I OSK 250/26

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-24
NSAAdministracyjneŚredniansa
wznowienie postępowaniaskarga kasacyjnareprezentacja stronypełnomocnictwoterminsąd administracyjnyNSAWSAakta zniszczoneKościół

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę o wznowienie postępowania, uznając, że nie było podstaw do wznowienia ani naruszenia przepisów przez sąd I instancji.

Zakon złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA, powołując się na nienależytą reprezentację. WSA odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną z powodu terminu i braku dowodów na wadliwość reprezentacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd I instancji prawidłowo ocenił brak podstaw do wznowienia i nie naruszył przepisów, a zarzuty dotyczące wadliwej reprezentacji i wyłączenia sędziego okazały się niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Zakonu o wznowienie postępowania sądowego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem WSA z 2007 r. oddalającym skargę Zakonu na decyzję Ministra Budownictwa w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Sąd I instancji uznał skargę za niedopuszczalną z powodu przekroczenia terminu, powołując się na dane z systemu informatycznego, gdyż akta papierowe zostały zniszczone. Sąd stwierdził, że z systemu nie wynikało, aby Zakon był pozbawiony możliwości działania lub nienależycie reprezentowany, a pełnomocnik strony był obecny na rozprawie. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 278 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez odniesienia się do zarzutów o nienależytej reprezentacji, a także naruszenie przepisów materialnych dotyczących stosunku Państwa do Kościoła. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że skarga kasacyjna od postanowienia kończącego postępowanie może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. NSA uznał, że nie było podstaw do wznowienia postępowania, a zarzuty dotyczące wadliwej reprezentacji pełnomocnika oraz udziału sędziego podlegającego wyłączeniu okazały się niezasadne. Sąd podkreślił, że rozpoznanie skargi przez WSA co do istoty oznaczało uznanie prawidłowości reprezentacji strony, a przywołane orzeczenia sądów powszechnych nie dowodziły wadliwej reprezentacji przed WSA. NSA stwierdził również, że termin do wniesienia skargi o wznowienie nie został zachowany.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może oprzeć się na danych z systemu informatycznego, jeśli akta zostały zniszczone, pod warunkiem, że uzasadnienie jest wystarczające do kontroli instancyjnej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że uzasadnienie WSA, mimo lakoniczności, pozwalało na kontrolę instancyjną i było prawidłowe. Sąd I instancji miał prawo oprzeć się na danych systemowych po zniszczeniu akt.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 278

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 280 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 270

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 271 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 276

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.k.k. art. 14

Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 37 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 44 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 271 § pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 275

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 18 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 35

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 28 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 29

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 175 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

NSA uznał, że WSA prawidłowo odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu przekroczenia terminu i braku podstaw. NSA stwierdził, że nie było podstaw do wznowienia postępowania z powodu rzekomej nienależytej reprezentacji strony. NSA uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów przez sędziego, który orzekał w sprawie.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA. Zarzuty dotyczące nienależytej reprezentacji strony w postępowaniu przed WSA. Zarzuty dotyczące udziału sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy.

Godne uwagi sformułowania

Reprezentowanie strony przez profesjonalnego pełnomocnika, nawet gdy działa on nieudolnie lub niewłaściwie, wyklucza w zasadzie możliwość wystąpienia podstawy wznowienia, polegającej na braku należytej reprezentacji. Rozpoznanie skargi przez sąd co do istoty stwarza faktyczne domniemanie, że sąd zweryfikował umocowanie pełnomocników lub reprezentantów ustawowych i uznał je za prawidłowe.

Skład orzekający

Karol Kiczka

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście nienależytej reprezentacji i oceny dowodów po zniszczeniu akt."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zniszczenia akt sprawy i oceny reprezentacji w kontekście przepisów o stosunku Państwa do Kościoła.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z wznowieniem postępowania i oceną reprezentacji strony, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy zniszczenie akt sprawy zamyka drogę do wznowienia postępowania? NSA wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I OSK 250/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1639/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-11-28
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakonu [...] z siedzibą w Częstochowie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 1639/25 o odrzuceniu skargi Zakonu [...] z siedzibą w Częstochowie o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 20/07 postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1639/25 odrzucił skargę Zakonu [...] z siedzibą w Częstochowie o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 20/07 oddalającym skargę Zakonu [...] z siedzibą w Częstochowie na decyzję Ministra Budownictwa z dnia 26 października 2006r., nr BO2m-784-WP-633/05 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 278 p.p.s.a. w uzasadnieniu wyjaśnił, że skarga jest niedopuszczalna z uwagi na termin jej wniesienia. Odnosząc się do przesłanki uzasadniającej wznowienie, na którą Zakon się powołał przy wniesieniu tej skargi – Sąd wyjaśnił, że z systemu informatycznego Sądu (akta papierowe zostały zniszczone) nie wynika, aby w toku postępowania Zakon [...] z siedzibą w Częstochowie pozbawiony był możliwości działania, czy też nie był należycie reprezentowany. Z systemu informatycznego Sądu wynika, że zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 kwietnia 2007 r. otrzymał pełnomocnik strony wnoszącej skargę o wznowienie. Jak wynika z protokołu rozprawy - po wywołaniu sprawy w imieniu skarżącego Zakonu [...] w Częstochowie stawił się radca prawny [...]. Ponadto z systemu informatycznego Sądu wynika także, że profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej mimo obecności na rozprawie nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia w przedmiotowej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Zakon [...] z siedzibą w Częstochowie zaskarżając je w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 278 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a, poprzez odrzucenie skargi przez WSA w Warszawie przy braku jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd I instancji do okoliczności podnoszonych w skardze przez Zakon, iż Skarżący w toku postępowania w latach 2006-2007 pozostawał nienależycie reprezentowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd w zaskarżonym orzeczeniu oparł się wyłącznie na danych z systemu teleinformatycznego, a całkowicie pominął informacje i dokumenty przedstawione w skardze o wznowienie postępowania. Sąd administracyjny orzeka zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a na podstawie akt sprawy, a chociaż akta zostały zniszczone, to przepis ten potwierdza, że Sąd nie może się oprzeć w swoich rozważaniach wyłącznie na danych z systemu teleinformatycznego, a musi się oprzeć na aktach sprawy, czy w tym przypadku na informacjach i dokumentach przedstawionych w skardze o wznowienie. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd oparł się na informacjach zawartych w skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie wyłącznie na szczątkowych danych z systemu teleinformatycznego, to doszedłby do wniosku, że Zakon nie był należycie reprezentowany, a w konsekwencji, że Zakon był uprawniony do wniesienia skargi pomimo upływu pięciu lat od uprawomocnienia się orzeczenia.
2. art. 280 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 2 i art. 278 p.p.s.a., poprzez błędne odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego przez Sąd I instancji bez uprzedniego przeprowadzenia przez Sąd wyczerpującego wstępnego badania dopuszczalności skargi, uwzględniającego okoliczności faktyczne i prawne związane z podstawami wznowienia, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia, że skarga nie została wniesiona z zachowaniem terminu ustawowego, oraz że Zakon nie był nienależycie reprezentowany - co łącznie miało istotne wpływ na wynik sprawy,
3. art. 280 § 1 w zw. z art. 270, 271 pkt 1 i 2 i 278 p.p.s.a., poprzez błędne odrzucenie skargi przez Sąd I instancji, niewyznaczenie rozprawy i niedopuszczenie do merytorycznej oceny skargi o wznowienie postępowania, mimo uzasadnionych stanem faktycznym i prawnym podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego i uprawdopodobnionego dotrzymania przez Skarżącego terminu wniesienia skargi o wznowienie - co miało istotny wpływ na wynik sprawy
4. art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja", poprzez wadliwe odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego i przyjęcie przez WSA w Warszawie domniemanego stanu faktycznego w oparciu o informacje pochodzące z systemu informatycznego Sądu (do których Skarżący nie ma wglądu), mimo możliwości zapoznania się i skonfrontowania stanowiska Sądu z dowodami przedstawionymi przez Skarżącego oraz, w razie wątpliwości, możliwości wezwania Skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia, czym rażąco naruszono konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, zaufania obywateli do organów państwa oraz prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy,
5. art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 276 p.p.s.a. polegające na nie podjęciu przewidzianych ustawą środków wynikających z art. 280 § 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że doszło do jawnego naruszenia prawa poprzez dwukrotne orzekanie (w ramach danej sprawy) przez sędziego, który z mocy ustawy powinien być od tego orzekania wyłączony. Jawność tego naruszenia została przez Sąd I instancji całkowicie pominięta choć Sąd w świetle zasady wynikającej z art. 135 p.p.s.a., powinien dążyć do usunięcia naruszenia prawa i zastosowania dopuszczalnych i przewidzianych ustawą środków. Podjęcie czynności zmierzających do choćby umożliwienia Skarżącemu przedstawienia okoliczności potwierdzających dopuszczalność wznowienia, w świetle jawnego naruszenia prawa przez WSA w Warszawie w 2007 r., nakładała na Sąd obowiązek wyznaczenia rozprawy a nie orzekania o odrzuceniu skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym,
6. art. 280 § 1 p.p.s.a. i art. 141 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. wobec sporządzenia przez WSA w Warszawie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób powierzchowny i wybiórczy, oparty o informacje niedostępne dla Skarżącego (z systemu informatycznego Sądu), z jednoczesnym całkowitym pominięciem przez Sąd w argumentacji uzasadnienia postanowienia dowodów przedstawionych przez Zakon a dotyczących niewłaściwej reprezentacji przez pełnomocnika w przedmiotowej sprawie, potwierdzonej prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest również wadliwe z uwagi na lakoniczność argumentacji, co ukazuje szczegółowe uzasadnienie zarzutów kasacyjnych zarówno o charakterze procesowym jak i materialnoprawnych, a w konsekwencji nie poddającym się prawidłowej kontroli instancyjnej.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1. art. 280 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 i 44 § 2 p.p.s.a. oraz art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1966 ze zm.), dalej jako "u.p.k.k"., poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego z uwagi na niewłaściwe zastosowanie art. 14 u.p.k.k., polegające na niesprawdzeniu przez Sąd I instancji, czy pełnomocnik Zakonu został w ówczesnym postępowaniu sądowoadministracyjnym (zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 20/07) prawidłowo umocowany przez osobę pełniącą funkcję organu kościelnej osoby prawnej, na podstawie informacji przekazywanych właściwemu organowi
administracji publicznej zgodnie z u.p.k.k., w świetle postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z 8 grudnia 2010 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania cywilnego, sygn. akt II C 249/06, w którym prawomocnie orzeczono o wadliwości umocowania mec. [...] w tej przyczyny i umorzono postępowanie sądowe.
W konsekwencji przedstawionych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
W piśmie z dnia 10 marca 2026 r. w związku z uzyskaną informacją o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym - strona skarżąca kasacyjnie ponownie zwróciła się o rozpoznanie sprawy na rozprawie w poszerzonym składzie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Stosownie do art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego, wydanego na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 278 p.p.s.a., które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do wniosku Strony o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie - należy wyjaśnić, że w przypadku skargi kasacyjnej od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, wniosek strony wnoszącej skargę kasacyjną o jej rozpoznanie na rozprawie, wyrażony zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a., odmiennie niż w przypadku skargi kasacyjnej od wyroku, nie ma wiążącego charakteru. Skarga kasacyjna na takie postanowienie może być - stosownie do przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny o braku potrzeby skierowania spawy na rozprawę -
rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, zgodnie z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., co nastąpiło na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 25 lutego 2026 r.
Wznowienie postępowania sądowego polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia - orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego przyczynami nieważności, właściwymi przyczynami restytucyjnymi oraz faktem wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą.
Na wstępie wskazać trzeba, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstaw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, która jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Poczynienie powyższych uwag - odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego - było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie w pełni odpowiada
omówionym wyżej wymogom. Art. 141 p.p.s.a. zawiera 5 jednostek reakcyjnych stanowiących paragrafy, jednak autor skargi kasacyjnej nie wskazuje których konkretnie naruszenia upatruje w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym sformułowanie w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzutu naruszenia przepisu wskazanego wyżej nie mogło odnieść zamierzonego skutku (por. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21). Mimo nieprawidłowości w konstrukcji zarzutu wskazać jednak należy, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1639/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w motywach rozstrzygnięcia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego wprawdzie rzeczywiście dość lakonicznie uzasadnił swoje stanowisko, uzasadnienie to jednak poddaje się kontroli instancyjnej i pozwala ustalić motywy jakimi kierował się Sąd przy jego podjęciu. A w konsekwencji uznać je należało za prawidłowe.
Skargę o wznowienie postępowania skarżący w rozpoznawanej sprawie oparł na podstawie art. 271 pkt 1 i 2, art. 275, art. 277 oraz art. 278. Przepisy art. 277 i art. 278 zakreślają termin dopuszczalności złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego, zaś art. 275 określa właściwość sądu, który rozpoznaje skargę o wznowienie postępowania sądowego z przyczyn nieważności. Zasadniczo więc skarga ta opierała się na dwóch przesłankach wskazanych w art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - według autora skargi kasacyjnej w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1 ppsa) oraz na nieprawidłowej reprezentacji strony (art. 271 pkt 2 ppsa - jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy - odmówić słuszności należy wszystkim zarzutom procesowym. W tym za niezasadne należy uznać zarzuty (zarzut II pkt 3 i II pkt 5) wskazujące na naruszenie m.in. art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - w sprawie której wznowienia postępowania sądowego żąda skarżący kasacyjnie nie brał udziału sędzia podlegający wyłączeniu z mocy ustawy. Stosownie do art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania wyroku z 2004 roku (I SA 1842/02) - sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z
jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. W postępowaniu zakończonym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 21 kwietna 2004 r. (a nie jak błędnie w skardze kasacyjnej wskazano 21 kwietnia 2002 r. – wojewódzkie sądy administracyjne (WSA) w obecnej formie działają w Polsce od 1 stycznia 2004 roku) sygn. akt I SA 1842/02, o którym autor skargi kasacyjnej wspomina - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 9 lipca 2002 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego - czyli postanowienie wpadkowe, nie załatwiające sprawy stwierdzenia nieważności decyzji czyli nie rozstrzygające w tej kwestii co do istoty. Natomiast w wyroku z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 20/07 – Sąd orzekał, w oparciu o ustawę procesową Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym w tym samym brzmieniu, w sprawie skargi na decyzję Ministra Budownictwa z dnia 26 października 2006 r. nr BO2m-784-WP-633/05, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Tym samym, zgodnie z brzmieniem art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - kolejna skarga Zakonu, która dotyczyła tym razem decyzji (orzekającej co do istoty) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, mogła być rozpoznawana przez skład, w którym uczestniczył ten sam sędzia, ponieważ jak już wspomniano, postanowienie zaskarżone w 2002 roku, a którego dotyczy wyrok z 2004 roku było postanowieniem nie rozstrzygającym sprawy co do istoty. Tym samym niezasadne są wszelkie zarzuty przywołujące dwukrotne orzekanie (w ramach danej sprawy) przez sędziego, który z mocy ustawy powinien być od tego orzekania wyłączony. Taka sytuacja nie miała miejsca w analizowanej sprawie.
Kolejno, odmówić słuszności należy także zarzutowi naruszenia art. 280 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 i 44 § 2 p.p.s.a. oraz art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1966 ze zm.), dalej jako "u.p.k.k"., poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego z uwagi na niewłaściwe zastosowanie art. 14 u.p.k.k., polegające na niesprawdzeniu przez Sąd I instancji, czy pełnomocnik Zakonu został w ówczesnym postępowaniu sądowoadministracyjnym (zakończonym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 20/07) prawidłowo umocowany przez osobę pełniącą funkcję organu kościelnej osoby prawnej.
Pełnomocnik składając dokument pełnomocnictwa opatrzony datą, załącza do niego - w celu wykazania umocowania osoby prawnej - upoważnienie reprezentanta tej osoby prawnej do działania w jej imieniu i udzielania pełnomocnictw. Sąd ma
obowiązek z urzędu badać należyte umocowanie pełnomocnika oraz zdolność procesową strony (art. 35 ppsa, art. 28 § 1 i art. 29 ppsa). Jeśli sąd wydaje wyrok, oznacza to, że w jego ocenie strona skarżąca była reprezentowana należycie. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 20/07 rozpoznał skargę należy przyjąć, że na etapie analizowania dopuszczalności skargi uznał, że pełnomocnik wykazał umocowanie do reprezentowania strony będącej osobą prawną (tu: skarżący Zakon), oraz że wymagało to złożenia nie tylko dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, ale także dokumentu potwierdzającego umocowanie tych osób do działania w imieniu tejże osoby prawnej. Brak wykazania się należytym umocowaniem do złożenia skargi do sądu i reprezentowania strony uznać należy za brak istotny, uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po dokonaniu weryfikacji nadesłanej przez pełnomocnika, radcę prawnego, dokumentacji - nadał skardze bieg i rozpoznał sprawę. Rozpoznanie skargi przez sąd co do istoty (merytorycznie) oznacza, że sąd uznał brak przeszkód formalnych, w tym brak braków w należytej reprezentacji strony. Należy więc uznać, że skoro sąd wydał wyrok (rozpoznał skargę), to postępowanie było prowadzone poprawnie pod względem formalnym, a strona była należycie umocowana. Wydanie wyroku przez sąd, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, stwarza faktyczne domniemanie, że sąd zweryfikował umocowanie pełnomocników lub reprezentantów ustawowych i uznał je za prawidłowe.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - żaden z przedstawionych i dołączonych do skargi o wznowienie postępowania sądowego dokumentów nie wykazuje sytuacji, na którą z tak dużym naciskiem powołuje się autor skargi kasacyjnej. Przywołane orzeczenia sądów powszechnych nie są dowodem na brak prawidłowej reprezentacji Zakonu przez pełnomocnika co do zasady, są natomiast dowodem potwierdzającym, że w tamtym czasie i w tych konkretnych postępowaniach, których orzeczenia kończące przedstawił autor skargi kasacyjnej - ustanowiony przecież przez sam Zakon w tamtym czasie pełnomocnik profesjonalny nie uzupełnił braków formalnych zażaleń poprzez prawidłowe wykazanie prawa do reprezentacji Zakonu. Nie jest to jednak dowód na brak prawidłowej reprezentacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 20/07. Trudno się też zgodzić z takim tłumaczeniem Zakonu będącego aktualnie stroną skarżącą kasacyjnie, że jako skarżący w Sądzie I instancji w 2007 roku w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 20/07 sam powołał ówcześnie swojego
pełnomocnika profesjonalnego do reprezentacji przed sądem, a aktualnie to podważa uznając, że zrobił to nieprawidłowo. Nie jest natomiast wykluczone, że ustanowiony ówcześnie w sprawie pełnomocnik zaniedbał swoich obowiązków w stosunku do mocodawcy (Zakonu) nie informując go o toku postępowania, zapadłym wyroku (oddalającym skargę), nie składając wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę, czym jednocześnie zamknął drogę do możliwości wywiedzenia skargi kasacyjnej. Nadal jednak nie stanowi to dowodu na brak prawidłowej reprezentacji przed sądem, a jedynie o potencjalnych, ewentualnych zaniedbaniach ustanowionego przez Zakon w tamtym postępowaniu pełnomocnika. Reprezentowanie strony przez profesjonalnego pełnomocnika, nawet gdy działa on nieudolnie lub niewłaściwie, wyklucza w zasadzie możliwość wystąpienia podstawy wznowienia, polegającej na braku należytej reprezentacji. (vide: postanowienia NSA: z dnia 15 lutego 2012 r., II GSK 155/12; z dnia 23 maja 2013 r., II FSK 613/13; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2012 r. II SA/Bk 758/12; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 621).
W konsekwencji za niesłuszne uznać także należy zarzuty dotyczące niezasadnego odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego z uwagi na nieprawidłowo liczony termin do wniesienia tej skargi – czyli art. 277 i art. 278. Sąd po przeprowadzeniu analizy możliwej w oparciu o posiadaną dokumentację systemową (akta sprawy o sygn. I SA/Wa 20/07 zostały już bowiem zniszczone) oraz przy założeniu, że Sąd rozpoznający merytorycznie skargę uznał reprezentację strony za prawidłową - doszedł do właściwego przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki wznowienia, na które powołuje się skarżący Zakon. A w konsekwencji termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie został zachowany, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji odrzucając skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę