I OSK 2537/24

I OSK 2537/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Monika Nowicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Ke 282/24 - Postanowienie WSA w Kielcach z 2024-08-27
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6 w zw. z art. 3 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 lutego 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. H. i M. H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 282/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. H. i M. H. na pismo Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 26 lutego 2024 r., znak: [...] w przedmiocie modernizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. – orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.") - odrzucił skargę M. H. i M. H. na pismo Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 26 lutego 2024 r., znak: M. H. i M. H. w przedmiocie modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarga na pismo ŚWINGiK z 26 lutego 2024 r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżących z 8 stycznia 2024 r. w sprawie zmniejszenia powierzchni działek nr [...] położonych w obrębie [...], gm. [...], nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, wyznaczonym przepisem art. 3 § 2 p.p.s.a. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach sądową kontrolę.W piśmie tym - jak wyjaśnił bowiem Sąd - organ, przywołując treść art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, wskazał, że kwestionowana przez skarżących modernizacja ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której nastąpiła zmiana powierzchni ich działek została włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w [...] pod numerem ewid. [...]. Organ podał, że efektami prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] można było zapoznać się w Starostwie Powiatowym w [...] w dniach od 22 listopada do 10 grudnia 2021 r. podczas wyłożenia projektu operatu opisowo-kartograficznego. Wówczas zgodnie z art. 24a ust. 6 ww. ustawy można było zgłaszać uwagi do danych ujawnionych w projekcie. Skarżący nie zgłaszali uwag, a termin zgłaszania zarzutów upłynął 13 kwietnia 2022 r. Po upływie tego terminu dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu, stały się danymi ewidencji gruntów i budynków. Pouczono również skarżących, że zgodnie z art. 12a ust. 12 cyt. ustawy zarzuty złożone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją. Jeśli zatem skarżący złożą wniosek o wprowadzenie zmiany danych objętych ewidencją i załączą stosowną dokumentację włączoną do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, Starosta [...] jako organ prowadzący powiatowy zasób geodezyjny i kartograficzny będzie zobowiązany do wprowadzenia tej zmiany. Organ uznał, że zgłaszane przez skarżących uwagi dotyczące postępowania w sprawie rozgraniczenia z wniosku M.Z., należy kierować do Sądu Rejonowego w [...], któremu sprawa o rozgraniczenie została przekazana.
Zdaniem Sadu, powyższe wskazuje zatem, iż pismo z 26 lutego 2024 r. miało charakter jedynie informacyjny. ŚWINGiK w kwestionowanym piśmie z 26 lutego 2024 r. poinformował skarżących o procedurze w zakresie modernizacji i ewidencji gruntów i budynków, nie rozstrzygając o żadnych prawach i obowiązkach skarżących.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że skarga na wyjaśniające stan sprawy pismo ŚWINGiK była niedopuszczalna i podlegała w związku z tym odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli M.H.
i M. H., domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie (cyt.):
1. "art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 a k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez:
a. pominięcie w zupełności, że skarżący nie mieszkają na terenie nieruchomości objętej modernizacją, nie mieszkają w tejże miejscowości, stron internetowa Starostwa była wówczas w modernizacji i skarżący de facto nie mieli najmniejszej możliwości by dowiedzieć się nie tylko o toczącym się postępowaniu modernizacyjnym ale również o wyłożeniu operatu - skarżący dowiedzieli się post factum, gdy wprowadzono już zmianę w księgach wieczystych, a należy wskazać, że zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także zdrowego rozsądku - oczywistym jest, iż przeciętny człowiek nie sprawdza co kilkanaście dni dzienników urzędowych w celu poszukiwania czy jest jakiekolwiek obwieszczenie o modernizacji - zwłaszcza, że na działce objętej przedmiotowe postępowania - modernizacja nie była robiona od lat 80 XX wieku;
b. w aktach sprawy przekazanych Sądowi brak jest protokołów okazania granic, które zawierałyby oświadczenia właścicieli działek, co do ich przebiegu - zaś sama modernizacja została wykonana w sposób rażąco nieprawidłowy chociażby z uwagi na fakt, że biegły wykonujący operat działał jednocześnie w sprawie o modernizację, jak i rozgraniczenia - gdzie nie powinno to mieć miejsca podczas jednego badania, zwłaszcza, że w postępowaniu rozgraniczeniowym interesy właścicieli poszczególnych nieruchomości były rażąco rozbieżne i ze sobą sprzeczne;
c. zignorowanie faktu, że na skutek postępowania modernizacyjnego doszło do zmiany powierzchni, a także granic nieruchomości skarżących - co jest działaniem oczywiście niedopuszczalnym w postępowaniu modernizacyjnym;
2. art. 32 ust. 1 p.g.k. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący jako właściciel jednej ze spornych nieruchomości nie był uprawniony do udziału w czynnościach geodezyjnych dotyczących granicy jego działki oraz działki sąsiedniej;
3. art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b i d p.g.k. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie nie zaszły przesłanki do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków przez organ z urzędu, pomimo ujawnienia się okoliczności, iż w ewidencji pozostają wpisane błędne informacje oraz pomimo konieczności dostosowania wpisu do ewidencji w ten sposób, aby odzwierciedlał stan prawny wynikający z prawomocnego postanowienia sądu;
4. art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i pozostawienie w obrocie prawnym zmian w ewidencji gruntów ingerujących, w sposób nieuprawniony, w prawo własności nieruchomości".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Sformułowane w niej zarzuty nie tylko nie zostały w sposób prawidłowy zredagowane, ale pozostawały też w całkowitym oderwaniu od tego, co stanowiło podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Nie mogły tym samym skutecznie podważyć zaskarżonego postanowienia.
W pierwszej kolejności podnieść w związku z tym należy, że wśród zarzutów kasacyjnych, skarżący wskazali m.in. na (cyt.): "art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 a k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a.", "art. 32 ust. 1 p.g.k." oraz "art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b i d p.g.k." W odniesieniu do tak określonych podstaw kasacyjnych, nie sposób nie zarzucić autorowi skargi kasacyjnej braku należytej staranności przy jej formułowaniu. Tymczasem, po to - w przypadku sporządzania skargi kasacyjnej – ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski ( art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby zapewnić m. in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011 r. str. 595). Z uwagi zaś na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, określony w przytoczonym wyżej przepisie art. 183 § 1 p.p.s.a., Sąd ten nie ma możliwości rozpoznawania sprawy w jej całokształcie a jedynie w granicach zawartych w zarzutach skargi kasacyjnej. Sąd Kasacyjny nie może więc sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się. To oznacza, że zarzuty kasacyjne muszą być określone w sposób dokładny. W skardze kasacyjnej zatem należy wskazać konkretny przepis prawa, którego naruszenia – zdaniem autora tej skargi – dopuścił się Sąd Wojewódzki a przez co należy rozumieć podanie: pełnej nazwy aktu prawnego, w którym ten przepis się znajduje, jego daty oraz miejsca publikacji. Tych wymogów nie spełniało więc określenie aktu prawnego, w którym znajdowały się art. 32 ust. 1 i art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b i d wyłącznie jako: "p.g.k.".
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 a k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., to skład orzekający pragnie wyjaśnić, iż wojewódzki sąd administracyjny prowadzi postępowanie na podstawie przepisów p.p.s.a. a nie przepisów k.p.a. Zatem sąd ten nie może naruszyć samodzielnie przepisów k.p.a., a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organ administracji publicznej przy nieodpowiednim zastosowaniu, w efekcie tej kontroli, przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne. Sąd I instancji nie mógł więc – już co do zasady - naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., gdyż ich w ogóle nie stosował.
Przechodząc natomiast już do analizy tak sformułowanych zarzutów, należy wyjaśnić, że - jak wskazano na wstępie - zaskarżonym postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił – jako niedopuszczalną - skargę M.H. i M. H. wniesioną na pismo Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 26 lutego 2024 r., znak: [...]. Sąd uznał bowiem, iż pismo to ma charakter informacyjny i jako takie nie mieści się w katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło zatem do merytorycznego rozpatrzenia zasadności skargi z uwagi na stwierdzoną – na etapie wstępnym - jej niedopuszczalność w aspekcie przedmiotowym. Tym samym Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu nie odnosił się do podnoszonych w skardze kwestii merytorycznych dotyczących przeprowadzonej procedury modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której nastąpiła zmiana powierzchni działek skarżących. Chcąc zatem podważyć zasadność postanowienia w sposób umożliwiający Sądowi Kasacyjnemu dokonanie kontroli instancyjnej zgodnie z wymogami art. 183 § 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej winien sformułować zarzuty zmierzające do zanegowania przyjętej przez Sąd I instancji oceny prawnej dotyczącej charakteru przedmiotu zaskarżenia. Prawidłowo skonstruowana skarga kasacyjna powinna więc zawierać zarzut naruszania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz ewentualnie zarzuty naruszenia innych przepisów, z których - zadaniem autora skargi kasacyjnej - mogłaby wynikać kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.
Tymczasem skarżący sformułowali przeciwko zaskarżonemu postanowieniu jedynie zarzuty naruszenia przepisów procesowych oraz zarzuty materialnoprawne dotyczące przeprowadzonego postępowania modernizacyjnego, z przebiegiem którego się nie zgadzali. Rozpoznawana skarga kasacyjna, w żadnym jej fragmencie nie zawiera powołania innych przepisów prawa, których zastosowanie przez Sąd I instancji skutkowało, w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, niezasadnym odrzuceniem skargi. Niewskazanie zaś przepisów mogących stanowić wzorzec kontroli zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji czynił zarzuty skargi kasacyjnej nieskutecznymi.
Brak prawidłowo skonstruowanych podstaw kasacyjnych uniemożliwił natomiast Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczną ocenę tego postanowienia. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.