I OSK 2525/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-27
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo jazdyzwrot prawa jazdyzatrzymanie prawa jazdysprawdzenie kwalifikacjiustawa o kierujących pojazdamiprawo o ruchu drogowympostępowanie karnewarunkowe umorzenieNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie zwrotu prawa jazdy, uznając, że przekroczenie roku od zatrzymania obliguje do ponownego sprawdzenia kwalifikacji, nawet przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego.

NSA rozpatrzył skargę kasacyjną P.K. dotyczącą zwrotu prawa jazdy zatrzymanego na okres przekraczający rok. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając konieczność ponownego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Skarżący argumentował, że warunkowe umorzenie postępowania karnego powinno zwalniać go z tego obowiązku. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że okres zatrzymania prawa jazdy, nawet wynikający z postanowienia prokuratora i późniejszych orzeczeń sądowych, przekraczający rok, obliguje do ponownego egzaminu, a warunkowe umorzenie nie jest równoznaczne z uniewinnieniem lub bezwarunkowym umorzeniem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.K. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zwrotu prawa jazdy. Sąd I instancji uznał, że zwrot prawa jazdy zatrzymanego na okres przekraczający rok wymaga pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, zgodnie z ustawą o kierujących pojazdami. Podstawą zatrzymania było postanowienie prokuratora w związku z podejrzeniem prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, a następnie postępowanie karne zostało warunkowo umorzone. Skarżący kasacyjnie kwestionował tę interpretację, twierdząc, że warunkowe umorzenie powinno zwalniać go z obowiązku ponownego egzaminu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że okres pozbawienia prawa jazdy, liczony od dnia zatrzymania (postanowienie prokuratora z 18 grudnia 2017 r.) do momentu ustania przyczyny zatrzymania (zmiana wyroku sądu II instancji z 6 czerwca 2019 r.), przekroczył rok. W związku z tym, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, konieczne jest ponowne sprawdzenie kwalifikacji. Sąd wyjaśnił, że warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z uniewinnieniem ani bezwarunkowym umorzeniem, o których mowa w art. 49 ust. 3 ustawy, i nie zwalnia kierowcy z obowiązku ponownego egzaminu. Tym samym, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego zostały uznane za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, okres zatrzymania prawa jazdy, nawet wynikający z postanowienia prokuratora i późniejszych orzeczeń sądowych, który przekroczył rok, obliguje kierowcę do ponownego sprawdzenia kwalifikacji. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z uniewinnieniem lub bezwarunkowym umorzeniem w rozumieniu przepisów zwalniających z tego obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że okres pozbawienia prawa jazdy, liczony od dnia zatrzymania przez prokuratora do momentu ustania przyczyny zatrzymania, przekroczył rok. W związku z tym, zastosowanie ma przepis wymagający ponownego sprawdzenia kwalifikacji. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie spełnia przesłanek z art. 49 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, które zwalniałyby z tego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.k.p. art. 49 § 1 pkt. 3 lit. b

Ustawa o kierujących pojazdami

Osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok, podlega sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

u.k.p. art. 102 § ust. 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem jego wydania jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.

Pomocnicze

u.k.p. art. 49 § ust. 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone.

u.p.r.d. art. 137 § ust. 1 pkt. 1

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Podstawa zatrzymania prawa jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia drogowego.

k.k. art. 66 § § 1

Kodeks karny

Warunkowe umorzenie postępowania karnego jako środek reakcji prawnej na fakt popełnienia przestępstwa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres pozbawienia prawa jazdy przekraczający rok, liczony od dnia zatrzymania, obliguje do ponownego sprawdzenia kwalifikacji. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest równoznaczne z uniewinnieniem lub bezwarunkowym umorzeniem w rozumieniu przepisów zwalniających z obowiązku ponownego egzaminu.

Odrzucone argumenty

Okres zatrzymania prawa jazdy nie przekroczył roku w rozumieniu przepisów. Postanowienie prokuratora o zatrzymaniu prawa jazdy nie stanowi tytułu prawnego do pozbawienia prawa jazdy w rozumieniu ustawy o kierujących pojazdami. Warunkowe umorzenie postępowania karnego powinno zwalniać z obowiązku ponownego sprawdzenia kwalifikacji.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis przepisów art. 102 ust.2 oraz art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy związane jest z koniecznością posiadania aktualnych kwalifikacji do kierowania pojazdami zatrzymanie prawa jazdy na okres ponad rok uzasadnia konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i to z wynikiem pozytywnym warunkowe umorzenie postępowania karnego jest środkiem reakcji prawnej na fakt popełnienia przestępstwa, co wymaga ustalenia winy i sprawstwa

Skład orzekający

Joanna Skiba

sprawozdawca

Marek Stojanowski

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ponownego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy po zatrzymaniu prawa jazdy na okres przekraczający rok, w kontekście warunkowego umorzenia postępowania karnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej kierowcy, którego prawo jazdy zostało zatrzymane na okres przekraczający rok, a następnie postępowanie karne zostało warunkowo umorzone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu prawa jazdy i interpretacji przepisów, które mogą mieć wpływ na wielu kierowców. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między warunkowym umorzeniem a uniewinnieniem.

Czy warunkowe umorzenie karnego ratuje przed ponownym egzaminem na prawo jazdy? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2525/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Gd 283/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b, art.102 ust. 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 137 ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 marca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant: asystent sędziego Anna Tomaszek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 283/20 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2019 r. nr SKO Gd/4973/19 w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 283/20, oddalił skargę P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2019 r. nr SKO Gd/4973/19 w przedmiocie zwrotu prawa jazdy.
Sąd I instancji stwierdził, że możliwość zwrotu skarżącemu prawa jazdy należy oceniać poprzez przesłanki przewidziane przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Podstawą zwrotu skarżącemu prawa jazdy nie mogło być natomiast zarządzenie sędziego sądu karnego. Zdaniem Sądu I instancji, zatrzymania prawa jazdy na podstawie tytułu prawnego uniemożliwia prowadzenie pojazdów, a zatem - gdy okres ten trwa dłużej - istnieje konieczność przypomnienia kierowcy zasad ruchu drogowego. Ratio legis przepisów art. 102 ust.2 oraz art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy związane jest z koniecznością posiadania aktualnych kwalifikacji do kierowania pojazdami, a zatrzymanie prawa jazdy na okres ponad rok uzasadnia konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i to z wynikiem pozytywnym.
Sąd podkreślił, że ustawodawca zadbał, by konieczność poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji – mimo zatrzymania prawa jazdy na okres ponad roku – nie dotyczyła osób, które przez sąd karny zostały uniewinnione, bądź wobec których postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 3 ustawy, przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Tymczasem wobec skarżącego, w stosunku do którego ustalono, że popełnił przestępstwo, prowadząc samochód osobowy w stanie nietrzeźwości, sąd karny postępowanie umorzył warunkowo, a nie bezwarunkowo. Tym samym, zdaniem Sądu I instancji, nie zaistniały przesłanki z art. 49 ust. 3 ustawy, uprawniające organy administracji do nie stosowania art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył P.K. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono:
I. Na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b i art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm. dalej u.k.p.) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, iż skarżący ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego był pozbawiony na okres przekraczający 1 rok, podczas, gdy skarżący w rozumieniu naruszonych przepisów nie był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok;
2. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p. w z w. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm. dalej u.p.r.d.) poprzez ich błędną wykładnię, a następnie błędne przyjęcie, iż postanowienie Prokuratora Rejonowego w Sopocie z dnia 18 grudnia 2017 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy wydane na podstawie art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.p.r.d. stanowi tytuł prawny pozwalający na zastosowanie art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt, 3 lit. b u.k.p. podczas gdy okres pozbawienia skarżącego zatrzymanego prawa jazdy powinien wynikać z prawomocnych merytorycznych orzeczeń, na podstawie których jednoznacznie można ustalić na jaki okres, z jakiego powodu i na jakiej podstawie prawo jazdy zostało zatrzymane, a nie orzeczeń mających pełnić jedynie funkcje prewencyjne, zabezpieczające, nie określające czasu na jaki prawo jazdy zostało zatrzymane;
3. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię, a następnie błędne i dowolne przyjęcie fikcji prawnej, że przyczyna zatrzymania skarżącemu prawa jazdy ustała w dniu 6 lutego 2019 r. tj. w dniu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w Sopocie, podczas gdy w stosunku do skarżącego nie został orzeczony prawomocnym wyrokiem środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wobec czego w okolicznościach przedmiotowej sprawy bezzasadne i całkowicie dowolne było ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, o którym mowa w art. 102 ust. 2 u.k.p.
4. art. 49 ust. 3 u.k.p. poprzez błędną jego wykładnię, a następnie błędne uznanie, że treść przepisu art. 49 ust. 3 u.k.p. stoi na przeszkodzie zwrotu skarżącemu prawa jazdy, podczas gdy, przepis ten odnosi się do odmiennego stanu faktycznego i prawnego niż ma miejsce w niniejszej sprawie, w którym ubiegający się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy jest go pozbawiony przez okres przekraczający rok, a okres ten wprost wynika z określonych tytułów prawnych, co nie miało miejsca na gruncie rozpoznawanej sprawy;
5. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit, b u.k.p., art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. a u.k.p. w zw. z art. 182 kkw,, art. 49 ust. 3 u.k.p., art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.p.r.d. poprzez nie dokonanie wykładni celowościowej, systemowej i autentycznej naruszonych przepisów i przyjęcie wyłącznie wykładni językowej, które to uchybienie w konsekwencji doprowadziło do błędnego uzależnienia na podstawie art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b u.k.p, zwrotu skarżącemu jedynie zatrzymanego prawa jazdy, od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku egzaminu państwowego.
II. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9.12.2019 r. nr SKO Gd/4973/19, w sytuacji, w której decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b, art. 49 ust. 3, art. 102 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.p.r.d., a także przepisów postępowania, tj. 6, art. 7, art. 7 a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a.
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2019 r. nr SKO Gd/4973/19, w sytuacji, w której decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 49 ust. 1 pkt. 3 lit. b, art. 49 ust. 3, art. 102 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.p.r.d,, a także przepisów postępowania, tj. 6, art. 7, art. 7 a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,
2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Wskazał także, że w niniejszej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które powoduje rozbieżności w stosowaniu i interpretacji przepisów art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt lit. b u.k.p. Dalej zostało przedstawione stanowisko, w jakim zakresie występuje do zagadnienie prawne.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd zważył co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów wypada zauważyć, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając jednak na uwadze, iż zakres kognicji organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, która wskazuje także na fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy na jej podstawie (vide: B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2017 r., s. 456-457), to w sytuacji kwestionowania zakresu przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ocenę zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od wykładni normy materialnoprawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Przepisem statuującym powyższą normę jest art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2015r. poz. 155 ze zm.). Zgodnie z tym pierwszym przepisem, sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Ponadto w myśl art. 102 ust. 2 ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem jego wydania jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Zarzuty skargi kasacyjnej mimo swej obszerność i różnorodności w istocie rzeczy sprowadzają się do rozwiązania zasadniczego problemu wykładni powyższych przepisów w zakresie tego, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzależnienia zwrotu skarżącemu prawa jazdy od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Odnosząc się do tej kwestii w pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżącemu kasacyjnie na podstawie postanowienia Prokuratora Rejonowego w Sopocie z 18 grudnia 2017 r. zostało zatrzymane prawo jazdy. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z podejrzeniem kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w Sopocie z 6 lutego 2019 r. postępowanie wobec skarżącego zostało warunkowo umorzone na okres próby wynoszący 2 lata oraz orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Wyrok ten został wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2019 r. zmieniony w ten sposób, że został uchylony m.in. w pkt II dotyczącym orzeczonego środka karnego. Skarżący w dniu 17 lipca 2019 r. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa powołując się na treść zapadłych w sprawie wyroków.
Powyższe wskazuje, że wobec skarżącego bezspornie ustała przesłanka stanowiąca podstawę zatrzymania prawa jazdy. Taki stan rzeczy nie oznacza jednak, że prawo jazdy należy mu zwrócić bezwarunkowo, co stara się wykazać skarżący kasacyjnie. Istnieją bowiem dodatkowe wymogi nakładane ustawą na wnioskodawcę, związane z okresem zatrzymania prawa jazdy.
Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., a w którym mowa o "pozbawieniu" prawa jazdy na okres przekraczający rok, prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres pozbawienia prawa jazdy, dłuższy niż rok, wynika z konkretnego tytułu prawnego. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja miała miejsce, a tym konkretnym tytułem prawnym było postanowienie prokuratora z 18 grudnia 2017 r. wydane na podstawie art. 137 ust. 1 u.p.r.p. Nie może być wątpliwości, że zatrzymanie prawa jazdy, stosowane na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, odbywa się na zasadach karnoprocesowych. Wskazuje na to sama treść wymienionych przepisów, z których wprost wynika, że czynność ta podejmowana jest w postępowaniu przygotowawczym, a organem procesowym uprawnionym do jej wykonania jest prokurator. Zatrzymanie prawa jazdy następuje w formie postanowienia w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia drogowe (zob. M. Burtowy, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, uwagi do art. 135-139, teza 4., Lex 2021). Zatrzymanie przez prokuratora prawa jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia czynu z art. 178a 1 kodeksu karnego ma charakter prewencyjny i eliminuje z ruchu drogowego kierowcę, co do którego występuje podejrzenie prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. Nie ma przy tym znaczenia, że postanowienie prokuratura nie określało daty, do kiedy prawo jazdy ma zostać zatrzymane, ani też to, że miało jego zadaniem było zabezpieczenie toku postępowania karnego. Od momentu jego wydania do momentu istniał podstawa prawna pozbawiająca skarżącego prawa jazdy. W