I OSK 2634/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Decyzja ta stwierdzała nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto Łódź własności nieruchomości, która była w posiadaniu PKP. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że posiadała zarząd nad nieruchomością i że przepisy dotyczące komercjalizacji PKP powinny wyłączyć tę nieruchomość z komunalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, powołując się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I OPS 2/16). Zgodnie z tą uchwałą, nieruchomości pozostające we władaniu PKP na dzień 27 maja 1990 r. stawały się z mocy prawa własnością gmin, chyba że PKP udokumentowało swoje prawo do nich na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub innych wskazanych umów. Sąd uznał, że prawo zarządu PKP, wynikające z rozporządzenia z 1926 r., wygasło z dniem uchylenia tego rozporządzenia ustawą z 1960 r. Brak późniejszych przepisów przyznających PKP tytuł prawny do zarządu tymi gruntami na dzień 27 maja 1990 r. oznaczał, że nieruchomości te podlegały komunalizacji. Sąd podkreślił, że późniejsze przepisy dotyczące komercjalizacji PKP, w tym art. 34 i 34a ustawy z 2000 r., nie mogły mieć wstecznego skutku i nie mogły podważyć już zaistniałego nabycia własności przez gminę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej komunalizacji mienia państwowego, w szczególności nieruchomości PKP, w kontekście braku udokumentowanego prawa zarządu na dzień 27 maja 1990 r.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości PKP na dzień 27 maja 1990 r. i interpretacji przepisów przejściowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieruchomość pozostająca we władaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP na dzień 27 maja 1990 r. podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeśli PKP nie posiadało udokumentowanego tytułu prawnego do zarządu tą nieruchomością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość podlegała komunalizacji, jeśli PKP nie udokumentowało swojego prawa do zarządu na dzień 27 maja 1990 r. zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub innymi wskazanymi umowami.
Uzasadnienie
Prawo zarządu PKP, wynikające z rozporządzenia z 1926 r., wygasło z dniem uchylenia tego rozporządzenia ustawą z 1960 r. Brak późniejszych przepisów przyznających PKP tytuł prawny do zarządu tymi gruntami na dzień 27 maja 1990 r. oznaczał, że nieruchomości te podlegały komunalizacji. Późniejsze przepisy dotyczące komercjalizacji PKP nie mogły mieć wstecznego skutku.
Czy przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (art. 34 i 34a) mogą wyłączyć spod komunalizacji nieruchomości, które na dzień 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa własnością gmin?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą wyłączyć spod komunalizacji nieruchomości, które już stały się własnością gmin z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., ponieważ nabycie własności przez gminę nastąpiło wcześniej.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że uwłaszczenie PKP na podstawie ustawy komercjalizacyjnej nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie ustawy z 1990 r., gdyż mienie to stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r.
Przepisy (22)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 80
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 34a
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 17 § ust. 5 i 6
ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe -tekst jednolity art. 1
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach art. 46 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych. art. 46 § ust. 1 i 2
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. poprzez uznanie, że jedynie zarząd ustalony na podstawie decyzji lub umowy wyłącza komunalizację z mocy prawa. • Niezastosowanie art. 34a w związku z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji PKP. • Niezastosowanie przepisów dotyczących utworzenia PKP i statusu prawnego nieruchomości PKP (rozporządzenie z 1926 r., ustawa o kolejach z 1960 r., ustawa o przedsiębiorstwach państwowych z 1981 r.) w związku z art. 80 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 P.p.s.a.) poprzez nieuchylenie decyzji KKU z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nieuwzględniające zarządu PKP nad nieruchomością i wyłączenia z komunalizacji.
Godne uwagi sformułowania
pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego przysługiwania prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała na dzień 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego – w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. • pojęcie "zarządzanie" nie jest tożsame z zarządem. • uwłaszczenie PKP, dokonywane w tym trybie, nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Jolanta Górska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej komunalizacji mienia państwowego, w szczególności nieruchomości PKP, w kontekście braku udokumentowanego prawa zarządu na dzień 27 maja 1990 r."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości PKP na dzień 27 maja 1990 r. i interpretacji przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego nabycia mienia państwowego przez samorządy, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym, a także dla osób zainteresowanych transformacją ustrojową Polski.
“Czy PKP straciło prawo do nieruchomości? NSA rozstrzyga o komunalizacji z 1990 roku.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.