I OSK 2493/19

I OSK 2493/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 436/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-05-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję II instancji i decyzję I instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 134 § 1 art 141 § 4 art 145 § 1  pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art 7a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2134
art 8 ust 2 art 19 ust 4
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 436/19 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 stycznia 2019 r. nr SKO-PS/41.5/5756/2018/18453/MP w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia 5 listopada 2018 r. nr DRA.9115/068965/2018/AKUB w części dotyczącej odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz A. A. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 436/19 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 2 stycznia 2019 r. nr SKO-PS/41.5/5756/2018/18453/MP w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
A. A. we wniosku z 22 stycznia 2018 r. wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - B. B. (ur. 22.06.2014 r.) i na trzecie dziecko - C. C. (ur. 27.03.2016 r.).
Prezydent Miasta Katowice postanowieniem z 27 marca 2018 r. nr DRA.9115.010313.03.2018.KLIC zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie części wniosku skarżącej, dotyczącego świadczenia wychowawczego na syna C., bowiem jego rozpatrzenie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ.
Prezydent Miasta Katowice decyzją z 9 maja 2018 r. nr DRA.9115/014913/2018/AKUB, przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na syna B., w okresie od 1 lutego do 30 września 2018 r., w kwocie 500 zł miesięcznie, oraz odmówił jego przyznania na miesiąc styczeń 2018 r.
Decyzją z 5 listopada 2018 r. nr DRA.9115/068965/2018/AKUB, Prezydent Miasta Katowice przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na syna C., na okres od 1 czerwca do 30 września 2018 r., w kwocie 500 zł miesięcznie, oraz odmówił jego przyznania na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 2 stycznia 2019 r. nr SKO-PS/41.5/5756/2018/18453/MP utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 5 listopada 2018 r. Organ uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2018 r. poz. 2134 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.p.w.d.", ponieważ przyznając świadczenie wychowawcze organ II instancji musiał uwzględnić okoliczność, że ojciec dziecka został zobowiązany do zapłaty alimentów dopiero od czerwca 2018 r. na podstawie tytułu wykonawczego zatwierdzonego przez sąd. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania organ zaznaczył, że wymóg zawarty w art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. dotyczy każdego dziecka, na które wnioskowane jest świadczenie wychowawcze, a nie tylko pierwszego dziecka, jak twierdzi skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podkreślił, że przepisy art. 2 pkt 13, 14 i 16, art. 4 i art. 5 u.p.p.w.d. dla ich właściwego zastosowania, zgodnie z intencją ustawodawcy, należy odczytywać łącznie.
Jak zauważył Sąd I instancji, w treści art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. ustawodawca wyodrębnił przesłanki negatywne i dał wyraz zasadzie, że jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, wówczas na dane dziecko świadczenie to nie przysługuje.
Jak zauważył Sąd I instancji, ustawodawca wprowadził warunki ograniczające możliwość przyznania świadczenia wychowawczego na "dane dziecko". Pojęcie "dane dziecko" nie zostało zdefiniowane w przepisach omawianej ustawy. Z wykładni językowej art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. wynika wprost, że przepis ten dotyczy nie tylko pierwszego dziecka, ale także drugiego i kolejnych dzieci osoby, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawy (samotnie wychowującej dziecko lub dzieci), co do których osoba uprawniona składa wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.
Stosownie do treści art. 19 ust. 4 i 5 u.p.p.w.d., w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, podmiot realizujący świadczenie przyjmuje wniosek i wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tego tytułu. Gdy wspomniana osoba nie dostarczy w tym terminie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, potwierdzającego ustalenie na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego, ponieważ sąd wydał postanowienie w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty, bieg terminu ulega zawieszeniu do dnia dostarczenia tytułu wykonawczego (ust. 5). Jak stwierdził Sąd I instancji, taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, ponieważ organ I instancji postanowieniem z 27 marca 2018 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie części wniosku skarżącej, dotyczącego świadczenia wychowawczego na syna C., a po przedłożeniu w dniu 23 października 2018 r. wymaganego tytułu, zatwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...] w Warszawie o sygn. akt [...] 73/18 z 14 września 2018 r., w formie aktu notarialnego, wskazującego począwszy od miesiąca czerwca 2018 r. na obowiązek zapłaty alimentów przez jego ojca, ten sam organ podjął postanowieniem z 5 listopada 2018 r. zawieszone postępowanie administracyjne i rozpoznał merytorycznie pozostałą część wniosku skarżącej z 22 stycznia 2018 r. Według art. 19 ust. 6 u.p.p.w.d. w przypadku, o którym mowa w przytoczonym powyżej art. 19 ust. 5, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego. Jednocześnie, w przypadku gdy złożenie tytułu wykonawczego zasądzającego świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci od jego rodzica w terminie 3 miesięcy nie jest możliwe, to - w przypadku złożenia tytułu wykonawczego - świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów. Z tego powodu, skoro obowiązek zapłaty alimentów został zatwierdzony począwszy od miesiąca czerwca 2018 r., to zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, którą między innymi odmówiono przyznania skarżącej świadczenia na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r.
W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że art. 8 ust. 2 ustawy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka (w przypadku skarżącej trzeciego syna). Świadczenie wychowawcze, w omawianym stanie prawnym, przysługuje na każde drugie i kolejne dziecko bez kryterium dochodowego i dodatkowych warunków (por. art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d.). Nie ulega wątpliwości, że przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko nie jest uwarunkowane okolicznościami związanymi z dochodem rodziny. Jednakże żądanie organów dotyczące złożenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko dokumentów dotyczących ustalenia na rzecz takich dzieci świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, nie jest nadmiernym formalizmem organów, bowiem to od osoby składającej wniosek zależy, czy chce ubiegać się o tego rodzaju pomoc, która nie jest obligatoryjna. Sąd I instancji podkreślił również, że podzielenie argumentacji organów pomocy społecznej obu instancji, że osoba wychowująca samotnie dwoje lub więcej dzieci ubiegając się o przyznanie świadczenia wychowawczego zobowiązana jest do przedstawienia tytułu wykonawczego potwierdzającego ustalenie świadczenia alimentacyjnego na każde dziecko, nie jest też dyskryminowaniem osób samotnie wychowujących dzieci.
Zatem, Sąd I instancji uznał, że świadczenie wychowawcze przysługuje skarżącej na rzecz syna C. nie wcześniej jednak niż od miesiąca, od którego jego ojciec został zobowiązany do zapłaty alimentów, a to, jak wynika z aktu notarialnego zatwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...] w Warszawie o sygn. akt [...] 73/18 z dnia 14 września 2018 r., ma miejsce począwszy od miesiąca czerwca 2018 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.":
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z:
1. art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. przez jego błędną wykładnię, w szczególności nieuwzględniającą dyspozycji art. 5 ust. 1 i 2 ustawy w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. i przyjęcie, że naruszony przepis odnosił się nie tylko do przypadku ubiegania się przez osobę samotnie wychowującą dziecko o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i jego wypłatę na pierwsze dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy sprzed 1 lipca 2019 r., ale także na drugie lub kolejne dziecko, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 8 ust. 2 ustawy w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r., który przy prawidłowej wykładni w ogóle nie powinien mieć zastosowania w sprawie, ponieważ skarżąca ubiegała się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i jego wypłatę nie na jej pierwsze, lecz na kolejne dziecko;
2. art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. przez jego błędną wykładnię polegającą na niedostrzeżeniu, że "zgodnie z jego treścią w odniesieniu nie do każdej osoby samotnie wychowującej dziecko jej prawo do świadczenia wychowawczego było uzależnione od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd";
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 134 § 1 P.p.s.a. przez zaniechanie ustosunkowania się do istotnych zarzutów skargi, a przez to niezbadanie sprawy w pełnym zakresie;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez:
1. popełnienie w treści uzasadnienia wyroku błędów w zrelacjonowaniu zarzutów skargi, co wskazywało na niedokładne zapoznanie się z jej treścią,
2. zaniechanie wyjaśnienia, jak zamieszczone w uzasadnieniu wyroku stwierdzenia o celu dodania ust. 2 w art. 8 ustawy oraz na temat wynikającej z ustawy zasady powszechności świadczenia wychowawczego, które nie przystawały do treści wydanego rozstrzygnięcia, wspierały to rozstrzygnięcie, chociaż rozumowanie leżące u podstaw wyroku powinno być jasno wyłożone w jego uzasadnieniu;
3. postawienie w uzasadnieniu wyroku tez i sformułowanie ocen bez wyjaśnienia ich przesłanek;
4. zaniechanie odniesienia się o kwestii prawnych wynikających z zarzutów zaskarżenia;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez zaniechanie rozważenia zarzutu naruszenia przez organy administracji wskazanego przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na rozstrzygnięciu przez te organy na niekorzyść wnoszącej skargę kasacyjną wątpliwości, co do znaczenia zawartego w art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. i niezdefiniowanego w niej określenia "dane dziecko", nie wyłącznie jako pierwsze dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 14 cyt. ustawy w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r., ale jako każde dziecko, to jest pierwsze, drugie lub kolejne, co skutkowało ograniczeniem uprawnienia wnoszącej skargę kasacyjną do świadczenia wychowawczego, ponieważ przyznanego za niepełny wnioskowany przez nią okres;
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie tego wyroku w całości i oddalenie skargi. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje okoliczności faktycznych, na których oparto zaskarżony wyrok. Wskazano, że sprawa dotyczy odmowy przyznania skarżącej, jako osobie samotnie wychowującej dziecko, prawa do świadczenia wychowawczego na jej kolejne dziecko, C., za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 maja 2018 r., który to czas nie był objęty obowiązkiem alimentacyjnym ojca dziecka wynikającym z tytułu wykonawczego zatwierdzonego przez sąd.
Sąd I instancji nie uzasadnił poglądu przedstawionego w zaskarżonym wyroku, że z wykładni językowej art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. wynikało wprost, że przepis ten dotyczył nie tylko pierwszego dziecka, ale także drugiego i kolejnych dzieci, co do których osoba samotnie je wychowująca składała wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego. W szczególności, Sąd I instancji nie sięgnął do innych metod wykładni, to jest celowościowej i systemowej.
Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, wykładnia celowościowa oraz systemowa prowadziły do wniosku, że pojęcie "dane dziecko" oznaczało "dziecko konkretne z jakiegoś zbioru", którym był zbiór dzieci pierwszych. Wyłącznie w odniesieniu do pierwszego dziecka kryterium dochodowe miało znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Wynikało to z art. 5 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d., który wyrażał ogólną zasadę, że świadczenie wychowawcze przysługiwało niezależnie od uzyskania jakiegokolwiek dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, a kryterium dochodowe obowiązywało wyłącznie w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Co więcej, z przepisów tych nie wynikało rozróżnienie na dzieci wychowywane samotnie i niesamotnie. Z kolei, celem dodania art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. było ukrócenie praktyk, polegających na zaniżaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, przez niezgodne ze stanem faktycznym wyłączenia ze składu rodziny drugiego rodzica niebędącego małżonkiem, a więc także jego dochodu. Na takie rozumienie zarówno art. 5 ust. 1 i 3 ustawy oraz cel dodania ust. 2 do art. 8 u.p.p.w.d. wskazują uzasadnienia projektów ustaw odnoszących się do tych przepisów. Oznacza to, że dyspozycja art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. działała wyłącznie tam, gdzie dochód w uzyskaniu prawa do świadczenia wychowawczego odgrywał jakąkolwiek rolę, a więc wyłącznie w odniesieniu do pierwszego dziecka.
