I OSK 266/22

I OSK 266/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer /przewodniczący/
Iwona Bogucka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Gl 512/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-09-27
Skarżony organ
Inne~Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 w zw. z art. 151, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B., S. B., J. B. i M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 512/21 w sprawie ze skargi T. B., S. B., J. B. i M. B. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa 1) uchyla pkt 1. i 2. zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddala skargę; 2) oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 września 2021 r., II SA/Gl 512/21 w sprawie ze skargi T. B., J. B., S. B. i M. B. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...] (pkt 1. ), rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 2.) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3.).
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Prezydent Miasta Częstochowy decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za część gruntu oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonego w [...], obręb [...], przejętego na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U.1958.31.138 ze zm.), dalej jako "u.t.b.d.). Decyzja ta wydana została na wniosek T. B., S. B., J. B., M. B.oraz A. P., reprezentowanych przez J. B.1 W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił historię wywłaszczenia ww. działek i przybliżył unormowania prawne, które leżały u podstaw przejętych nieruchomości. Wskazał, że za przejęte nieruchomości ówcześni właściciele nie otrzymali odszkodowania ponieważ przejęcie to nastąpiło z mocy prawa i w tym zakresie nie było wydawane żadne rozstrzygnięcie. Obecnie obowiązujące unormowania prawne nie dają podstaw dla wypłaty takiego odszkodowania na rzecz następców prawnych. W końcowej części uzasadnienia organ wskazał, że nieruchomości oznaczone nr [...], nr [...] i nr [...] były przedmiotem orzekania przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z [...] kwietnia 2020 r. Z powyższą decyzją nie zgodzili się wnioskodawcy wnosząc odwołanie do Wojewody Śląskiego. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 98 ust. 3 u.g.n. wskutek przyjęcia, że z przepisów tych nie wynika obowiązek wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie dokonane w 1970 r., tj. w okresie, gdy nie obowiązywała ustawa o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji kiedy z ww. przepisów taki obowiązek wynika. Nadto wskazano na naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 98 ust. 3 u.g.n. przez przyjęcie, że odszkodowanie za wywłaszczenie jest należne tylko gdy zostało dokonane w formie decyzji administracyjnej, podczas gdy warunek taki nie wynika z przywołanych przepisów. Wojewoda Śląski decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji zasadnie uczynił postawą wydanego rozstrzygnięcia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., bowiem przepisy obowiązujące obecnie, jak również obowiązujące w przeszłości, nie dają i nie dawały podstaw dla ustalenia odszkodowania w okolicznościach zaistniałych w rozpoznawanej sprawie. Podstawy ustalenia takiego odszkodowania nie stanowi również art. 98 ust. 3 u.g.n. Z powyższą decyzją nie zgodzili się odwołujący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Sąd I instancji w motywach przywołanego na wstępie wyroku z dnia 27 września 2021 r. stwierdził, że Prezydent Miasta Częstochowy decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. wypowiedział się co do ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości oznaczoną jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], przejętą na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę Śląskiego decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. Oznacza to, że we wskazanym zakresie organy administracji publicznej wypowiedziały się i wydana została ostateczna decyzja administracyjna. Mocą decyzji poddanych kontroli Sądu I instancji w niniejszej sprawie organy rozstrzygnęły wniosek skarżących obejmujący ustalenie i wypłatę odszkodowania za część gruntu oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Zestawienie powyższych decyzji wskazuje, że w ramach rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej ponownie rozpoznawały problematykę ustalenia i wypłaty odszkodowania w stosunku do działek nr [...], nr [...] i nr [...]. W omawianym zakresie wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ organy administracji publicznej wypowiadały się w sprawie działek, których problematyka ustalenia i wypłaty odszkodowania została już ostatecznie rozstrzygnięta. W świetle powyższego wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części obejmującej rozstrzygnięcie w stosunku do działek nr [...], nr [...] i nr [...], a tym samym wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w części dotyczącej ww. działek, przewidziana w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Dalej Sąd I instancji wskazał, że po rozstrzygnięciu sprawy w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...], do rozpoznania pozostała jeszcze kwestia działki nr [...], a zatem kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęcie powyższej działki. Podstawą prawną przejęcia przedmiotowej działki był art. 11 u.t.b.d., który stanowił, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowało w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowiła podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Dalej wskazano, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie został prawidłowo ustalony przez organy administracji publicznej i ustalenia te nie stanowią przedmiotu sporu w rozpoznawanej sprawie. Sporna jest natomiast ocena prawna tego stanu faktycznego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie zarysowały się dwie linie orzecznicze tyczące możliwości ustalania i przyznawania odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Według pierwszej z nich, obowiązujące aktualnie, przepisy u.g.n. nie dają podstaw do wypłaty odszkodowania za grunt przejęty na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 11 u.t.b.d. Według zaś drugiej linii orzeczniczej przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stwarza możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach gdzie odszkodowanie nie zostało ustalone a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu Konstytucji RP oraz prawa międzynarodowego. Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w pierwszej z ww. linii orzeczniczych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli T. B., S. B., J. B. i M. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 98 ust. 3 oraz art. 128 ust. 1 u.g.n. przez stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na to, że decyzjami Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2020 r. organy administracji wypowiedziały się już o odszkodowaniu za działki nr [...], nr [...] i nr [...], podczas gdy ww. decyzje dotyczyły faktycznie wspomnianych działek, jednak brak było tożsamości podmiotowej, gdyż postępowanie toczyło się w odniesieniu do M.Z., która nie jest stroną niniejszej sprawy, a także brak było faktycznej tożsamości przedmiotowej, ponieważ skarżąca M. B. wnosiła o ustalenie odszkodowania w zakresie posiadanego przez siebie udziału (odszkodowanie za działki nr [...], nr [...], nr [...] przysługiwać winno tej skarżącej;
2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie organ l instancji winien podlegać wyłączeniu na mocy przepisów k.p.a., jako że organ orzekający o odszkodowaniu byłby równocześnie zobowiązany do wypłaty tego odszkodowania na podstawie art. 132 ust. 5 u.g.n., co powinno skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozbawiło skarżących bezstronnej i obiektywnej oceny sprawy na etapie postępowania administracyjnego;
II. prawa materialnego przez błędną wykładnię tj.:
3. art. 151 p.p.s.a w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 98 ust. 3 oraz art. 128 ust. 1 u.g.n. przez oddalenie skargi, podczas gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów nakazuje przyjąć, że w sprawie powinna zapaść decyzja uwzględniająca wniosek skarżących tj. decyzja ustalająca odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, a więc zarzuty skargi były uzasadnione;
4. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 11 u.t.b.d. przez oddalenie skargi, pomimo że ustawa ta nie przewidywała odszkodowania za wywłaszczenie, podczas gdy ww. normy u.g.n. i Konstytucji RP stanowią o tym, że właśnie do takich sytuacji powinny znaleźć zastosowanie, skoro redakcja tego przepisu wprost wskazuje na to, że to aktualnie obowiązujące przepisy muszą przewidywać ustalenie odszkodowania w przeciwnym bowiem razie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nigdy nie byłby zastosowany;
5. art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r. (Dz.U.1995.26.175); dalej jako "Konwencja" w związku z art.21 ust. 2 i art. 91 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 11 u.t.b.d. i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. oraz art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, a tym samym utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania na skutek błędnego przyjęcia, że wykładnia powszechnie obowiązujących przepisów pozwala na wniosek, że dopuszczalnym jest pozbawienie osoby fizycznej prawa własności bez wypłaty stosownego odszkodowania oraz, że brak jest przepisów uzasadniających wypłatę odszkodowania, podczas gdy prawidłowa wykładnia przytoczonych przepisów nakazuje przyjąć, że skarżącym powinno zostać wypłacone odszkodowanie.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie decyzji organu obu instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.
Powyższe zarzuty zostały szerzej umotywowane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazał się zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Ocenę zarzutów kasacji wypada rozpocząć od zarzutu najdalej idącego, tyczącego wadliwości stwierdzenia przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Trafnie w tym zakresie wskazano w skardze kasacyjnej, że decyzją Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] organy administracji rozstrzygały już o odszkodowaniu za ww. działki, odmawiając jego ustalenia. Postępowanie to nie toczyło się jednak z wniosku skarżących lecz M. Z., spadkobierczyni S. B., który obok J. B. był wnioskodawcą postępowania podziałowego, w następstwie którego doszło do przejścia na rzecz Państwa ww. działek w trybie art. 11 u.t.b.d. W takiej sytuacji zasadnie wskazuje skarga kasacyjna, iż pomiędzy ww. decyzjami wydanymi w sprawie z wniosku M.Z.a decyzjami aktualnie kontrolowanymi, wydanymi w sprawie z wniosku T. B., S. B., J. B. i M. B. nie może zachodzić relacja wskazująca na stan powagi rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Res iudicata następuje bowiem w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2023 r., I OSK 1715/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Brak tożsamości podmiotowej ww. spraw dostatecznie podważa stanowisko Sądu I instancji o istnieniu stanu res iudicata prowadzącego do konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Trafny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., podważający legalność pkt 1. zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. został wprowadzony do systemu prawnego ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2004.141.1492), w dniu 22 września 2004 r. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej wskazano, że "(...) nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości" (vide: nr druku 1421 Sejm RP IV kadencji). Aktualnie nie budzi kontrowersji możliwość zastosowania powyższego przepisu do stanów faktycznych, zaistniałych przed dniem jego wejścia w życie. Powyższe nie oznacza jednak, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę do wydawania aktualnie merytorycznej decyzji ustalającej odszkodowanie w każdym przypadku, w którym, w okresie obowiązywania poprzedniego ustroju społeczno-politycznego, doszło do pozbawienia właściciela nieruchomości jej własności bez zrekompensowania mu w jakikolwiek sposób powstałej z tego tytułu szkody. Wykładnia przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie może bowiem polegać na nadawaniu mu odmiennej treści od tej jaką nadał mu ustawodawca. Z tego więc powodu za trafny uznać należy wynik wykładni tegoż przepisu zaprezentowany w zaskarżonym wyroku. Na gruncie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. możliwość ustalenia odszkodowania zależy od spełnienia, i to łącznie, dwóch wynikających wprost z tego przepisu przesłanek. Pierwsza polega na tym, że do pozbawienia prawa do nieruchomości musiało dojść bez ustalenia odszkodowania. Natomiast druga polega na tym, że obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. W konsekwencji ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli przepisy przewidują lub przewidywały przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości. W kontekście tej drugiej przesłanki w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter blankietowy, a zatem jego zastosowanie wymaga każdorazowo identyfikacji obowiązujących przepisów przewidujących odszkodowanie za określoną formę pozbawienia (ograniczenia) praw do nieruchomości. Oznacza to, że koniecznym jest wskazanie innej normatywnej podstawy do ustalenia odszkodowania w obowiązującym stanie prawnym. Sam zaś art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie może stanowić wystarczającej podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania. Dla zastosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanu, jaki zaistniał w przeszłości, konieczne jest by nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania mimo, że obowiązujące w tej dacie przepisy przewidywały jego ustalenie. Ponadto taki obowiązek musi również wynikać z przepisów, które obecnie obowiązują. W każdym zatem przypadku należy ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie przepisów u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości dla realizacji celu publicznego. W sytuacji zatem, gdy utrata własności nieruchomości następowała w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie jej na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. (vide: wyrok NSA z dnia 19 lipca 2019 r., I OSK 2472/17; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2021 r., I OSK 2011/20; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., I OSK 624/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dodatkowo należy wskazać, iż w aktualnym porządku prawnym brak jest podstaw prawnych do wydania orzeczenia w przedmiocie odszkodowania za grunty odstąpione bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa na cele wymienione w art. 11 u.t.b.d. Budowa domów mieszkalnych i pozyskiwanie terenów pod tego rodzaju budownictwo nie stanowi celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n., mogącego uzasadniać wywłaszczenie. Brak jest zatem możliwości do odnalezienia podstawy prawnej dla ustalenia odszkodowania w przepisie art. 128 ust. 1 u.g.n. Przepis ten odnosi się bowiem do odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości, a nie za każde przejęcie jej z mocy prawa. Podobnie brak jest możliwości odnalezienia takiej podstawy prawnej w art. 98 ust. 3 u.g.n., skoro przepis ten reguluje kwestię przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne, a zatem dla realizacji jednego z celów publicznych w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.g.n. Powyższe pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż nie istniała w przeszłości i nie istnieje aktualnie materialnoprawna podstawa do wydania w takim wypadku decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. Z tych powodów zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 98 ust. 3 i art. 128 ust. 1 u.g.n. uznać należy za niezasadne.
Nieusprawiedliwione są również te zarzuty, które odnosiły się do przepisów konstytucyjnych oraz do art. 1 Konwencji. Przepisy te będąc regulacjami o charakterze ogólnym i stanowiąc wzorzec dla oceny innych aktów prawnych nie mogą stanowić podstawy do uznania, że przepisy Konstytucji RP mogłyby, bezpośrednio lub w powiązaniu z innymi przepisami, stanowić podstawę do oceny stanu prawnego wytworzonego przez nieobowiązujący już akt prawny, który dodatkowo pochodził z okresu, w którym w Polsce panował zupełnie odmienny ustrój społeczno-polityczny, diametralnie odbiegający od aktualnych standardów demokratycznych. Natomiast przepis art. 1 Konwencji wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności przez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia a nie prawo do jego nabywania (vide: orzeczenie ETPCz z dnia 13 czerwca 1979 r. w sprawie Marckx vs Belgia, wyrok ETPCz z dnia 23 listopada 2000 r. nr 25701/94 Król Grecji vs Grecja). Trudno zatem z treści wskazanego przepisu wywodzić materialnoprawnego źródła dla postulowanego przez skarżących uprawnienia do przyznania im wnioskowanego odszkodowania (vide: wyrok NSA z dnia 9 maja 2024 r., I OSK 534/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Nie był również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3 (pkt 4). Z okoliczności sprawy nie wynikało, aby w postępowaniu administracyjnym brała udział osoba, spełniająca którąkolwiek z ww. przesłanek wyłączenia. Nie został natomiast w kasacji sformułowany zarzut naruszenia art. 25 k.p.a., który odnosi się do wyłączenia organu administracji.
Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił pkt 1. I 2. zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddalił skargę jako bezzasadną (art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a.). Natomiast w pozostałym zakresie, obejmującym działkę nr [...], w którym nie doszło do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji skarga kasacyjna jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od uwzględnienia żądania skargi kasacyjnej w tym zakresie z uwagi na uznanie, iż ocena okoliczności sprawy dokonana zaskarżonym wyrokiem, do której nie dała powodu żadna ze stron postępowania, a która okazała się oceną niezasadną, nie powinna prowadzić do obciążenia kosztami postępowania kasacyjnego którejkolwiek ze stron postępowania, stanowiąc przypadek szczególnie uzasadniony, o którym stanowi ww. przepis.