II SA/LU 504/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-11-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyzasiłek specjalnykryterium dochodoweszczególnie uzasadniony przypadekusługi opiekuńczeprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, uznając, że sytuacja skarżącej nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Skarżąca T. W. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie usług opiekuńczych, jednak jej dochód przekraczał kryterium dochodowe. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że sytuacja skarżącej nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego wymaga wyjątkowych okoliczności, których w sprawie nie stwierdzono, a skarżąca nie przedstawiła dowodów na poniesienie kosztów opieki, mimo że miała przyznane usługi opiekuńcze, z których odmawiała korzystania.

Sprawa dotyczyła skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce odmawiającą przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na opłacenie usług opiekuńczych. Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku, wskazując na swoje wydatki związane z opieką, jednak jej dochód przekraczał ustalone kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Organy administracji uznały, że sytuacja skarżącej nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który pozwala na przyznanie świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Podkreślono, że skarżąca odmawiała korzystania z przyznanych jej usług opiekuńczych i nie przedstawiła dowodów na ponoszenie kosztów prywatnej opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wskazał, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest świadczeniem o szczególnym charakterze, wymagającym wyjątkowych okoliczności, a sytuacja skarżącej, w tym jej stopniowo pogarszający się stan zdrowia i ponoszone wydatki, nie nosiły znamion nagłości ani nadzwyczajności. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że skarżąca systematycznie korzysta z pomocy społecznej i wielokrotnie kwestionowała decyzje organów. W sentencji wyroku przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu, uwzględniając zmiany prawne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sytuacja skarżącej nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego jest świadczeniem o wyjątkowym charakterze, wymagającym nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych zdarzeń, które wykraczają poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sytuacja skarżącej, w tym jej wydatki i stan zdrowia, nie nosiły takich znamion, a skarżąca odmawiała korzystania z przyznanej jej pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 39 § ust.1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 41 § pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 4a

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sytuacja skarżącej nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" dla przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżąca nie przedstawiła dowodów na ponoszenie kosztów prywatnej opieki, mimo że odmawiała korzystania z przyznanych jej usług opiekuńczych. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia przepisów postępowania. Argumentacja skarżącej, że musi korzystać z prywatnej opieki generującej koszty.

Godne uwagi sformułowania

"szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia przyznanie świadczenia "może być przyznany" co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie jego przyznania wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

sędzia

Anna Ostrowska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego z ustawy o pomocy społecznej, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach świadczeń socjalnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach. Nacisk na uznanie administracyjne organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu świadczeń pomocy społecznej, gdy dochód przekracza kryterium, a także rolę uznania administracyjnego organów. Jest to typowa sprawa dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.

Czy "szczególnie uzasadniony przypadek" to furtka do zasiłku ponad kryterium dochodowe? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 504/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1370/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-19
I OSK 733/24 - Wyrok NSA z 2025-04-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151; art. 250 § 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
art. 39 ust.1; art. 41 pkt 1; art. 8 ust.n 4a;
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7; art. 77 § 1; art. 80;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 kwietnia 2023 r., nr SKO.41/2214/OS/2023 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. R. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z 25 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania T. W. (dalej także jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce z 3 marca 2023 r., w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z 3 lutego 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Niemce o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie usług opiekuńczych.
W związku z wielokrotnymi wskazaniami skarżącej, aby nie kontaktować się z nią telefonicznie, organ I instancji zwrócił się do skarżącej o dostarczenie pisemnej informacji dotyczącej aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej, zdrowotnej
i mieszkaniowej. W udzielonej odpowiedzi skarżąca wskazała, że legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, w zakresie sytuacji rodzinnej – na separację z mężem i brak kontaktu z synem, ponadto podniosła, że sytuacja mieszkaniowa jest znana z wcześniejszych oświadczeń. Zgłosiła, że w miesiącu styczniu poniosła następujące wydatki: 1050 zł na opłacenie opieki, 400 zł na zakup opału, 133 zł na zakup lekarstw oraz 150 zł na opłacenie energii elektrycznej.
Na podstawie posiadanej dokumentacji organ ustalił, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, sama dysponuje swoim świadczeniem, jej mąż mieszka w tym samym domu, ale prowadzi oddzielnie gospodarstwo domowe (orzeczona sądownie separacja). Dochód skarżącej za miesiąc styczeń 2023 r., stanowi kwota 1474,42 zł (emerytura w wysokości 1217,98 zł i dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł). Organ nie uwzględnił w dochodzie wypłacanego łącznie z ww. świadczeniami świadczenia uzupełniającego w wysokości 500 zł, ponieważ sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego. Emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze w wysokości 237,79 zł, którego nie odlicza się od dochodu. Łącznie do dyspozycji wnioskodawczyni ma kwotę 1.736,63 zł. Kwota ta wynika z odcinka emerytury.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, wskazaną wyżej decyzją z 3 marca 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie usług opiekuńczych.
W ocenie organu, z uwagi na to, że dochód T. W. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 776 zł, skarżącej nie przysługuje zasiłek celowy, którego podstawą jest art. 39 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako: u.p.s.). Analizując możliwość przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 pkt 1 u.p.s., organ uznał, że sytuacja skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu. Organ podkreślił, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na udzielenie świadczeń i musi dokonać gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców. Wnioskodawczyni zwracając się o przyznanie zasiłku ograniczyła się do opisu swojej sytuacji, z której nie wynika, że znalazła się w trudnej sytuacji. Deklarowała, że ponosi wydatki związane z zatrudnieniem prywatnej opiekunki, jednak nie przedstawiła na tą okoliczność żadnego dowodu. Organ zwrócił uwagę, że pomimo możliwość korzystania z usług opiekuńczych, które w okresie od sierpnia 2020 r. do lutego 2022 r. były przyznawane skarżącej pięciokrotnie, odmawiała tej pomocy poprzez nieprzyjmowanie opiekunek, które zgłaszały się do niej w celu realizacji świadczenia.
Nie zgadzając się z decyzją Wójta skarżąca złożyła odwołanie, kwestionując ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organ. Zawarła w nim uwagi do postępowania
organu administracji i zarzuciła działanie na jej niekorzyść. Stwierdziła, że opiekunki, które zgłaszają się do niej w ramach realizacji przyznanych usług opiekuńczych są niekompetentne. Wskazała, że od sierpnia 2020 r., opłaca opiekę konieczną z powodu stanu zdrowia.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z 25 kwietnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło argumentację przedstawioną przez organ I instancji, w tym ustalenia dotyczące braku podstaw do przyznania stronie zasiłku okresowego na warunkach określonych w art. 41 pkt 1 u.p.s., tj. w wypadku przekroczenia kryterium dochodowego. Zdaniem Kolegium organ I instancji wykazał, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest szczególna, co uzasadniałoby przyznanie specjalnego zasiłku celowego dla osoby, która przekracza kryterium dochodowe.
W skardze do sądu administracyjnego T. W. poza ogólnymi zarzutami wobec Kolegium, zarzuciła ustalenie stanu faktycznego w sposób niezgodny z rzeczywistością oraz podniosła, że musi korzystać z opieki innych osób, co generuje po jej stronie koszty wynikające z konieczności opłacania opiekunki.
W piśmie procesowym z 14 listopada 2023 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz skarżącej, oświadczając, że te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wskazał, że organy nie ustaliły rzeczywistej sytuacji skarżącej oraz jej potrzeb związanych z zapewnieniem godnego bieżącego funkcjonowania, bezpiecznego dla jej życia i zdrowia. Podkreślił, że organy dokonując oceny wniosku o zasiłek celowy nie dysponowały aktualnym wywiadem środowiskowym, a poprzestały na informacjach przedłożonych przez skarżącą w wypełnionych przez nią formularzach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Biorąc pod uwagę poczynione przez organ I instancji ustalenia, prawidłowo w sprawie rozważano zastosowanie dwóch odrębnych podstaw prawnych przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 pkt 1 u.p.s.) i specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 u.p.s.).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że dochód skarżącej, prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe, przekracza wysokość kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, dlatego niemożliwe było przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Przyznanie takiego świadczenia uzależnione jest bowiem od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę kwoty tzw. kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W dacie orzekania w niniejszej sprawie w przypadku skarżącej, która jest osobą samotnie gospodarującą, wynosiło ono 776 zł (stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. poz. 1296). Na marginesie jedynie można odnotować pewną nieścisłość wywodów organu I instancji dotyczących wysokości dochodu skarżącej. W uzasadnieniu organ z jednej strony przyjął (prawidłowo), że dochód skarżącej za styczeń 2023 r. (art. 8 ust. 3 u.p.s.) stanowi kwota 1.474,42 zł, na co składa się emerytura w wysokości 1.217,98 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny – 256,44 zł. Organ prawidłowo nie uwzględnił w dochodzie wypłacanego łącznie z ww. świadczeniami świadczenia uzupełniającego w wysokości 500 zł, ponieważ sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego (art. 8 ust. 4a u.p.s.). Organ odnotował również, że emerytura jest pomniejszana o zajęcie komornicze w wysokości 237,79 zł, którego nie odlicza się od dochodu. Jednakże w konkluzji organ stwierdził, że skarżąca "dysponowała kwotą 1.736,63 zł". Stwierdzenie to może być mylące. W perspektywie możliwości przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. należało przyjmować kwotę dochodu w wysokości 1.474,42 zł. Wskazana przez organ kwota 1.736,63 zł uwzględnia świadczenie uzupełniające oraz potrącenie komornicze. Są to kwoty, które obrazują ogólną sytuację majątkową skarżącej, mającą znaczenie w perspektywie zastosowania art. 41 pkt 1 u.p.s. Wskazana nieścisłość w wywodach uzasadnienia nie miała jednak żadnego wpływu na prawidłową ocenę organu I instancji.
Przechodząc do analizy rozstrzygnięć organu w perspektywie zastosowania art. art. 41 pkt 1 u.p.s., należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że wymienione w nim świadczenia to świadczenia o szczególnym charakterze, których przyznanie może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwrócić przy tym należy uwagę, że treść cytowanego przepisu wskazuje, iż przedmiotowy zasiłek "może być przyznany" co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie jego przyznania wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonał ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzona ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Z drugiej natomiast strony, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu. Charakter postępowania w którym wydane zostały kontrolowane akty wymagał zatem dokonania ustaleń nie tylko co do istnienia uzasadnionej potrzeby oraz możliwości samodzielnego jej zaspokojenia przez wnioskodawczynię, lecz także zbadania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s.
W orzecznictwie wskazuje się, że przez ten "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła (por. wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., I OSK 1868/07). Podkreśla się zarazem, iż w ramach omawianej pomocy nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone (por. wyrok NSA z 30 października 2008 r., I OSK 1790/07), czy też zapewniać stałego źródła utrzymania. Ma on bowiem charakter szczególnej pomocy doraźnej. Jak podkreślał NSA w wyroku z 2 grudnia 2021 r. (I OSK 431/20), "szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje bowiem, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia właśnie wyjątkowych okoliczności. Za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie zostały uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunków za prąd czy gaz, brak środków na bieżące wydatki, uregulowanie opłat za pobyt w domu studenckim, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, a nawet zakup leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą. W wyroku z 19 lutego 2015 r., (sygn. I SA/Wa 1427/14) WSA w Warszawie wyraził pogląd, że "nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania".
W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, mieszcząc się w pełni w granicach swobody wyznaczanej ramami uznania administracyjnego, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", w rozumieniu powyżej przedstawionym. Organy mając na uwadze całokształt okoliczności występujących w sprawie zasadnie oceniły, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów opieki i pielęgnacji.
Z akt sprawy wynika, że T. W. w okresie od sierpnia 2020 r. do lutego 2022 r., miała przyznawane usługi opiekuńcze pięciokrotnie. Wiarygodne są ustalenia organów, że skarżąca nie chciała korzystać z przyznanych usług, co zresztą sama przyznała w treści skargi, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej jej pomocy. Nie sposób zatem racjonalnie uzasadnić potrzeby wsparcia finansowego dla skarżącej na realizację "opieki", którą ma przyznaną przez organ pomocy społecznej, a z której to opieki (świadczeń opiekuńczych) nie chce korzystać z własnych, subiektywnych powodów. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżąca konsekwentnie deklaruje, że od sierpnia 2020 r. ponosi wydatki na opiekę, przy czym tego twierdzenia nie popiera żadnym dowodem. W treści formularza dotyczącego aktualnej sytuacji rodzinnej, dochodowej, mieszkaniowej, zdrowotnej
i ponoszonych wydatków skarżąca wskazała jedynie ogólnie na swoje wydatki, na pogarszający się stan jej zdrowia, na niekompetencję pracowników, w tym opiekunek z OPS-u. Wydatki wnioskodawczyni, w tym na zakup opału, są stałymi miesięcznymi lub sezonowymi wydatkami, których ponoszenie nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Poza tym Sądowi z urzędu wiadome jest, że skarżąca i jej mąż na sezon 2022/2023 otrzymali w grudniu 2022 r. dodatki węglowe w łącznej kwocie 6 tys. zł, a dodatkowo skarżąca zakupiła 1,5 tony węgla po niższej preferencyjnej cenie (wyrok WSA w Lublinie z 4 lipca 2023 r., II SA/Lu 245/23). Również pogorszenie stanu zdrowia skarżącej następujące stopniowo nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Okoliczności te nie mają bowiem charakteru nagłego ani nadzwyczajnego.
Zarówno obydwu stronom sporu, jak i sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżąca od kilkudziesięciu lat systematycznie korzysta z wielu form pomocy społecznej. Tylko w 2023 r. skarżąca wniosła do tutejszego Sądu 12 skarg na decyzje organów w sprawach różnych świadczeń socjalnych (zasiłki celowe, specjalne zasiłki celowe, usługi opiekuńcze, specjalne usługi opiekuńcze) oraz 23 skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych sprawach).
W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że z uwagi na stwierdzony znaczny stopnień niepełnosprawności organy przyznawały jej i nadal przyznają świadczenia w postaci usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych. W dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżącej przysługiwały częściowo odpłatne usługi opiekuńcze, przyznane decyzją z 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3639/OS/2022 w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych w liczbie 8 godzin dziennie (k. 13-15 akt adm.).
T. W. przy składaniu wniosków o pomoc każdorazowo akcentuje brak świadczenia usług opiekuńczych z winy organu i z tego powodu twierdzi, że sama opłaca prywatnie opiekę i pielęgnację, podając różne kwoty. Oświadczenia i informacje o opłacaniu prywatnie opieki i pielęgnacji wykonywanej przez bliżej nieokreślone osoby
i podawanie wysokości ponoszonych kosztów opieki nie są wiarygodne i nie są poparte żadnym dokumentem. Środki finansowe z pomocy społecznej są środkami publicznymi, co nie pozwala na dowolność w ich wydatkowaniu. Dlatego twierdzenia o poniesionych dużych wydatkach, np. na opiekę i pielęgnację nie mogą być przez organy przyjmowane bezrefleksyjnie. Ich poniesienie powinno być co najmniej uwiarygodnione.
W przypadku skarżącej bezsprzecznie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności. Dodać przy tym należy, że zdarzenie, o którym mowa, musiałoby swoimi konsekwencjami wywołać sytuację wyraźnie odbiegającą od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego.
Nie jest trafny zarzut skarżącej, że organy obu instancji nie uwzględniły oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sformułowanej w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 408/21. Wyrok został wydany w innej sprawie, zaś stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie organy. Stanowisko sądu wyrażone w innej sprawie nie ma wiążącego charakteru, co oznacza, że organ po dokonaniu ustaleń dla danej sprawy nie ma obowiązku zastosować się do tego stanowiska, zwłaszcza, jeśli w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych ustalenia faktyczne prowadzą do odmiennej oceny tego stanu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym zasad postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
W punkcie II sentencji wyroku Sąd, stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a., przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) i określoną w tym przepisie kwotę 480 zł podwyższył o podatek od towarów i usług na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68 ze zm.).
Sąd nie zastosował stawki z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, zawartego w rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, ponieważ odsyłający między innymi do tego rozdziału przepis § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 4 maja 2023 r., poz. 842) został częściowo uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru. Dlatego też, mając na uwadze sentencję omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przyznano ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z uwzględnieniem stawki przewidzianej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI