I OSK 2441/23

I OSK 2441/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Karol Kiczka /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 749/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-27
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 września 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji im. [...] z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 749/22 w sprawie ze skargi Fundacji im. [...] z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 stycznia 2022 r. nr GZ.rn.625.147.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 749/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę Fundacji im. [...] z siedzibą w P. (dalej: "Fundacja", "Skarżąca") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z 14 stycznia 2022 r. nr GZ.rn.625.147.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Fundacja, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
A. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako: "k.p.a.") w zw. z § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia
1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, dalej: "rozporządzenie wykonawcze") oraz w zw. z § 6 rozporządzenia wykonawczego poprzez bezzasadne oddalenie skargi wniesionej w niniejszej sprawie i zaniechanie uwzględnienia skargi oraz uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, wynikające z uznania przez Sąd, że przedmiotowa sprawa nie podlega rozpoznaniu na drodze administracyjnej gdyż organy realizujące reformę rolną nie wskazały jednoznacznie, że przejęcia majątku [...] dokonują na podstawie art.
2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr. 3, poz. 13 ze zm., dalej: "dekret", "dekret o reformie rolnej") pomimo że w sprawie występowały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż poprawna wykładnia prawa materialnego prowadzi do wniosku, że nie jest to przesłanką negatywną do prowadzenia postępowania administracyjnego;
2. art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77
§ 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi wniesionej w niniejszej sprawie i zaniechanie uwzględnienia skargi oraz uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na jednoznaczne wykluczenie, że nacjonalizacji majątku [...] dokonano na podstawie art. 2 ust. i lit. e) dekretu;
3. art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 170 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19, w świetle których zachodziła
w przedmiotowej sprawie droga administracyjna, gdyż w przeciwnym przypadku NSA nie nakazałby dalszego prowadzenia postępowania;
4. naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. 1993 Nr 61 poz. 284; dalej: "EKPC"), poprzez uznanie za dopuszczalne nierozpoznanie merytoryczne roszczenia o ustalenie, czy nieruchomość podlegała reformie rolnej wyłącznie z powołaniem się na fakt, że organy realizujące reformę rolną nie wskazały jednoznacznie, że przejęcia majątku [...] dokonują na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, podczas gdy zasada prawa do sądu nakazuje szerokie rozumienie tego prawa, w sposób prowadzący do zapewnienia stronie efektywnej ochrony;
B. naruszenia przepisów prawa materialnego:
1. § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że tryb wskazany w tym przepisie może być stosowany jedynie w przypadku, w którym organy przeprowadzające reformę rolną jednoznacznie powołały się na przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, podczas gdy poprawna wykładnia gramatyczna, systemowa i funkcjonalna przepisu przemawia za przyjęciem, że żaden inny organ, niż organ administracji, nie jest władny do wiążącego ustalenia, że nieruchomość rolna podlegała nacjonalizacji w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu;
2. art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich niezastosowaniu, tj. pominięciu, że ze wskazanych przepisów wynika prawo właściciela do ochrony jego prawa, chociażby było sporne, przez co uprawnionemu przysługuje interes prawny do udziału w postępowaniach dotyczących przedmiotu prawa.
Mając powyższe na uwadze Fundacja wniosła o uchylenie wyroku w całości oraz o rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji w całości. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy jednoczesnym zasądzeniu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181
§ 1 p.p.s.a. zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych
w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Natomiast w związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 614/22, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.
Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie jest zasadna.
Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, źródło CBOSA).
W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, źródło CBOSA).
Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi
w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2187/21, źródło CBOSA. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146 p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, źródło CBOSA), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2652/20, źródło CBOSA).
Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, źródło CBOSA; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669).
Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut (s. 2) naruszenia art. 7 k.p.a. nie został zbudowany zgodnie z wymogami sądowej ustawy procesowej (p.p.s.a.). Art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego, natomiast w środku zaskarżania nie wskazano dokładnie, która z nich została naruszona przez Sąd wojewódzki i jaki miało to wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt. I OSK 414/21, źródło CBOSA). Z kolei uzasadniając zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. odwołuje się m. in. do wykładni umów i związanego z nim orzecznictwa (s. 9, pkt 22).
Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych.
W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że środek zaskarżania jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.
Istotą sporu w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest to, czy zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę, przyjmując iż decyzja Ministra utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z 12 kwietnia 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania - nie narusza prawa.
Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej. W istotnej części kasator powtarza zarzuty uprzednio zawarte w skardze do Sądu Wojewódzkiego.
W okolicznościach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy podkreślić, że pismem z 27 lipca 2017 r. Fundacja wniosła o stwierdzenie, na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego - że nie podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej następujące nieruchomości lub ich części w obrębie [...]:
1) nieruchomości lub ich części będące w zarządzie Agencji Nieruchomości Rolnych, stanowiące działki nr [...] i nr [...];
2) nieruchomości lub ich części będące we władaniu Gminy M., tj.: działki nr [...];
3) nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], pozostająca we władaniu Skarbu Państwa w zarządzie Wojskowego Zarządu Infrastruktury w P.;
4) nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] i nr [...] pozostająca we władaniu Skarbu Państwa – statio fisci Starosta P.;
5) działki nr [...], pozostające we władaniu Skarbu Państwa zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego, Lasy Państwowe, Nadleśniczy Nadleśnictwa B. (PGL LP).
Fundacja wniosła o dopuszczenie dowodów z opinii biegłych z zakresu historii, rolnictwa i leśnictwa oraz dowodu z oględzin, aby udowodnić szeroki zasięg zespołu pałacowo-parkowego i łęgów, a także brak wykorzystania wnioskowanych działek na cele wynikające z art. 2 ust. 1 dekretu.
Fundacja podniosła, że na działce nr [...] stała kapliczka przydrożna, pozbawiona znaczenia dla aktywności rolnej. Ponadto, wszystkie wnioskowane działki nie mogły być wykorzystane na cele reformy rolnej, skoro miały charakter leśny albo pełniły funkcję komunikacyjną, jako drogi wewnętrzne w majątku. Zdaniem Fundacji, skutek nacjonalizacyjny reformy rolnej był "warunkowy i celowy", tj. właściciel tracił swoje prawo tylko, jeżeli organy państwowe przystąpiły do parcelacji majątku lub wyłączyły grunty spod parcelacji, umieszczając je w wykazie z art. 15 dekretu o reformie rolnej. Tymczasem cele reformy rolnej nie zostały na tych działkach zrealizowane. Działki nr [...] stanowiły bowiem ciągi komunikacyjne majątku, ale były pozbawione statusu dróg publicznych. Z kolei działka nr [...] jest przedłużeniem parku. Działka nr [...], będąca we władaniu Wojskowego Zarządu Infrastruktury w P. mieści zaś radiolatarnię, tj. infrastrukturę lotniska wojskowego [...]. Natomiast działki nr [...] i nr [...] lokują szkołę w [...]. Fundacja podsumowała, że wszystkie wnioskowane działki stanowiły lasy lub były powiązane z zespołem pałacowo-parkowym, podczas gdy zarząd majątkiem był urządzony poza [...] (karta 243 akt Wojewody).
Pismami z 10 listopada 2017 r., 22 grudnia 2017 r. i 20 marca 2018 r., spadkobiercy właściciela majątku ziemskiego R. R. poparli stanowisko Fundacji, ale jednocześnie sami wnieśli (pismo z 20 marca 2017 r.) o wyłączenie identycznej części dóbr [...] spod działania art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, ponieważ jak wskazali są "wnioskodawcami równolegle do Fundacji". Zdaniem spadkobierców, majątek [...] nie podlegał pod działanie reformy rolnej, więc R. R. nie przestał być jego właścicielem 13 września 1944 r., a w konsekwencji prawo własności tej nieruchomości mogło zostać przeniesione na Fundację i uzasadnia jej legitymację (karty 295, 338, 343 akt Wojewody).
Pismem z 7 marca 2019 r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji"), na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. - poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Żadna ze stron postępowania nie złożyła pism procesowych ani nie wniosła uwag i wniosków do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Decyzją z 12 kwietnia 2019 r. nr SN-IV.7515.49.2017.14 Wojewoda, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. – umorzył z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie (z wniosku Fundacji z 25 lipca 2017 r.). Organ I instancji powołując się na stanowisko Ministra zawarte w decyzji z 30 stycznia 2018 r., wskazał, że sukcesja uprawnień na gruncie postępowania z § 5 rozporządzenia wykonawczego przysługuje jedynie następcom prawnym.
Organ I instancji podniósł, że na podstawie postanowień spadkowych obecnie żyjącymi spadkobiercami dawnego właściciela majątku [...] (R. R.) są: K. R., C. R., X. R. oraz E. R., w związku z czym wyłącznie tym podmiotom przysługuje status strony w przedmiotowym postępowaniu (postępowanie takie toczy się obecnie pod numerem SN-IV.7515.16.2019.14).
Pismem z 30 kwietnia 2019 r. odwołanie od decyzji Wojewody z 12 kwietnia 2019 r. złożyła Fundacja, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skarg kasacyjnych Fundacji
i spadkobierców R. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 513/18.
Zaskarżoną decyzją z 14 stycznia 2022 r. Minister po rozpatrzeniu odwołania Fundacji - utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 12 kwietnia 2019 r., w przedmiocie umorzenia postępowania.
Minister, podkreślił, że przesądzające znaczenie w tej sprawie ma wykładnia prawa zaprezentowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., dotycząca oceny legitymacji Fundacji w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji, uwzględniając wiążące stanowisko Sądu kasacyjnego, Minister stwierdził, że konieczne stało się wyeliminowanie Fundacji z postępowania, które należało kontynuować z udziałem spadkobierców, jako materialnie legitymowanych w tej sprawie.
Wobec powyższego, Minister podzielił ocenę Wojewody, że właściwym środkiem prawnym do zakończenia sprawy wobec Fundacji jest umorzenie postępowania z powodu jego podmiotowej bezprzedmiotowości z art. 105 § 1 k.p.a. Fundacja nie powinna bowiem być stroną w tej sprawie, natomiast wszczęcie i dwuletnie prowadzenie postępowania z udziałem Fundacji wymagało jego formalnego zakończenia, poprzez wydanie decyzji umarzającej to postępowanie względem Fundacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę Fundacji na powyżej wskazaną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 stycznia 2022 r.
Sąd I instancji wskazał, że - w myśl art. 170 p.p.s.a. - pozostaje związany wykładnią przepisów prawa, oceną prawną i wskazówkami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19.
Odnośnie do legitymacji Fundacji do udziału w postępowaniu w sprawie podpadania nieruchomości ziemskiej pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej, Sąd I instancji uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uwzględnił ocenę prawną zawartą ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i prawidłowo przyjął, że Fundacja nie ma interesu prawnego w tej sprawie, gdyż interes prawny przysługuje spadkobiercom R. R. Sąd I instancji uznał, że Fundacja pozbawiona jest legitymacji do złożenia skargi, zaś organy zasadnie zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. Dlatego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarga Fundacji podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dla oceny zarzutów skarg kasacyjnych istotna jest zatem okoliczność, że legitymacja Fundacji była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 513/18 i decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30 stycznia 2018 r. nr GZ.rn.625.127.2015.
W myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis regulacji z art. 170 p.p.s.a. polega na wymuszaniu logicznego działania szeroko rozumianych organów państwa i zapobieganiu sytuacjom funkcjonowania w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych (przykładem takiej sytuacji jest współistnienie dwóch lub więcej rozbieżnych orzeczeń, które inaczej oceniają tę samą kwestię) – tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 2540/21 (źródło CBOSA). W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną spraw (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1649/23, źródło CBOSA). Oznacza to, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19 wiąże strony, sąd, który je wydał, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd I instancji, a także skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie.
Dlatego w niniejsze sprawie art. 153 p.p.s.a. nie jest adekwatnym wzorcem prawnym dla kontroli wyroku Sądu i instancji. Zgodnie bowiem z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W myśl zaś art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W judykaturze przyjmuje się, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu administracyjnego podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu stanowią postanowienia o wiążącym charakterze. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II FSK 209/07, źródło CBOSA). Dodać też trzeba, że ocena prawna wiąże w danej sprawie (art. 153 p.p.s.a.). Natomiast zaskarżony w niniejszej sprawie wyrok, co wyraźnie podkreślono w pisemnych motywach, został wydany z uwzględnieniem dyspozycji przepisu art. 170 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że kierując się oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19, należało przyjąć, że Fundacja nie ma interesu prawnego w sprawie toczącej się na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ponieważ interes prawny przysługuje spadkobiercom R. R.
Sąd I instancji przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu powołanego wyroku, gdzie NSA wskazał: "Przepis art. 30 § 4 k.p.a. stanowi, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. Nie stanowi natomiast następstwa procesowego wejście do postępowania nowej osoby działającej obok dotychczasowej strony (vide: A. Matan [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, wyd. III, Lex 2010, uwagi do art. 30). Z taką zaś sytuacją procesową mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ponadto przepis art. 30 § 4 k.p.a. formułuje wymóg, aby zdarzenia prawne rodzące następstwo procesowe, tak succesio mortis causa, jak i succesio inter vivos, nastąpiły w toku postępowania, a zatem w określonym przedziale czasowym, pomiędzy rozpoczęciem, a zakończeniem postępowania konkretnego administracyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 310/99, Lex nr 55755). Przesłanka ta również nie jest spełniona w niniejszej sprawie skoro Fundacja swoje uprawnienia do przedmiotu postępowania wywodzi z czynności prawnych mających miejsce przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, z których ostatnia, tj. umowa darowizny pomiędzy spadkobiercami dawnego właściciela i Fundacją, miała miejsce w dniu 9 kwietnia 2010 r. W konsekwencji Fundacja na gruncie art. 30 § 4 k.p.a. nie stała się następcą procesowym poprzedniej strony postępowania, a tym samym, w ujęciu procesowym nie uzyskała, pochodzącego od spadkobierców dawnego właściciela, interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie można zatem z punktu widzenia powyższych okoliczności potwierdzić zasadności, podnoszonych (...) zarzutów naruszenia art. 30 § 4, art. 28 k.p.a.". Wobec powyższego udział Fundacji w niniejszym postępowaniu wymagał wykazania interesu prawnego w trybie art. 28 k.p.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji wywiódł, że Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że Fundacja nie nabyła uprawnień reprywatyzacyjnych od spadkobierców wskutek cesji, darowizny i ugody, stąd nie wstąpiła do postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie § 5 rozporządzenia wykonawczego. Za legitymowanych czynnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał spadkobierców. NSA wprost wskazał organowi odwoławczemu, aby "sytuację procesową Fundacji ocenił z punktu widzenia braku legitymacji procesowej do udziału w badanej sprawie." Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ odwoławczy tak też uczynił w przedmiotowej sprawie.
Należy wskazać, że w skardze kasacyjnej Fundacji, wprawdzie został postawiony zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 i art. 193 p.p.s.a. przez niezastosowanie się Sądu I instancji do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych we wskazanym wyroku NSA, tyle że został on poparty argumentacją odnoszącą się do kwestii stosowania w przedmiotowej sprawie drogi administracyjnej.
Natomiast zagadnienie istnienia interesu prawnego po stronie Fundacji zostało objęte zarzutem naruszenia art. 64 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu oraz z § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przez ich niewłaściwe zastosowanie. W ocenie pełnomocnika Skarżącej Fundacji naruszenie to polega na niezastosowaniu tych przepisów, "tj. pominięciu, że ze wskazanych przepisów wynika prawo właściciela do ochrony jego prawa, chociażby było sporne, przez co uprawnionemu przysługuje interes prawny do udziału w postępowaniach dotyczących przedmiotu prawa".
Przypomnieć zatem trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19 wskazał, że skoro Fundacja w toku badanej sprawy nie stała się następcą procesowym spadkobierców dawnego właściciela w trybie art. 30 § 4 k.p.a., to jej udział w niniejszym postępowaniu w charakterze strony wymagał zatem wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. (...). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego to nic innego, jak ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Nie budzi wątpliwości, że interes prawny może wynikać z norm nie tylko zaliczanych do prawa administracyjnego ale także do innych dziedzin prawa, w tym także do prawa cywilnego, a zwłaszcza rzeczowego. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że Fundacja wskazuje, iż źródłem jej interesu prawnego jest prawo własności do nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem, które Fundacja nabyła od spadkobierców dawnego właściciela. Stało się to najpóźniej na podstawie umowy darowizny z 9 kwietnia 2010 r., mocą której spadkobiercy dawnego właściciela darowali Fundacji określone prawa i roszczenia do majątku ziemskiego i kompleksu pałacowego w [...], a Fundacja darowiznę przyjęła.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że wskazanie, czy Fundacji rzeczywiście przysługuje tytuł własności do nieruchomości objętych badanym postępowaniem wymaga odniesienia się do dwóch kwestii: zakresu nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie dekretu o reformie rolnej oraz charakteru roszczenia o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania art. 2 ust.
1 pkt e) dekretu o reformie rolnej. NSA opisując szeroko w uzasadnieniu tego wyroku zasady objęcia dekretem o reformie rolnej nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym oraz procedurę odebrania prawa własności dotychczasowemu właścicielowi, uznał, że wskutek objęcia określonej nieruchomości art. 2 ust. 1 dekretu, także tego faktycznego, będącego konsekwencją wadliwego zastosowania powyższego przepisu, dawny właściciel zachował do niej jakiś rodzaj prawa własności (własność sui generis), którym może rozporządzać w drodze czynności prawnych inter vivos lub mortis causa. W konsekwencji, spadkobiercy dawnego (wywłaszczonego) właściciela prawa tegoż nie mogli nabyć, aby następnie skutecznie przekazać Fundacji (nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet). Powyższego zapatrywania nie podważa deklaratywny charakter decyzji wydawanej na podstawie § 5 rozporządzenia wykonawczego. Potwierdzenie, że określona nieruchomość nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu nie oznacza, że dawnemu właścicielowi tytuł własności przysługiwał także przed wydaniem rozstrzygnięcia na podstawie § 5 ust.
1 rozporządzenia wykonawczego. Rozstrzygniecie w powyższym trybie stanowi wyłączną podstawę uzyskania wiedzy, że nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II CSK 128/12, OSNC 2013/6/79). Tym samym, tak długo jak nie zostanie wydane korzystne dla strony rozstrzygniecie w powyższym trybie, nie może ona skutecznie dowodzić, iż jest właścicielem nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa. Deklaratywny charakter decyzji wydawanych na podstawie § 5 wykonawczego potwierdza jedynie – w razie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia – że dawny właściciel tytułu do nieruchomości nie utracił. Do tego momentu nieruchomość uważana jest za przedmiot własności Skarbu Państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z powyższego punktu widzenia nie można potwierdzić zasadności zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w związku z art. 140 i art. 155 k.c. Fundacja nie nabyła bowiem od spadkobierców dawnego właściciela prawa własności nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem, a zatem własność nieruchomości nie była źródłem jej interesu prawnego w badanej sprawie.
Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że powyższa regulacja nie została także naruszona z uwagi na charakter postępowania w trybie § 5 ust.
1 rozporządzenia wykonawczego. Wskutek objęcia określonej nieruchomości działaniem przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, w tym także tego będącego konsekwencją wadliwego zastosowania powyższego przepisu, dawny właściciel tracił prawo do nieruchomości. W to miejsce uzyskiwał wyłącznie uprawnienie do żądania uznania, że określone nieruchomości nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowym wyroku zgodził się z organem odwoławczym i Sądem I instancji, że uprawnienia i obowiązki z zakresu prawa publicznego co do zasady są niezbywalne i wygasają wraz ze śmiercią podmiotu uprawnionego, chyba że istnieje szczególna norma prawna dająca podstawę do zachowania takiego uprawnienia lub jego przeniesienia. NSA podkreślił przy tym, że zasadniczo jednak publiczne prawa i obowiązki pozostają trwale związane z osobą, dla której zostały ustanowione, a obecnie obowiązujące przepisy wykluczają przenoszenie publicznych praw i obowiązków w drodze sukcesji innej niż spadkobranie. Skoro przepisy prawa publicznego nie wskazują możliwości przeniesienia na konkretny podmiot żądania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie § 5 ust.
1 rozporządzenia wykonawczego, to Fundacja nie mogła nabyć powyższego żądania od spadkobierców dawnego właściciela w drodze czynności inter vivos. Żądanie powyższe nie jest zbywalnym prawem majątkowym, a zatem nie mogło przejść na Fundację i nadal przynależy spadkobiercom dawnego właściciela, na co trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził więc, że tym samym Fundacja nie może skutecznie powołać się na cesję żądania wszczęcia postępowania w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jako na źródło swego interesu prawnego w niniejszej sprawie.
Zauważenia wymaga jeszcze, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił również w tym wyroku, że kwestia ewentualnego obalenia domniemania wynikającego z ujawnienia w księgach wieczystych prawa własności dawnego właściciela nieruchomości (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych
i hipotece) nie ma wpływu na możliwość prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, że wadliwe jest stanowisko Fundacji upatrujące jej interesu prawnego w fakcie wytoczenia powództwa windykacyjnego przed sąd powszechny, obejmującego część nieruchomości zgłoszonych w badanym postępowaniu, ani w uprawdopodobnieniu, że tytuł prawny Skarbu Państwa do znacjonalizowanych nieruchomości był wadliwy, a także że podstawą interesu prawnego Fundacji nie jest tzw. prawo refleksowe kształtujące specyficzną więź prawną między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią dysponującą prawem publicznym negatywnym.
Tak szerokie przytoczenie rozważań zawartych w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19 okazało się konieczne wobec objęcia zarzutami kasacyjnymi postawionymi obecnie zagadnień, w których pełnomocnik Fundacji prezentuje stanowisko tożsame z tym, które zawarł w skardze kasacyjnej będącej przedmiotem kontroli Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym wyroku, i pomija to, że zagadnienia te zostały prawomocnie przesądzone w tym wyroku.
Związanie, w rozumieniu art. 170 p.p.s.a. może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05, źródło CBOSA). W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sytuację procesową Fundacji ocenił "z punktu widzenia braku legitymacji procesowej do udziału w badanej sprawie". Środek zaskarżenia wniesiony w niniejszej sprawie jest zatem niedopuszczalną polemiką ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 1144/19.
Sąd I instancji zasadnie uznał, iż nie jest prawidłowe twierdzenie Skarżącej, że ocena prawna i wskazania są wiążące jedynie w postępowaniu kontynuowanym na skutek tego wyroku, tj. dotyczącym majątku o pow. 843 ha, a nie w obecnym postępowaniu, obejmującym majątek ok. 283 ha. Skarżąca niewłaściwie przyjmuje, że wyłącznie określone działki stanowią przedmiot sprawy, determinujący zakres związania oceną prawną i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że przedmiotem sprawy o podpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej jest jedna "nieruchomość ziemska", choćby jej części, tj. działki, były przedmiotem odrębnych postępowań. Sprawa materialna obejmuje więc nieruchomość ziemską [...], a samo prowadzenie wielu postępowań o poszczególne części tego majątku nie jest kryterium istotnym. Dla zakresu związania wyrokiem o sygn. akt I OSK 1144/19 nie ma też istotnego znaczenia (jak wskazuje Skarżąca) częściowo rozbieżny krąg stron poszczególnych postępowań, dotyczących [...]. Jak słusznie zwrócił uwagę Minister a zaakceptował Sąd I instancji, udział różnych stron występuje wyłącznie po stronie biernej a tymczasem ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy legitymacji czynnej Fundacji w zakresie całej sprawy - jest wspólna dla wszystkich działek i całej nieruchomości pochodzącej z majątku [...]. Nie ma znaczenia w sprawie także teza Skarżącej, wskazująca na wiążący walor wyłącznie sentencji wyroku o sygn. akt I OSK 1144/17, nie zaś jego motywów rozstrzygnięcia. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji sama sentencja tego wyroku, uchylająca wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2018 r. i decyzję Ministra z 30 stycznia 2018 r. ma tylko walor procesowy i nie może być odczytywana bez uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie wyroku jednoznacznie wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przyznał legitymacji Fundacji i właściwie wyrok
o sygn. akt I OSK 1144/17 odczytały organy i Sąd I instancji.
W odniesieniu zaś do wielokrotnie podnoszonego zarzutu równoczesnego naruszenia art. 151 p.p.s.a. jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (zawierających biegunowo odmienne podstawy do wydawania orzeczeń) w zw. konkretnymi normami (przepisami) k.p.a. przywoływanymi w środku odwoławczym, normami Konstytucji RP
i pozostałymi – należy stwierdzić, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że gdy strona postępowania administracyjnego nie wykazała przymiotu, o których mowa w art. 28 k.p.a. to postępowanie staje się bezprzedmiotowe z tej przyczyny. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, że zaistniała podstawa umorzenia postępowania w ujęciu podmiotowym. Sąd I instancji, kontrolując zaskarżoną decyzję, prawidłowo zaakceptował umorzenie postępowania w sprawie z mocy art. 105 § 1 k.p.a. Skarga Fundacji została zatem prawidłowo oddalona przez Sąd I instancji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z uwagi na umorzenie postępowania w sprawie nie było potrzeby merytorycznego odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej Fundacji.
Przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, a tym samym Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.