I OSK 2598/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wbrew jego woli oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, argumentując, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP i EKPC, gdyż ogranicza czasowo możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, nawet tych wydanych przed laty. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było zgodne z przepisami covidowymi, a strona miała możliwość przedstawienia stanowiska. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów KPA i Konstytucji, NSA podkreślił, że wprowadzenie 30-letniej cezur czasowej dla stwierdzenia nieważności decyzji jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, co jest wartością konstytucyjną. Sąd wskazał, że ograniczenie to nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej, a jedynie ogranicza w czasie możliwość dochodzenia ochrony. NSA podzielił stanowisko WSA, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wprowadzający ograniczenie czasowe, jest konsekwencją wyroku TK i służy zapewnieniu stabilności porządku prawnego. Sąd podkreślił, że prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, nie jest absolutne, a ustawodawca ma prawo wprowadzać uzasadnione ograniczenia. Wprowadzenie terminu zawitego dla wszczęcia postępowania nieważnościowego jest dopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym, a rozwiązanie to ma na celu szybkie uregulowanie sytuacji prawnej w sprawach toczących się od bardzo dawna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów covidowych dotyczących posiedzeń niejawnych oraz konstytucyjność ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście ochrony praw nabytych i pewności prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów covidowych i nowelizacji KPA wprowadzającej 30-letnią cezurę czasową, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych sytuacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie przepisów covidowych, bez możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, stanowi pozbawienie strony możności obrony jej praw, zwłaszcza gdy strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu stronie możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed terminem posiedzenia, nie pozbawia strony możności obrony jej praw.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć posiedzenie niejawne stanowi ograniczenie jawności, to nie pozbawia strony możności obrony, jeśli zapewniono jej możliwość wypowiedzenia się. W tym przypadku strona nie skorzystała z tej możliwości.
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający ograniczenie czasowe (30 lat) możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, jest zgodny z Konstytucją RP (art. 2, 21, 64, 77) oraz art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC, ponieważ wprowadzenie ograniczenia czasowego służy zapewnieniu stabilności porządku prawnego i pewności prawa, co jest wartością konstytucyjną, a jednocześnie nie pozbawia obywateli całkowicie ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ograniczenie czasowe wzruszalności decyzji administracyjnych jest wyrazem zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, co jest zgodne z art. 2 Konstytucji RP. Ograniczenie to nie zamyka drogi sądowej, a jedynie ogranicza w czasie możliwość dochodzenia ochrony, co jest dopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym.
Czy umorzenie postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, jest prawidłowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania jest prawidłowe, gdyż przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA stanowi, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia umarza się z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepis ten stanowi rozwiązanie intertemporalne mające na celu szybkie uregulowanie sytuacji prawnej w sprawach toczących się od bardzo dawna, a wprowadzenie terminu zawitego jest dopuszczalne.
Przepisy (10)
Główne
ustawa nowelizująca KPA art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
ustawa covidowa art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie przepisów covidowych, przy zapewnieniu możliwości wypowiedzenia się stronie, nie pozbawia jej możności obrony praw. • Wprowadzenie 30-letniej cezur czasowej dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jest zgodne z Konstytucją RP i EKPC, ponieważ służy stabilności prawa i pewności obrotu prawnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wbrew woli skarżącego. • Niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z Konstytucją RP i EKPC z uwagi na ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca ustanowił, jako zasadę, przeprowadzanie rozpraw odmiejscowionych • nie pozbawia ona strony możności obrony swych praw w postępowaniu sądowym • dla zachowania prawa do rzetelnego procesu najważniejsze jest zabezpieczenie możliwości przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie • wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej nie stanowi jednak niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej • wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych w trybie nadzoru jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa • ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakimi są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony • nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych [...] nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych • ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia decyzji, które stały się podstawą nabycia praw majątkowych, jest działaniem zgodnym z konstytucyjną zasadą pewności prawa oraz ochrony praw nabytych • odmowa zastosowania przepisu ustawy przez organy, a następnie Sąd może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości, co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ta ma charakter oczywisty • wprowadzenie terminu zawitego dla wszczęcia lub…
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów covidowych dotyczących posiedzeń niejawnych oraz konstytucyjność ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście ochrony praw nabytych i pewności prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów covidowych i nowelizacji KPA wprowadzającej 30-letnią cezurę czasową, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy długotrwałego postępowania administracyjnego (ponad 20 lat) i ważnych kwestii konstytucyjnych związanych z pewnością prawa i ochroną praw nabytych, co jest interesujące dla prawników i osób zajmujących się prawem administracyjnym.
“Ponad 70-letnia decyzja administracyjna i 30-letni termin na jej wzruszenie – NSA rozstrzyga spór o pewność prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.