołu granicznego, obliczono łączną długość granicy ustaloną w postępowaniu rozgraniczeniowym, która po zsumowaniu wynosi [...] m. Zdaniem organu, wnioskodawca S. M. powinien zapłacić połowę kosztów postępowania rozgraniczeniowego, tj. kwotę [...] zł. Pozostałą kwotę w wysokości [...] zł rozliczono między właścicieli działek zawnioskowanych do rozgraniczenia, proporcjonalnie do długości poszczególnych odcinków granicy. Kwotą [...] zł została obciążona Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Krakowie - właściciel działki nr [...], albowiem długość granicy ustalonej w postępowaniu rozgraniczeniowym wynosi [...] m. W zażaleniu na powyższe postanowienie Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. wniosła o jego zmianę poprzez odstąpienie od obciążenia obowiązkiem ich poniesienia Skarb Państwa Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wójta Gminy L. Postanowieniu organu I instancji żaląca się zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez uznanie, że zachodzą podstawy do obciążenia jej kosztami rozgraniczenia nieruchomości, podczas gdy między uczestnikami postępowania nie istniał spór co do granic z działką będącą w zarządzie GDDKiA. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 K.p.a. oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2017 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że wykładnia gramatyczna art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. prowadzi do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Kolegium powołało się przy tym na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt l OPS 5/06, w której wskazano, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zdaniem Kolegium, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził zatem, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 Kodeksu cywilnego. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Kolegium uznało zatem, że ustalenie i podział kosztów postępowania przez organ l instancji były zasadne, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie trafne. Kolegium zbadało również prawidłowość obliczenia długości granic nieruchomości i stwierdziło, że koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalone przez organ I instancji są prawidłowe. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Skarb Państwa Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., domagając się jego uchylenia, a także poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że został zaangażowany w postępowanie poprzez istnienie wspólnego punktu granicznego ze stronami prowadzącymi spór graniczny. Na skutek dokonanej zmiany przebieg granicy działki będącej w zarządzie GDDKiA zasadniczo nie uległ zmianie. Zmianie uległ jedynie punkt styczny nieruchomości zarządzanej przez skarżącego z nieruchomościami uczestników. Zmiana tego punktu nie była przez skarżącego kwestionowana. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu Sąd przytaczając treść uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt l OPS 5/06 wskazał, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, w związku z czym rozgraniczenie jest prowadzone również w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest bowiem równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Zdaniem Sądu wbrew stanowisku skarżącego powołana uchwała nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego, gdyż wynika z niego reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic, czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Przyjąć zatem należy, że organ administracji publicznej może obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, o ile granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. We wniosku wszczynającym postępowanie S. M. domagał się przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego jego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z działkami sąsiednimi, w tym z działką nr [...] stanowiącą własność skarżącego. Wniesienie podania przez właściciela nieruchomości o rozgraniczenie nieruchomości dowodzi istnienia po stronie właścicieli pozostałych nieruchomości interesu prawnego polegającego na usunięciu stanu spornego lub stanu niepewności co do granic nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie dotknięte jest istotnymi uchybieniami polegającymi na: – naruszeniu art. 8 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, w szczególności niewyjaśnienie szczegółowo kryteriów, którymi organ kierował się przy rozdzieleniu kosztów postępowania, poza odniesieniem do długości granic; – naruszeniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. przez uznanie, że zachodzą podstawy do obciążenia skarżącego kosztami rozgraniczenia nieruchomości, podczas gdy między uczestnikami postępowania nie istniał spór co do granic z działką będącą w zarządzie GDDKIA. Mając powyższe na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2017 r., utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2017 r. i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że zasada umożliwiająca obciążenie kosztami rozgraniczenia nieruchomości wszystkie strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego nie oznacza, że w przedmiotowym przypadku zaistniały podstawy do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego także skarżącego. GDDKIA jest bowiem zarządcą dróg krajowych i z przyczyn od siebie niezależnych wielokrotnie jest angażowany w spór graniczny, który toczony jest pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości. Jedyną podstawą do zaangażowania w taki spór jest niejednokrotnie istnienie punktu stycznego z granicami podlegającymi ustaleniu. Podobnie jest w przedmiotowym przypadku, albowiem zasadniczy spór nie był związany z ustaleniem granicy pomiędzy nieruchomością będącą w zarządzie GDDKIA, a inną nieruchomością sąsiadującą. GDDKIA nie zgłaszała roszczeń, ani też zastrzeżeń co do przebiegu granicy. W spór został zaangażowany bez swojej woli i inicjatywy w tym zakresie. Co więcej, jeżeli organ korzysta z możliwości rozdzielenia kosztów na wszystkie strony postępowania, to takie rozstrzygnięcie powinien szczegółowo uzasadnić. W rozpatrywanej sprawie organ uzasadnienia takiego nie przedstawił. Uznał co prawda, że koszty powinny być rozdzielone proporcjonalnie do długości granic biorących udział w rozgraniczeniu, ale z jakiej przyczyny ta przesłanka była decydująca przy rozdzieleniu kosztów, nie wyjaśnił. Z treść postanowienia nie wynika również, że organ dokonał oceny interesu wszystkich stron, a także, że przy rozdziale kosztów wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym w szczególności zachowanie stron oraz ich stanowisko w toku postępowania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14, skarżący kasacyjnie podkreślił, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nie może być rozstrzygnięciem dowolnym i winno uwzględniać stan faktyczny sprawy oraz zgromadzony w jej toku materiał dowodowy. Organ winien brać pod uwagę w szczególności, czy zachowanie strony uwzględnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a w tym ostatni przypadku – w jakim stosunku. Co również istotne, przy rozstrzygnięciu w zakresie kosztów postępowania konieczne jest wykazanie przez organ, z czego wynika kwota, którą ma uiścić dana strona postępowania rozgraniczeniowego. Niezbędne jest więc ustalenie z jakich składników składa się ta kwota – czy z kosztów konkretnych czynności geodety, np. liczby wyznaczonych punktów granicznych, czy też z innych jeszcze składników. Organ powinien więc odnieść się do tych okoliczności, ustalić jaki był faktycznie udział skarżącego w rozgraniczeniu i wysokość kosztów poniesionych w interesie skarżącego w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymieniono w art. 183 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przechodząc do metirum wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, mimo iż zaskarżone postanowienie SKO w T. narusza art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. okazał się nieusprawiedliwiony. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie podkreślić należy, że Sąd I instancji prawidłowo powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (wszystkie wskazane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), z której wynika, że kosztami postępowania rozgraniczeniowego może zostać obciążony nie tylko wnioskodawca, lecz również strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości. Jako że skarżący kasacyjnie jest właścicielem działki nr [...] położonej w obrębie B., gm. L., która była objęta przedmiotowym postępowaniem rozgraniczeniowym, to organ mógł nałożyć na niego obowiązek pokrycia odpowiedniej części kosztów tegoż postępowania. Skarżący kasacyjnie miał bowiem w postępowaniu rozgraniczeniowym interes prawny (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny). W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96). Zatem uznać należy, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że ma go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Co przy tym istotne, w niniejszej sprawie nie było bezzasadne żądanie wszczęcia postępowania w celu jednoznacznego ustalenia granic nieruchomości. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu granicznego, granice nieruchomości podlegającej rozgraniczeniu uległy na gruncie zatarciu. Przebieg granic ustalono na podstawie danych ujawnionych w operacie ewidencji i dokonano stabilizacji dotychczasowych punktów granicznych. W sprawie tej nie zapadła wcześniej stosowna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) ani orzeczenie sądu powszechnego (art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne), które regulowałyby wspomnianą materię. Wystąpienie z żądaniem przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego zainicjowało spór o granice, co świadczy o wątpliwościach w tym zakresie. Rozwianie tych wątpliwości leżało w interesie skarżącego kasacyjnie, co z kolei implikowało obciążenie go, w odpowiednim stosunku, kosztami postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela przy tym stanowisko przyjęte w powołanym przez skarżącego kasacyjnie wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14, iż orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku - w jakim stosunku. Niemniej jednak orzeczenie to zapadło na tle odmiennego stanu faktycznego sprawy, w którym postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane po wydaniu przez sąd powszechny prawomocnego orzeczenia ustalającego przebieg prawnej granicy, było to kolejne postępowanie rozgraniczeniowe zainicjowane przez tę samą stronę, a w międzyczasie nie zaszły normatywnie istotne zmiany uzasadniające ponowne rozgraniczenie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie występowało w obrocie prawnym rozstrzygnięcie stwierdzające aktualny przebieg granic. Usprawiedliwione było zatem uregulowanie tego stanu rzeczy, a w konsekwencji proporcjonalny podział kosztów między strony postępowania. Nie można przy tym uznać poprawności stanowiska skarżącego kasacyjnie, iż sporne są tylko te granice, których przebieg jest kwestionowany przez uczestników postępowania poprzez zgłaszanie wniosków i zarzutów co do ich przebiegu. Potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego zachodzi bowiem nie tylko w sytuacji istnienia sporu (konfliktu) co do przebiegu granicy, ale także w razie przesunięcia, uszkodzenia lub zniszczenia znaków granicznych uprzednio ustalonych, jeżeli brak jest dokumentów pozwalających na określenie ich pierwotnego położenia (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1230/16). W okolicznościach niniejszej sprawy nastąpiło rozgraniczenie pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...],[...],[...],[...] i [...] położonymi w obrębie B., gm. L., przy czym rozgraniczenie polegało na stabilizacji znaków granicznych, albowiem granice nieruchomości podlegającej rozgraniczeniu uległy na gruncie zatarciu. Powyższe nie oznacza jednak, iż przed wznowieniem znaków granicznych granice sąsiadujących nieruchomości nie były sporne w rozumieniu art. 153 K.c., a ich wyznaczenie w toku postępowania rozgraniczającego nie nastąpiło w interesie wszystkich uczestników postępowania. Nie można zatem twierdzić, że rozgraniczenie nie było przeprowadzane także w interesie właścicieli nieruchomości sąsiadujących. Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi mimo, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd I instancji słusznie bowiem uznał, że organ I instancji w sposób dostateczny wyjaśnił kryteria, którymi kierował się przy rozdzielaniu kosztów postępowania. Wskazał bowiem, że na podstawie art. 152 Kodeksu cywilnego, który może stanowić podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej, można obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem. Wobec tego w celu wyliczenia kwot należnych do zapłaty przez poszczególnych właścicieli działek w oparciu o szkic graniczny stanowiący integralną częścią protokołu granicznego organ I instancji obliczył łączną długość granic ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym, które po zsumowaniu – co nie zostało podważone w toku postępowania – wyniosły [...] m. Z uwagi na fakt, że właściciele działek rozgraniczanych winni ponosić koszty ustalenia granicy po połowie, słusznie uznano, że S. M., jako właściciel działki nr [...], rozgraniczanej z pozostałymi działkami nr [...],[...],[...],[...] i [...] winien zapłacić połowę tej kwoty w wysokości [...] zł (tj. połowy kwoty, za którą zostało wykonane przedmiotowe rozgraniczenie). Pozostałą kwotę w wys. [...] zł zasadnie rozliczono między właścicieli działek zawnioskowanych do rozgraniczenia, proporcjonalnie do długości poszczególnych odcinków granicy, które zostały wyraźnie wskazane w treści postanowienia. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie organ I instancji wskazał więc z czego wynikają kwoty, które mają uiścić strony postępowania rozgraniczeniowego. W aktach sprawy znajduje się przy tym wystawiona przez geodetę faktura za wykonanie rozgraniczenia działki nr [...] z działkami sąsiadującymi na kwotę [...] zł (k. 15 akt adm.) i była to najniższa z przedstawionych ofert. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI