I OSK 2499/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego obywatelce Ukrainy, uznając, że skarżąca nie wykazała naruszenia prawa materialnego przez sąd I instancji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Y.B. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na czynność ZUS wstrzymującą wypłatę świadczenia wychowawczego. Sąd I instancji uznał, że wstrzymanie było uzasadnione wątpliwościami co do legalności pobytu skarżącej w Polsce, wynikającymi z jej wyjazdów i zmian statusu 'UKR'. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując na wadliwą konstrukcję zarzutów i brak wskazania konkretnych przepisów oraz ich brzmienia w dacie podjęcia kwestionowanej czynności.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 października 2024 r. oddalił skargę kasacyjną Y.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 czerwca 2023 r. WSA we Wrocławiu wcześniej oddalił skargę Y.B. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego. Sąd I instancji ustalił, że skarżąca, obywatelka Ukrainy, wniosła o świadczenie wychowawcze, które zostało przyznane, a następnie wstrzymane z powodu jej wyjazdu z terytorium RP. Po złożeniu przez skarżącą dokumentów potwierdzających status 'UKR', wypłata została wznowiona. Skarżąca wniosła skargę na czynność wstrzymania wypłaty. WSA uznał, że czynność ta nie naruszała prawa, powołując się na przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które uzależniają prawo do świadczeń od legalnego pobytu i posiadania statusu 'UKR', a wyjazd z kraju na okres dłuższy niż miesiąc pozbawia tego uprawnienia. Sąd I instancji wskazał na wątpliwości dotyczące legalności pobytu skarżącej, wynikające z danych Straży Granicznej, które zostały wyjaśnione, co doprowadziło do wznowienia wypłaty. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając jej niezasadność. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna została wadliwie skonstruowana, nie wskazując precyzyjnie naruszonych przepisów, ich brzmienia w dacie podjęcia kwestionowanej czynności ani nie wyjaśniając zastosowania przepisów P.p.s.a. w kontekście zaskarżonej czynności materialnoprawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wstrzymanie było uzasadnione do czasu wyjaśnienia wątpliwości co do legalności pobytu, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uznał, że wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego było uzasadnione ze względu na wątpliwości co do legalności pobytu skarżącej w Polsce, wynikające z danych Straży Granicznej dotyczących jej wyjazdów i powrotów oraz statusu 'UKR'. Po wyjaśnieniu tych okoliczności i przywróceniu statusu 'UKR', wypłata została wznowiona.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Określa warunki legalnego pobytu obywateli Ukrainy w RP.
u.p.o.u. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium RP na okres powyżej 1 miesiąca (lub 30 dni po nowelizacji) pozbawia go uprawnienia do świadczeń.
u.p.o.u. art. 26 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Prawo do świadczenia wychowawczego dla obywatela Ukrainy legalnie przebywającego w RP.
u.p.o.u. art. 26 § ust. 3g
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu w przypadku wyjazdu obywatela Ukrainy z terytorium RP.
u.p.o.u. art. 26 § ust. 3h
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
W przypadku powrotu do RP, świadczenie wychowawcze wypłaca się od miesiąca wstrzymania, o ile warunki są spełnione.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wskazano na konieczność odpowiedniego zastosowania tego przepisu poprzez art. 146 P.p.s.a. w odniesieniu do czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
P.p.s.a. art. 174 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Ustawa określająca świadczenie wychowawcze.
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca zmiany m.in. w art. 3, 4, 11 i 26 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwa konstrukcja skargi kasacyjnej uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie zarzutów. Brak precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów, ich brzmienia w dacie podjęcia kwestionowanej czynności. Niewłaściwe zastosowanie przepisów P.p.s.a. do zaskarżonej czynności materialnoprawnej.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Konstrukcja kasacji nie pozwalała na ustalenie, czy wzorcem kontroli kasacyjnej są przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa sprzed czy po zmianie wynikającej z ustawy zmieniającej ze stycznia 2023 r. Taka redakcja zarzutów czyni niemożliwym ich merytoryczne zbadanie, Naczelny Sąd Administracyjny nie może konkretyzować zarzutów za stronę, czy też uzupełniać występujących w nich braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Maciej Dybowski
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń dla obywateli Ukrainy, w szczególności w kontekście legalności pobytu i wyjazdów z kraju, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy i może być ograniczone do stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia. Wady formalne skargi kasacyjnej mogą ograniczać jej wartość jako precedensu w kwestiach merytorycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia świadczeń dla obywateli Ukrainy, ale jej rozstrzygnięcie opiera się głównie na kwestiach proceduralnych i formalnych wadach skargi kasacyjnej, co obniża jej atrakcyjność dla szerszego grona odbiorców.