Jak wynika z uzasadnienia, Sąd I instancji uznał ratio legis dodania ust. 2 do art. 8 u.p.p.w.d. (aby przeciwdziałać praktykom wyłudzania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko przez osoby deklarujące niezgodnie z faktami samotne wychowywanie takiego dziecka), ale jednocześnie podkreślił, że przepis ten należało zastosować wobec każdego dziecka (pierwszego, drugiego i następnego).
Tym samym, Sąd I instancji zakwestionował racjonalność ustawodawcy, który miałby obarczać osoby samotnie wychowujące drugie lub kolejne dziecko, a ubiegające się o prawo do świadczenia wychowawczego, obowiązkami niepozostającymi w związku z celem, w kontekście którego były nakładane.
Błędna wykładnia art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. skutkowała jego błędnym zastosowaniem w sprawie.
Ponadto, przepis art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. również popiera stanowisko wnoszącej skargę kasacyjną, że obowiązek z art. 8 ust. 2 tej ustawy nie obejmował wszystkich osób samotnie wychowujących dzieci. Redakcja art. 19 ust. 4 oznacza a contrario, że istniały w rozumieniu ustawy także inne osoby samotnie wychowujące dzieci, których prawo do świadczenia wychowawczego nie było uzależnione od ustalenia alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, a więc niepodlegające obostrzeniu z art. 8 ust. 2 tej ustawy. Sąd I instancji nie odniósł się jednak do znaczenia przepisu art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. dla wykładni art. 8 ust. 2.
W efekcie błędnego rozumienia przepisów, wnoszącą skargę kasacyjną pozbawiono świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko za okres pięciu miesięcy, w wyniku nałożenia na nią obowiązku, który nie wynikał z przepisów prawa. Stanowi to, wbrew poglądowi Sądu I instancji, który nie został przez ten Sąd uzasadniony, dyskryminowanie osób samotnie wychowujących dzieci.
Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że uchylenie wraz z art. 5 ust. 3 również art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. wskazuje, że były one ze sobą funkcjonalnie powiązane. Oznacza to, że art. 8 ust. 2 tej ustawy nigdy nie miał znaczenia tam, gdzie dochód nie był brany pod uwagę, a więc w przypadku drugiego i każdego kolejnego dziecka. Jego rola ograniczała się wyłącznie do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że Sąd I instancji pominął w uzasadnieniu wyroku przedstawienie jednego z podniesionych w skardze zarzutów, to znaczy naruszenia art. 7a § 1 K.p.a., a naruszenie art. 11 i 107 § 3 in fine K.p.a. opisał wbrew treści skargi, jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, chociaż ten zarzut "postawiony był tam jedynie ubocznie i nieopatrzony taką kwalifikacją". Sąd uznał, że zarzuty te dotyczyły zdefiniowania pojęcia "dane dziecko" jako "każde dziecko", gdy tymczasem ze skargi wynika, że zarzuty polegały na "niewyjaśnieniu przez organ odwoławczy przesłanek, które pozwoliły mu zauważyć, że obostrzenie z art. 8 ust. 2 ustawy dotyczyło prawa do świadczenia wychowawczego na każde dziecko (...)". W skardze nie sformułowano także, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, zarzutu naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Ponadto, Sąd I instancji "nie wyłożył jasno swoich racji". Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, niezwiązanie sądu administracyjnego zarzutami skargi nie może oznaczać możliwości pomijania istotnych dla sprawy zarzutów.
W odpowiedzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zawarte w odpowiedzi na skargę.
W pismach z dnia 5 lipca 2022 r. oraz z 12 lipca 2022 r. uczestnicy postępowania wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z 18 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 2493/19 skierował sprawę na posiedzenie niejawne na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.
Ponadto, w piśmie z 12 lipca 2022 r. wnosząca skargę kasacyjną podtrzymała stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie należy uznać, że przesłanki te zaistniały.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Trafnie bowiem skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 8 ust. 2 i art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. w przyjętych okolicznościach sprawy. Dlatego przed odniesieniem się do wykładni powyższych przepisów prawa materialnego konieczne jest wskazanie, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest niesporny w zakresie ustaleń dotyczących złożenia przez skarżącą w dniu 22 stycznia 2018 r. wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci B. B. i C. C. Wniosek został częściowo rozpatrzony w odniesieniu do syna B. B. decyzją z 9 maja 2018 r. nr DRA.9115/014913/2018/AKUB, przyznającej skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na syna B. w okresie od 1 lutego do 30 września 2018 r. oraz odmawiającej przyznania świadczenia na miesiąc styczeń 2018 r. W odniesieniu zaś do syna C. C., postanowieniem z 27 marca 2018 r. nr DRA.9115.010313.03.2018.KLIC, organ zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie, ponieważ uznał, że jego rozpatrzenie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. dostarczenia przez skarżącą tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd potwierdzającego ustalenie na rzecz C. C. świadczenia alimentacyjnego. Bezsporne jest również, że w dniu 23 października 2018 r. skarżąca dostarczyła akt notarialny zatwierdzony postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-[...] w Warszawie o sygn. akt [...] 73/18 z 14 września 2018 r. co do obowiązku zapłaty alimentów przez ojca na rzecz syna C. począwszy od miesiąca czerwca 2018 r. Postanowieniem z 5 listopada 2018 r. organ podjął zawieszone postępowanie administracyjne i rozpoznał merytorycznie pozostałą część wniosku skarżącej z 22 stycznia 2018 r. wydając decyzję z 5 listopada 2018 r. nr DRA.9115/068965/2018/AKUB przyznającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na syna C., na okres od 1 czerwca do 30 września 2018 r. oraz odmawiającą jego przyznania na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r. Organy administracyjne uznały bowiem, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 19 ust. 4 i 6 ustawy, tj. prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do dziecka C. C. uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego zatwierdzonego przez sąd, a ojciec został zobowiązany do zapłaty alimentów od czerwca 2018 r. Kolejno organy uznały, że wymóg zawarty w art. 8 ust. 2 ustawy dotyczy każdego dziecka, na które wnioskowane jest świadczenie wychowawcze, a nie tylko pierwszego dziecka, jak uznaje skarżąca. Stanowisko organów administracyjnych podzielił Sąd I instancji, który przyjął, że art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczy drugiego i kolejnego dziecka (w przypadku skarżącej trzeciego syna).
Zgodnie z art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd (...).
Stosownie do art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Przepis art. 19 ust. 5 ww. ustawy stanowi, że w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko nie dostarczy, w terminie, o którym mowa w ust. 4, tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, potwierdzającego ustalenie na rzecz dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego, ponieważ sąd wydał postanowienie w przedmiocie odmowy udzielenia zabezpieczenia w sprawie o alimenty, bieg terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu do dnia dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5.
W myśl zaś art. 19 ust. 6 pkt 1 u.p.p.w.d. w przypadku, o którym mowa w ust. 5, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia – w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącej kasacyjnie oraz prezentowane w wyrokach cytowanych w skardze kasacyjnej, że przepis art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. stosuje się wyłącznie do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia na "pierwsze dziecko", a nie stosuje się do wniosku o ustalenie prawa do świadczenie na "kolejne dziecko". Przyznanie świadczenia wychowawczego na "kolejne dziecko" nie jest bowiem niczym uwarunkowane, gdyż a contrario, zgodnie z art. 5 ust. 3 omawianej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Gdyby przyjąć inaczej, to osoba samotnie wychowująca dziecko byłaby dyskryminowana, ponieważ w pełnej rodzinie przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko w rodzinie nie jest obwarowane żadnymi warunkami (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 601/18, wyrok WSA w Gliwicach z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 840/18, wyrok NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 475/19, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprowadzenie określenia "osoba samotnie wychowująca dziecko" jest więc ściśle związane z określeniem "pierwsze dziecko" i kryterium dochodowym (tak też stanowisko w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 171/19).
Jak wskazano w wyroku NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1315/20, którego stanowisko skład orzekający podziela, racjonalny ustawodawca nie może nakładać na strony postępowania administracyjnego obowiązków, które stanowią wyłącznie zbędne obciążenie, a których wykonanie nie ma istotnego znaczenia dla wyniku tego postępowania. Jeżeli dochód osoby wychowującej drugie dziecko w rodzinie jest okolicznością irrelewantną dla uprawnienia, żądanie wykazania jakie składniki dochód ten kształtują, wykraczałoby poza ratio ustawy. Potwierdza takie stanowisko brzmienie art. 19 ust. 4 ustawy. W przepisie tym stwierdza się bowiem wyraźnie, że obowiązek dostarczenia tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd dotyczy wyłącznie przypadków, w których prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego. W przypadku drugiego dziecka, gdy dochody rodziców nie mają znaczenia dla uprawnienia do świadczenia wychowawczego, brak jest uzależnienia tego uprawnienia od wysokości ustalonych alimentów.
W przepisie tym mowa jest ponadto o "danym dziecku". Takiego też określenia używa ustawodawca w art. 8 ust. 2 ustawy, w przeciwieństwie do pozostałych przepisów, w których rzeczownik "dziecko" nie jest charakteryzowany poprzez dodatkowe określenie. Oznacza więc wtedy każde dziecko. Według Słownika Języka Polskiego (PWN, W-wa 1978, t. I, s. 777. T. II, s. 1035), imiesłów przymiotnikowy bierny pełni funkcję przymiotnika lub przysłówka oznaczając cechę przedmiotu (osoby) polegającą na tym, że przedmiot ten (osoba) został poddany jakiejś czynności. "Dane" dziecko, to konkretne dziecko, które zostało wskazane we wniosku.
Analizując brzmienie art. 19 ust. 4 u.p.p.w.d. zauważa się, że organ, żądając od samotnie wychowującego dziecko rodzica dokumentów wykazujących podjęcie działań zmierzających do obciążenia drugiego rodzica obowiązkiem alimentacyjnym musi zatem zbadać, czy w stosunku do "danego" dziecka, a więc dziecka objętego wnioskiem, prawo do świadczenia wychowawczego uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego.
Nie można nadto zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie co do tego, że wykazanie się tytułem wykonawczym pozwalającym na realizację obowiązku alimentacyjnego jest uzasadnione koniecznością sprawdzenia statusu osoby wychowującej dziecko. Temu celowi służą bowiem inne, wymienione w treści art. 13 ust. 1 ustawy dokumenty (np. PESEL dziecka, prawomocne orzeczenie o rozwodzie lub separacji, a także oświadczenia i zaświadczenia tam wymienione).
Przeciwko temu twierdzeniu przemawia również fakt uchylenia art. 8 ust. 2 ustawy z chwilą przyznania rodzicom uprawnienia do świadczenia wychowawczego, bez względu na wysokość dochodu. W druku sejmowym nr 3387 (kadencja VIII), zawierającym uzasadnienie projektu ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw wskazano, że "program Rodzina 500+" obejmie wszystkie dzieci do 18 roku życia. W związku z tym, w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należy uchylić przepisy dotyczące wszystkich rozwiązań z zakresu kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego które bezpośrednio odnoszą się do dochodu (jak np. katalog dochodów, wysokość kryterium dochodowego czy utrata i uzyskanie dochodu), ale także wiele przepisów, które są pośrednio związane z uzależnieniem przyznania świadczenia wychowawczego od dochodu. Za taki uznane zostały art. 8 ust. 2 i art. 19 ust. 4 ustawy, które zostały uchylone z dniem 1 lipca 2019 r.
Jeżeli cel wskazanych przepisów byłby taki, jaki przypisywany jest przez organ skarżący kasacyjnie, ustawodawca regulacje te pozostawiłby.
Wykładnia przepisów art. 8 ust. 2 i art. 19 ust. 4 ustawy, a w tym użytego w nich określenia "dane" dziecko, wymagała interpretacji przy użyciu wykładni celowościowej, systemowej, funkcjonalnej, a także gramatycznej. Wynik tak dokonanej interpretacji zaprzecza stanowisku prezentowanemu przez Sąd I instancji i organy administracyjne oraz jest obarczony błędem zarzucanym w skardze kasacyjnej.
Wobec tego, skoro przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko nie jest niczym uwarunkowane - to żądanie organów dotyczące złożenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko dokumentów dotyczących ustalenia na rzecz tego dziecka świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jest nie tylko nadmiernym formalizmem organów, ale jest po prostu bezpodstawne (wyrok WSA w Olsztynie z 5 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 77/19).
Z argumentacją organów i Sądu I instancji można byłoby zgodzić się wyłącznie w przypadku, gdy występuje zależność uprawnienia do świadczenia wychowawczego od wysokości dochodu w rodzinie. Przepis art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. mający znaczenie przy wnioskach o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, które to świadczenie uzależnione jest właśnie od dochodu w rodzinie - ma na celu likwidację niepożądanego dla budżetu państwa zjawiska polegającego na deklarowaniu niezgodnie ze stanem faktycznym samotnego wychowywania dziecka w celu wyłączenia drugiego rodzica ze składu rodziny i jego dochodu. Ustawodawca, chcąc w ramach zasady pomocniczości państwa położyć ciężar utrzymywania dziecka w pierwszej kolejności na rodzicach, powiązał prawo do świadczenia wychowawczego z wyczerpaniem drogi sądowej o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od drugiego rodzica i wykluczył tym samym nieformalne umowy o dobrowolnym płaceniu alimentów (Blicharz J. (red.), Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, 2019).
Powyższe musi być uwzględnione również w sytuacji, gdy wniosek osoby samotnie wychowującej dzieci ubiegającej się o świadczenie wychowawcze został złożony na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 up.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W myśl art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. W art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. wskazano, że dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Jeśli chodzi zaś o rozumienie określenia "dochód" ustawa w art. 2 pkt 1 odsyła definicji dochodu przyjętej w przepisach o świadczeniach rodzinnych. I tak w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, tekst obowiązujący na dzień wydania zaskarżonej decyzji) wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci (tiret 14).
Przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest więc uwarunkowane okolicznościami związanymi z dochodem rodziny. Aby jednak ustalić dochód rodziny konieczne jest ustalenie dochodów członków rodziny. Należy przyjąć, że w takiej sytuacji, osoba samotnie wychowująca dwoje lub więcej dzieci ubiegając się o przyznanie świadczenia wychowawczego jest zobowiązana do przedstawienia tytułu wykonawczego potwierdzającego ustalenie świadczenia alimentacyjnego na każde dziecko. Przy czym obowiązek ten nie jest związany z przyznaniem świadczenia wychowawczego na drugie i kolejne dziecko, a wyłącznie z wymogami dotyczącymi poczynienia przez organy prawidłowych ustaleń co do tego, czy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł w związku z ubieganiem się o przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko. W takiej sytuacji dopiero należałoby zgodzić się z Sądem I instancji, że żądanie organów dotyczące złożenia przez osobę samotnie wychowującą dziecko dokumentów dotyczących ustalenia na rzecz dzieci świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, nie jest nadmiernym formalizmem organów ani dyskryminowaniem osób samotnie wychowujących dzieci.
