I OSK 2589/12

I OSK 2589/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
II SA/Bd 62/12 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2012-02-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 58 § 1 pkt 2, art. 6, art. 7, art. 3 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 62/12 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 62/12) odrzucił wniesioną przez D. Z. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2011r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], orzekło w przedmiocie przyznania D. Z. świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] grudnia 2011 r.
D. Z. w dniu [...] stycznia 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na ww. decyzję.
Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że została ona wniesiona po upływie terminu przepisanego do dokonania tej czynności.
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki stwierdził – powołując się na przepis art. 53 § 1 P.p.s.a.- że w niniejszym przypadku trzydziestodniowy termin do złożenia przez D. Z. skargi upłynął z dniem [...] grudnia 2011 r. Złożenie zatem przez stronę skargi w dniu [...] stycznia 2012 r., skutkowało koniecznością jej odrzucenia.
D. Z. w złożonej przez siebie skardze kasacyjnej, zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w całości, zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) tj.:
1. art. 6 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca nie została prawidłowo poinformowana i pouczona o czynnościach procesowych celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony oraz w związku z art. 3 ust. 1 i art. 7 poprzez zaniechanie podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy;
2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pominięto istotne elementy stanu faktycznego sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjnej, skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zarzuciła Sądowi I instancji niezastosowanie art. 6 P.p.s.a., co skutkowało naruszeniem art. 3 ust. 1 oraz art. 7 wspomnianej ustawy. W ocenie D. Z. Sąd odrzucając przedmiotową skargę z powodu wniesienia jej po upływie ustawowego terminu, powinien pouczyć ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Brak takiego pouczenia powoduje bowiem pozostawanie w obrocie prawnym wadliwych decyzji administracyjnych. Uniemożliwia tym samym pełną kontrolę sądowoadministracyjną aktów i czynności podjętych przez organy administracji publicznej, naruszając art. 3 ust. 1 oraz powodując, że sprawa skarżącej nie może zostać szybko załatwiona (art. 7 P.p.s.a.). Zdaniem skarżącej kasacyjnie, przesłanie stronie pouczenia m. in. o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi gwarantowałoby jej prawo do obrony. Ponadto podkreślano też, że art. 6 P.p.s.a. nie wskazuje Sądowi sposobu, trybu i środków, przy pomocy, których powinien udzielać stronom pouczeń. Dopuszczalnym w związku z tym pozostaje zawieranie tego rodzaju treści w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, czego Sąd Wojewódzki nie uczynił. Doręczenie powyższego pouczenia byłoby przy tym zgodne z konstytucyjną gwarancja prawa do sądu.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 i art. 166 P.p.s.a. strona wywodziła, iż Sąd Wojewódzki nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pełnego stanu faktycznego przyjętego za podstawę swego postanoweinia, na który – oprócz okoliczności uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia skargi – składała się również okoliczność niezłożenia przez nią wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Z tego powodu postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które należy uznać za niezasadne.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 6 P.p.s.a. stanowi w istocie polemikę z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, iż obowiązek informowania stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach tych czynności nie obejmuje pouczenia o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 3/08, postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 117/08, postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1166/09). Wyprowadzenie tego obowiązku z przepisów P.p.s.a. byłoby zatem zbyt daleko idące. Sąd bowiem nie jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań. Instytucja, o której mowa w art. 6 P.p.s.a, ma służyć zapewnieniu realizacji zasad równouprawniania stron w postępowaniu sądowym, nie zaś zmierzać do sugerowania im obrania kierunku postępowania, które prowadziłoby do korzystnego dla nich załatwienia sprawy (w tym zaś przypadku do merytorycznego rozpoznania złożonej przez D. Z. skargi). Z tego względu brak jest podstaw do zaakceptowania argumentów strony zmierzających do wykazania zasadności przesłania jej takiego pouczenia oraz konsekwencji związanych z niedokonaniem tej czynności.
W okoliczności zatem braku pouczenia strony o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – w sytuacji, gdy w świetle art. 6 P.p.s.a. sąd nie był do dokonania takiej czynności zobowiązany - nie można upatrywać naruszenia art. 3 § 1 i art. 7 P.p.s.a. Obowiązująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasada skargowości nakazuje przyjąć, iż to od samej strony zależy, czy skorzysta z przysługującego jej uprawnienia kontroli sądowej aktu lub czynności. Realizacja przez sąd administracyjny wynikających z art. 3 § 1 P.p.s.a. zadań zależy więc wyłącznie od woli samej strony, która nie złożywszy skutecznie skargi do sądu administracyjnego, rezygnuje z obrony swoich praw, pozbawiając się możliwości uchylenia (stwierdzenia nieważności) wadliwego aktu lub czynności, które - do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego - korzystają z domniemania zgodności z prawem.
Brak pouczenia strony w powyższym zakresie nie miał również wpływu na realizację przez Sąd wyrażonego w art. 7 P.p.s.a. obowiązku szybkiego załatwienia sprawy, która nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana wyłącznie z powodu zaniechań skarżącej kasacyjnie należycie pouczonej o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Brak legitymacji po stronie Sądu do pouczenia skarżącej kasacyjnie w trybie art. 6 P.p.s.a. o możliwości złożenia w/w wniosku, czyni również bezzasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 166 P.p.s.a., który odnosi się do kwestii jego umieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Marginalnie należy wskazać, że takie pouczenie, chociażby było zasadne, nie może znajdować się we wskazanym przez stronę miejscu. Artykuł 141 § 4 P.p.s.a., określający "składniki" uzasadnienia, nie przewiduje takiej możliwości. Poza tym udzielanie pouczeń stanowi element kierownictwa postępowania, nie może zatem przyjmować formy postanowienia, czy zarządzenia, tym bardziej więc nie może stanowić części składowej tego rodzaju rozstrzygnięć.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na niezawarciu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy. Zwięzłe przedstawienie stanu sprawy powinno bowiem ograniczyć się wyłącznie do wskazania takich okoliczności, które miały wpływ na wydane orzeczenie. W niniejszym przypadku – z uwagi na rozważanie przez Sąd Wojewódzki zaistnienia przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - zasadniczo sprowadzały się one do ustalenia daty otrzymania przez skarżącą kasacyjnie decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2011 r. oraz daty wniesienia przez nią skargi na to orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Informacja o braku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynność nie miała zatem dla stwierdzenia uchybienia powyższego terminu jakiegokolwiek znaczenia. Tym samym, jako zbędna, nie wymagała powoływania.
W związku z powyższym należało uznać, że Sąd I instancji odrzucając przedmiotową skargę, nie dopuścił się naruszenia wskazanych przez skarżącą kasacyjnie przepisów i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.