I OSK 2445/23

I OSK 2445/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Jolanta Górska /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6402 Skargi organów nadzoru na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 81 ustawy o samorządzie  powiatowym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1680/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-09
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Jolanta Górska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Ważny po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 1680/22 w sprawie ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Zarządu Powiatu w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Zarządu Powiatu w B. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B., w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1680/22: I. stwierdził, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa; II. orzekł, że zaskarżona uchwała wywołuje skutki prawne do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądził od Zarządu Powiatu w B. na rzecz Wojewody Małopolskiego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd uznał, że przedmiotowa uchwała narusza prawo w sposób istotny, albowiem jej mocą powierzono pełnienie obowiązków Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B. osobie, która nie spełniała wymogów określonych w art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268). Z przepisu tego wynikają bowiem wymagania, które muszą spełniać kandydaci, którzy są zobowiązani posiadać co najmniej 3 – letni staż pracy w pomocy społecznej oraz specjalizację z zakresu organizacji pomocy społecznej. Bezsporne w sprawie zaś jest, że powołany do pełnienia obowiązków – S.L. powyższych wymogów nie spełniał. Dyplom uzyskania specjalizacji z zakresu organizacji pomocy społecznej otrzymał on dopiero w dniu 3 lipca 2021 r. Sąd stwierdził przy tym, że wymogi określone w art. 122 ustawy o pomocy społecznej obowiązują także osoby, którym powierzono pełnienie obowiązków kierownika jednostek organizacyjnych pomocy społecznej. Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł o niezgodności tej uchwały z prawem.
Zarząd Powiatu w B. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w punkcie I i III oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię, która przeniknęła do treści zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, że wymagania, o których mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mają zastosowanie również do osoby, której jedynie czasowo powierzono pełnienie obowiązków Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B. a zatem do czasu zatrudnienia Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w B. po przeprowadzonym postępowaniu konkursowym.
Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie I i III, a także o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przepisami prawa. Skarżący wniósł przy tym o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Sąd I instancji stwierdził, że uchwała Zarządu Powiatu w B. z dnia [...] lipca 2020 r. wydana została z naruszeniem art. 122 ustawy o pomocy społecznej, o czym orzekł w punkcie I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Skarżący kasacyjnie, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w powyższym zakresie, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z treścią, stanowiącego podstawę podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w odniesieniu do zaskarżonej uchwały, przepisu art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przesłanką stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa uchwały organu samorządu powiatowego jest zaś jej istotna sprzeczność z prawem. Zgodnie bowiem z treścią art. 79 ustawy o samorządzie powiatowym uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Stosownie przy tym do treści art. 82 tej ustawy nie stwierdza się nieważności uchwały organu powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem (ust. 2).
W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 542/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ocena legalności zaskarżonej w sprawie uchwały w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora domu pomocy społecznej wymaga analizy rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej dotyczących pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że zaskarżona uchwała Zarządu Powiatu w B. z dnia [...] lipca 2020 r. wydana została z istotnym naruszeniem art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z tym przepisem osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są obowiązane posiadać co najmniej 3-letni staż pracy w pomocy społecznej oraz specjalizację z zakresu organizacji pomocy społecznej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie całkowicie podziela, że przepis art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej znajduje zastosowanie do wszystkich osób, które kierują jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej. Ustawa nie różnicuje bowiem wymogów stawianych tym osobom w zależności od podstawy, w oparciu o którą mają one wykonywać czynności leżące w gestii kierownika jednostki (akt powierzenia obowiązków, akt powołania, czy umowa o pracę). Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby w istocie do obejścia przepisów prawa, mających na celu powierzanie stanowiska osobom dającym rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków kierownika jednostki pomocy społecznej. Ustawodawca nie przewidział wyłączenia stosowania wskazanych wymogów do osób, którym powierzono czasowe wykonywanie obowiązków kierownika, jak to uczynił w art. 122 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w stosunku do osób kierujących placówkami rodzinnymi oraz centrami usług społecznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. W wymiarze praktycznym powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora domu pomocy społecznej nie różni się od powierzenia stanowiska kierownika tej jednostki, ponieważ w obu przypadkach na osobę kierującą tą jednostką delegowane są kompetencje, uprawnienia i obowiązki związane ze stanowiskiem kierownika. Z tego względu, w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania domu pomocy społecznej, konieczne jest, by wymogi przewidziane w art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, spełniały także osoby, którym powierzono pełnienie obowiązków kierownika tego ośrodka (tak NSA w wyroku z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1246/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawodawca w żaden sposób nie zróżnicował wymagań, które musi spełniać osoba kierująca jednostką organizacyjną pomocy społecznej, w zależności od tego, czy osobie takiej powierzono stanowisko czy jedynie powierzono wykonywanie obowiązków na czas określony (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1245/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak było podstaw do powierzenia pełnienia obowiązków osobie, która nie spełniała wymogów wynikających z art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zaskarżona uchwała została zatem podjęta z istotnym naruszeniem tego przepisu, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji.
Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 122 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.