Już tylko wskazane wyżej okoliczności powodują, że zasadne jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że przepis art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W niniejszej sprawie, po pierwsze – C. C. jest trzecim dzieckiem w rodzinie skarżącej, jak przyjął Sąd I instancji (choć odnotowania wymaga, że we wniosku z 22 stycznia 2018 r. skarżąca wskazała, że jest drugim dzieckiem), natomiast okoliczność, że dzieci były i są pod stałą opieką matki jest niekwestionowana. Po drugie - wszelkie okoliczności dotyczące składu rodziny, w tym tego, czy osoba starająca się o świadczenie wychowawcze jest czy nie jest samotną matką (panną rozwiedzioną czy wdową), dochodu w rodzinie (w tym renty rodzinnej dziecka, alimentów itp.), czy pochodzenia dziecka (z małżeństwa, z uznania czy nie mającego ustalonego ojcostwa), dotyczą tylko i wyłącznie sytuacji, gdy wniosek dotyczy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie albo wniosek dotyczy przyznania świadczenia na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie i został złożony przez osobę samotnie wychowującą dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd.
Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy jasno bowiem wynika, że skarżąca we wniosku z 22 stycznia 2018 r. wskazała syna B. B., jako pierwsze dziecko, na które ubiega się o świadczenie wychowawcze. Jak było zaś wskazane powyżej wniosek skarżącej został częściowo rozpatrzony decyzją z 9 maja 2018 r. nr DRA.9115/014913/2018/AKUB dotyczącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - B. B. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja ta nie pozostawała w obrocie prawnym.
Z tego powodu w niniejszej sprawie, która jest sprawą w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko w rodzinie, nie mogła mieć znaczenia okoliczność, że obowiązek zapłaty alimentów na rzecz C. C. został zatwierdzony począwszy od miesiąca czerwca 2018 r. Nieprawidłowo Sąd I instancji uznał zatem za zasadną zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w części, w której odmówiono przyznania skarżącej świadczenia na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r.
Wobec powyższego zasadny pozostaje zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7a § 1 K.p.a. przez zaniechanie rozważenia zarzutu naruszenia przez organy administracji wskazanego przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na rozstrzygnięciu przez te organy na niekorzyść wnoszącej skargę kasacyjną wątpliwości, co do znaczenia zawartego w art. 8 ust. 2 u.p.p.w.d. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. i niezdefiniowanego w niej określenia "dane dziecko", nie wyłącznie jako pierwsze dziecko w rozumieniu art. 2 pkt 14 cyt. ustawy w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r., ale jako każde dziecko, to jest pierwsze, drugie lub kolejne, co skutkowało ograniczeniem uprawnienia wnoszącej skargę kasacyjną do świadczenia wychowawczego, ponieważ przyznanego za niepełny wnioskowany przez nią okres.
W związku z zrzutem naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. przez zaniechanie ustosunkowania się do istotnych zarzutów skargi, a przez to niezbadanie sprawy w pełnym zakresie, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (...). Nic nie wskazuje, by w niniejszym przypadku Sąd Wojewódzki przekroczył granice rozpoznawanej sprawy albo że nie uwzględnił okoliczności, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wręcz przeciwnie, Sąd I instancji przedstawił zarówno stan faktyczny, jaki był podstawą wydania zaskarżonej decyzji, jak i motywy jakimi kierował się organ w taki sposób orzekając. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (wyrok NSA z 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 682/18). Z tej zatem przyczyny fakt, że skarżąca prezentowała inne niż Sąd I instancji stanowisko co do wykładni prawa materialnego, nie mógł jeszcze - sam przez się - świadczyć o tym, że zaskarżony wyrok naruszał w sposób istotny przepisy art. 134 § 1 P.p.s.a.
Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać trzeba, że za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd ocenił stanowisko skarżącej nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r. sygn. akt II FSK 2204/11). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 2633/04, wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2721/13). Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie
Z powodu uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z 5 listopada 2018 r. nr DRA.9115/068965/2018/AKUB w części dotyczącej odmowy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 stycznia do 31 maja 2018 r.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 737 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.