badanej sprawie ma także miejsce ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy, bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2019 r. zmieniono wyrok Sądu I instancji, w ten sposób, że został uchylony orzeczony wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zatem tytułami prawnymi, na mocy których doszło do czasowej i nieprzerwanej utraty prawa jazdy na okres powyżej jednego roku są właśnie ww. postanowienie prokuratorskie 18 grudnia 2017 r. oraz wyrok Sądu II instancji z 6 czerwca 2019 r. Powyższe orzeczenia są konsekwencją prowadzenia wobec skarżącego najpierw postępowania przygotowawczego, a następnie postępowania sądowego w dwóch instancjach. Nie oznacza to jednak , że w związku z treścią wyroku sądu odwoławczego, wcześniejsze czynności procesowe stosowane wobec skarżącego nie miały znaczenia prawnego. Kolejne etapy postępowania karnego pozostają ze sobą w nierozerwalnym związku, a jego ostatnim elementem był wyrok sądu odwoławczego zmieniający wyrok Sądu I instancji w zakresie orzeczonego środka karnego, który ostatecznie ukształtował sytuację prawną skarżącego. Na marginesie należy dodać, że Sąd i instancji wskazuje błędnie datę 6 lutego 2019 r. jako datę ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy, ale ta wada uzasadnienie nie ma znaczenia, bo już w tej dacie okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy wynosił ponad rok.
Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że ustawodawca jednoznacznie wskazał, że przesłanką do skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby to był okres ciągły, nieprzerwany, przekraczający okres roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. Natomiast nie ma prawnego znaczenia, na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy, jak również okoliczność czy zatrzymanie prawa jazdy na okres przekraczający rok wynikało z jednej, czy kilku podstaw prawnych. Taka wykładnia art. 102 ust. 2 u.k.p. wynika zarówno z wykładni językowej, jak i zgodna jest z wykładnią celowością i systemową. Treść art. 102 ust. 2 ustawy w pełni koresponduje bowiem z przepisem art. 49 ust. 1 lit. b u.k.p. stanowiącym, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający roku (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 20/16, z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 158/18, publ. www. orzeczenia. nsa.gov.pl.).
Na marginesie można jedynie zauważyć, że przykład wskazany na stronie 4 skargi, a dotyczący mniej korzystnej sytuacji prawnej skarżącego, niż osoby wobec której przykładowo orzeczono by środek karny w wymiarze od 6 miesięcy do 1 roku jest nietrafny i jedynie hipoteczny, gdyż zgodnie z treścią jednoznacznego w swym brzmieniu i wymowie przepisu art. 43 § 1 k.k. środek karny zakazu prowadzenia pojazdów orzeka się w latach, a nie w miesiącach.
Reasumując, w okolicznościach badanej sprawy okres pozbawienia skarżącego prawa jazdy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, znajduje potwierdzenie właśnie w konkretnych tytułach prawnych. Z zestawienia dat wynikających z powyższych tytułów prawnych (od 18 grudnia 2017 r. do 6 czerwca 2019 r.) wynika, że od dnia zatrzymania skarżącemu prawa jazdy do dnia jego zwrotu upłynął okres przekraczający rok, co konsekwentnie oznacza, że skarżący winien nie tylko poddać się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, ale i uzyskać pozytywny wynik w tym zakresie.
Jednocześnie należy zauważyć, że w stanie faktycznym sprawy nie miał miejsca wyjątek od zasady, że kierowca nie poddaje się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, pomimo okresu przekraczającego rok zatrzymania prawa jazdy, wskazany w art. 49 ust. 3 u.k.p., bowiem w stosunku do skarżącego nie zapadł wyroku uniewinniający od zarzucanego mu czynu, jak również postępowanie w tym zakresie nie zostało bezwarunkowo umorzone( postępowanie karne zostało wobec skarżącego umorzone warunkowo na okres 2 lat próby). Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest środkiem reakcji prawnej na fakt popełnienia przestępstwa, co wymaga ustalenia winy i sprawstwa (art. 66 § 1 k.k.). Istota warunkowego umorzenia postępowania polega na rezygnacji ze skazania i kary wobec sprawcy uznanego za winnego popełnienia przestępstwa i zastosowaniu środka o charakterze probacyjnym związanym z poddaniem sprawcy próbie na określony czas (rozdział VIII Kodeksu karnego – art. 67 § 1 k.k.). Sytuacja prawna skarżącego jest zatem odmienna od sytuacji osób wskazanych w art. 49 ust. 3 u.k.p. Gdyby zatem przyjąć takie rozumienie zdarzeń prawnych, jak przedstawił to autor skargi kasacyjnej, to jego sytuacja prawna (sprawcy uznanego winnym) byłaby tożsama z sytuacją osób uniewinnionych od zarzucanych im czynów, jak również wobec których postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Jest to nieuprawnione twierdzenie, biorąc pod uwagę wykładnię celowościową i funkcjonalną tego przepisu.
W konsekwencji powyższego chybione są wszystkie zarzuty dotyczące kwestionowania tak podstawy prawnej zatrzymania prawa jazdy, jak też braku podstaw do uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wskazane w pkt I ppkt 1-5 petitum skargi.
W konsekwencji za niezasadny należało również uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 , art. 81a §1 k.p.a., które stanowi procesowe odzwierciedlenie koncepcji materialnej przedstawionej przez autora skargi kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, orzekł o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI