I OSK 2585/16

I OSK 2585/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-10-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sikorska
Marta Laskowska - Pietrzak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 633/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2016-06-16
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.), Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 633/15 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieprzedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. G. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 633/15) oddalił w całości skargę K. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie nieprzedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że K. G. zwróciła się do Kierownika Studiów Doktoranckich [...] o udzielenie jej urlopu "dla poratowania zdrowia" na studiach doktoranckich w roku akademickim 2011/2012, uzasadniając go złym stanem zdrowia.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Kierownik Studiów Doktoranckich odmówił udzielenia skarżącej urlopu w studiach doktoranckich w roku akademickim 2011/2012, wskazując, że regulamin studiów nie przewiduje "urlopu dla poratowania zdrowia". Możliwym jest udzielenie doktorantowi jednorazowego semestralnego lub rocznego urlopu w trakcie studiów doktoranckich, ale wniosek taki musi być udokumentowany i zaopiniowany przez opiekuna naukowego doktoranta. Skarżąca natomiast nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów. Pismem z dnia 7 października 2011 r. Rektor utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie, zaznaczając przy tym, że pismo to nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 853/11) uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji posiadało cechy decyzji administracyjnej i podlegało kognicji sądów administracyjnych, organ zaś nie wyjaśnił przedmiotu sprawy. Wyrokiem z dnia 4 października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 967/13) oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Rozpoznając ponownie odwołanie, Rektor decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie nieprzedłużenia skarżącej okresu odbywania studiów doktoranckich. Zdaniem Rektora wnioskodawczyni została skreślona z listy uczestników Stacjonarnych Studiów Doktoranckich prawomocną decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. i w związku z tym utraciła przymiot strony, a postępowanie odwoławcze należało umorzyć. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 340/14) uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że skarżąca w dalszym ciągu dysponuje prawem do żądania rozpoznania wniesionego odwołania i załatwienia wszczętego w ten sposób postępowania. Organ nie zastosował się także do wskazań zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. i nie wyjaśnił czego w istocie dotyczyło żądanie skarżącej.
Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor wezwał skarżącą do dokładnego sprecyzowania żądania. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że wystąpiła o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem w roku akademickim 2011/2012 z obowiązku uczestniczenia w zajęciach (pismo z dnia 28 kwietnia 2015 r.). Skarżąca również wniosła o przeprowadzenie wskazanych przez siebie dowodów.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. – zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym) oraz art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 K.p.a. uchylił decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r. oraz umorzył postępowanie w przedmiocie nieprzedłużenia skarżącej okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem jej z obowiązku uczestnictwa w zajęciach w roku akademickim 2011/2012. Zdaniem organu odwoławczego przedłożone przez skarżącą dokumenty nie miały znaczenia dla sprawy, w szczególności bez wpływu na wynik sprawy pozostawały pisma dotyczące innego doktoranta. Natomiast skreślenie skarżącej z listy doktorantów, a więc utrata statusu uczestniczki studiów doktoranckich powoduje, że rozpoznanie wniosku o przedłużenie okresu odbywania tych studiów staje się bezprzedmiotowe. Skarżąca została zwolniona z obowiązków nakładanych na doktoranta, uczelnia zaś z rozpoznania spraw byłego doktoranta związanych z organizacją czasu studiów trzeciego stopnia. W tej sytuacji postępowanie okazało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 K.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożyła K. G., zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, art. 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3), art. 32 Konstytucji RP, art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 6 K.p.a. w związku z art. 201 Prawa o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, art. 7, art. 77 i art. 140 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że organ w sposób wystarczający zastosował się do ocen i wskazań co do dalszego postępowania wynikających z zapadłych w sprawie orzeczeń. Ich istota sprowadzała się do wyjaśnienia przez Rektora treści wniosku skarżącej z dnia 12 lipca 2011 r., a następnie wydania właściwego rozstrzygnięcia zaopatrzonego w należyte uzasadnienie. Działania Rektora zmierzały do realizacji tych wskazań. Zwrócił się do skarżącej z wezwaniem o sprecyzowanie wniosku, a strona udzieliła stosownych wyjaśnień jednoznacznie wskazując, że przedmiotem jej wniosku było przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w roku akademickim 2011/2012. Udzielona odpowiedź rozwiała wszelkie wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej. Niezasadnym okazał się w takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej żadne z wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń nie formułowało wprost kierunku, w jakim miała zostać podjęta decyzja. Nie narzucono także organom charakteru przyszłego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez wskazanie, że musi być ono orzeczeniem merytorycznym. Takie sformułowanie wytycznych wynikało z konieczności uprzedniego ustalenia treści żądania skarżącej. Kierując się więc wskazaniami Sądów, organ wydał rozstrzygnięcie z uwzględnieniem ustaleń mających istotne znaczenie dla sprawy. Podstawą prawną wydanej decyzji były wyłącznie przepisy ustawy procesowej K.p.a., a możliwość ich zastosowania wynikała z odesłania art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.
Przywołując następnie art. 138 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a., Sąd pierwszej instancji podkreślił, że brak przedmiotu postępowania wystąpi także wówczas, gdy w toku postępowania administracyjnego dojdzie do utraty przez podmiot domagający się od organu administracji publicznej załatwienia jego sprawy, statusu strony postępowania (art. 28 K.p.a.). Z kolei z powołanych przez skarżącą regulacji, m.in. art. 201 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni wynika, że czynności, których domagała się skarżąca, były ściśle związane z jej statusem uczelnianym i miały służyć ułatwieniu w realizacji podjętych przez nią studiów doktoranckich. Tak długo zatem jak strona skarżąca pozostawała uczestnikiem studiów doktoranckich miała ona możliwość ubiegania się o przyznawanie uprawnień związanych z organizacją i tokiem studiów. W sytuacji natomiast, gdy status skarżącej uległ zmianie poprzez skreślenie jej z listy uczestników studiów doktoranckich, strona nie mogła dążyć do merytorycznego rozpoznania jej żądania. Pozytywna decyzja merytoryczna prowadziłaby natomiast do przyznania stronie uprawnienia pomimo tego, że przestała ona być już doktorantką. Skreślenia zatem skarżącej z listy uczestników studiów doktoranckich skutkowało bezprzedmiotowością postępowania oraz koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Zarzuty dotyczące błędnego zastosowania przez Rektora art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 k.p.a. okazały się więc nieuprawnione, a zaskarżona decyzja nie pozostaje w sprzeczności z wydanymi orzeczeniami, w tym z wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 340/11. Organ nie naruszył również art. 7, art. 77 i art. 140 K.p.a., gdyż zgromadzony przez niego materiał dowodowy okazał się wystarczający do zakończenia postępowania. Organ odniósł się do zawnioskowanych przez stronę dowodów, a w uzasadnieniu decyzji podał w sposób wystarczający motywy, jakimi kierował się rozpoznając niniejszą sprawę, co wyklucza zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Nie zasługiwała również na uwzględnienie ta grupa zarzutów, sprowadzająca się do uchylenia decyzji Kierownika Studiów Podyplomowych z dnia [...] września 2011 r. i uwzględnienia w całości żądania skarżącej jak i powiązanie sytuacji skarżącej ze statusem innego doktoranta. Okoliczność, że inny doktorant został potraktowany odmiennie niż skarżąca nie mógł stanowić podstawy prawidłowo sformułowanego zarzutu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości i wnosząc o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, art. 78 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. 1993 Nr 61 poz. 284) poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że organ w postępowaniu odwoławczym od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r., toczącym się na skutek złożonego przez skarżącą w dniu 9 września 2011 r. odwołania, zasadnie – wydając w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję – nie rozstrzygnął istoty sprawy i nie dokonał ponownie merytorycznej oceny zasadności złożonego z przyczyn zdrowotnych w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku o przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem jej w roku akademickich 2011/2012 z obowiązku uczestniczenia w zajęciach wobec złożenia przez skarżącą w dniu 27 stycznia 2012 r. wniosku o skreślenie jej z listy uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich [...] na Wydziale [...] oraz wydania w dniu [...] stycznia 2012 r. decyzji o skreśleniu jej z listy uczestników tych studiów zgodnie z jej wnioskiem, która to rezygnacja nastąpiła po tym jak zapadła bezprawna, uchylona prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn, akt IV SA/Wr 853/11 decyzja organu z dnia [...] października 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r., negatywnie załatwiająca wniosek skarżącej z dnia 12 lipca 2011 r. i po tym, jak w semestrze zimowym roku akademickiego 2011/2012, tj. w okresie od dnia 1 października 2011 r. i do dnia 31 stycznia 2012 r. skarżąca nie uczestniczyła w tych studiach z uwagi na niezdolność do ich odbywania spowodowaną chorobą, przedkładając stosowne zaświadczenia lekarskie na bieżąco Kierownikowi Studiów Doktoranckich, mimo, iż zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz oceną prawną i wytycznymi zawartymi w prawomocnych wyrokach, tj. wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 853/11, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 4 października 2013 r. sygn. akt I OSK 967/13, wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 340/14, organ zobligowany był do przeprowadzenia postępowania odwoławczego i ponownego rozpoznania sprawy merytorycznie w jej całokształcie, skutkiem tego błędnego przyjęcia jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i nierozpatrzenie meritum sprawy i nie dokonanie ponownie merytorycznej oceny zasadności wniosku z dnia 12 lipca 2011 r., a co stanowi również pogwałcenie prawa do sądu, poprzez pozbawienie skarżącej ochrony sądowej swoich praw, które zostały w sposób rażący naruszone;
2. art. 2 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP, art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP, art. 70 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 2 Protokołu nr 1 i Nr 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonym w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzonym w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. 1995 Nr 36 poz. 175) poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że odmienne potraktowanie skarżącej w stosunku do doktoranta J. C. nie miało znaczenia w sprawie i że cyt. »(...) okoliczność faktyczna, że inny doktorant został potraktowany odmiennie niż skarżąca nie mógł stanowić podstawy prawidłowo sformułowanego zarzutu", mimo iż jedną z fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawnego jest zasada równości wobec prawa i zasada niedyskryminacji, do której przestrzegania zobowiązane są zarówno organy jak i sądy i jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 listopada 1990 r. sygn. akt III ARN 28/90 cyt. "Obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec organów administracji jest zbliżona, mogą oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeżeli nie tożsamej, treści", odmienne potraktowanie skarżącej w stosunku do doktoranta J. C. polegało na tym, że uchyloną prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 853/11 decyzją organu z dnia [...] października 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] września 2011 r., skarżącej nie przedłużono okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem jej w roku akademickich 2011/2012 z obowiązku uczestnictwa w zajęciach mimo, że zostały w jej przypadku spełnione przesłanki, o których mowa w art. 201 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni i to względy zdrowotne legły u podstaw złożenia w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku, a doktorantowi J. C. udzielono decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. przedłużenia z mocą wsteczną, tj. od dnia 5 marca 2011 r. o okres jednego roku okresu odbywania studiów doktoranckich w oparciu o art. 201 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 2 ust. 3 i § 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni z uwagi na trudności w pogodzeniu nauki na aplikacji ogólnej z obowiązkami w ramach studiów doktoranckich i to odmienne potraktowanie skarżącej w stosunku do doktoranta J. C. doprowadziło do uniemożliwienia skarżącej kontynuowania stacjonarnych bezpłatnych studiów doktoranckich, które trwają cztery lata i obrony w ramach tych studiów doktoratu, a co stanowi również naruszenie prawa do nauki;
3. art. 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym, § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. 2007 Nr 1 poz. 3) poprzez ich niezastosowanie mimo, iż skarżąca składając w dniu 12 lipca 2011 r. wniosek skorzystała z przysługującego jej jako uczestnikowi stacjonarnych studiów doktoranckich uprawnienia wynikającego z ww. przepisów, przyczyny zdrowotne, uniemożliwiały jej bycie aktywnym uczestnikiem tych studiów w roku akademickim 2011/2012, a więc organ wydając w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję winien był ponownie dokonać merytorycznej oceny zasadności złożonego w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku w odniesieniu do przesłanek, wynikających z ww. przepisów, a czego nie uczynił;
- naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, bo w konsekwencji doprowadziło to do wydania przez Sąd pierwszej instancji wyroku oddalającego skargę, gdy tymczasem skarga winna zostać w całości uwzględniona, tj.:
4. art. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2014 poz. 1647), art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a, ponieważ Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony w części zważeniowej uzasadniania wyroku przyjął, że podstawą prawną decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. stanowił art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym i art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., gdy tymczasem decyzja została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym i art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w zw. z art. 105 K.p.a., a zatem Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zaingerował w jej treść, przypisał jej inne brzmienie w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co jest niedopuszczalne i wykracza poza zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w odniesieniu do zaskarżonego aktu administracyjnego,
5. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a., art. 15 K.p.a., art. 28 K.p.a., art. 105 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł uchybień w zakresie przepisów postępowania, których dopuścił się organ, wydając w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. który to przepis upoważnia organ do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia wyłącznie postępowania przed organem pierwszej instancji w razie stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania pierwszej instancji, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., gdy tymczasem organ winien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. uchylić w całości decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r. z powodu jej niezgodności z prawem i orzec co do istoty sprawy, skoro postępowanie przed organem pierwszej instancji, tj. Kierownikiem Stacjonarnych Studiów Doktoranckich [...], toczące się w okresie od dnia 12 lipca 2011 r. do dnia 5 września 2011 r. nie było i nie stało się na żadnym etapie bezprzedmiotowe, w tym okresie skarżąca była – co jest bezsporne – uczestnikiem stacjonarnych studiów doktoranckich, w postępowaniu tym nie wystąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego powodujący brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy, co do jej istoty, w szczególności skarżąca w tym postępowaniu nie utraciła przymiotu strony, wręcz przeciwnie miała i ma w dalszym ciągu interes prawny w załatwieniu jej sprawy, a zatem organ w postępowaniu odwoławczym winien był – wbrew błędnemu przyjęciu Sądu pierwszej instancji - dokonać ponownie merytorycznej oceny zasadności złożonego w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku, realizując tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania, a czego nie uczynił, nadto organ wydając w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję wskazał w jej podstawie prawnej art. 105 K.p.a. mimo, iż art. 105 K.p.a. zawiera dwa paragrafy i już sam ten fakt nie wskazania w decyzji, który z paragrafów art. 105 K.p.a. organ zastosował, uzasadniał zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów i wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego;
6. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a, art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 K.p.a., art. 12 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., art. 140 K.p.a., art. 153 P.p.s.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł uchybień w zakresie przepisów postępowania, których dopuścił się organ wydając w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję, organ w postępowaniu odwoławczym winien był – wbrew błędnemu przyjęciu Sądu I instancji – dokonać ponownie merytorycznej oceny zasadności złożonego w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku w odniesieniu do przesłanek wynikających z art. 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni, po wszechstronnym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy w tym po dokonaniu oceny dowodów, zawnioskowanych przez skarżącą, które mają istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawa, a czego nie uczynił, naruszając tym samym zasady ogólne postępowania administracyjnego również określone w art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 12 K.p.a.;
7. art. 153 P.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji - tak jak organ - nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnych wyrokach zapadłych w sprawie, tj. w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr i 853/11, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 4 października 2013 r. sygn. akt I OSK 967/13 i wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt IV/Wr 340/14 i wbrew tym wyrokom błędnie uznał, że organ w postępowaniu odwoławczym od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r., toczącym się na skutek złożonego przez skarżąca w dniu 9 września 2011 r. odwołania, zasadnie nie rozstrzygnął istoty sprawy i nie dokonał ponownie merytorycznej oceny zasadności złożonego w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku;
8. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a,, art. 134 § 1 P.p.s.a, art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., art. 151 P.p.s.a. poprzez błędne i dowolne przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie:
- uwzględnienie w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca na wezwanie organu I instancji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia 18 lipca 2011 r. (wysłane w dniu 22 lipca 2011 r., a doręczone w dniu 26 lipca 2011 r.) wystosowała w dniu 27 lipca 2011 r. pismo w treści którego wniosła o wskazanie przez organ, co konkretnie powinna przedłożyć w celu wykonania wezwania, jako że w treści wezwania organ nie wskazał, jakich dokumentów żąda, skarżąca w piśmie tym podniosła również, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji nie wydania opinii przez opiekuna naukowego, tj. prof. B. A., która została poinformowana o złożonym w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku;
- nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca nie uzyskała odpowiedzi na pismo z dnia 27 lipca 2011 r.;
- nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. nie uczestniczyła w studiach z uwagi na niezdolności do ich odbywania spowodowaną chorobą, przedkładając stosowne zaświadczenia lekarskie na bieżąco Kierownikowi Studiów Doktoranckich;
- nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca zrezygnowała z uczestnictwa w stacjonarnych doktoranckich, ponieważ wskutek bezprawnych decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich i Rektora Uniwersytetu [...], negatywnie załatwiających w dniu [...] września 2011 r. i w dniu [...] października 2011 r. jej wniosek, nie mogła ich kontynuować i nie uwzględnienie w stanie faktycznym sprawy, że skarżąca została odmiennie potraktowana, w stosunku do doktoranta J. C., co polegało przede wszystkim na tym, że uchyloną prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt. IV SA/Wr 853/11 decyzją organu z dnia [...] października 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia [...] września 2011 r., skarżącej nie przedłużono okresu odbywania studiów doktoranckich o okres jednego roku z jednoczesnym zwolnieniem jej w roku akademickich 2011/2012 z obowiązku uczestnictwa w zajęciach mimo, że zostały w jej przypadku spełnione przesłanki, o których mowa w art. 201 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni i to względy zdrowotne legły u podstaw złożenia w dniu 12 lipca 2011 r. wniosku, natomiast doktorantowi J. C. udzielono przedłużenia z mocą wsteczną, tj. od dnia 5 marca 2011 r. o okres jednego roku okresu odbywania studiów doktoranckich w oparciu o art. 201 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 2 ust. 3 i § 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni z uwagi na trudności w pogodzeniu nauki na aplikacji ogólnej z obowiązkami w ramach studiów doktoranckich;
- wybiórczego i nieobiektywnego przedstawienia w stanie faktycznym sprawy kluczowych dowodów, zawnioskowanych przez skarżącą w piśmie z dnia 1 lipca 2015 r. poprzez pominięcie niektórych z zawnioskowanych w tym piśmie dowodów bądź też poprzez pominięcie wskazania okoliczności, na które zostały zawnioskowane i tak skarżąca w piśmie tym wniosła o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów;
- pisma K. G. z dnia 3 października 2011 r. wraz z załącznikiem w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 września 2011 r. na okoliczność niemożności uczestniczenia przez K. G. w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. w zajęciach na studiach doktoranckich ze względów zdrowotnych;
- pisma K. G. z dnia 28 października 2011 r. wraz z załącznikiem w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 26 października 2011 r. na okoliczność niemożności uczestniczenia przez K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r. w zajęciach na studiach doktoranckich ze względów zdrowotnych;
- pisma K. G. z dnia 26 listopada 2011 r. wraz z załącznikiem w postaci zaświadczenia lekarskiego z dnia 24 listopada 2011 r. na okoliczność niemożności uczestniczenia przez K. G. w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 stycznia 2012 r. w zajęciach na studiach doktoranckich ze względów zdrowotnych;
- maila z dnia 13 lipca 2011 r. na okoliczność podjęcia działań przez K. G. zgodnie z sugestią Kierownika Studiów Doktoranckich prof. P. M. w kierunku uzyskania opinii opiekuna naukowego prof. B. A. w odniesieniu do I wniosku z dnia 12 lipca 2011 r.;
- pisma z dnia 14 lipca 2011 r. wraz z załącznikiem w postaci e – maila z dnia 13 lipca 2011 r. na okoliczność poinformowania Kierownika Studiów Doktoranckich prof. P. M. o podjęciu działań przez K. G. zgodnie z sugestią Kierownika Studiów Doktoranckich prof. P. M. w kierunku uzyskania opinii opiekuna naukowego prof. B. A. w odniesieniu do wniosku z dnia 12 lipca 2011 r.;
- wpisu na wniosku z dnia 12 lipca 2011 r. dokonanego w dniu 14 lipca 2011 r. przez opiekuna naukowego prof. B. A. (w aktach sprawy) na okoliczność zapoznania się przez prof. B. A. z wnioskiem K. G. z dnia 12 lipca 2011 r., a więc że prof. B. A. wiedziała, że przyczyny zdrowotne legły u podstaw złożenia wniosku z dnia 1 12 lipca 2011 r. i że prof. B. A. nie wyraziła opinii, żądanej przez Kierownika Studiów Doktoranckich;
- podania z dnia 16 lutego 2011 r. złożonego przez doktoranta J. C. na okoliczność sposobu sformułowania przez doktoranta J. C. wniosku o przedłużenie mu o okres jednego roku okresu studiów doktoranckich i posłużenia się przez tego doktoranta sformułowaniem cyt. "Uprzejmie proszę o przyznanie mi jednorazowego rocznego urlopu w odbywaniu studiów doktoranckich na podstawie § 2 pkt 6 Regulaminu Studiów Doktoranckich";
- decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanej przez Kierownika Studiów Doktoranckich prof. P. M. w stosunku do doktoranta J. C. o udzieleniu mu cyt. "jednorazowego rocznego urlopu od dnia 5 marca 2011 r. do dnia 5 marca 2012 r." na okoliczność przedłużenia doktorantowi J. C. w dniu 10 kwietnia 2011 r. z mocą wsteczną, tj. od dnia 5 marca 2011 r. o okres jednego roku okresu odbywania studiów doktoranckich w oparciu o art. 201 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) w związku z § 2 ust. 3 i § 7 pkt 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni z powodu kolizji między odbywanymi studiami doktoranckimi a odbywaną aplikacją ogólną;
9. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom ustawy, pominięto w stanie faktycznym sprawy ww. okoliczności mające kluczowe znaczenie w sprawie, wybiórczo i nieobiektywnie przedstawiono w stanie faktycznym sprawy kluczowe dowody, zawnioskowane przez skarżącą w piśmie z dnia 1 lipca 2015 r. sporządzone uzasadnienie wyroku jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem w stanie faktycznym mowa o art. 105 K.p.a. jako jednej z podstaw prawnej decyzji natomiast w części zważeniowej ocenę prawną Sąd i instancji sformułował w odniesieniu do art. 105 § 1 K.p.a. mimo, iż w podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 105 K.p.a., uzasadnienie wyroku nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, skoro nie wskazano żadnych okoliczności istniejących w okresie od dnia 12 lipca 2011 r. do dnia 5 września 2011 r. które uzasadniały – tak jak błędnie to przyjął Sąd I instancji - zastosowanie przez organ w postępowaniu odwoławczym od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] września 2011 r. art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji,
10. art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i błędne uznanie, że skarga podlega oddaleniu, mimo, że skarga winna zostać w całości uwzględniona i zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2015 r. winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w drodze uchylenia jej w całości i sprawa winna zostać przekazana do ponownego rozpoznania.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Rektor Uniwersytetu [...], wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302) i nie dostrzegając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności, o których mowa w § 2 tego przepisu, zauważyć przede wszystkim należało, iż nie podważono w niej podstawowego ustalenia dokonanego w niniejszej sprawie, a mianowicie tego, że decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżąca w związku ze złożoną przez siebie rezygnacją została skreślona z listy uczestników studiów doktoranckich. Słusznie dostrzegł ten fakt i uwzględnił organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę wszczętą odwołaniem skarżącej na skutek uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2015 r.). Trafnie przy tym podkreślił Sąd pierwszej instancji, że w wydanych uprzednio w sprawie wyrokach nie przesądzono, że sprawa ma zostać zakończona w sposób merytoryczny, ale to że nie wyjaśniono co było przedmiotem wniosku wszczynającego kontrolowane postępowanie, a więc czego faktycznie skarżąca żądała. Wbrew natomiast twierdzeniom skargi kasacyjnej dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest istotny moment złożenia wniosku, ale moment załatwiania sprawy, a więc moment orzekania przez organ. Organ odwoławczy był zatem z urzędu zobowiązany do uwzględnienia faktu, że skarżąca nie jest uczestnikiem studiów doktoranckich oraz oceny jego wpływu na możliwość domagania się przez skarżącą przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich. Poddając natomiast analizie tę kwestię, słusznie organ odwoławczy doszedł do wniosku o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania w sprawie przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, co zasadnie z kolei zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1581/09; z dnia z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1622/09; z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2104/10, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych od adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 467/11). Skreślenie z listy uczestników studiów doktoranckich było takim zdarzeniem. Skoro na jego skutek skarżąca zakończyła studia doktoranckie, to tym bardziej nie mogła domagać się ich kontynuacji i przedłużenia okresu ich odbywania. Prowadzone w tym przedmiocie postępowanie bezsprzecznie stało się zatem bezprzedmiotowe i wymagało umorzenia. Przyczyny dla których skarżąca złożyła natomiast wniosek pozostawały bez znaczenia, gdyż nie można było poddać ich ocenie wobec utraty statusu studenta. Z tych też przyczyn składane w sprawie wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla sprawy, bowiem nie kwestionowały ustalenia o utracie przez skarżącą powyższego statutu. Trafnie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający do zakończenia postępowania.
Z przyczyn powyżej wskazanych jako niezasadne należało uznać zarzuty opisane powyżej pod pozycją 1, 3, 5, 6, 7 i 8.
Odnośnie zarzutu opisanego w punkcie 2 skargi kasacyjnej, stwierdzić trzeba, że zasada równości wobec prawa oznacza obowiązek równego traktowania wszystkich podmiotów zaliczonych do tej samej kategorii, ustalonej z uwagi na przypisanie im wspólnej istotnej cechy, jak i do kryteriów zaliczania określonych podmiotów do poszczególnych kategorii. Z tych przyczyn dyskryminacja rozumiana jest jako zróżnicowane traktowanie osób znajdujących się obiektywnie w takiej samej sytuacji, które to odmienne traktowanie nie ma swojej racjonalnej (obiektywnie usprawiedliwionej) podstawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 607/11 i 25 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 580/15). Sytuacja taka jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie, skoro inny doktorant, na którego sytuację powołuje się skarżąca, nie został skreślony z listy studentów, a ponadto – jak stwierdza skarżąca – udzielono mu przedłużenia okresu odbywania studiów ze względu na odbywaną aplikację ogólną, a nie z uwagi na stan zdrowia. Z tych już tylko przyczyn analizowany zarzut okazał się bezzasadny.
Podobnie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut 4. Brak precyzyjnego wskazania przez organ II instancji, że podstawę prawną decyzji stanowił § 1 art. 105 K.p.a. a nie jedynie art. 105 K.p.a. nie miał znaczenia dla sprawy, skoro z uzasadnienia tej decyzji wyraźnie wynikało, że przesłankę umorzenia postępowania stanowiła bezprzedmiotowość postępowania.
Ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 141 § 4 P.p.s.a. elementy, w tym podstawę prawną i jej wyjaśnienie, a także stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39), to nie naruszono także wymogów analizowanego przepisu. To z kolei czyniło niezasadnym zarzut 9.
Podobnie wobec niewykazania wadliwości zaskarżonego wyroku nie można było uwzględnić zarzutu opisanego powyżej w punkcie 10.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.