I OSK 2548/23

I OSK 2548/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gd 710/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-06-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 690
art. 46 ust.2, art. 76 ust. 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. C., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 710/22, w sprawie ze skargi M. C., na decyzję Wojewody Pomorskiego, z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr PS-V.8642.56.2022.AM, w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej, , oddala skargę kasacyjną., ,
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. III SA/Gd 710/22, oddalił skargę M. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 30 sierpnia 2022 r. nr PS-V.8642.56.2022.AM, w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. C. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu przez Sąd I instancji skargi M. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 30.08.2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Malborskiego z 18.07.2022 r., w sytuacji gdy w niniejszej sprawie skarżąca wykazała zasadność uchylenia w całości ww. decyzji Wojewody Pomorskiego oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Malborskiego, a w konsekwencji uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie całości zadłużenia z tytułu otrzymanego przez R. S. dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w wysokości 34.756,31 zł; względnie rozłożenia na raty kwoty 29.931,00 zł;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi M. C. przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy organy pierwszej i drugiej instancji zaniechały analizy całości materiału dowodowego i zaniechały wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż skarżąca nie spełnia warunków umorzenia, względnie rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu otrzymanego przez R. S. dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi M. C. przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy organy pierwszej i drugiej instancji dokonały rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczących normy prawnej na niekorzyść skarżącej M. C.;
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi M. C. przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji sporządził wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niespełniające warunków określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.;
II. prawa materialnego:
1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające oddaleniu skargi M. C. wobec nieuwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie, względnie rozłożenie na raty należności, ze względu na posiadanie przez skarżącą statusu poręczyciela a nie beneficjenta pomocy;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi M. C. wobec uznania, że niespełnienie warunków określonych w art. 76 ust. 7 przez beneficjenta R. S. przesądza o braku możliwości zastosowania tego przepisu wobec skarżącej M. C. (będącej poręczycielem);
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 46 ust. 2 i art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.) poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi M.C. wobec wadliwego uznania, że skarżąca będąc poręczycielem pobrała nienależne świadczenie, w sytuacji gdy beneficjent R. S. naruszył warunki [....], pobrał nienależne świadczenie i jest zobowiązany do jego zwrotu.
Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. Zaznaczyć jednak należy, że w tym przypadku decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy mają zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), bowiem przesądzają o statusie skarżącej w niniejszym postępowaniu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się zatem do zarzutów odwołujących się do art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 690 ze zm.; dalej: u.p.z). "Ustalenie określonych warunków przyznawania świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy rodzi potrzebę ustalenia konsekwencji uzyskania takich świadczeń, które się nie należą. Zostało to uczynione w komentowanym przepisie [art. 76 u.p.z.]. Przede wszystkim przyjmuje się, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu" (zob. Z. Góral [w:] E. Bielak-Jomaa, A. Drabek, M. Paluszkiewicz, E. Staszewska, M. Włodarczyk, T. Wrocławska, Z. Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, art. 76). Zauważyć więc należy, że choć działania administracji publicznej, podjęte w tej sprawie w trybie art. 46 ust. 1 pkt 2 u.p.z., miały formę umowy, to w istocie realizowały zadanie publiczne, polegające na aktywizacji zawodowej bezrobotnego (beneficjenta pomocy publicznej), którym był R. S.. Taka forma działania administracji publicznej (umowna), która nie ma cech władczych, nie odrywa się jednak od celu działania administracji publicznej. Poza tym stosunkiem, w ramach którego realizowany jest cel publiczny w postaci wspierania aktywizacji zawodowej, pozostaje sposób zabezpieczenia należności publicznych na wypadek, gdyby cel pomocy publicznej nie osiągnął zamierzonego skutku. Tak więc między innymi poręczenie za zobowiązania beneficjenta pomocy publicznej, wynikające z zawartej przez niego umowy z podmiotem publicznym, nie realizuje bezpośrednio celu publicznoprawnego. Jest więc wyłącznie zobowiązaniem o charakterze cywilnym wobec podmiotu publicznego, i nie dotyczą go konsekwencje wynikające z ewentualnego fiaska zamierzenia wspieranego przez pomoc publiczną. Te ostanie, uregulowane w art. 76 ust. 7 u.p.z., mogą odnosić się tylko do beneficjenta pomocy publicznej.
Stanowi o tym wprost art. 76 ust. 7 u.p.z., z którego wynika, że odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia, zwrotu refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo umorzenia tych należności w całości albo w części, może domagać się tylko "osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1" (art. 76 ust. 7 pkt 1-3 u.p.z.). Poręczyciel zobowiązania wynikającego z umowy zawartej w trybie art. 46 ust. 1 pkt 2 u.p.z. nie jest podmiotem, który pobrały nienależne świadczenie, bowiem ani takiego świadczenia nie pobrał, ani nie można wobec niego stawiać tezy, że było ono nienależne.
W tej sytuacji prowadzenie postępowania w trybie art. 76 ust. 7 u.p.z., na wniosek osoby, która nie była beneficjentem pomocy publicznej, było bezprzedmiotowe. Tym niemniej regulacja zawarta w art. 134 § 2 p.p.s.a. sprawia, że wydanej w sprawie decyzji odmownej, rozstrzygającej sprawę co do istoty, nie można uchylić. W tej sytuacji wypada jedynie skonstatować, że wobec tak ukształtowanego statusu skarżącej (oraz skarżącej kasacyjnie), zarzuty powołane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), należy uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.