“Wstrzymanie świadczenia wychowawczego dla obywatelki Ukrainy – kluczowe znaczenie legalności pobytu i formalnych wymogów skargi kasacyjnej.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 2499/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Skiba Maciej Dybowski Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wr 148/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-06-28 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Dnia 18 października 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Y.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 148/23 w sprawie ze skargi Y.B. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 28 czerwca 2023 r. oddalił skargę Y. B. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. 12 kwietnia 2022 r. Y. B. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko V. O., które jest obywatelem Ukrainy i przybyło z Ukrainy do Polski w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. 12 maja 2022 r. ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin w Białymstoku poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Od grudnia 2022 r. wypłata świadczenia wychowawczego została wstrzymana w związku z wyjazdem strony z terytorium RP. 28 grudnia 2022 r. wnioskodawczyni złożyła pismo, do którego załączyła zaświadczenie z rejestru PESEL z 30 listopada 2022 r., potwierdzające status strony – "UKR" – cudzoziemiec, któremu nadano numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy (data zmiany 30.11.2022 r.). Pismem z 2 marca 2023 r. ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin w Białymstoku poinformował stronę o wznowieniu wypłaty świadczenia wychowawczego, począwszy od daty wstrzymania. Wyjaśniono, że w związku z weryfikacją danych dotyczących uprawnień pobytowych wnioskodawczyni, zawartych w rejestrze Straży Granicznej ustalono, iż strona posiada prawo do legalnego pobytu do 24 sierpnia 2023 r. Należności przysługujące za okres od grudnia 2022 r. do lutego 2023 r. wraz ze świadczeniem za marzec 2023 r. zostaną przekazane na rachunek bankowy wnioskodawczyni w najbliższym terminie płatności. Y. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że jej przedmiotem jest czynność materialno – techniczna organu, polegająca na wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej P.p.s.a.). Sąd I instancji przyjął, że zaskarżona czynność nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia jej bezskuteczności. Wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm., dalej u.p.o.u.) jeżeli obywatel Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 1 miesiąca pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 11 ust. 2 u.p.o.u.). Stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 2 u.p.o.u. obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 u.p.o.u. Komendant Główny Straży Granicznej prowadzi w systemie teleinformatycznym Straży Granicznej rejestr obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. W rejestrze tym przechowuje się m. in. informację o dacie przekroczenia granicy oraz informację o dacie końcowej okresu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznawanego za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (art. 3 ust. 4 pkt 2 i pk 3 u.p.o.u.). Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.o.u. obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, na podstawie wniosku złożonego w dowolnym organie wykonawczym gminy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nadaje się numer PESEL ze statusem "UKR". Status "UKR" jest automatycznie zmieniany na inny status, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru informacji o wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni (art. 4 ust. 17a u.p.o.u.). W przypadku automatycznej zmiany statusu "UKR" w celu przywrócenia lub ponownego uzyskania statusu "UKR" należy zgłosić się do organu gminy stosownie do art. 4 ust. 17b i ust. 17f u.p.o.u. Sąd I instancji zauważył, że do przepisów u.p.o.u. wprowadzono zmianę obowiązującą od 28 stycznia 2023 r. przez dodanie m. in. ust. 3g w art. 26, zgodnie z którym wypłata świadczeń, m. in. świadczenia wychowawczego, podlega wstrzymaniu, jeżeli otrzymujący te świadczenia obywatel Ukrainy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, lub dziecko, na które przysługuje świadczenie lub dofinansowanie, wyjedzie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie powyższych przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, świadczenie wychowawcze przysługuje tylko obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny i został mu nadany numer PESEL z oznaczeniem statusu "UKR". Sąd I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, ze względu na treść zapisów w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej powstała uzasadniona wątpliwość co do legalnego pobytu skarżącej na terenie RP w związku z jej wyjazdem na terytorium Ukrainy. W przypadku bowiem wyjazdu obywatela Ukrainy z terytorium Polski na okres powyżej 1 miesiąca obywatel Ukrainy traci status "UKR". Warunek posiadania legalnego pobytu obywatela Ukrainy w Polsce weryfikowany jest w oparciu o dane zawarte w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej. Z zapisów w rejestrze Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że skarżąca przyjechała do Polski 7 marca 2022 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (w rubryce Ewakuacja zaznaczono "TAK"), uzyskała legalny pobyt w RP oraz status "UKR". Z danych z rejestru wynika też, że skarżąca wyjechała z terytorium Polski 27 maja 2022 r. i powróciła 29 maja 2022 r., jednakże bez wskazania, że wjazd do Polski nastąpił w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy (w rubryce Ewakuacja zaznaczono "NIE"). Przy kolejnych wjazdach skarżącej do Polski: 15 sierpnia 2022 r. (wyjazd 13 sierpnia 2022 r.) i 19 lutego 2023 r. (wyjazd 11 lutego 2023 r.) w rubryce Ewakuacja zaznaczono "TAK", a więc wjazd nastąpił w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Z danych z rejestru na dzień 16 lutego 2023 r. wynika, że okresy uprawniające do legalnego pobytu skarżącej mieszczą się w dniach: od 7 marca 2022 r. do 27 maja 2022 r. i od 15 sierpnia 2022 r. do 24 sierpnia 2023 r. Sąd I instancji uznał, że do momentu wyjaśnienia powyższych okoliczności uzasadnione było wstrzymanie skarżącej wypłaty świadczenia wychowawczego, tj. od grudnia 2022 r. do lutego 2023 r. Po wyjaśnieniu kwestii okresów uprawniających skarżącą do legalnego pobytu na terenie RP wypłata świadczenia wychowawczego została wznowiona od marca 2023 r. (wraz z należnościami przysługującymi od grudnia 2022 r. do lutego 2023 r.). Jednocześnie Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca była świadoma powodów wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego, bowiem 28 grudnia 2022 r. złożyła pismo do organu, w załączeniu przedkładając zaświadczenie z rejestru PESEL z 30 listopada 2022 r., potwierdzające status strony – "UKR" – cudzoziemiec, któremu nadano numer PESEL w związku z konfliktem na terytorium Ukrainy (data zmiany 30.11.2022 r.). Data zmiany statusu potwierdza, że skarżącej przywrócono status "UKR" w dniu 30 listopada 2022 r. Również w prowadzonym postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia "Dobry start" skarżąca 28 grudnia 2022 r. złożyła pismo, w którym wyjaśniła, że "wiedząc o ewentualnych niezgodnościach" w dniu 30 listopada 2022 r. wystąpiła do Urzędu Miasta o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego posiadanie statusu "UKR". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi w trybie art. 188 P.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni przepisów art. 26 ust. 3h, w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 2) oraz art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. b) P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Wskazane w kasacji podstawy zaskarżenia, determinują zatem zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia. Prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oraz żądań wnoszącego skargę kasacyjną pełni zatem w postępowaniu kasacyjnym szczególną rolę, wyznaczając granice kognicji Sądu. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Do autora skargi kasacyjnej należy prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 174 pkt 1 i 2 i art. 176 P.p.s.a.). Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest więc obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oznacza to, że należy oczekiwać wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika - autora skargi kasacyjnej - przepisów objętych zarzutami, to jest jednostek redakcyjnych aktów prawnych, jak i też sprecyzowania dat i nazw tych aktów oraz ich publikatorów. Tylko taka konstrukcja zarzutu umożliwia ustalenie właściwego brzmienia normy prawnej, której zarzut dotyczy. Jeżeli objęte zarzutami przepisy prawa są ogólne i funkcjonują w pewnym kontekście normatywnym (na przykład są to przepisy odwołujące do innych regulacji, czy współstosowane z innymi regulacjami) w zasadzie należy oczekiwać również, że stosowne powiązania normatywne zostaną w skardze kasacyjnej wskazane i wyjaśnione. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie może bowiem z urzędu dowolnie badać "otoczenia prawnego" naruszonych przepisów, gdyż mogłoby to niekiedy prowadzić do wyjścia poza podstawy zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sposób, w jaki została sporządzona badana skarga kasacyjna bezpośrednio zdeterminował ocenę podniesionych zarzutów jako zarzutów nieskutecznych. Autor kasacji wskazał jako naruszone przepisy zawarte w art. 26 ust. 3h w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 2 oraz art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Nie wskazał daty aktu oraz publikatorów, których przytoczenie było niezbędne, aby ustalić właściwe brzmienie przepisów, wskazywanych jako naruszone. W niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej postępowanie dotyczyło czynności materialnoprawnej - wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego w miesiącu grudniu 2022 r. Ocena prawidłowości tej czynności winna odbyć się w kontekście przepisów obowiązujących w trakcie podjęcia tej czynności. Przy tej ocenie należało mieć na względzie, że w dacie wniesienia kasacji obowiązywała zmieniona ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, dokonana na mocy nowelizacji z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 185; dalej: ustawa zmieniająca), która weszła w życie z dniem 28 stycznia 2023 r. Akt ten wprowadził zmiany w art. 3 ust. 3 i art. 4 ust. 17a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Dotyczyły one zakresu informacji objętych rejestrem prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej poprzez dodanie w art. 3 ust. 3 pkt 2 informacji o dacie przekroczenia granicy RP w kierunku wjazdowym (lit. a) i wyjazdowym (lit. b). Ponadto w art. 4 ust. 17a pkt 1 ustawodawca ustanowił, że status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy o ewidencji ludności, zwany dalej "statusem UKR", jest automatycznie zmieniany na status, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. c tej ustawy, po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, informacji o wyjeździe z terytorium o którym mowa w art. 11 ust. 2. Dalsze przepisy art. 4 wskazują, że status UKR może być w pewnych warunkach zmieniany, utracony i przywracany. Ponadto art. 11 ust. 2 otrzymał brzmienie: "Wyjazd obywatela Ukrainy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres powyżej 30 dni pozbawia go uprawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 1." Z art. 26 ust. 3a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika obowiązek udostępnienia przez Komendanta Głównego Straży Granicznej Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ustalającemu prawo do świadczenia wychowawczego informację o okoliczności, o której mowa w art. 11 ust. 2. Informację, o której mowa w ust. 3a, udostępnia się w drodze teletransmisji danych i obejmuje m.in. informację o datach wjazdów i wyjazdów z terytorium RP (ust. 3b pkt 6 w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 stycznia 2023 r.). Ustawa zmieniająca dodała też nieistniejące wcześniej przepisy art. 26 ust. 3g, 3h i 3i. Wynika z nich, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest obowiązany do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia wychowawczego, w szczególności na podstawie danych dostępnych z rejestrów publicznych, w tym z rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3,i z rejestru PESEL(ust.3i). Wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu jeżeli otrzymujący te świadczenia obywatel Ukrainy przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, lub dziecko, na które przysługuje świadczenie, wyjedzie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3g). W przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 3g, wjedzie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, świadczenie wychowawcze wypłaca się od miesiąca, w którym wstrzymano ich wypłatę, o ile są spełnione warunki uprawniające do tego świadczenia(ust. 3h). Konstrukcja kasacji nie pozwalała na ustalenie, czy wzorcem kontroli kasacyjnej są przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa sprzed czy po zmianie wynikającej z ustawy zmieniającej ze stycznia 2023 r. Tak jak odnotowano w niniejszym uzasadnieniu wynikało to z faktu, że autor kasacji zaniechał podania publikatorów, pozwalających na identyfikację brzmienia zakwestionowanych norm. Ponadto jako wzorzec kontroli powołano w kasacji m.in. przepisy art. 26 ust. 3h, art. 26 ust. 3g (wskazany w uzasadnieniu kasacji), nieobowiązujące w dacie podjęcia kwestionowanej czynności. Normy te wprowadzono do sytemu prawnego na mocy ustawy zmieniającej. Taka redakcja zarzutów czyni niemożliwym ich merytoryczne zbadanie, Naczelny Sąd Administracyjny nie może konkretyzować zarzutów za stronę, czy też uzupełniać występujących w nich braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej. Wadliwa konstrukcja kasacji wynika także z faktu oparcia zarzutu na przyjęciu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Wskazując naruszenie tego przepisu autor kasacji nie wyjaśnił dopuszczalności stosowania zawartej w nim normy prawnej w odniesieniu do będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tymczasem przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w odniesieniu do zaskarżonej czynności mógł mieć jedynie odpowiednie zastosowanie poprzez przepis art. 146 P.p.s.a.. Sformułowanie "odpowiednie zastosowanie" oznacza, że przepisy prawa, jakie pierwotnie przewidziano dla danego stanu faktycznego mają być stosowane w stanach faktycznych innego rodzaju bądź w postaci niezmienionej, minimalnie zmienionej bądź po poddaniu ich pewnym modyfikacjom bądź wcale. Skorzystanie z odesłania do przepisu zawierającego upoważnienie ustawowe przez sformułowanie "stosuje się odpowiednio" wymaga wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych poprzez odczytanie nie budzącego wątpliwości zakresu upoważnienia ustawowego wynikającego z odesłania. W sytuacji gdy kasacja pominęła rozważania w tym przedmiocie, to nie sposób uznać że pozwala ona na dostateczne rozeznanie intencji strony skarżącej, także w tym względzie, a to w konsekwencji wyklucza merytoryczne jej rozpoznanie. Ponadto co niedopuszczalne autor kasacji odwołując się do przesłanek wznowieniowych nie wskazał na żadną z nich i co najważniejsze zaniechał podania konkretnej jednostki redakcyjnej, z której podstawa do wznowienia miałaby wynikać. Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić w oparciu o art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI