I OSK 2467/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-27
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo jazdyzawieszenie postępowaniakodeks postępowania administracyjnegoustawa o kierujących pojazdamipostępowanie karnezakaz prowadzenia pojazdówNSAWSAkontrola sądowa

NSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów niższych instancji dotyczące zawieszenia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy, uznając błędne zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. K. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie SKO w Łodzi o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy kat. A. WSA uznał, że zawieszenie było zasadne ze względu na toczące się postępowanie karne dotyczące prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu (art. 178a k.k.), które mogło skutkować zakazem prowadzenia pojazdów. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. było niezasadne, ponieważ zakaz prowadzenia pojazdów nie został jeszcze prawomocnie orzeczony, a interpretacja przepisów ustawy o kierujących pojazdami nie pozwalała na takie zawieszenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy kategorii A. WSA uznał, że zawieszenie było uzasadnione, ponieważ toczące się postępowanie karne, w którym M. K. zarzucono popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu), mogło skutkować orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów, co stanowiłoby negatywną przesłankę do wydania prawa jazdy. NSA uchylił jednak zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów niższych instancji. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie zastosował art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zawieszenie postępowania z powodu zagadnienia wstępnego). NSA podkreślił, że zawieszenie postępowania administracyjnego może nastąpić tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jest niezbędne do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie gdy organ jedynie antycypuje możliwe przyszłe rozstrzygnięcia. W momencie wydawania postanowienia o zawieszeniu, zakaz prowadzenia pojazdów nie został jeszcze prawomocnie orzeczony, a przepisy ustawy o kierujących pojazdami (art. 12 ust. 1 pkt 2) stanowią o zakazie wydania prawa jazdy jedynie w okresie i zakresie obowiązywania prawomocnego zakazu. NSA zwrócił również uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (SK 23/21), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów pozbawiających prawa do odzyskania uprawnień w kategoriach, co do których nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienia organów, zasądzając jednocześnie od SKO na rzecz M. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może zawiesić postępowania w takiej sytuacji, ponieważ zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga, aby rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego było niezbędne do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie opierało się na antycypacji przyszłych rozstrzygnięć.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy było niezasadne, ponieważ zakaz prowadzenia pojazdów nie został jeszcze prawomocnie orzeczony. Interpretacja art. 12 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie pozwala na zawieszenie postępowania w oparciu o potencjalne przyszłe rozstrzygnięcia sądu karnego. Sąd podkreślił, że prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten może mieć charakter mieszany, zarówno normy materialnej, która zakazuje wkraczania w kompetencje innego organu lub sądu, albo procesowej, jako nakaz powstrzymania się od rozstrzygania sprawy do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Nie należy stosować wykładni rozszerzającej. Zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej. Prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym.

u.k.p. art. 12 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

k.p.a. art. 97 § par. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.k.p. art. 12 § ust. 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k.p. art. 12 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o kierujących pojazdami

Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B.

u.k.p. art. 12 § ust. 3

Ustawa o kierujących pojazdami

Enumeratywnie wymienia przypadki, w których nie może zostać wydane prawo jazdy, wprowadzając zakaz wydania prawa jazdy kategorii C1, C, D1, lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C,D1 lub D.

p.r.d. art. 135 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 136 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 137 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 137 § ust. 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

k.k. art. 178a § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 42 § § 2

Kodeks karny

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez WSA. Brak prawomocnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów jako podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego. Katalog negatywnych przesłanek wydania prawa jazdy jest katalogiem zamkniętym i nie podlega rozszerzającej interpretacji.

Godne uwagi sformułowania

Zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą jego bieg i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nie należy przy interpretacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stosować wykładni rozszerzającej. Prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. W demokratycznym państwie prawa organy administracji nie mogą podejmować działań, które będą osłabiać lub podważać skutki działania prokuratury i sądu.

Skład orzekający

Marian Wolanin

przewodniczący

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Piotr Niczyporuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście zawieszania postępowań administracyjnych, gdy toczą się postępowania karne mogące skutkować zakazem prowadzenia pojazdów. Znaczenie wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla postępowania przed NSA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem jazdy i postępowaniem karnym. Wyrok TK ma szersze zastosowanie do przepisów o kierujących pojazdami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia prawa jazdy i jego związku z postępowaniem karnym, a także pokazuje, jak NSA koryguje błędne interpretacje przepisów przez sądy niższych instancji i organy administracji.

Czy można stracić prawo jazdy, zanim zapadnie wyrok skazujący?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2467/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Marian Wolanin /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Łd 111/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2020-07-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art.97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2011 nr 30 poz 151
art. 12 ust. 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 111/20 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 27 listopada 2019 r. nr SKO.4121.211.2019 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 października 2019 r. nr DOA-PJR-II.5430.12.5163.2019; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz M. K. kwotę 1157 (tysiąc sto pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 16 lipca 2020 r. III SA/Łd 111/20, oddalił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 27 listopada 2019 r. nr SK0.4121.211.2019, w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wydania prawa jazdy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z 27 listopada 2019 r. nr SKO.4121.211.2019, po rozpatrzeniu zażalenia M. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 25 października 2019 r. nr DOA-PJR-II.5430.12.5163.2019 o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A po uzyskanym 18.10.2019 r. pozytywnym wyniku egzaminu państwowego – do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, art. 135 i art. 137 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym).
Oddalając skargę na to postanowienie Sąd I instancji wskazał, że SKO w Łodzi podzieliło ocenę organu I instancji, że od tego czy wobec skarżącego zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych uzależnione jest wydanie mu prawa jazdy kat. A. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w sprawie karnej toczącej się przeciwko skarżącemu z art. 178a k.k. uznane zostało za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji organy trafnie uznały, że zachodzi związek przyczynowy między przyszłym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego w sprawie, w której akt oskarżenia zarzuca skarżącemu naruszenie art. 178a § 1 k.k., i w której zatrzymane zostało skarżącemu prawo jazdy, a możliwością wydania mu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym prawa jazdy kat A.
W rozpoznawanej sprawie problem sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy osobie, której prawomocnym postanowieniem prokuratora zostało zatrzymane prawo jazdy kat. B i BE, może być wydane prawo jazdy kat. A , w sytuacji, w której art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie wymienia prawa jazdy kat. A , wprowadzając tylko zakaz wydania prawa jazdy kategorii:
1) C1, C, D1, lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
2) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C,D1 lub D.
W ocenie Sądu I instancji, art. 12 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami nie ma zastosowania do sytuacji prawnej, w której znajduje się skarżący. W stosunku do skarżącego nie została bowiem wydana decyzja administracyjna o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy. W stosunku do skarżącego prawomocne postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy kat. B i BE wydał prokurator w toczącym się postępowaniu karnym zakończonym skierowaniem aktu oskarżenia o czyn z art. 178a § 1 k.k do Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi.
Zgodnie z art. 178a § 1 k.k., kto znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. W myśl art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ) policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Zatrzymane prawo jazdy, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. c, Policja przekazuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (art. 136 ust. 1 p.r.d.). W myśl art. 137 ust. 1 pkt 1 p.r.d postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit a oraz pkt 2 ustawy p.r.d. wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawa jazdy prokurator - w toku postępowania przygotowawczego, a sąd - po przekazaniu sprawy do sądu. O wydaniu postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy zawiadamia się właściwego starostę (art. 137 ust 2 p.r.d.).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy od treści wyroku sądu w sprawie karnej uzależniona jest możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A. Jeżeli zapadnie wyrok skazujący, obligatoryjną karą dodatkową będzie zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, przewidziany w art. 42 § 2 k.k., gdy sprawca był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Okres zatrzymania prawa jazdy będzie zaś zaliczony na poczet orzeczonej kary.
Art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymienia negatywne przesłanki wydania prawa jazdy stanowiąc, że prawo jazdy nie może być wydane osobie m.in.
- w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (pkt 2),
- w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji (pkt 3).
Jak stanowi art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie kategorii B.
Do skarżącego, skoro postępowanie karne jest w toku i został wniesiony akt oskarżenia, będzie miał zastosowanie wskazany art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który zakazuje wydania prawa jazdy osobie, w stosunku do której prawomocnym wyrokiem sądu orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, a który to przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B .
Od tego zatem, czy wobec skarżącego orzeczony zostanie prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych uzależniona będzie możliwość uwzględnienia wniosku o wydanie prawa jazdy kat. A.
Można podzielić stanowisko pełnomocnika skarżącego, że dopóki nie ma prawomocnego wyroku sądu orzekającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w określonym zakresie i na określony okres, to nie ma formalnych podstaw do odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat A. Organ jednak nie wydał decyzji odmowie wydania prawa jazdy kat. A w okresie zatrzymania prawa jazdy kat B i BE , tylko zawiesił podstępowanie w sprawie o wydanie prawa jazdy do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a więc orzeczenia przez właściwy organ co do tego zakazu. Ocenie sądu w sprawie karnej podlegać będzie czyn skarżącego popełniony przed zdaniem przez niego egzaminu na kat A. W demokratycznym państwie prawa organy administracji nie mogą podejmować działań, które będą osłabiać lub podważać skutki działania prokuratury i sądu. Zasadność zatrzymania skarżącemu prawa jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. była przedmiotem oceny sądu w sprawie karnej i postanowienie to jest prawomocne. Postanowienie takie ma charakter prewencyjny i eliminuje z ruchu drogowego kierowcę stwarzającego zagrożenie dla innych uczestników. W takiej sytuacji wydanie skarżącemu prawa jazdy kat. A i przyznanie uprawnienia do kierowania motocyklem i pojazdami kat. AM, gdy nie może on kierować pojazdem samochodowym byłoby zupełnie niezrozumiałe. Dopiero rozstrzygnięcie Sądu w sprawie karnej usunie niepewność co do możliwości wydania skarżącemu prawa jazdy kat A. Trafnie zatem organy uznały w rozpatrywanej sprawie, że zachodzi wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 lipca 2020 r. III SA/Łd 111/20, wniósł M.K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia w toku postępowania przez organy przepisów postępowania, a tym samym poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wadliwej kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, przejawiające się w naruszeniu:
1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji, w której ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wymienia enumeratywnie przypadki, w których nie może zostać wydane prawo jazdy, a żaden z tych przypadków nie zachodzi w stosunku do M.K.;
2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że rozstrzygnięcie sprawy przez właściwy sąd uzależnia postępowanie administracyjne dotyczące wydania prawa jazdy, w sytuacji, w której przepisy art. 12 ustawy o kierujących pojazdami ograniczają możliwość odmowy wydania prawa jazdy wyłącznie do sytuacji już orzeczonych środków - w okresie i zakresie obowiązywania wydanych w tym przedmiocie decyzji, co nie pozwala na rozszerzającą interpretację tych przepisów;
3. art. 12 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez jego pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, jako przepisu enumeratywnie wymieniającego przypadki, w których organ nie może wydać prawa jazdy, a który to katalog dla wydanej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest katalogiem zamkniętym i nie może być interpretowany rozszerzająco, zaś żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w katalogu nie zachodzi w stosunku do M. K.;
4. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji, w której rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie może zależeć od okoliczności, czy zostanie w przyszłości orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, w sytuacji, w której zakaz prowadzenia pojazdów stanowi negatywną przesłankę wydania prawa jazdy, jeżeli został orzeczony prawomocnym wyrokiem sadu oraz w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonych postanowień, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Za usprawiedliwione należało uznać zarzuty odnoszące się do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten może mieć charakter mieszany, zarówno normy materialnej, która zakazuje wkraczania w kompetencje innego organu lub sądu, albo procesowej, jako nakaz powstrzymania się od rozstrzygania sprawy do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (zob. wyrok NSA z 10.04.2018 r. I OSK 2809/17). Jednak "Z uwagi na to, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą jego bieg i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nie należy przy interpretacji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stosować wykładni rozszerzającej (zob. B. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 377-378, nb 8). Innymi słowy, zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA: z 7 października 2010 r., II OSK 1543/09; z 2 grudnia 2010 r., II GSK 1028/09; z 21 kwietnia 2020 r., II OSK 2284/19). Podkreślić trzeba, że nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących kwestii prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (por. wyrok NSA z 17 lipca 2003 r., II SA 427/02)" – wyrok NSA z 24.01.2024 r. II OSK 1064/21, LEX nr 3691888.
Zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ nie może kierować się więc przewidywaniami co do wyniku postępowania, które miałoby stanowić prejudykat, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Należy tym samym ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.
Sąd I instancji przyjął, że do skarżącego, w związku z wniesionym aktem oskarżenia i toczącym się postępowaniem karnym, będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który zakazuje wydania prawa jazdy osobie, w stosunku do której prawomocnym wyrokiem sądu orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, a który to przepis stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kat. A w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B.
Wskazany przez Sąd I instancji przepis stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia nie orzeczono jeszcze prawomocnie wobec skarżącego wspomnianego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, ani tym bardziej nie był znany okres i zakres takiego zakazu, a wspomniany przepis stanowi, że prawo jazdy nie może być wydane w okresie i zakresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd I instancji nie wykazał, że kwestia wydania skarżącemu prawa jazdy kat. A nie może być rozstrzygnięta w powyższych okolicznościach bez prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym, toczącym się przed sądem powszechnym, i że wynika to z normy materialnej, a jedynie antycypował, jakie mogą być skutki ewentualnego rozstrzygnięcia przed sądem karnym, w dodatku bez możliwości przewidzenia okresu i zakresu ewentualnego zakazu.
W orzecznictwie pojawiały się wprawdzie w przeszłości tezy, że "Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Za taką wykładnią przemawia zarówno treść przepisów, jak i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu spowodowali znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B), zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i CE)" (zob. np. wyrok NSA z 21.07.2020 r. I OSK 3337/19, LEX nr 3035014). Nigdy natomiast nie prowadziło to do uznania, że ewentualny zakaz prowadzenia określonego rodzaju pojazdów, przed jego wydaniem, może stanowić prejudykat dla potwierdzenia uprawnień w innych kategoriach.
Pogląd Sądu I instancji jest wątpliwy tym bardziej, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 lipca 2023 r. SK 23/21 orzekł, że "Art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622) w zakresie, w jakim pozbawia osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi określonych kategorii prawa jazdy prawa do odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie tego rodzaju uprawnień odnośnie do pojazdów mechanicznych, co do których nie orzeczono wobec nich środka karnego w postaci zakazu ich prowadzenia, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" (OTK-A 2023, nr 57). Wprawdzie wyrok TK zapadł już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji, lecz stan prawny ukształtowany tym wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny musi brać pod uwagę z urzędu. "W sytuacji, w której po wniesieniu skargi kasacyjnej przez stronę Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, jeżeli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zastosować bezpośrednio przepisy art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji i uwzględnić wyrok Trybunału, nie będąc związany treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)" – zob. uchwałę NSA z 7.12.2009 r. I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 16.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) okazały się skuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 193, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI