I OSK 2667/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1950 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, twierdząc, że norma ta nie powinna mieć zastosowania, gdyż jest sprzeczna z Konstytucją RP i narusza zasadę zaufania obywateli do państwa oraz prawo do wynagrodzenia za szkody. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wprowadzający 30-letnią cezurę czasową dla wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP. Celem tej regulacji było dostosowanie systemu prawa do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r., który wskazał na potrzebę ograniczenia możliwości wzruszania decyzji administracyjnych po znacznym upływie czasu w celu zapewnienia stabilności prawnej i bezpieczeństwa obrotu. Sąd uznał, że zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważają nad zasadą rekompensowania szkody, zwłaszcza gdy skarżąca mogła liczyć się z wprowadzeniem takich ograniczeń. NSA zaznaczył, że przepis ten nie pozbawia jednostki praw właścicielskich, a jedynie zmienia sposób rozpatrywania spraw związanych z kwestionowaniem legalności pozbawienia mienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności wprowadzenia 30-letniej cezurę czasową dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zgodność tej regulacji z Konstytucją RP, priorytet stabilności obrotu prawnego nad roszczeniami wynikającymi z dawnych decyzji administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z nowelizacji KPA i wyroku TK z 2015 r. w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji sprzed wielu lat.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letnią cezurę czasową dla wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz prawem do wynagrodzenia za szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Wprowadzona regulacja ma na celu stabilizację obrotu prawnego i wynika z wyroku TK z 2015 r., który wskazał na potrzebę ograniczenia możliwości wzruszania decyzji administracyjnych po znacznym upływie czasu. Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnych przeważają nad zasadą rekompensowania szkody.
Czy umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1950 r. o przejęciu nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA narusza prawo własności i prawo do wynagrodzenia za szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania na podstawie tego przepisu nie narusza prawa własności ani prawa do wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Przepis ten nie pozbawia jednostki praw właścicielskich, a jedynie zmienia sposób rozpatrywania spraw związanych z kwestionowaniem legalności pozbawienia mienia, które miało miejsce kilkadziesiąt lat temu. Stabilizacja prawna i instytucje takie jak zasiedzenie czy przedawnienie uzasadniają ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń.
Przepisy (21)
Główne
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega unieważnieniu, gdy została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości albo gdy dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo gdy została wydana przez organ nieposiadający uprawnień do wydania decyzji.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zasada pewności prawa, zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez działania organów władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasiedzenie nieruchomości.
k.c. art. 243
Kodeks cywilny
Roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia.
k.c. art. 4421 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń wynikających z czynu niedozwolonego.
k.k. art. 101 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks karny
Ustanie karalności.
k.c. art. 417 § § 2 zd. 1
Kodeks cywilny
Odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
30-letnia cezurą czasowa dla wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji jest zgodna z Konstytucją RP. • Stabilność obrotu prawnego i trwałość decyzji administracyjnych przeważają nad zasadą rekompensowania szkody w przypadku znacznego upływu czasu. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA nie narusza prawa własności, a jedynie zmienia sposób rozpatrywania spraw. • Wprowadzenie cezur czasowych w postępowaniach administracyjnych jest uzasadnione i wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa do wynagrodzenia za szkody. • Umorzenie postępowania narusza prawo własności i prawo do odszkodowania za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem organów władzy. • Nowelizacja KPA stanowi 'pułapkę' dla obywateli, nagle zamykając możliwość dochodzenia praw. • Wyrok TK z 2015 r. dotyczył sytuacji nabycia prawa lub ekspektatywy, a nie pozbawienia własności.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych • nie powinno dziwić, że w niektórych rodzajach postępowań administracyjnych ustawodawca – już co do zasady - wyłączył możliwość wzruszania decyzji administracyjnej w jakimkolwiek postępowaniu nadzwyczajnym • Prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji nie jest samoistnym prawem konstytucyjnym, ale jednym ze środków ochrony tych praw (i wolności) • stabilność stosunków prawnych jest wartością konstytucyjną • zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważały nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wprowadzenia 30-letniej cezurę czasową dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, zgodność tej regulacji z Konstytucją RP, priorytet stabilności obrotu prawnego nad roszczeniami wynikającymi z dawnych decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z nowelizacji KPA i wyroku TK z 2015 r. w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji sprzed wielu lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ograniczeniem czasowym możliwości kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma istotne implikacje dla stabilności prawnej i ochrony praw nabytych. Wyjaśnia kontekst historyczny i konstytucyjny tej zmiany.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 70 lat? NSA wyjaśnia granice czasowe dla postępowań administracyjnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.