I OSK 2594/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, potwierdzając bezczynność organu w sprawie rekompensaty za utracone mienie poza granicami kraju.
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP. Sąd I instancji stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i przyznał skarżącej sumę pieniężną. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda rzeczywiście dopuścił się rażącej bezczynności przez ponad trzy lata, nie informując strony o przyczynach zwłoki i nie podejmując wystarczających czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty, wskazując na trwające od 1990 r. postępowanie i bezczynność organu. WSA uznał bezczynność za rażące naruszenie prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu, oddalił skargę w pozostałym zakresie i przyznał skarżącej 5000 zł zadośćuczynienia. Wojewoda zaskarżył wyrok, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie rażącej bezczynności, mimo podejmowania czynności, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że postępowanie rozpoczęło się w 1990 r. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że Wojewoda prowadził postępowanie przez ponad trzy lata, nie podejmując wystarczających czynności, nie informując strony o przyczynach zwłoki (naruszając art. 36 k.p.a.) i przekazując zażalenie na bezczynność do organu wyższego stopnia z ponad 8-miesięcznym opóźnieniem. Sąd uznał, że taka postawa organu nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, a przyznana suma pieniężna jest uzasadniona. NSA nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, bezczynność organu trwająca ponad trzy lata, połączona z brakiem informowania strony o przyczynach zwłoki i niepodejmowaniem wystarczających czynności, stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Organ prowadził postępowanie przez ponad trzy lata, nie informując strony o przyczynach zwłoki (naruszając art. 36 k.p.a.) i nie podejmując wystarczających czynności. Przekazanie zażalenia na bezczynność do organu wyższego stopnia nastąpiło z ponad 8-miesięcznym opóźnieniem. Takie działania organu noszą znamiona rażącego naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.r.p.n. art. 3 i 5
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 154 § § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek zawiadomić strony o przyczynach zwłoki, podać nowy termin załatwienia sprawy i pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu trwająca ponad trzy lata, połączona z brakiem informowania strony o przyczynach zwłoki i niepodejmowaniem wystarczających czynności, stanowi rażące naruszenie prawa. Wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego nie wyłącza oceny sądu co do rażącej bezczynności organu ani możliwości przyznania sumy pieniężnej.
Odrzucone argumenty
Wojewoda Mazowiecki podejmował czynności mające na celu dokonanie ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcie sprawy, co wyklucza stwierdzenie rażącej bezczynności. Wniosek złożony w 1990 r. nie wszczynał postępowania administracyjnego, które toczy się w oparciu o ustawę z 2005 r., co oznacza, że organ nie rozpatrywał wniosku przez 30 lat. Przyznanie sumy pieniężnej od Wojewody Mazowieckiego nie było zasadne. Wyrok został wydany z pominięciem całości ustaleń faktycznych i istotnych okoliczności, w tym winy strony i okoliczności niezależnych od organu. Sąd nie zastosował art. 151 p.p.s.a. i uwzględnił skargę w zakresie orzeczenia bezczynności oraz nałożył obowiązek zapłaty sumy pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
organ nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej organ nie informował strony o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej zakończenia zażalenie strony na bezczynność Wojewody Mazowieckiego – jak wynika z akt sprawy – przekazywać do rozpatrzenia organowi wyższego stopnia po ponad 8 miesiącach od momentu jego wniesienia. zaistniała w sprawie bezczynność ma niewątpliwie znamiona rażącego naruszenia prawa. zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący
Karol Kiczka
sprawozdawca
Anna Wesołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie rażącej bezczynności organu administracji publicznej, obowiązki organów w zakresie terminowości i informowania stron, możliwość przyznania sumy pieniężnej za bezczynność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rekompensatą za mienie pozostawione poza granicami RP, ale zasady dotyczące bezczynności i obowiązków organów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje długotrwałą bezczynność organu administracji i jej konsekwencje, co jest problemem dotykającym wielu obywateli. Podkreśla znaczenie terminowości i transparentności działań urzędów.
