I OSK 267/13

Naczelny Sąd Administracyjny2013-02-26
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc społecznazasiłek stałykryterium dochodowewspólne gospodarstwo domoweKodeks postępowania administracyjnegoustawa o pomocy społecznejprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przyznania zasiłku stałego, uznając, że skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe z osobą niespokrewnioną.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego E. W., który mieszkał z osobą niespokrewnioną, M. K. Organy administracji uznały, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, co wpływało na kryterium dochodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że ustalenia faktyczne organów były prawidłowe i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej E. W. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku stałego. Kluczową kwestią było ustalenie, czy skarżący, osoba niepełnosprawna i w trudnej sytuacji materialnej, prowadził wspólne gospodarstwo domowe z M. K., osobą niespokrewnioną, u której mieszkał i która udzielała mu pomocy. Organy administracji uznały, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, co skutkowało ustaleniem kryterium dochodowego na poziomie 702 zł dla dwóch osób i przyznaniem zasiłku w minimalnej kwocie 30 zł. Skarżący twierdził, że jest osobą samotnie gospodarującą, a M. K. jedynie mu pomaga. WSA oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe i odwołując się do definicji wspólnego gospodarowania. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną opartą na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 K.p.a.), stwierdził, że zarzuty te są niezasadne. Sąd uznał, że organy administracji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, prawidłowo rozważyły istotne okoliczności i nie dopuściły się naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z M. K. nie nosiło cech dowolności, a argumentacja organów była przekonująca w świetle zasad doświadczenia życiowego. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jeśli przyczynia się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie czynności związanych z codziennymi zajęciami, takich jak zakupy, gotowanie, czy pomoc w czynnościach bytowych, nawet jeśli nie pozostają w związku emocjonalnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie wspólnego gospodarowania należy rozumieć potocznie, uwzględniając faktyczne współdziałanie w codziennym życiu, a nie tylko więzi rodzinne czy emocjonalne. Pomoc udzielana przez M. K. w postaci zakupu żywności i leków, a także wspólne zamieszkiwanie w jednym pokoju, świadczyły o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych.

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinny być dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy.

u.p.s. art. 3 § 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa kryteria dochodowe dla osób samotnie gospodarujących i pozostających w rodzinie.

u.p.s. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Kryterium dochodowe obliczone w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku dwóch wspólnie zamieszkujących osób wynosi 702 zł.

u.p.s. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne, w tym zasiłek stały.

u.p.s. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa przesłanki przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej i osoby pozostającej w rodzinie.

u.p.s. art. 37 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa sposób ustalania wysokości zasiłku stałego.

u.p.s. art. 37 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy sposobu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd pierwszej instancji, którego naruszenie może nastąpić w wyniku uchybienia przez Sąd innym przepisom P.p.s.a.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 182 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z M. K. Organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 K.p.a.) poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i swobodną ocenę dowodów.

Godne uwagi sformułowania

pojęcia "wspólne gospodarstwo domowe" i "jednoosobowe gospodarstwo domowe" na gruncie ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do kwestii gospodarczych, związanych z prowadzeniem codziennych spraw życiowych, a nie ściśle osobistych, opierających się na związku emocjonalnym zamieszkujących wspólnie osób. Zatem, jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności.

Skład orzekający

Joanna Banasiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"wspólne gospodarstwo domowe\" na gruncie ustawy o pomocy społecznej oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy i sądy administracyjne."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy interpretacyjne związane z prawem do świadczeń z pomocy społecznej i definicją wspólnego gospodarstwa domowego, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną.

Czy pomoc sąsiedzka to już wspólne gospodarstwo domowe? Sąd rozstrzyga o zasiłku stałym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 267/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1141/11 - Wyrok WSA w Krakowie z 2012-09-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7,77,80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1141/11 w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1141/11 oddalił skargę E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną sprawy:
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] na podstawie: art. 104, art. 107 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 19 i 20, art. 37, art. 102, art. 104, art. 106 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) przyznał zasiłek stały E. W. od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 31 marca 2013 r. w kwocie 30,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący mieszka wspólnie z osobą niespokrewnioną – M. K. Skarżący posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązujące do dnia 31 marca 2011 r., jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Nie ma uprawnień do renty ani emerytury, jak również żadnego własnego dochodu. Najbliższa rodzina skarżącego mieszka poza Krakowem i nie jest w stanie zapewnić warunków lokalowo-bytowych, które uwzględniałyby jego stan zdrowia. W dniu 4 marca 2011 r. skarżący oświadczył, iż mieszka razem z M. K., ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ww. osoba pomaga skarżącemu, udzielając mieszkania i żywności oraz wykupując leki. Według oświadczeń M. K., nie pozostaje ona ze skarżącym w żadnym związku, a jedynie udziela pomocy osobie znajomej, kupując żywności i leki.
Organ wskazał, że zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium dochodowe obliczone w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku dwóch wspólnie zamieszkujących osób wynosi 702 zł. Organ podkreślił, że pojęcia "wspólne gospodarstwo domowe" i "jednoosobowe gospodarstwo domowe" na gruncie ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do kwestii gospodarczych, związanych z prowadzeniem codziennych spraw życiowych, a nie ściśle osobistych, opierających się na związku emocjonalnym zamieszkujących wspólnie osób. Pojęcie rodziny, którym posługuje się art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, stanowi konsekwencję definicji zawartej w art. 6 pkt 14 ww. ustawy. Określa ona, iż w rozumieniu ustawy rodzinę stanowią osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zdaniem organu M. K. świadczy skarżącemu pomoc, która jest niezbędna, z uwagi na jego trudną sytuację zdrowotną, nieposiadanie przez niego dochodu oraz brak możliwości zapewnienia adekwatnej pomocy ze strony najbliższej rodziny. Te okoliczności sprawiają, iż skarżący przebywa na jej całkowitym utrzymaniu, zaś taka sytuacja utrzymuje się już od kilkunastu miesięcy, zatem w analizowanym przypadku element stałości niewątpliwie występuje. Organ podkreślił, że trudna sytuacja bytowa uzasadnia umieszczenie skarżącego w placówce świadczącej całodobową pomoc specjalistyczną, ponadto może otrzymać on świadczenie w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednakże, wobec odrzucenia możliwości udzielenia pomocy usługowej, w pełni zasadne jest, zdaniem organu uznać, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z M. K.
i przyznać świadczenia, biorąc pod uwagę dochód zarówno skarżącego, jak i ww. osoby, w oparciu o kryterium dochodowe obliczone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2
i 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. 702 zł. Dochód uzyskiwany przez skarżącego, jak również dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego osoby w rodzinie, tj. 351,00 zł. Wysokość świadczenia w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej ustala się w przypadku osoby w rodzinie jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 8 ust. 1 w/w ustawy, czyli 351 zł a dochodem na osobę w rodzinie w miesiącu marcu 2011 r., tj. 329,58 zł., kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30,00 złotych miesięcznie.
Po rozpatrzeniu odwołania E. W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie na podstawie art. 37 ustawy o pomocy społecznej i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, w świetle ustaleń organu I instancji, że skarżący i M. K., osoby niespokrewnione i niepozostające w żadnym związku, zamieszkują razem w Krakowie przy ul. [...] i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący jest zależny od M. K., która kupuje żywność, leki, a przed wyjściem do pracy przygotowuje posiłki oraz nadzoruje wykonywanie bieżących czynności związanych z podstawowymi czynnościami bytowymi skarżącego. Skarżący przy ul. [...] zamieszkuje od co najmniej kwietnia 2010 r. Z uwagi na sytuację materialną, osobistą i majątkową skarżącego nie jest on w stanie prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego, wymaga bowiem pomocy i opieki osób trzecich. Prawidłowo, w ocenie Kolegium, ustalono łączny dochód w rodzinie w wysokości 659,15 złotych, dochód na osobę w rodzinie wynosi zatem 329,57 złotych. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi w takiej sytuacji 351 złotych, a zatem kwota zasiłku wynosi 30 złotych. Z uwagi na to, że kwota kryterium dochodowego pomniejszona o dochód na osobę w rodzinie jest mniejsza od 30 złotych przyznano kwotę najniższą zasiłku stałego.
E. W. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podtrzymując twierdzenie, że M. K. jest dla niego osobą obcą i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", wskazał, że okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Sąd wskazał, że kwestią sporną jest czy skarżący, mieszkający przy ul. [...] w Krakowie z M. K., prowadzi wraz z nią wspólne gospodarstwo domowe, czy też każde z nich prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt a ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne, w tym zasiłek stały. Artykuł 37 ust. 1 ustawy określa, że zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości (ust.2): 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Zgodnie z ust. 3 kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. Z powyższego zapisu wynika, że wysokość przyznanego zasiłku stałego uzależniona jest od wysokości dochodu rodziny skarżącego.
Sąd podniósł, że organ rozpoznając sprawę związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1, który jest doprecyzowaniem zasady określonej w art. 7 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3).
Jak wynika z akt sprawy, skarżący znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej. Ośrodek przyznając skarżącemu pomoc ma na względzie jego trudną sytuację życiową, którą monitoruje poprzez wywiady środowiskowe. Czterema decyzjami z dnia [...] maja 2011 r. przyznano skarżącemu zasiłki celowe na zakup leków, żywności, środków czystości, ubrania.
Sąd zaznaczył, że kwota świadczenia została przyznana skarżącemu w najniższej wysokości, jednakże kwota ta nie została przez organ ustalona dowolnie, a wynika z przepisów ustawy, tj. art. 8 ust.1 pkt. 2 i art.37 ust. 2 pkt 2. Zdaniem Sądu orgrany słusznie przyjęły, że skarżący wraz z M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest przyjęcie – tak jak chciałby skarżący - że M. K. jest dla niego osobą obcą, która przyjęła go do swojego mieszkania jedynie ze względu na dawną znajomość z siostrą skarżącego. Sąd podkreślił, że z wywiadu środowiskowego z dnia 4 marca 2011 r. wynika, że skarżący wraz M. K. zamieszkują w jednym pokoju, a skarżący nie posiada samodzielnego łóżka. Jak wynika z akt sprawy skarżący zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] co najmniej od kwietnia 2010 r., a więc sytuacja ta ma charakter trwały.
Sąd odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 587/09, w którym ustalając znaczenie pojęcia "wspólne gospodarowanie" przyjęto, że należy uwzględnić potoczne rozumienie słów tworzących to wyrażenie. Jak podaje Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego (Warszawa, 2005, str. 1330), "wspólny" to "taki, w którym biorą udział dwie osoby lub więcej osób; wykonywany razem z kimś". Natomiast "gospodarować" to: "dysponować czymś; zarządzać czymś" (op. cit. str. 298). Zatem, jeśli osoby gospodarują wspólnie, oznacza to, że razem czymś zarządzają, dysponują. W rozpatrywanym kontekście chodzi więc o przyczynianie się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd stwierdził, że skarżący i M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, o czym świadczy m in. fakt, iż M. K. kupuje skarżącemu żywność i leki – na który to cel nawet się zadłużyła, a skarżący przed udarem "świadczył pomoc gospodarczą" w domu.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów, zasiłek stały został przyznany we właściwej wysokości.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wniósł E. W. reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi w części oddalającej skargę zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organów obu instancji pomimo, że decyzje zostały wydane przy niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz przy jego swobodnej ocenie, wyrażającej się w przyjęciu, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. K.
Wskazując na ten zarzut skarżący wniesiono o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 oraz 80 K.p.a. Uchybienie to polegało na tym, że organy błędnie uznały, iż E. W, prowadzi wraz z M. K. wspólne gospodarstwo domowe. Przez cały okres trwania postępowania administracyjnego skarżący podnosił, że jest osobą samotnie gospodarującą. Podczas wywiadu środowiskowego stanowisko skarżącego potwierdziła M. K., która oświadczyła, iż tylko pomaga znajomemu, natomiast nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa. E. W. jest dla M. K. osoba obcą, nie pozostają oni w konkubinacie. E. W. sypia osobno, jest w stanie sam przygotować sobie posiłek, umyć się i ogolić, posiada swoją półkę w lodówce. E. W. jest osobą nieubezpieczoną, musi być pod opieką lekarza i przyjmować leki, które miesięcznie kosztują ponad 200 zł. Prawdą jest, iż koszty tych lekarstw pokrywa w większości M. K., ale skarżący traktuje to jako pożyczkę, którą kiedyś spłaci. Pani M. K. większą część dnia pozostaje poza domem i skarżący radzi sobie sam. Pomimo takich oświadczeń organy przyjęły, iż skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą uznały, że oświadczeń tych nie można potraktować jako zgodnych z rzeczywistością. Wojewódzki Sad Administracyjny oddalając w powyższej sytuacji skargę naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o rozpoznanie sprawy na zasadzie art. 182 § 2 P.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznawaną skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi pierwszej instancji mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77, 80 K.p.a. Uchybienia tego skarżący upatruje w oddaleniu skargi zamiast uchylenia decyzji organów obu instancji pomimo, że decyzje zostały wydane przy niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz przy jego swobodnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. K.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie został prawidłowo sformułowany. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest jednym z przepisów określających sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Jego naruszenie nastąpić może jedynie w wyniku uchybienia przez Sąd innym przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi regulującym postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, które należało wskazać w skardze kasacyjnej. Jednakże, mając na uwadze stanowisko wyrażone przez Pełny Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09 należało odnieść się do wszystkich zarzutów podanych w przywołanych podstawach kasacyjnych.
Odnosząc się do podniesionego zarzutu należy wskazać, że w sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca Sądowi pierwszej instancji wadliwie dokonaną kontrolę zaskarżonej decyzji wskutek niedostrzeżenia naruszeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy rzeczywiście miały miejsce wytknięte w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz czy naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów postępowania mogły uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Oceniając pod tym kątem podniesione zarzuty oraz ich argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej oraz mając na uwadze materiał zgromadzony w aktach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że są one niezasadne.
Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny, oparty na ustaleniach dokonanych w postępowaniu administracyjnym wskazuje, że organy administracji zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozpatrzenia wniosku E. W. dotyczącego przyznania zasiłku stałego. Sąd I instancji w sposób należyty rozważył zarzuty skargi oraz skontrolował pod względem zgodności z prawem zaskarżone decyzje. Prawidłowo uznał, że organy administracji nie dopuściły się żadnego naruszenia prawa, które mogło mieś istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można przede wszystkim przyjąć, że organy nie dopełniły obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie okoliczności zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kwestionowane rozstrzygnięcie - w zakresie przyjęcia, że skarżący wraz z M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe - nie nosi cech dowolności. W oparciu o dane z wywiadu środowiskowego z dnia 4 marca 2011 r., odwołując się do zasad doświadczenia życiowego przekonująco wyjaśniono w decyzjach podstawy faktyczne rozstrzygnięcia. Przyczyny uznania, że E. W. i M. K. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe nie budzą wątpliwości. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych zarzutów, które mogłyby skutecznie podważyć stanowiące podstawę orzeczenia ustalenia faktyczne, dlatego skarga ta nie mogła być uwzględniona.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI