I OSK 2528/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej H.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krośnieńskiego, która stwierdziła nabycie przez Gminę I. z mocy prawa własności nieruchomości. Minister odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego, ponieważ księgi wieczyste wskazywały Skarb Państwa jako właściciela w dacie komunalizacji. WSA zaakceptował to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie Ministra. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. była przedwczesna, ponieważ ustalenie interesu prawnego skarżącej wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym rozstrzygnięcia kwestii wstępnej dotyczącej tego, czy nieruchomość podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej. NSA podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko w przypadkach oczywistego braku interesu prawnego, a nie gdy jego ustalenie wymaga postępowania dowodowego. W związku z tym, Minister powinien był wszcząć postępowanie i zbadać interes prawny skarżącej, ewentualnie zawieszając je na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście komunalizacji mienia i dekretu o reformie rolnej. Granice stosowania art. 61a K.p.a. oraz znaczenie zagadnień wstępnych w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i przepisami dekretu o reformie rolnej. Interpretacja art. 61a K.p.a. ma szersze zastosowanie, ale wymaga uwzględnienia kontekstu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., gdy ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest dopuszczalna tylko w przypadkach oczywistego braku interesu prawnego wnioskodawcy, a nie gdy jego ustalenie wymaga postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 61a K.p.a. ogranicza możliwość odmowy wszczęcia postępowania do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony. Jeśli ustalenie interesu prawnego wymaga czynności wyjaśniających, organ powinien wszcząć postępowanie i zbadać tę kwestię w jego toku, ewentualnie zawieszając postępowanie.
Czy decyzja stwierdzająca, że nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej, stanowi rozstrzygnięcie prejudycjalne dla ustalenia interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ostateczna decyzja stwierdzająca, że nieruchomość nie wchodziła w skład nieruchomości ziemskiej objętej dekretem o reformie rolnej, ma skutek wsteczny i może stanowić podstawę do wykazania interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym decyzja wydana na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza, że prawo własności przysługiwało pierwotnemu właścicielowi, co może być podstawą do wykazania interesu prawnego w późniejszym postępowaniu.
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
k.p.a. art. 30 § par. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e)
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 5
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. była przedwczesna, gdyż ustalenie interesu prawnego skarżącej wymagało postępowania wyjaśniającego. • Kwestia podlegania nieruchomości przepisom dekretu o reformie rolnej stanowiła zagadnienie wstępne, które powinno było zostać rozstrzygnięte przed ewentualną odmową wszczęcia postępowania. • Organ powinien był wszcząć postępowanie i zbadać interes prawny skarżącej, ewentualnie zawieszając je na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA oparta na domniemaniu zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, bez zbadania możliwości obalenia tego domniemania w postępowaniu administracyjnym. • Stwierdzenie, że skarżąca nie wykazała swojego następstwa prawnego po przedwojennych właścicielach nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. • Rozstrzygnięcie w przedmiocie podlegania nieruchomości przepisom dekretu o reformie rolnej stanowiło niewątpliwie zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. dla kwestii ustalenia interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. • Ostateczna decyzja stwierdzająca, że określona nieruchomość nie wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ma charakter deklaratoryjny i wywiera skutek rzeczowy.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Jolanta Górska
członek
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście komunalizacji mienia i dekretu o reformie rolnej. Granice stosowania art. 61a K.p.a. oraz znaczenie zagadnień wstępnych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia i przepisami dekretu o reformie rolnej. Interpretacja art. 61a K.p.a. ma szersze zastosowanie, ale wymaga uwzględnienia kontekstu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznego nabycia mienia państwowego i jego potencjalnego zwrotu spadkobiercom, co wiąże się z prawem własności i złożonymi procedurami administracyjnymi. Wyjaśnia, kiedy odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna.
“Czy można odzyskać majątek przejęty przez państwo dekadę temu? NSA wyjaśnia kluczowe zasady postępowania administracyjnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.