I OSK 2458/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca M. A. ubiegała się o zasiłek pielęgnacyjny na syna F. A. po uzyskaniu prawomocnego wyroku sądu powszechnego ustalającego konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad dzieckiem. Wniosek o zasiłek został złożony 6 lipca 2021 r., po upływie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku sądu (23 stycznia 2021 r.). Organy administracji i WSA uznały, że świadczenie może być przyznane jedynie od daty złożenia wniosku (lipiec 2021 r.), a nie od daty wniosku o ustalenie niepełnosprawności, powołując się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym nieuwzględnienie instytucji przywrócenia terminu z uwagi na stan epidemii (art. 15zzzzzn2 ustawy covid). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Stwierdził, że w okresie stanu epidemii, organ administracji miał obowiązek zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy covid. Zaniechanie tej czynności przez organy administracji i WSA doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, pozbawiając stronę możliwości skorzystania z tej instytucji. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem możliwości przyznania zasiłku od daty wniosku o ustalenie niepełnosprawności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu epidemii (art. 15zzzzzn2 ustawy covid) oraz ustalania początku biegu terminu do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustalonej wyrokiem sądu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji stanu epidemii i może mieć mniejsze znaczenie po jego odwołaniu, choć zasady wykładni prawa i ustalania terminów pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, organ administracji publicznej ma obowiązek zastosować przepisy o przywróceniu terminu (art. 15zzzzzn2 ustawy covid) w przypadku uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne, nawet jeśli termin ten jest terminem materialnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ administracji publicznej ma obowiązek zastosować przepisy o przywróceniu terminu, zawiadamiając stronę o uchybieniu i wyznaczając 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Uzasadnienie
NSA, stosując wykładnię celowościową i funkcjonalną, uznał, że celem art. 15zzzzzn2 ustawy covid było zapewnienie szerokiej ochrony prawnej obywatelom w okresie pandemii, obejmującej również terminy materialne, które w normalnych warunkach nie podlegają przywróceniu. Zaniechanie zastosowania tej procedury przez organ stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Od kiedy należy liczyć trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, gdy prawo do niego jest uzależnione od niepełnosprawności ustalonej wyrokiem sądu powszechnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego, a nie od dnia jego wydania.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko, że w przypadku ustalania stopnia niepełnosprawności przez sąd powszechny, termin do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne biegnie od dnia uprawomocnienia się wyroku, gdyż dopiero od tego momentu orzeczenie wywołuje skutki prawne.
Przepisy (28)
Główne
u.ś.r. art. 24 § 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności (lub uprawomocnienia się wyroku sądu w tym zakresie), jest terminem materialnym, który w okresie stanu epidemii podlegał procedurze przywrócenia na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy covid.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organów administracji.
ustawa covid art. 15zzzzzn2 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis wprowadzający obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu w okresie stanu epidemii i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
ustawa covid art. 15zzzzzn2 § 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Określa termin (30 dni) na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Dz.U. 2022 poz 615 art. 24 § 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
t. j. art. 145 § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 174 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 183 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 15 § ussy 1-3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Ogólna zasada ustalania początkowego terminu świadczeń rodzinnych, od której istnieje wyjątek w art. 24 ust. 2a.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o zwrocie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 210 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Brak orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego z uwagi na brak wniosku.
k.p.a. art. 58 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie do konstrukcji przywrócenia terminu procesowego, stosowanej analogicznie do przywrócenia terminu materialnego na podstawie art. 15zzzzzn2 ustawy covid.
ustawa covid art. 15zzzzzn2 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Odwołanie do art. 58 § 2 K.p.a. w kontekście przywrócenia terminu.
t. j. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t. j. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji i WSA, które nie zastosowały art. 15zzzzzn2 ustawy covid, mimo trwania stanu epidemii, co pozbawiło stronę możliwości skorzystania z przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji i WSA, że termin do złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny biegnie od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności (lub uprawomocnienia się wyroku sądu), a nie od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, oraz że wniosek został złożony po terminie.
Godne uwagi sformułowania
NSA podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 907/22, w którym stwierdzono, że jakkolwiek pierwszorzędną jest wykładnia językowa, to jednak nie jest ona jedyna i rozstrzygająca. • Niewątpliwie celem takiej regulacji było zagwarantowanie stronie prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w postępowaniu administracyjnym oraz zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. • W przepisie ust. 1 ustawodawca odwołuje się do stwierdzenia uchybienia terminu przewidzianego "przepisami prawa administracyjnego", co wskazuje na to, że chodzi o wszystkie przepisy wchodzące w skład tej dziedziny prawa.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu epidemii (art. 15zzzzzn2 ustawy covid) oraz ustalania początku biegu terminu do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustalonej wyrokiem sądu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji stanu epidemii i może mieć mniejsze znaczenie po jego odwołaniu, choć zasady wykładni prawa i ustalania terminów pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (związane z pandemią) mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy interpretują ich zastosowanie w praktyce. Jest to istotne dla prawników procesowych i osób korzystających ze świadczeń.
“Pandemia a zasiłek: Czy można było przywrócić termin na świadczenie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.