I OSK 2513/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-12
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościSkarb PaństwaDekret Warszawskiprzejście własnościbezczynność organulegitymacja skargowastrona postępowaniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, która domagała się stwierdzenia bezczynności Ministra Finansów w sprawie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, uznając, że spółka nie posiada statusu strony w tym postępowaniu.

Spółka złożyła skargę kasacyjną na wyrok WSA, który oddalił jej skargę na bezczynność Ministra Finansów w sprawie przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Spółka twierdziła, że posiada status strony w postępowaniu, ponieważ nabyła roszczenia wynikające z Dekretu Warszawskiego i ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej tej nieruchomości. NSA oddalił skargę, powołując się na uchwałę I OPS 1/23, zgodnie z którą nabywcy roszczeń z Dekretu Warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Spółka [...] Sp. z o.o. S.K.A. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, argumentując, że posiada legitymację skargową do wniesienia skargi na bezczynność Ministra, ponieważ ma przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej tej nieruchomości. Spółka wywodziła swój interes prawny z umowy nabycia roszczeń do spornej nieruchomości wynikających z Dekretu Warszawskiego. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na własnej uchwale z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 1/23), stwierdził, że stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu Warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Ponieważ spółka nie wykazała żadnych innych praw rzeczowych do nieruchomości, NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę, stwierdzając brak legitymacji skargowej spółki. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu Warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie tego dekretu.

Uzasadnienie

NSA oparł się na własnej uchwale I OPS 1/23, zgodnie z którą nabywca roszczeń z Dekretu Warszawskiego nie jest stroną postępowania. Spółka nie wykazała innych praw rzeczowych do nieruchomości, a jej interes prawny nie może być wywodzony z umowy przelewu w kontekście przepisów dotyczących przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o wpisach na rzecz SP art. 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Ustawa o wpisach na rzecz SP art. 2a § ust. 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Ustawa o wpisach na rzecz SP art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych

Dekret warszawski art. 7 § ust. 1 i 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Dekret warszawski art. 5

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 204 § pkt. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabywcy roszczeń wynikających z Dekretu Warszawskiego nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Skarżącej przysługuje legitymacja skargowa do wniesienia skargi na bezczynność Ministra, ponieważ posiada przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a rozstrzygnięcie Ministra Finansów ma bezpośredni wpływ na jej prawa i obowiązki. Błędna wykładnia art. 2a ust. 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP przez WSA, polegająca na uznaniu, że jedyną stroną postępowania jest organ reprezentujący Skarb Państwa.

Godne uwagi sformułowania

stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. [...] nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [...] do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu.

Skład orzekający

Anna Wesołowska

sprawozdawca

Monika Nowicka

przewodniczący

Piotr Niczyporuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej statusu stron w postępowaniach związanych z Dekretem Warszawskim i przejęciem nieruchomości przez Skarb Państwa, zwłaszcza w kontekście nabycia roszczeń przez podmioty trzecie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Dekretem Warszawskim i umowami przelewu roszczeń. Może mieć ograniczone zastosowanie do innych rodzajów postępowań administracyjnych lub innych aktów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii własnościowych nieruchomości w Warszawie i interpretacji przepisów sprzed dekad, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Czy nabycie roszczeń do nieruchomości z Dekretu Warszawskiego daje prawo do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym? NSA odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2513/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
658
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SAB/Wa 258/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-28
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 258/22 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w Ł. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w Ł. na rzecz Ministra Finansów kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 marca 2023 r. I SAB/WA 258/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oddalił skargę A. Sp. z o.o. S.K.A z siedzibą w Ł. (Skarżąca) na bezczynność Ministra Finansów (Minister) w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości.
Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie:
1. art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 2a ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65 z późn. zm; dalej jako: "Ustawa o wpisach na rzecz SP") w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. 1945 nr 50 poz. 279; dalej jako: "Dekret warszawski") w zw. z art. 5 Dekretu warszawskiego przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, że Skarżąca kasacyjnie nie posiada legitymacji skargowej do wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra, albowiem nie przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem na podstawie przepisów Ustawy o wpisach na rzecz SP dotyczącym nieruchomości położonej w W. przy ul. N. [...] (dalej jako: "postępowanie prowadzone przed Ministrem dotyczące N. [...] "), co doprowadziło do jej oddalenia,
podczas gdy, Skarżąca kasacyjnie posiada przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...], bowiem posiada przymiot strony w postępowaniu prowadzonym obecnie przez Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1952 r. nr [...]oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1952 r. nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. N. [...], ozn. nr hip. [...] (dalej jako: "postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji"), które zostało zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przed Ministrem dotyczącego N. [...], tym samym rozstrzygnięcie to stanowi kwestię wstępną dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, co oznacza, że rozstrzygnięcie wydane przez Ministra będzie miało bezpośredni wpływ na tok i wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a zatem rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczące N. [...]ma bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki Skarżącej kasacyjnie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem zawieszenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji doprowadziło do uzyskania przez Skarżącą kasacyjnie przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...], co w konsekwencji powoduje, że WSA w Warszawie powinno było uznać, że Skarżącej kasacyjnie przysługuje legitymacja do złożenia skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra w tym, iż ma ona interes prawny w jej złożeniu oraz iż przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...], a konsekwencji uwzględnić skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra;
2. art. 2a ust 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP przez jego błędną wykładnie polegającą na bezzasadnym uznaniu, że jedyną stroną postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Ustawy o wpisach na rzecz SP jest wyłącznie organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami ze względu na położenie nieruchomości, co doprowadziło do oddalenia skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra,
podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią art. 2a ust. 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP, wspartą stanowiskiem ustawodawcy wyrażonym w uzasadnieniu do projektu zmiany Ustawy o wpisach na rzecz SP (Uzasadnienie do Rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców Druk Sejmowy nr 2479, IX kadencja) należy uznać, że zmiana ta nie prowadzi do ograniczenia przysługiwania przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie Ustawy o wpisach na rzecz SP, a wyłącznie wskazuje podmiot obligatoryjnie występujący w tym postępowaniu, co powoduje że Skarżącej kasacyjnie przysługuje przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...] albowiem wydane w nim rozstrzygnięcie może ograniczyć prawem chronione interesy Skarżącej kasacyjnie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a tym samym WSA w Warszawie powinno było uznać, że Skarżącej kasacyjnie przysługuje legitymacja skargowa do złożenia Skargi na bezczynność i przewlekłość MF wobec przysługiwania jej statusu strony postępowania prowadzonego przed MF dotyczącego N. [...];
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie:
3. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w wz. z. art. 2a ust. 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP w zw. z art. 2 Ustawa o wpisach na rzecz SP w zw. z art. 5 ust. 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, że Skarga na bezczynność i przewlekłość Ministra podlega oddaleniu w wyniku braku przymiotu strony po stronie Skarżącej kasacyjnie w postępowaniu prowadzonym przed MF dotyczącym N. [...], a wobec tego, iż Skarżąca kasacyjnie nie ma legitymacji skargowej do wniesienia Skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra ,co skutkowało oddaleniem skargi,
podczas gdy Skarżącej kasacyjnie wbrew stanowisku zajętemu przez WSA Warszawie przysługuje przymiot strony w Postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...], a tym samym przysługuje jej również legitymacja skargowa do wniesienia Skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra, co sprawia, że WSA w Warszawie powinno było uwzględnić Skargę na bezczynność i przewlekłość MF.
Wskazując na powyższe zarzuty:
I. na podstawie na podstawie art. 179a p.p.s.a. z uwagi, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście uzasadnione Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie Wyroku WSA w Warszawie oraz ponowne rozpoznanie sprawy ze Skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra, w tym jej uwzględnienie poprzez:
a) Wyznaczenie Ministrowi miesięcznego terminu do wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem dotyczącym N. [...];
b) na podstawie na podstawie przepisu art. 119 pkt 4 p.p.s.a w zw. z art. 120 p.p.s.a. rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym z uwagi na charakter sprawy dotyczący rozpoznania sprawy o bezczynność organu;
c) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3000,00 zł,
d) zasądzanie od Ministra na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem.
2. zasądzenie od Ministra rzecz Skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem;
II. na wypadek o ile WSA w Warszawie stwierdzi, że nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 179a p.p.s.a. stosownie do art. 176 § 1 pkt 3, art. 185 § 1, art. 188 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o:
1. zmianę Wyroku WSA w Warszawie poprzez uwzględnienie Skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra, w tym:
e) wyznaczenie Ministrowi miesięcznego terminu do wydania rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym dotyczącym N. [...],
f) przyznanie od organu na rzecz Skarżącej kasacyjnie sumy pieniężnej w wysokości 3000,00 zł, ewentualnie
1. uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości i i przekazanie sprawy ze Skargi na bezczynność i przewlekłość Ministra do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie;
W każdym wypadku:
2. zasądzenie od Ministra na rzecz Skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w tym kosztów zastępstwa prawnego przed sądami administracyjnymi, według norm przypisanych prawem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Postanowieniem z 24 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie do czasu udzielenie odpowiedzi na przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich pytanie prawne "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) przysługuje przymiot strony – w rozumieniu art. 28 K.p.a. – w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?", które to postępowanie prowadzone było pod sygn. akt I OPS 1/23.
W związku z podjęciem przez NSA 10 kwietnia 2024 r. uchwały w sprawie I OPS 1/23 postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r. podjęto zawieszone postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie Ustawy o wpisach na rzecz SP prawa własności nieruchomości położonych w W. przy ul. N. [...] i ul. M. [...], hip. 1271, hip. 1271/1 i hip. 1271/2.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że prowadzone przed Ministrem prowadzone postępowanie wedle stanowiska przyjętego przez Ministra Rozwoju i Technologii stanowi kwestię wstępną wobec prowadzonego przed nim postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] października 1952 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1952 r., odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. N. [...], ozn. nr hip. 1271.
Skarżąca wskazała, że Minister Rozwoju i Technologii (ówcześnie Minister Rozwoju Pracy i Technologii) postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. zawiesił z urzędu prowadzone przed nim postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przez Ministra w przedmiocie stwierdzenia przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z [...] września 2021 r.
Sąd Wojewódzki oddalił skargę uznając, że Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przed Ministrem. Sąd zwrócił uwagę, że art. 2 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. 2022 r., poz. 2185) w Ustawie o wpisach na rzecz SP dodano art. 2a. W myśl art. 2a ust. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów na rzecz SP brzmieniu po nowelizacji, stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. W świetle zatem przytoczonego przepisu, stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych jest wyłącznie organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, w konsekwencji co do zasady Sąd kasacyjny winien odnieść się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Jednak w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania są pochodne w stosunku do zarzutów naruszenia prawa materialnego, w konsekwencji jako pierwsze przeanalizowane zostaną zarzuty oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej.
W punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 2a ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 Ustawy o wpisach na rzecz SP w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu warszawskiego. W punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej jako wzorzec kontroli również przywołano art. 2a ust. 2 ustawy o wpisach na rzecz SP co czyni zasadnym łączne odniesienie się do obu zarzutów.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, Skarżąca przymiot strony w postępowaniu prowadzącym przez Ministra w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. N. [...] upatruje w fakcie przysługiwania jej przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] października 1952 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1952 r. nr [...], odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. N. [...], ozn. nr hip. 1271. Podkreśla również, iż wywodzi swój interes prawny z normy art. 7 ust. 1 dekretu, bowiem jej poprzednik prawny (K.P.) złożył wniosek dekretowy dotyczący spornej nieruchomości.
Jak wynika z przywołanego przez Skarżącą kasacyjnie postanowienia Ministra z [...] czerwca 2021 r. umarzającego postępowanie w sprawie udostępnienia Skarżącej akt postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonych przy ul. N. [...] oraz M. [...], właścicielem tychże nieruchomości w dniu [...] listopada 1945 r. był K.P., którego spadkobiercy na podstawie umowy sprzedaży z [...] grudnia 2009 r. repertorium A 16132/2009 odpłatnie zbyli i przenieśli ze skutkiem rozporządzającym wszelkie prawa i roszczenia przysługujące im w ramach Dekretu warszawskiego na rzez E. Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł., której Skarżąca kasacyjnie jest następcą prawnym.
Oznacza to, że swój interes prawny Skarżąca wywodzi z umowy nabycia roszczeń do spornej nieruchomości wynikających z Dekretu warszawskiego
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 kwietnia 2024 r. I OPS 1/23 stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu.
Skarżąca kasacyjnie nie powołuje się na jakiekolwiek inne okoliczności z których wynikałoby iż przysługuje jej jakiekolwiek prawo rzeczowe do nieruchomości położonej w W. przy ul. N. [...].
Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że z urzędu znana mu jest treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2023 r. I OSK 2070/23 oddalającego skargę kasacyjną Skarżącej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi Skarżącej na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej przy ul. K. [...], hip. W-874 będącej w przeszłości w części własnością K.P. W sprawie tej Skarżąca również powoływała się na fakt nabycia roszczeń wynikających z Dekretu warszawskiego na podstawie przywołanej wyżej umowy z 7 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę nie podzielił poglądu Skarżącej, że umowa przelewu może prowadzić do nabycia przymiotu stronu w postępowaniu administracyjnym.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 listopada 2023 r. I OSK 2070/23 interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Pojęcie interesu prawnego należy ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 791/18). Pojęcie interesu prawnego jest zatem tożsame z wskazaniem konkretnego przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. W konsekwencji, postępowanie sądowoadministracyjne może być wszczęte i prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony do tego podmiot.
W niniejszej sprawie, z uwagi na powoływanie się przez Skarżącą na umowę nabycia wierzytelności wynikającej z Dekretu warszawskiego w związku z uchwałą podjętą 10 kwietnia 2024 r. źródłem jej interesu prawnego nie może być art. 7 ust. 1 i ust. 2 tegoż aktu. Skoro Skarżąca nie wykazuje żadnych praw rzeczowych do nieruchomości, nie jest możliwe przyznanie jej przymiotu strony na podstawie art. art. 2, art. 2a ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o wpisach na rzecz SP.
W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 28 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 2a ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o wpisach na rzecz SP w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu warszawskiego przyjmując, że Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przez Ministra. Nie można zatem postawić Sądowi Wojewódzkiemu zarzutu naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. w świetle którego uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Przywołane przez Skarżącą jako wzorce kontroli przepisy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. również nie zostały naruszone.
Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie), w art. 127 § 3 k.p.a. wskazano, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei art. 140 k.p.a. stanowi odesłanie do zastosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Natomiast art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji – wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji nie stosował powyższych przepisów, stąd też nie mogły one zostać przez Sąd ten naruszone.
W konsekwencji za niezasadne należało uznać zarzuty objęte punktem 3 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a., w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 2a ust. 2 i 5 ust. 2 ustawy o wpisach na rzecz SP. Sąd Wojewódzki nie naruszył przywołanych przepisów prawa materialnego uznając, że Skarżącej nie przysługuje interes prawy a w konsekwencji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 1 p.p.s.a. zasądzając od Skarżącej na rzecz Ministra zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI