I OSK 2432/24

I OSK 2432/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 205/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-09-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, art. 193 in fine
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 205/24 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 15 lutego 2024 r., nr SKO 4103/40/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz T.K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 września 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 205/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi T. K. (dalej również: "wnioskodawczyni", "skarżąca", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej również: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "SKO", "Kolegium", "skarżący kasacyjnie") z 15 lutego 2024 r., nr SKO 4103/40/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I.) i rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego (pkt II.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ odwoławczy, kwestionując go w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
• art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "uśr", "ustawa"), poprzez przyjęcie, że cyt.:
"- pozostawanie przez Panią T. K. (ur. w 1955 r., a zatem mającą w dniu orzekania ukończone 68 lat) poza rynkiem pracy z powodu wieku, nie jest okolicznością, która uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego,
- gotowość Pani T. K. - opiekuna osoby niepełnosprawnej - do podjęcia zatrudnienia nie jest jedną z przesłanek pozytywnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego";
• art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, poprzez przyjęcie, że cyt.:
"- brak związku pomiędzy rezygnacją przez Panią T. K. z zatrudnienia i przejściem na emeryturę, a koniecznością podjęcia opieki na matką, uprawnia Stronę do świadczenia pielęgnacyjnego, skoro znaczny stopień niepełnosprawności Pani J. D. datuje się od 25 września 2023 r., a wówczas Pani T. K. miała ukończone 68 lat i od ponad 7 lat przebywała na emeryturze";
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji SKO, pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, jak i procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, która - w ocenie autorki - miała świadczyć o jej zasadności.
Podnosząc jak wyżej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W treści środka zaskarżenia zawarto również żądanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wywiodła T. K., wnosząc o jej oddalenie oraz o zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Oponując przeciwko uwzględnieniu środka zaskarżenia wyroku WSA we Wrocławiu, na wstępie wyliczono jego wadliwości o charakterze formalnym. Podkreślono, że treść uzasadnienia zarzutów nie pozwala na ustalenie na czym miałaby polegać błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie zarówno art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, jak i art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Wskazano, że organ przedstawił własną wersję rozumienia przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, nie odnosząc się w sposób szczegółowy do rozważań Sądu I instancji, ani nie konfrontując ich, poprzez uzasadnienie sformułowanego zarzutu błędnej wykładni prawa, bądź niewłaściwego zastosowania prawa. Przede wszystkim zaś – zdaniem T. K. - SKO w żadnej mierze nie odniosło się do wykładni powyższych przepisów, przeprowadzonej przez WSA, a wskazującej na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej o wyniki wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej. Autor pisma zauważył również brak stanowiska organu odwoławczego wobec oceny Sądu I instancji, że za pozbawione uzasadnienia uznać należy argumenty Kolegium odwołujące się do wieku skarżącej (... lat), co miało dyskwalifikować ją jako osobę aktywną na rynku pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wskazane enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).
Analizując skargę kasacyjną w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd wojewódzki przyjął bowiem prawidłową wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, co doprowadziło do uchylenia wydanego przez SKO aktu.
Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że w przypadku zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa, niezbędne jest precyzyjne określenie formy naruszenia. Zgodnie z ww. przepisem może ono mieć postać: błędu wykładni, bądź subsumpcji (niewłaściwego zastosowania). Błędna wykładnia polega na nieprawidłowym zrozumieniu treści przepisu, natomiast niewłaściwe jego zastosowanie opiera się na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada (bądź nie odpowiada) hipotezie określonej normy prawnej (vide np. wyroki NSA: z 5 stycznia 2012 r., II OSK 1852/10; z 20 lipca 2011 r., II FSK 335/10). Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 ppsa, opiera się zaś na naruszeniu przepisów postępowania – jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach mieszczą się przepisy postępowania, jak i regulacje ustrojowe (por. wyroki NSA z: 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 647/15; 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2525/14; 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GSK 605/10). Uwzględnienie skargi kasacyjnej, opartej na podstawie z art. 174 pkt 2 ppsa, następuje jedynie wówczas, gdy uchybienie sądu mogło mieć – co należy podkreślić – istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe z kolei determinuje wniosek, że pomiędzy podnoszonym uchybieniem procesowym a zaskarżonym wyrokiem istnieć powinien bezpośredni związek przyczynowy. Niewystarczającym będzie zatem poprzestanie przez autora środka zaskarżenia na określeniu uchybienia w postaci powołania konkretnego przepisu prawa procesowego, koniecznym jest wykazanie, że następstwo podnoszonej wadliwości bezpośrednio warunkowało treść kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku.
W kontekście powyżej przytoczonych reguł dotyczących szczególnego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w tej sprawie nie została ona sporządzona w sposób w pełni je odzwierciedlający. Na powyższe zasadnie zwrócił uwagę autor odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Co jednak istotne, w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 ppsa (uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie). Naczelny Sąd Administracyjny nie może przy tym zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać, czy w inny sposób je korygować (vide np.: wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (vide np. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11).
Skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie została oparta na obu podstawach, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa, tj. na obrazie prawa materialnego, w postaci "błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania" art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy oraz na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa – wskazanego, jako wadliwość o charakterze prawnoprocesowym. W tej sytuacji pierwszeństwo rozważenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przysługuje – co do zasady – postulowanym w środku zaskarżenia naruszeniom przepisów postępowania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, cyt.: "(...) poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, jak i procesowego" - określonego, jako naruszenie przepisów postępowania.", Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że przepis ten nie może stanowić samodzielnego naruszenia. Reguluje on bowiem przypadek, gdy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla taki akt organu w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z samej już treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa wynika jego wynikowy (blankietowy) charakter, określający jedynie kierunek rozstrzygnięcia, jako efekt końcowy procesu decyzyjnego sądu wojewódzkiego. Zatem wydając wyrok uwzględniający skargę, sąd wojewódzki nie może go naruszyć, jako samodzielnie powołanego przepisu. Prawidłowa konstrukcja tego typu naruszenia wymaga powiązania go z właściwym przepisem prawa materialnego, bądź procesowego (zależnie od ram zaskarżenia), który stał u podstaw aktu organu. Po drugie: autorka skargi kasacyjnej powołał się na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, w granicach podstawy z art. 174 pkt 2 ppsa (której wskazanie również pominięto), gdy lit. a opisywanej regulacji obejmuje wadliwości o charakterze materialnoprawnym - a zatem nie może być podstawą zarzutu prawnoprocesowego. Po trzecie: konstrukcja zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga od autora środka zaskarżenia, oprócz wskazania właściwych, naruszonych - jego zdaniem - przepisów, wykazania istotnego wpływu postulowanej wady na wynik sprawy. Powyższych wymogów zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej wniesionej w tej sprawie nie wypełnia. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na wadliwość uzasadnienia ww. zarzutu. Nie stanowi bowiem właściwej argumentacji sam brak zgody skarżącego kasacyjnie na przyjęty przez Sąd wojewódzki kierunek rozstrzygnięcia i wyrażenie polemicznego stanowiska wobec oceny przez ten Sąd przyjętej. Jedyna zaś próba uzasadnienia opisywanego zarzutu wskazana została w petitum skargi kasacyjnej i jest ona bezwzględnie niewystarczająca dla uznania jej zasadności. W tej zaś sytuacji tak wady konstrukcyjne tego zarzutu, jak i rzeczywisty brak prawidłowego uzasadnienia - są przyczyną wyłączającą go spod oceny Sądu kasacyjnego.
W kwestii zarzutów podnoszonych w zakresie podstawy z art. 174 pkt 1 ppsa (również w skardze kasacyjnej niedookreślonej), Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że rzeczywiście autorka środka zaskarżenia nie dokonała właściwego, na gruncie ww. podstawy, rozróżnienia na wadliwości o charakterze błędu wykładni, bądź subsumpcji (co niewątpliwie stanowi wadę konstrukcyjną). W tej sprawie jednak Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przyjmie skargę kasacyjną do rozpoznania, wobec powołania podstawy prawnej i treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, umożliwiającej wyinterpretowanie rzeczywistych intencji jej autorki (por. wskazana powyżej: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).
Istotą sporu w tej sprawie jest kwestia dopuszczalności przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która z powodu wieku pozostaje poza rynkiem pracy i pobiera emeryturę. W środku zaskarżenia podniesiono także, że w tej sprawie nie zachodzi, określony przepisami ustawy, związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną przez stronę opieką nad niepełnosprawną matką – J. D.
Zauważenia przy tym wymaga, że poza sporem pozostają okoliczności faktyczne sprawy, a zatem organ uznał wypełnienie przesłanek: stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby świadczonej wobec niepełnosprawnej, legitymującej się właściwym dla ustalenia żądanego prawa orzeczeniem (art. 17 ust. 1 uśr). Poza wątpliwościami pozostaje również, że: skarżąca (... lat - na datę procedowania) jest osobą obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym wobec niepełnosprawnej matki; ma ustalone prawo do emerytury od 4 lipca 2016 r., której wypłatę wstrzymano na jej wniosek od 1 grudnia 2023 r. (ponad 7 lat pobierała świadczenie emerytalne). Stwierdzono też, że matka strony – J. D. (... lata), legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 31 października 2023 r., nr PZON.500.WO.50395.2586.23, wydanym na stałe, z przyczyny określonej symbolem 02-P (choroby psychiczne, w tym m.in. osoby z zaburzeniami psychotycznymi, zaburzeniami nastroju, utrwalonymi zaburzeniami lękowymi o znacznym stopniu nasilenia czy zespołami otępiennymi).
Analizując powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że argumentacja skargi kasacyjnej pozbawiona jest waloru trafności. Po pierwsze: zasadne jest stanowisko WSA w zakresie skuteczności eliminacji kolizji świadczeń związane z koniecznością umożliwienia stronie wyboru świadczenia względniejszego, poprzez przedłożenie decyzji właściwego organu rentowego, zawieszającej prawo do emerytury (i w konsekwencji wstrzymanie jej wypłaty). W pełni słuszny jest również wyrażony przez Sąd I instancji pogląd o braku racjonalnych przyczyn uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, poprzez wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie w związku z osiągnięciem przez taki podmiot określonego związanego z korzystaniem z uprawnień emerytalnych. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wskazywał, że pomijanie w procesie wykładni art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr okoliczności faktycznych, związanych z wysokością świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście środków przyznawanych w ramach świadczeń emerytalno-rentowych, uzyskiwanych przez osoby świadczące opiekę, dezawuowałoby jasną intencję ustawodawcy wyrażającą się w przekonaniu, że uprawniony opiekun nie powinien pobierać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy pobiera on już świadczenie wyższe (por. np. wyroki NSA: z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19; z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19, z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20; z 28 czerwca 2024 r., I OSK 1646/23; z 2 sierpnia 2024 r., I OSK 1511/23; z 2 sierpnia 2024 r., I OSK 2417/23, czy z 13 grudnia 2024 r., I OSK 284/24). Sprzeczna bowiem z zasadą równości byłaby sytuacja, w której samo przyznanie prawa do świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, skutkowałoby odebraniem możliwości ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17). Jak zasadnie zauważył WSA, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, cyt.: "Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę czy rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej."
Wiedzą powszechną jest, że wobec postępującego starzenia się społeczeństwa, czas aktywności zawodowej poszczególnych jednostek ulega stałemu wydłużeniu, a każda ich aktywność w tym zakresie jest korzystna z punktu widzenia funkcjonowania państwa. Pozbawione logicznych podstaw byłoby w tej sytuacji celowe ograniczanie przez prawodawcę możliwości kontynuowania zatrudnienia jednostek starszych (65 lat i więcej), które pomimo osiągnięcia wieku emerytalnego, deklarują chęć świadczenia pracy oraz zachowały odpowiednie zdrowie i sprawność, pozwalające takie działania podejmować. Trafna jest w tym kontekście konkluzja Sądu wojewódzkiego, że cenzus wieku wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie stanowi przesłanki ustawowej, sanującej odmowę ustalenia tego prawa. Jedynie w sytuacji obiektywnego wyłączenia możliwości podjęcia zarobkowania przez opiekuna niepełnosprawnego, fakt taki można byłoby uznać za przesłankę odmowy przyznania prawa do świadczenia. Nie jest nią bowiem w żadnym razie osiągnięcie przez wnioskującego wieku emerytalnego (przy spełnieniu pozostałych przesłanek i wyeliminowaniu ewentualnych kolizji świadczeń). Co najmniej kontrowersyjnym byłoby więc twierdzenie, że nabycie uprawnień emerytalnych, przynależne skarżącej z mocy prawa, automatycznie sytuuje ją w pozycji osoby niezdolnej do pracy i tym samym opieki nad matką, która - co jest niekwestionowane - opieki stałej i długotrwałej, w pełnym zakresie potrzebuje. Organ nie neguje przy tym ani konieczności sprawowania czynności opiekuńczych nad J. D., czy ich zakresu - uniemożliwiającego jednoczesne zatrudnienie opiekuna, ani też faktu, że pomoc taka jest przez T. K. świadczona osobiście. Negatywne stanowisko w zakresie przyznania żądanego prawa opiera zaś na twierdzeniu, że skarżąca nie mogłaby podjąć zatrudnienia (nawet w zakresie częściowym) jedynie ze względu na osiągnięty wiek i prawo do emerytury. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego aktywność zawodowa osób w wieku emerytalnym jest prawnie dopuszczona i jak już wskazano powyżej - powszechna w aktualnej rzeczywistości. Zatem przyznanie opiekunowi prawa do emerytury nie wyklucza a priori możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to m.in. z faktu, że emeryt nie jest automatycznie wykluczony z rynku pracy i – co do zasady – może w każdym momencie podjąć zarobkowanie. Powoływanie się na brak możliwości podjęcia zatrudnienia przez takie osoby powinien zaś być uzasadniony i wynikać z konkretnych okoliczności sprawy, np. z faktu utraty zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, czy też, będącego tego konsekwencją, faktu pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do wykonywania pracy zarobkowej z powodu stanu zdrowia. Okoliczności takie - na co słusznie zwrócił uwagę WSA - nie zostały w analizowanej sprawie stwierdzone. Jak wskazano już wyżej - nie jest kwestionowane, że skarżąca pomimo przekroczenia 68 roku życia nadal całodobowo opiekuje się niepełnosprawną matką. Zakres takiej opieki i wynikające z tego obowiązki opiekuna pozwalają zaś uznać, że pomimo wieku, nadal posiada ona przymioty umożliwiające aktywność zawodową. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem kasacyjnym opartym na twierdzeniu, że pozostawanie skarżącej poza rynkiem pracy z powodu wieku, uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca bezspornie zawiesiła prawo do emerytury od grudnia 2023 r., stosowne orzeczenie o niepełnosprawności jej matki zostało wydane 31 października 2023 r., a więc przesłankę legitymowania się określonym ustawą orzeczeniem wypełniono w czasie, gdy strona była już beneficjentką świadczenia z ZUS. Autorka skargi kasacyjnej braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia upatruje w jej przejściu na emeryturę – co w jego ocenie wyłącza przesłankę powiązania takiej rezygnacji z opieką nad niepełnosprawną matką. Jasnym jest dla Sądu kasacyjnego, że wymagany uśr związek nie istniał na datę aktualizacji uprawnień emerytalnych strony, skoro niepełnosprawność matki została ustalona długo po nabyciu przez nią prawa do emerytury. Skarżąca nie miała wówczas powodów, by rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad J. D. Powyższe nie wyłącza jednak automatycznie możliwości przyznania żądanego prawa - o czym mowa była już powyżej. W konsekwencji, zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr, poprzez pominięcie braku ww. związku przyczynowo-skutkowego, pozbawiony jest zasadności. Autorka skargi kasacyjnej odwołał się bowiem w tym zakresie do okoliczności, które nie stanowiły podstawy faktycznej wyrokowania, pomijając istotną treść art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, czyniącą z faktu niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przesłankę równorzędną z rezygnacją z aktywności zarobkowej, jako przesłanki istotnej dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne na gruncie uśr przysługuje bowiem opiekunowi osoby niepełnosprawnej zarówno wtedy, gdy rezygnuje on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak i wtedy gdy nie podejmuje tych form aktywności - w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skoro zatem skarżąca - jako emerytka, wobec której możliwość podjęcia pracy zarobkowej nie została w żaden sposób obiektywnie podważona - aktualnie zarobkowania nie podejmuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, sytuacja ta wypełnia dyspozycję art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, a fakt skutecznego zawieszenia prawa do emerytury eliminuje z kolei kolizję świadczeń konkurencyjnych. Kwestia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki również była już wielokrotnie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego i stanowi pogląd ugruntowany (vide np. wyroki NSA: z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1575/22, z 14 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 1239/22, z 21 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 794/22, z 16 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1899/22, z 23 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 1948/22, czy z 28 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 69/24).
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.
Na marginesie jedynie można jeszcze zauważyć, że 26 września 2025 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynął akt zgonu J. D., z którego wynika, że wymieniona zmarła 6 kwietnia 2025 r. Fakt ten nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem pozostaje bez wpływu na kwestię uprawnień T. K. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad J. D. w okresie od złożenia wniosku do powyższej daty.
Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa.