I OSK 2688/14

I OSK 2688/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Irena Kamińska
Joanna Banasiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
III SA/Kr 227/14 - Wyrok WSA w Krakowie z 2014-06-12
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 404
art. 33 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2014 poz 1502
art. 86 § 1, art. 87 i art. 91
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 227/14 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wypłaty byłemu pracownikowi przysługujących należności 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Okręgowego Inspektora Pracy w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1951/13 oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wypłaty byłemu pracownikowi przysługujących należności.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] przeprowadził w S. Sp. z o.o. kontrolę, która wykazała, że za odbytą podróż służbową w okresie od 5 maja 2013 r. do 30 maja 2013 r. Spółka jako pracodawca naliczyła P. S. następujące należności: 715.00 € z tytułu diet za 25 dób przebywania w podróży służbowej oraz 489,60 € z tytułu ryczałtu za 24 noclegi przebywania w podróży służbowej. Łącznie naliczono kwotę 1.204.60 €, z której zostały potrącone pobrane zaliczki na poczet wykonywania podróży w łącznej kwocie 199,00 €. Po dokonanych potrąceniach pracownikowi naliczono kwotę 1.005,60 €, którą przeliczono wg kursu z dnia 27 maja 2013 r. na kwotę 4.228,45 zł. Kontrola stwierdziła, że powyższa kwota do dnia 30 września 2013 r. nie została wypłacona pracownikowi.
W dniu 31 maja 2013 r. Spółka wystawiła pracownikowi notę obciążeniową nr 01/05/2013 opiewającą na kwotę 1.995,85 €, tj. 8.292,76 zł, z tytułu uszkodzenia w trakcie podróży służbowej w dniach od 24 marca 2013 r. do 20 kwietnia 2013 r. w ciągniku siodłowym nr rej. [...] układu kierowniczego oraz opon. Nota została doręczona pracownikowi za pośrednictwem poczty listem poleconym nadanym w dniu 31 maja 2013 r.
Pracownik w piśmie z dnia 7 czerwca 2013 r. oświadczył, że nie wyraża zgody na zapłatę kwoty 8.292,74 zł objętej notą obciążeniową, gdyż "tego nie zrobił". Przebieg wydarzeń związanych z uszkodzeniem pojazdu pracownik opisał w "Oświadczeniu" z dnia 7 czerwca 2013 r.
Po otrzymaniu odpowiedzi Spółka wystawiła oświadczenie o dokonaniu potrącenia wzajemnych wierzytelności tytułem odszkodowania za uszkodzenie w trakcie podróży służbowej w dniach od 24 marca 2013 r. do 20 kwietnia 2013 r. w ww. ciągniku siodłowym, w wysokości 1.005,60 €, tj. kwoty przysługującej pracownikowi z tytułu podróży służbowej w maju 2013 r.
Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] nakazem z dnia [...] października 2013 r., nr rej. [...], nakazał S. Sp. z o.o. w [...] – wypłacić byłemu pracownikowi P. S. przysługujące należności z tytułu wykonanej w okresie od 5 maja 2013 r. do 30 maja 2013 r. podróży służbowej poza granicami kraju (kraje Unii Europejskiej) w kwocie 4.228.45 zł.
W odwołaniu od powyższego nakazu Spółka zarzuciła, że jest on wadliwy i niemożliwy do wykonania i wniosła o stwierdzenie jego nieważności oraz umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie. W ocenie Spółki organ rażąco naruszył przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego.
Spółka podniosła, że wierzytelność pracownika nie istnieje, gdyż uległa umorzeniu na skutek dokonanego potrącenia. W tych okolicznościach realizacja wydanego nakazu jest niemożliwa i spowodowałaby sytuacje bezpodstawnego wzbogacenia pracownika wskutek otrzymania świadczenia nienależnego od skarżącej. Fakt wyrządzenia Spółce szkody przez pracownika jest bezsporny i znajduje potwierdzenie w stanie formalnoprawnym oraz w materiale dowodowym. W dacie powstania szkody łączył pracownika ze skarżącą stosunek zobowiązaniowy, z którego wynikała odpowiedzialność pracownika wobec skarżącej oparta na dwóch podstawach, tj. z Kodeksu pracy, a zwłaszcza z działu V, w którym uregulowano zasady odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy, jak również z umowy z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie zawartej przez pracownika ze skarżącą. Zgodnie z § 4 tej umowy pracownik odpowiada w pełnej wysokości za ewentualne szkody i odpowiedzialność ta obejmuje szkody powstałe w dniach od 24 marca 2013 r. do 20 kwietnia 2013 r. w ciągniku siodłowym powierzonym pracownikowi. W przedmiotowej umowie pracownik wyraził zgodę na potrącenie przez pracodawcę równowartości szkody z przysługującego mu wynagrodzenia za pracę, innych świadczeń pieniężnych przyznanych przez pracodawcę lub z innych wierzytelności przysługujących pracownikowi wobec pracodawcy. Skoro inspektor pracy nie zakwestionował dokonanego potrącenia, to, zdaniem Spółki, należy przyjąć, iż jest ono dopuszczalne i wywołuje skutki prawne.
Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. W związku z powyższym wierzytelność pracownika uległa całkowitemu umorzeniu. Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca zarzuciła, że zaskarżony nakaz jest niewykonalny, niewykonalność ma charakter trwały i należy stwierdzić jego nieważność w trybie art.156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Ponadto, w ocenie strony, organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art.505 pkt 1 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie mogła dokonać potrącenia wzajemnych wierzytelności istniejących pomiędzy skarżącą a pracownikiem. Zdaniem Spółki powołane przez Inspektora Pracy przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Ponadto Spółka podniosła, że do wydania nakazów i sprzeciwu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej inspektor pracy wydając zaskarżony nakaz dopuścił się naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 34 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z art. 107 § 1 oraz § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej wydanego nakazu, nie odniesiono się do wskazanych w komparycji art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 505 pkt 1 k.c., a także nie wyjaśniono uzasadnienia prawnego .W tych okolicznościach, zdaniem Spółki, należy stwierdzić, że nakaz został wydany bez podstawy prawnej, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2007 r., poz. 589), decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżony nakaz.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że został on wydany w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie kontroli pracodawcy, zawarte w protokole kontroli nr rej. [...] z dnia [...] października 2013 r., do którego nie wniesiono zastrzeżeń oraz w oparciu o powszechnie i bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa zobowiązujące pracodawcę do wypłaty pracownikowi świadczeń ze stosunku pracy, które to świadczenia nie zostały w przedmiotowej sprawie przez Spółkę wypłacone.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, braku zebrania w sposób wystarczający i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku dokonania oceny udowodnienia danej okoliczności w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny został dokładnie opisany przez inspektora pracy wydającego przedmiotowy nakaz w protokole kontroli nr rej. [...] z dnia [...] października 2013 r. Organ wyjaśnił, że w protokole kontroli opisuje się (dokumentuje) stan faktyczny, nie dokonuje się natomiast jego oceny.
Odnośnie faktu zawarcia przez Spółkę z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie (której kserokopia stanowi załącznik nr 4 do protokołu kontroli z dnia [...] października 2013 r.), organ stwierdził, że taka instytucja nie jest dopuszczalna na gruncie przepisów prawa pracy. Art. 125 Kodeksu pracy przewiduje bowiem zawarcie umowy o współodpowiedzialności materialnej pracowników. Natomiast art. 124 Kodeksu pracy nie przewiduje instytucji zawierania z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej, gdyż pracownik odpowiada za powierzone mu mienie na zasadach określonych w art. 124 § 1 i § 2 Kodeksu pracy, a od odpowiedzialności tej może się uwolnić w warunkach określonych w art. 124 § 3.
W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, zawarcie z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej przed wyrządzeniem szkody pracodawcy nie jest zgodne z ww. przepisami. Nadto organ wskazał na art. 18 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika, niż przepisy prawa pracy. Postanowienia umów i aktów, o których mowa w ww. przepisie, mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, są nieważne, a zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] podniósł, że w przedmiotowej sprawie pracownik nie zgodził się na zapłatę kwoty ujętej w nocie obciążeniowej wystawionej mu przez skarżącą i oświadczył, że nie jest odpowiedzialny za powstałą szkodę w jej mieniu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c., sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, nie podlegają egzekucji, a zgodnie z regulacją art. 505 pkt 1 k.c., wierzytelności nie ulegające zajęciu nie mogą być umorzone przez potrącenie. Reasumując, Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że niewypłacone przez pracodawcę należności z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, objęte przedmiotowym nakazem, są świadczeniami oczywiście należnymi i mogły stanowić podstawę wydania decyzji przez inspektora pracy.
Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 505 pkt 1 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżąca nie mogła dokonać potrącenia wzajemnych wierzytelności istniejących pomiędzy nią a pracownikiem. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja narusza także art. 124 § 1 i § 2 i art.125 Kodeksu pracy poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżąca nie mogła zawrzeć z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej. Skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu, że zawarcie między skarżącą a pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej jest mniej korzystne niż przepisy prawa pracy, a w konsekwencji zarzuciła naruszenie art. 18 § 2 Kodeksu pracy.
Ponadto, w ocenie skarżącej, organ naruszył przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ administracji publicznej niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy w konsekwencji czego organ doszedł do przekonania w szczególności, że: 1) niewypłacenie pracownikowi kwoty 4.228,45 zł. było działaniem nieprawidłowym, 2) niedopuszczalne było dokonanie potrącenia przez skarżącą kwoty 4.228,45 zł, 3) dokonanie potrącenia nie było objęte zgodą pracownika .
Zdaniem skarżącej organ naruszył art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranych w sprawie dowodów i w konsekwencji pozostawał w błędnym przekonaniu, że dokonanie potrącenie było niedopuszczalne i nieskuteczne, albowiem nie było objęte zgodą pracownika. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, pkt 5 i pkt 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy nakazu, pomimo że zachodziły przesłanki do stwierdzenia jego nieważności ze względu na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, których dopuścił się organ I instancji, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia prawnego wydanej decyzji.
Wskazując na powyższe okoliczności, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającego ją nakazu, a także stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć organów obu instancji.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne zawarcie umowy między pracodawcą a pracownikiem o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie, a jedynie dopuszczalne jest zawarcie umowy o współodpowiedzialności materialnej pracowników. Stanowisko to, zdaniem skarżącej, jest błędne i sprzeczne z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym Kodeksu pracy. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w mieniu powierzonym pracownikowi, zdaniem skarżącej, oparta jest na takich samych przesłankach, jak odpowiedzialność ogólna. Różnice ograniczają się właściwie jedynie do zakresu kwotowego tej odpowiedzialności. O ile bowiem w przypadku oddania mienia do dyspozycji, jeżeli szkoda wyrządzona została z winy nieumyślnej, odpowiedzialność ta ograniczona jest do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody, to w przypadku powierzenia mienia odpowiada on do pełnej wysokości szkody. Argumentacja organu odwoławczego kwestionująca możliwość zawarcia przez skarżącą z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie jest nieprawidłowa i stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 § 1 i § 2 oraz art. 125 k.p., które miało znaczący wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom organu, ww. przepisy określają zasady odpowiedzialności pracownika za szkodę przed jej wyrządzeniem, a nie po jej wyrządzeniu. Możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności materialnej za szkodę na warunkach określonych w art.124 § 3 k.p. istnieje, zdaniem skarżącej, niezależnie od faktu zawarcia umowy o odpowiedzialności materialnej, gdyż jest to przepis bezwzględnie obowiązujący.
W ocenie skarżącej zawarcie z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej przed wyrządzeniem szkody pracodawcy nie narusza art. 18 § 1 k.p. Skarżąca wykazała, że obowiązujące przepisy prawa nie tylko wprost przewidują możliwość zawarcia takiej umowy przed wyrządzeniem szkody, lecz nawet wymagają zawarcia takiej umowy w celu określenia sposobu i zakresu odpowiedzialności pracownika. W związku z tym organ odwoławczy naruszył również art.18 § 1 k.p. Wobec tego, że wierzytelność pracownika wskazana w decyzji oraz nakazie nie istnieje, albowiem uległa umorzeniu na skutek dokonanego potrącenia, zdaniem skarżącej, niedopuszczalne było wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, w ocenie skarżącej, że szkoda została wyrządzona przez pracownika, a jej wysokość została udokumentowana. Nie jest również sporny fakt zawarcia z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie oraz wyrażenie w niej zgody na dokonanie stosownych potrąceń.
Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko co do trwałej niewykonalności wydanego nakazu, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności.
Powołanym wyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że w dacie przeprowadzenia kontroli u skarżącej stwierdzono, iż byłemu pracownikowi P. S. nie wypłacono należności z tytułu wykonanej poza granicami kraju pracy w okresie od 5 maja 2013 r. do 30 maja 2013 r. Bezsporna jest również wysokość tej należności wynosząca 4.228,45 zł., na którą składały się należności z tytułu diet za 25 dób przebywania w podróży służbowej oraz z tytułu ryczałtu za 24 noclegi w czasie podróży służbowej. Należność pomniejszono o kwotę 199,00 € pobranych przez pracownika zaliczek na poczet wykonywania tej podróży.
Sąd I instancji uznał, że istota zaistniałego sporu dotyczy okoliczności, czy skarżąca była uprawniona do dokonania potrącenia. WSA w Krakowie wskazał, że rozstrzygając zaistniały w sprawie spór, uznał stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w [...] jako zgodne z prawem.
Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji był art. 33 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z tymi przepisami, w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy jest uprawniony do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, a nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Wydanie nakazu stanowi drogę do dochodzenia roszczeń o wynagrodzenie i inne świadczenia za pracę. Aby mógł być on wydany, wynagrodzenie lub świadczenie musi być "należne", co oznacza, że prawo do niego nie budzi wątpliwości; świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono. Jeżeli świadczenie jest kwestionowane, jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy jest sąd pracy.
Ponadto Sąd I instancji podniósł, że inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie rozstrzyga o roszczeniu pracownika, gdyż w tym zakresie kompetencja należy do sądu powszechnego. Celem nakazu wypłaty należności z tytułu stosunku pracy jest nakłonienie pracodawcy do wypełnienia ciążącego na nim obowiązku względem pracownika, gdy obowiązek ten jest wymagalny. "Należne wynagrodzenie" jest kategorią obiektywną, nie podlegającą ocenie inspektora pracy, jakkolwiek organ ma prawo dokonywania ustaleń, czy wynagrodzenie istotnie jest należne.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że na mocy art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, do zadań tej Inspekcji należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, w tym dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. W razie stwierdzenia naruszenia w tym zakresie, organ ma prawo nakazania określonych zachowań, do czego uprawnia art. 11 tej ustawy. Uprawnienie do kontroli w celu stwierdzenia, czy pracodawca narusza przepisy dotyczące wynagrodzenia, zawiera więc w sobie możliwość ustalenia przez organ rozumienia pojęcia "należnego wynagrodzenia".
W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, inspektor pracy był uprawniony do ustalenia, czy umowa z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie zawarta przez skarżącą z pracownikiem – była zgodna z przepisami prawa pracy.
Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie przyjął, że przedmiotowa umowa była nieważna, gdyż jej postanowienia były mniej korzystne dla pracownika, niż przepisy prawa pracy, o czym stanowi art. 18 § 2 k.p. Sam fakt zawarcia tej umowy, w ocenie WSA w Warszawie, jednoznacznie potwierdza to stanowisko, gdyż w przeciwnym przypadku zbędne byłoby zawieranie dodatkowych umów o odpowiedzialności za powierzone mienie, wystarczające bowiem byłyby przepisy Kodeku pracy. Skarżąca zawierając z pracownikiem umowę z dnia [...] sierpnia 2011 r. dążyła do wzmocnienia swojej sytuacji jako ewentualnego wierzyciela należności z tytułu naprawienia szkody kosztem pracownika poprzez zagwarantowanie sobie możliwości dokonania stosownych potrąceń równowartości szkody z należności wynikających ze stosunku pracy, przypadających pracownikowi. Wyrażenie pisemnej zgody pracownika na dokonanie potrąceń z tytułu mogących w przyszłości powstać zobowiązań wynikających z powierzenia mienia, bez wątpienia "osłabia" pozycję pracownika w sporze dotyczącym naprawienia ewentualnej szkody w powierzonym mieniu. Odmienne i jednocześnie mniej korzystne niż w Kodeksie pracy uregulowanie odpowiedzialności pracownika za powierzone mienie, stosownie do art.18 § 2 k.p. jest nieważne.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w przedmiocie odpowiedzialności za mienie powierzone pracownikowi obowiązują przepisy zawarte w art.124 – 125 Kodeksu pracy ustanawiające zasady tej odpowiedzialności. Umowa zawarta na piśmie przez pracowników z pracodawcą dopuszczalna jest przy współodpowiedzialności materialnej, co wynika wprost z treści art. 125 § 1 k.p. Stosownie do art. 831 § 1 k.p.c., nie podlegają egzekucji sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych i jako wierzytelności nie ulegające zajęciu – zgodnie z art. 505 pkt 1 k.c. nie mogą być umorzone przez potrącenie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd I instancji stwierdził, że organy inspekcji pracy zasadnie uznały, iż postanowienia umowy z dnia [...] sierpnia 2011 r. mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy - są nieważne. Zdaniem WSA w Krakowie skarżąca nie była uprawniona do dokonywania potrącenia wzajemnych z pracownikiem wierzytelności, a w konsekwencji wierzytelność pracownika – wbrew zarzutom skargi – nie uległa całkowitemu umorzeniu. Skoro wierzytelność pracownika nie mogła być umorzona przez potrącenie (art. 505 pkt 1 k.c.) to, w ocenie Sądu I instancji, należał stwierdzić, że wynagrodzenie P. S. było wynagrodzeniem należnym.
WSA w Krakowie podniósł, że zgodnie z art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie. Skoro w rozpatrywanej sprawie kontrola stwierdziła naruszenie przez skarżącą tego obowiązku, zasadne było wydanie nakazu wypłaty. Sąd i instancji dodał, że zgodnie z art.11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy takiemu nakazowi nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności; przepis w tym zakresie jest jednoznaczny i bezwzględny.
W końcowej części uzasadnienia wyroku Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem postępowania nie było ustalenie, czy pracownik wyrządził skarżącej szkodę w powierzonym mieniu, ani ustalenie, w jakiej ewentualnie wysokości szkoda powstała. W związku z tym argumentacja skargi odnosząca się do kwestii szkody powstałej w ciągniku siodłowym powierzonym pracownikowi, ani załączone do skargi oświadczenie pracownika z dnia 2 grudnia 2013 r. o wyrażeniu zgody na potrącenie z wynagrodzenia równowartości szkody (dotyczącej zresztą innej szkody, niż ta na którą powoływała się skarżąca w niniejszej sprawie), zdaniem Sądu I instancji, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Ponadto za nieuzasadnione Sąd I instancji uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad prowadzenia postępowania, gdyż organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowody w sposób wystarczający do wydania decyzji i ocena tego materiału uzasadniała treść podjętych rozstrzygnięć. WSA w Krakowie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że stan faktyczny został opisany w protokole kontroli z dnia [...] października 2013 r., natomiast ocena tego stanu jest zawarta w zaskarżonej decyzji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła S. Sp. z o.o. reprezentowana przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie wskazał, że zaskarża wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. dokonanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych, sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, a dotyczących błędnego ustalenia przez Sąd I instancji, że:
• wynagrodzenie pracownika określone w nakazie było wynagrodzeniem należnym w rozumieniu art. 11 ust. 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, zatem możliwe było w tym zakresie wydanie nakazu;
• zawarcie przez Spółkę z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie było niedopuszczalne na gruncie przepisów Kodeksu pracy;
• "art. 124 k.p. nie przewiduje możliwości zawierania z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej przed wyrządzeniem szkody, gdyż pracownik odpowiada za powierzone mienie na zasadach określonych w art. 124 § 1 i § 2 k.p."
• umowa o odpowiedzialności materialnej "może być zawarta wyłącznie w trybie art. 125 k.p." i dotyczyć tylko współodpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone im mienie;
• postanowienia zawartej przez pracownika ze Spółką umowy są mniej korzystne niż przepisy prawa pracy, dlatego zgodnie z art. 18 § 2 k.p. – są one nieważne;
• pracownik nie wyraził zgody na dokonanie potrącenia należności;
• Spółka nie była uprawiona do dokonania potrącenia należności pracownika.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż wynagrodzenie pracownika ma być "należne" w rozumieniu organu wydającego nakaz, a nie w rozumieniu pozostałych stron, w szczególności Spółki;
2. art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż należność wskazana w nakazie jest "należnym wynagrodzeniem pracownika";
3. art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie i nakazanie skarżącej wypłatę wynagrodzenia na rzecz pracownika w sytuacji, gdy wierzytelność z tego wynagrodzenia wygasła na skutek materialno-prawnego skutku oświadczenia o potrąceniu oraz pomimo tego, że zasadność wynagrodzenia nakazanego do wypłacenia była sporna, co nie pozwalało na wydanie w stosunku do skarżącej nakazu oraz decyzji utrzymującej go w mocy;
4. art. 124 § 1 i § 2 k.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżąca nie mogła zawrzeć z pracownikiem indywidualnej umowy o odpowiedzialności materialnej, a zawarta umowa jest nieważna;
5. art. 125 k.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż umowa o odpowiedzialności materialnej "może być zawarta wyłącznie w trybie art. 125 k.p." i dotyczyć tylko współodpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone im mienie i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżąca nie mogła zawrzeć z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej oraz przyjęcie, iż zawarta umowa jest nieważna;
6. art. 124 § 1 i § 2 k.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, nie tylko, że skarżąca nie mogła zawrzeć z pracownikiem indywidualnej umowy o odpowiedzialności materialnej przed wyrządzeniem szkody ale nadto, że w ogóle nie mogła zawrzeć z pracownikiem indywidualnej umowy o odpowiedzialności materialnej a zawarta umowa jest nieważna;
7. art. 125 k.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż umowa o odpowiedzialności materialnej "może być zawarta wyłącznie w trybie art. 125 k.p." i dotyczyć tylko współodpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone im mienie i w konsekwencji tego przyjęcie, że skarżąca nie mogła zawrzeć z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej oraz przyjęcie, iż zawarta umowa jest nieważna;
8. art. 18 § 2 k.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że postanowienia umowy o odpowiedzialności materialnej zawartej przez skarżącą z pracownikiem są mniej korzystne niż przepisy prawa pracy, a przez to nieważne;
9. art. 498 § 1 i art. 505 pkt 1 k.c. w zw. z art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie, że Spółka nie mogła dokonać potrącenia wzajemnych wierzytelności istniejących pomiędzy Spółką a pracownikiem.
III. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (nie uwzględnił skargi i nie stwierdził nieważności decyzji), mimo oczywistego naruszenia przez organ II instancji art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa;
2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 498 § 1 oraz art. 505 pkt 1 k.c. w zw. z art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (nie uwzględnił skargi i nie stwierdził nieważności wydanych decyzji), mimo oczywistego naruszenia przez organy obu instancji 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 498 § 1 oraz art. 505 pkt 1 k.c. w zw. z art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c.
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (nie uwzględnił skargi i nie stwierdził nieważności wydanych decyzji), mimo oczywistego naruszenia przez organy obu instancji art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
4. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie spełnia wymagań ustawowych, a zwłaszcza nie wyjaśnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdyż nie wyjaśnia, dlaczego wskazane przez skarżącego naruszenia przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego uzasadniały uchylenie decyzji organu I i II instancji, w sprawie rzekomo nie wystąpiły.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
• uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania,
ewentualnie,
• w przypadku stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji i poprzedzającej decyzji organu I instancji (zaskarżonego nakazu)
lub ewentualnie,
• w przypadku stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny braku podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 P.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 P.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Za niezasadny należy przede wszystkim uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Jest to przepis o charakterze formalnym. Określa on jedynie wymogi konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, wskazując, iż pisemne motywy takiego orzeczenia winny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość pisemnych motywów wyroku może więc stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jedynie wtedy, gdy w uzasadnieniu orzeczenia brak ustawowych elementów lub gdy jest ono sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, co w szczególności może mieć miejsce wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny w swym uzasadnieniu nie zawarł stanowiska dotyczącego stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest odmienne od prezentowanego przez Spółkę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać nie tylko prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ale także stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego i przepisów postępowania.
Odnosząc się do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych, stwierdzić należy, iż zarzut ten nie poddaje się kontroli instancyjnej, brak jest bowiem wskazania konkretnych przepisów prawa procesowego, które zostały naruszone przez Sąd I instancji. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku nie został dostatecznie podważony.
Przechodząc do oceny zarzutów prawa materialnego, wskazać należy, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4, 6 i 7 oraz art. 11a. Przepis art. 11 pkt 7 ustawy stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Istota nakazu wypłaty należności pracowniczych sprowadza się do nakłonienia pracodawcy, aby wypełnił ciążące na nim względem pracownika powinności wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z zawartej z nim umowy o pracę, w sytuacji, w której obowiązki te są wymagalne.
Według art. 86 § 1 Kodeksu pracy "Pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa". Dopuszczalne granice potrąceń reguluje art. 87 i art. 91 Kodeksu pracy. Podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności faktyczne nie mają znaczenia prawnego dla ustalenia należnego świadczenia. Przepis art. 91 § 1 k.p. w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania decyzji stanowił bowiem, iż należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 Kodeksu pracy, mogą być potrącone z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Formułuje on zasadę, że potrącenie należności z wynagrodzenia pracownika wymaga jego pisemnej zgody.
Przepisy Kodeksu pracy, które określają zasady dokonywania potrąceń z wynagrodzenia pracownika za jego zgodą wyrażoną na piśmie, nie zawierają regulacji określającej formę tej czynności prawnej. W tej mierze należy więc stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 60 Kodeksu cywilnego, w związku z art. 300 Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wskazany w nim sposób wyrażenia woli nie jest wystarczający w tych wypadkach, w których ustawa stawia dalej idące wymagania dla oświadczenia woli, dotyczącego danej czynności prawnej. Jak wyżej wskazano przepis art. 91 Kodeksu pracy dla potrącenia z wynagrodzenia za pracę wymaga zgody pracownika wyrażonej na piśmie. Wymieniona w tym przepisie zgoda pracownika nie może być blankietowa. Powinna dotyczyć konkretnej, istniejącej wierzytelności.
Pracownik, który wyraża zgodę na potrącenie z wynagrodzenia za pracę, powinien mieć świadomość wielkości długu oraz przesłanek odpowiedzialności. W wyroku z dnia 1 października 1998 r., sygn. akt I PKN 366/98, opubl. OSNP 1999 nr 21, poz. 684, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż wyrażenie przez pracownika bez zachowania formy pisemnej, zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę, jest nieważne (art. 87 § 1 i 7 k.p. i art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 91 i art. 300 Kodeksu pracy).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż w świetle art. 91 Kodeksu pracy wyrażenie przez pracownika w umowie o wspólnej odpowiedzialności materialnej, zgody na potrącenie przez pracodawcę z wynagrodzenia za pracę należności z tytułu niedoborów, które mogą się ujawnić w przyszłości jest nieważne (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 461/05, CBOSA).
W świetle art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, w związku z art. 300 Kodeksu pracy, do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. została zawarta pomiędzy skarżącą kasacyjnie Spółką a P. S. umowa o odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. Umowa ta, jak słusznie przyjął Sąd I instancji, nie mogła jednak stanowić podstawy do potrącenia spornej kwoty, gdyż art. 124 Kodeksu pracy nie przewiduje instytucji zawierania z pracownikiem umowy o odpowiedzialności materialnej. Pracownik, jak trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, odpowiada za powierzone mu mienie na zasadach określonych w tym art. 124 § 1 i § 2, a od określonej w nim odpowiedzialności może się uwolnić w warunkach określonych w art. 124 § 3 Kodeksu pracy. Dopuszczalne jest natomiast zawarcie umowy o współodpowiedzialności materialnej pracowników (art. 125 k.p.).
Nie ulega też wątpliwości, że pracownik w piśmie z dnia 7 czerwca 2013 r. nie zgodził się na zapłatę kwoty ujętej w nocie obciążeniowej wystawionej mu przez skarżącą Spółkę i oświadczył, że nie jest odpowiedzialny za powstałą szkodę w jej mieniu. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do potrącenia spornej kwoty oraz wobec faktu, że wysokość należności z tytułu wykonywanej w okresie od 5 maja 2013 r. do 30 maja 2013 r. podróży służbowej była niesporna i należność ta nie została wypłacona pracownikowi, prawidłowym było wydanie nakazu zapłaty z dnia [...] października 2013 r.
W świetle powyższego nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia art. 124 § 1 i § 2 oraz art. 125 Kodeksu pracy. Nie są także zasadne zarzuty naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, słusznie bowiem Sąd Wojewódzki i orzekające w sprawie organy przyjęły, że świadczenie przysługujące pracownikowi było należne.
Nie można też podzielić zawartego w skardze kasacyjnej poglądu, że decyzja organu II instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 505 pkt 1 k.c. Art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. stanowi, że nie podlegają egzekucji sumy i świadczenia wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, zaś przepis art. 505 pkt 1 k.c. stanowi, iż nie mogą być umorzone przez potrącenie wierzytelności nieulegające zajęciu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji i organy PIP prawidłowo przyjęły, że przepisy te uniemożliwiają umorzenie przez potrącenie wierzytelności z tytułu podróży służbowej pracownika.
W art. 505 pkt 1 k.c. chodzi bowiem o tzw. zajęcie egzekucyjne. Tak więc wierzytelności nieulegające zajęciu, to wierzytelności niepodlegające egzekucji (por. wyrok SN z 19 kwietnia 1996 r., I CRN 52/Po, LEX nr 156478).
Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 498 § 1 k.c. oraz art. 505 pkt 1 k.c. w zw. z art. 831 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zatem niezasadny.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie można podzielić poglądu, że kwestionowany nakaz był niewykonalny w dniu jego wydania i ta niewykonalność ma charakter trwały, ponieważ wierzytelność wskazana przez pracownika już nie istnieje, albowiem została zaspokojona wskutek wzajemnej kompensacji wierzytelności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do decyzji z uwagi na istniejący w obowiązującym porządku prawnym zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostający w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna decyzji to trwała niemożność jej wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Ten nieusuwalny charakter niemożności wykonania decyzji ma niezwykle istotne znaczenie, przy ocenie istnienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie stanowią bowiem o faktycznej niewykonalności decyzji różnego rodzaju trudności w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją (tak: NSA w wyroku z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1089/10, LEX nr 1244473). W niniejszej sprawie nie występuje ani niewykonalność prawna, ani też niewykonalność faktyczna kwestionowanego nakazu, nie ma bowiem w obowiązującym porządku prawnym takiego zakazu lub nakazu określonego zachowania, który pozostaje z nim w sprzeczności a także nie występuje niemożność wykonania nakazu z przyczyn czysto technicznych.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną. Zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie został uwzględniony, gdyż organ nie wykazał, iż poniósł takie koszty, a w szczególności nie wykazał, że poniósł koszty zastępstwa procesowego w tym postępowaniu.