“Ponad 3 lata bezczynności urzędu. Wojewoda zapłaci za zwłokę w rekompensacie za utraconą ziemię.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2594/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-09-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-11-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Karol Kiczka /sprawozdawca/ Piotr Przybysz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 658 Hasła tematyczne Wywłaszczanie nieruchomości Sygn. powiązane I SAB/Wa 50/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-05-14 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 133 § 1, art. 149 § 1 i 2, art. 151, art. 154 § 6 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 2096 art. 7, art. 35 § 5, art. 61 § 1 i 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art. 3 i 5 Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant asystent sędziego Łukasz Szlęzak po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 50/20 w sprawie ze skargi [...] na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 maja 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 50/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 4. przyznał na rzecz [...] od Wojewody Mazowieckiego sumę pieniężną w kwocie 5 000,00 (pięć tysięcy) złotych; 5. zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz [...] kwotę 580,00 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] w piśmie z dnia 14 stycznia 2020 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez małżonków [...] i [...] poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w postaci majątku "[...] " w pow. słonimskim, woj. nowogródzkim (sygn. SPN.IIIJP.7541.3.2017). W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty trwa od 1990 r. Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. złożyła zażalenie na bezczynność organu i pomimo upływu niemal roku sprawa w dalszym ciągu jest niezałatwiona. Wniosła o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto wniosła o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie Wojewodzie terminu 2 miesięcy na załatwienie sprawy, tj. 1 miesiąca na wydanie postanowienia potwierdzającego spełnienie przesłanek prawa do rekompensaty i 1 miesiąca od dnia przedstawienia operatu szacunkowego na wydanie decyzji w sprawie rekompensaty oraz o zarządzenie przez Sąd wyjaśnienia przyczyn i ustalenia winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a także zarządzenie podjęcia przez Wojewodę środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości i zażądanie od Wojewody pisemnej informacji o podjętych środkach w terminie 7 dni. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wyjaśnił, że obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wypływa z dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a., zaś z treści art. 61 § 4 k.p.a. wynika konieczność zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. Wskazał, że z akt sprawy wynika, nieruchomość pozostawiona w [...] stanowiła pierwotnie własność [...], natomiast w przeważającej części dokumentów zgromadzonych w sprawie jako późniejsi właściciele majątku widnieją [...] i [...]. Z dokumentów archiwalnych wynika, że osoby te nie były jedynymi spadkobiercami pierwotnego właściciela. Organ wskazał, że kwestia następstwa prawnego po [...] wymaga dalszego wyjaśnienia. W związku z powyższym podjął czynności wyjaśniające w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania i wezwał strony do dostarczenia w terminie 14 dni dokumentów potwierdzających następstwo prawne po [...]. Wojewoda podał, że powyższe pismo zostało skutecznie doręczone stronom postępowania w dniu 31 stycznia 2020 r. oraz że w związku z niedostarczeniem przez strony dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po [...] Wojewoda postanowieniem z dnia 14 lutego 2020 r. nr 212/2020 na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 k.p.a. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie. Wojewoda podkreślił, że biorąc pod uwagę podjęte działania oraz konieczność ustalenia wszystkich stron postępowania, zarzut strony postępowania dotyczący bezczynności organu jest nieuzasadniony. Sąd I instancji w części, w której organ zawiesił postepowanie orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Kolejno, Sąd wskazał jednak, że wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Oceniając bezczynność organu do czasu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, Sąd uznał, że skarżąca zasadnie zarzuciła Wojewodzie bezczynność. Co prawda, jak wynika z analizy akt sprawy, prowadząc przedmiotowe postępowanie, organ podejmował czynności mające na celu jej wyjaśnienie i zakończenie. Nie można jednak uznać, że działania te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu Wojewoda Mazowiecki nie działał w sprawie wnikliwie i szybko czy też bez zbędnej zwłoki. Sąd podkreślił, że postanowieniem z dnia 24 stycznia 2020 r., a więc już po złożeniu niniejszej skargi, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu zażalenia strony na bezczynność, uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył Wojewodzie Mazowieckiemu termin 6 miesięcy na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mając jednak na uwadze, że od 1990 r. terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. zostały w rozpatrywanej sprawie wielokrotnie przekroczone przez organ oraz uwzględniając fakt, że Wojewoda nie podejmował czynności mających na celu zakończenie sprawy, a także nie informował strony o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej zakończenia, Sąd stwierdził, że takie działanie, nawet biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sprawy, wskazuje, że prowadzenie postępowania przez organ i zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł, która to wysokość mieści się w zakresie określonym w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił skargi w zakresie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a także zarządzenia podjęcia przez Wojewodę środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości i zażądania od Wojewody pisemnej informacji o podjętych środkach w terminie 7 dni i w tej części skargę oddalił. Sprawy wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych oraz żądanie informacji o podjętych przez organ środkach nie podlegają bowiem kognicji sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda Mazowiecki zaskarżając wyrok w części dotyczącej punktu 1, 4 i 5 i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że w toku prowadzonego postępowania organ pozostawał w bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa, podczas gdy Wojewoda Mazowiecki po przekazaniu mu sprawy do rozpoznania podejmował czynności mające na celu dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie i jej rozstrzygnięcie; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 3 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie o przyznanie prawa do rekompensaty zostało wszczęte w 1990 r. co skutkuje nierozpatrzeniem wniosku przez organ od 30 lat, w sytuacji gdy wniosek złożony w 1990 r. podlegał rejestracji, jednakże nie wszczynał przedmiotowego postępowania administracyjnego, gdyż postępowanie to toczy się w oparciu o ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. regulującą przyznanie prawa do rekompensaty; 3. art 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 w zw. z art 154 § 6 p.p.s.a. poprzez przyznanie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w łącznej kwocie 5000 zł, podczas gdy w świetle okoliczności sprawy przyznanie sumy pieniężnej nie jest zasadne i jako takie nie powinno być stwierdzone; 4. art 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art 35 § 5 k.p.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem całości ustaleń faktycznych wynikających z akt sprawy i niewzięcie pod uwagę istotnych okoliczności sprawy, w szczególności faktu, że okresy opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy spowodowane były winą strony i okolicznościami niezależnymi od organu, bowiem do chwili obecnej nie zostały uzupełnione przez Wnioskodawczynię braki wniosku co nie pozwała Wojewodzie Mazowieckiemu na ustalenie kręgu stron niniejszego postępowania, 5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uwzględnienie skargi w zakresie orzeczenia bezczynności organu o charakterze rażącego naruszenia prawa oraz poprzez nałożenie obowiązku zapłaty sumy pieniężnej. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 183 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządził skierowanie sprawy na posiedzenie w formie rozprawy zdalnej celem rozpoznania skargi kasacyjnej. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. W niniejszej sprawie powołano się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został wydany po rozpoznaniu skargi [...] z dnia 14 stycznia 2020 r. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez małżonków [...] i [...] poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w postaci majątku "[...] " w pow. Słonimskim, woj. Nowogródzkim (sygn. SPN.IIIJP.7541.3.2017). Z akt sprawy w szczególności wynika, że Wojewoda Małopolski pismem (zawiadomieniem) z dnia 20 stycznia 2017 r. przekazał do załatwienia przedmiotową sprawę Wojewodzie Mazowieckiemu, do którego w/w pismo wpłynęło w dniu 24 stycznia 2017 r. (k. 175). Następnie pismem z dnia 23 stycznia 2017 r. (k. 272) Wojewoda Małopolski przesłał Wojewodzie Mazowieckiemu opinię techniczną majątku [...], pow. słonimski, woj. nowogródzkie, sporządzoną przez mgr inż. arch. [...], rzeczoznawcę budowalnego z dnia 8 czerwca 2016 r. (k. 177– 270). Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. skarżąca złożyła zażalenie na bezczynności Wojewody Mazowieckiego, które wpłynęło do tego organu w dniu 5 kwietnia 2019 r. Zażalenie to Wojewoda Mazowiecki przekazał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji po kilku miesiącach, tj. pismem z dnia 23 grudnia 2019 r. wraz z aktami sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 24 stycznia 2020r. uznał zasadność zażalenia strony i wyznaczył Wojewodzie Mazowieckiemu 6 miesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślić należy, że wskazywane wyżej postanowienie zostało wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po 17 stycznia 2020 r., bowiem w tym dniu [...] pismem z dnia 14 stycznia 2020 r. złożyła do Sądu I instancji – za pośrednictwem Wojewody Mazowieckiego – skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2020 r., nr 212/2020 Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez małżonków [...] i [...] poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w postaci majątku "[...] " w pow. słonimskim, woj. nowogródzkim Skarga kasacyjna kwestionuje zaistnienie bezczynności Wojewody Mazowieckiego, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co stwierdził zaskarżonym orzeczeniem z dnia 14 maja 2020 r. WSA. Wojewoda Mazowiecki prowadził postępowanie od momentu przekazania mu sprawy przez Wojewodę Małopolskiego w 2017 r. (pismo z dnia 20 stycznia 2017 r.), do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie w dniu 14 lutego 2020 r., prowadzone postępowanie obejmuje w zasadzie okres ponad trzech lat (ponad 36 miesięcy). Zważywszy na stanowisko ustrojodawcy (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) należy podkreślić, że już w preambule do ustawy zasadniczej została wyrażona m. in. powinność, aby instytucje publiczne działały rzetelnie i sprawie (..., pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność,...). Przywoływany obowiązek prawny wraz z regułą legalizmu (art. 7 Konstytucji) znajduje pełne zastosowanie do organów administracji publicznej, w tym na gruncie rozpoznawanej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji zasadnie stwierdza, że co prawda, jak wynika z analizy akt sprawy, prowadząc przedmiotowe postępowanie, organ podejmował czynności mające na celu jej wyjaśnienie i zakończenie. Nie można jednak uznać, że aby te działania były podejmowane w zgodzie z elementarnymi wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ naruszył zarówno zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone zwłaszcza w art. 8 i 12 k.p.a. jak i przepisy szczególne, w tym ulokowane w art. 35 i 36 k.p.a. Wojewoda nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Nie prowadził postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Pomimo, że terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. zostały w rozpatrywanej sprawie ewidentnie wielokrotnie przekroczone przez Wojewodę Mazowieckiego, to organ nie podejmował właściwych czynności mających na celu zakończenie sprawy, a także – co szczególnie nieprawidłowe – wbrew jednoznacznie brzmiącej normie prawnej usytuowanej w art. 36 k.p.a. nie informował strony o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej zakończenia. Jak stanowi art. 36 k.p.a.: o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W demokratycznym państwie prawnym, którego organy winny działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji), jest niedopuszczalnym aby organ władzy wykonawczej prowadząc przez kilka lat postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego czy w sprawie skomplikowanej, odstąpił od stosowania art. 36 k.p.a. Nie mieści się też w standardach prawidłowo funkcjonującej administracji publicznej, aby zażalenie strony na bezczynność Wojewody Mazowieckiego – jak wynika z akt sprawy – przekazywać do rozpatrzenia organowi wyższego stopnia po ponad 8 miesiącach od momentu jego wniesienia. Tym samym doszło także do ewidentnego naruszenia przez organ art. 6 k.p.a. Jak wiadomo, niezależnie od wskazywanych wyżej powinności jurydycznych, w toku postępowania organy administracji publicznej mają stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). W przedmiotowym postępowaniu również zabrakło w sposób oczywisty realizacji przywoływanej normy prawnej przez Wojewodę Mazowieckiego. Tym samym zasadnie ustalił Sąd I Instancji, że zaistniała w sprawie bezczynność ma niewątpliwie znamiona rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2022 r. II OSK 2348/21; z dnia 9 lipca 2014 r. II GSK 832/13; z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W rozpoznawanej sprawie, w wyniku niewykonywania przez organ elementarnych obowiązków prawnych związanych z prowadzonym w zasadzie przez ponad trzy lata postępowaniem administracyjnym, określonych przywoływanymi wyżej normami, doszło do kwalifikowanej postaci bezczynności, tj. bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalony w sprawie stan faktyczny, w pełni uzasadniał przyznanie przez Sąd I instancji na rzecz skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł, która to wysokość mieści się w zakresie określonym w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wykazał, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w oparciu o tak ustalony stan faktyczny WSA wystarczająco uzasadnił przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy, w związku z art. 35 § 5 k.p.a., mógłby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 579/19). Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia przez Sąd I instancji wskazywanych przepisów prawa. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak np. art. 145 § 1 p.p.s.a. czy art. 147 p.p.s.a. Naruszenie tego przepisu musi być zawsze powiązane ze wskazaniem konkretnego innego przepisu prawa, któremu uchybił Sąd I instancji. Tego typu przepisy jak art. 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym, których w niniejszej skardze kasacyjnej nie wskazano (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2020 r. I OSK 295/19). Zarzut ten również jest nieuzasadniony. Tym samym zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej są nieusprawiedliwione. Mając na uwadze powyższe rozważania, w tym w szczególności brak podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), przy ustaleniu, że wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i na gruncie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI